
SKDM Kayıt Sistemi'nin O3CI bölümü (üçüncü ülke tesis operatörleri portalı), Türkiye'deki çelik, alüminyum, çimento ve gübre tesislerinin doğrulanmış gömülü emisyon verisini AB'deki alıcılarına ilettiği resmî kanaldır.
AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM; İngilizce kısaltmasıyla CBAM), (AB) 2023/956 sayılı Tüzük ile kurulan ve 1 Ocak 2026'dan bu yana uygulama döneminde olan bir AB mekanizmasıdır: AB'deki ithalatçılar, karbon yoğun belirli malların gömülü emisyonlarına karşılık gelen SKDM sertifikalarını satın alıp teslim eder; sertifika fiyatı AB ETS karbon fiyatına bağlıdır ve amaç karbon kaçağını önlemektir.
Avrupa Komisyonu bu bölüme O3CI (Operators of Third-Country Installations) adını verir. İlk erişimden alıcının kullanabileceği veriye kadar süreç 6 adımdan oluşur: erişim talebi, operatörün ve tesislerinin kaydı, emisyon raporu, doğrulama, verinin alıcılara açılması ve her yıl tekrar.
Kayıt isteğe bağlıdır; bir üretici aynı raporları her alıcıya doğrudan da gönderebilir. Hiç doğrulanmış veri sunmayan bir üreticinin AB'deki alıcıları ise varsayılan değerleri (default values) kullanmak zorunda kalır. (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'ne göre bu değerlere 2026'da %10, 2028'den itibaren %30 marj (mark-up) eklenir.
Bunun ticari etkisi somut olarak hesaplanabilir. Türkiye menşeli yarı mamul demir-çelik (CN kodu 7207 11 14) varsayılan değerle ton mal başına 2,310 ton CO2 eşdeğeri (tCO2e), 2026 marjıyla 2,541 tCO2e üzerinden hesaplanır.
Ücretsiz tahsisat düzeltmesi (free allocation adjustment; 0,975 × 1,00 × 1,364 = 1,3299) düşüldükten sonra ton başına 1,2111 SKDM sertifikası kalır. 2026'nın üçüncü çeyreğinin resmî fiyatı olan ton CO2e başına 82,32 avro (5 Ekim 2026'da yayımlandı) ile bu, AB'deki alıcıya ton başına 99,70 avroya mal olur.
Doğrulanmış gerçek emisyonu daha düşük olan bir üreticinin malları ise kendi rakamı üzerinden hesaplanır. Alıcının tasarrufu bu doğrulanmış rakama ve gerçek değerlerle (actual values) hesaplama yöntemine bağlıdır: bu yöntemde A Sütunu kıyas değeri ile öncül maddelere (precursor) ait ücretsiz tahsisat düşülür.
Söz konusu ticaretin hacmi büyüktür. AB'nin 2025'te Türkiye'den ithal ettiği SKDM kapsamındaki mallar 10,83 milyar avrodur; Türkiye değer bakımından Çin'in ardından ikinci, miktar bakımından birinci kaynak ülkedir (Eurostat, AB27'nin Türkiye'den SKDM kapsamındaki mal ithalatı (I.
Ek kodları), 2025 (Comext DS-045409, 12 Ekim 2026'da alındı)). O3CI bölümünün nasıl işlediğini anlamak, bu ticaretteki kârlılığı korumanın en hızlı yoludur.
SKDM sertifikalarını AB'deki yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi satın alır ve teslim eder. Türkiye'deki tesis operatörünün SKDM kapsamında yasal bir yükümlülüğü yoktur; ancak alıcının maliyetini tesisin verisi belirler.
SKDM Kayıt Sistemi'nin O3CI Bölümü Nedir?
O3CI bölümü, SKDM Kayıt Sistemi'nin (CBAM Registry) AB dışındaki tesislerin operatörlerine ayrılmış modülüdür; Avrupa Komisyonu bu modüle Operators of Third-Country Installations adını verir.
Operatör, tesis verisini ve emisyon verisini bir kez yükler ve bu veriyi mallarını ithal eden beyan sahipleriyle paylaşır; veriyi her beyan sahibine ayrı ayrı göndermesi gerekmez (Avrupa Komisyonu'nun CBAM Registry sayfası, 12 Ekim 2026'da okundu).
Bu ithalatçılar, sınırda karbon düzenleme mekanizmasını tesis eden 10 Mayıs 2023 tarihli ve (AB) 2023/956 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü'nün 3(17) maddesinde tanımlanan yetkilendirilmiş SKDM beyan sahipleridir (authorised CBAM declarant).
O3CI bölümü, SKDM Kayıt Sistemi'nden ayrı bir sistem değildir. Tüzük'ün 14(3) maddesi, kayıtlı operatörlere ve tesislere ilişkin bilgiyi, beyan sahiplerinin hesaplarını ve sertifikalarını tutan aynı kayıt sisteminin ayrı bir bölümüne yerleştirir. Operatörler O3CI bölümünden, beyan sahipleri ise kendi modüllerinden giriş yapar.
Aynı kayıt sisteminde çalışan üç kullanıcı grubu aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır.
| Kullanıcı | Kayıt Sistemi'ndeki bölüm | Yaptığı iş | Hukuki dayanak ((AB) 2023/956) |
|---|---|---|---|
| Türkiye'deki tesis operatörü | O3CI | Operatör ve tesis kaydı, emisyon raporu, doğrulanmış verinin beyan sahiplerine açılması | Madde 10 |
| Akredite doğrulayıcı | O3CI | Kayıt başvurusu, operatörle işbirliği talebi, emisyon verisinin incelenmesi, doğrulama raporu | Madde 10a, Madde 18 |
| AB'deki yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi | Beyan sahibi modülü | Yıllık SKDM beyanı, sertifikaların bulundurulması ve teslimi; operatör verisinin alınması | Madde 6, 17 ve 22 |
Hukuki dayanak Tüzük'ün 10. maddesidir. Avrupa Komisyonu, operatörün talebi üzerine operatöre ve tesisine ilişkin bilgileri SKDM Kayıt Sistemi'ne kaydeder; kayıt, bildirimden itibaren beş yıl geçerlidir (Madde 10(1) ve 10(3)).
Operatör (operator), üçüncü bir ülkede bir tesisi işleten veya kontrol eden herhangi bir kişidir (Madde 3(31)). Kayıt talebinde ana şirket dahil operatörü kontrol eden kuruluşların bilgileri de istenir (Madde 10(2)).
Veri, üretim tesisi düzeyinde tutulur. Tüzük'ün 3(30) maddesi tesisi (installation), bir üretim sürecinin yürütüldüğü sabit bir teknik birim olarak tanımlar.
Üç ayrı ilde üç çelik tesisi olan bir şirket bu nedenle üç tesis kaydeder; her birinin kendi adresi ve koordinatları vardır. Ton mal başına gömülü emisyon (specific embedded emissions), SKDM beyanında kullanılan birimle, yani ton mal başına tCO2e olarak ifade edilir.
T.C. Ticaret Bakanlığı'nın AB SKDM Kayıt Sistemi sayfası, modülün Ocak 2025'ten beri erişime açık olduğunu ve operatörlerin ticari açıdan hassas verilerinin gizliliğini korumasına imkân tanıdığını belirtir.
Aynı sayfa, beyan sahiplerinin veriyi “Geçiş Dönemi Sicili” üzerinden gördüğünü yazar; bu anlatım geçiş dönemine aittir. 1 Ocak 2026'dan beri beyan sahibi veriyi SKDM Kayıt Sistemi'ndeki kendi modülünden alır (Adım 5).
O3CI Kaydı ve Veri Paylaşımı: 6 Adımda Süreç
Aşağıdaki 6 adım, Avrupa Komisyonu'nun kayıt talimatlarına, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 10. maddesine ve (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'ne dayanır. 4. adım atlanamaz: akredite bir doğrulayıcının doğrulamadığı veri, SKDM beyanında gerçek değer olarak kullanılamaz (Tüzük'ün 8(1) maddesi).
Adım 1: EU Login Hesaplarını Oluşturun ve Erişim Talep Edin
Erişim, Avrupa Komisyonu'nun kimlik doğrulama hizmeti olan ve iki aşamalı doğrulamayla korunan bir EU Login hesabıyla başlar. Her kullanıcı ayrı ayrı kaydolur; Avrupa Komisyonu şirket e-posta adresi kullanılmasını önerir.
Kullanıcı ardından O3CI bölümüne giriş yapar ve şirket bilgileri, sicil numarası, e-posta ve internet adresi ile kendi rolünü (Admin Operator veya Simple Operator) içeren başvuru formunu doldurur.
Forma üç belgeyi içeren tek bir PDF eklenir: aynı sicil numarasını gösteren şirket sicil belgesi, vekâletname gibi bir temsil belgesi ve yetkili temsilcinin kimlik belgesi.
Avrupa Komisyonu belgeleri tercihen İngilizce, yani asıllarının yanında gayriresmî bir çeviriyle (courtesy translation) ister. T.C. Ticaret Bakanlığı da 15 Ocak 2025 tarihli duyurusunda İngilizcenin “zorunlu olmamakla birlikte şiddetle tavsiye edilmiştir” diye yazar.
Avrupa Komisyonu'nun teknik kullanıcı kılavuzu, kayıt rehberi ve eğitim videoları CBAM Registry sayfasında yer alır. Avrupa Komisyonu 1 Nisan 2026'da, O3CI bölümünde çalışanlara erişim yetkisinin devredilmesine ilişkin ayrı bir kullanıcı kılavuzu yayımlamıştır; T.C. Ticaret Bakanlığı bunu 7 Nisan 2026'da Türkçe olarak duyurmuştur. Birden fazla çalışanın veri girdiği şirketler için bu kılavuz önemlidir.
Adım 2: Operatörün ve Her Tesisin Kaydını Talep Edin
Kayıt talebi, Tüzük'ün 10(2) maddesinde sayılan bilgileri içerir. Operatör için ad, adres, şirket veya faaliyet sicil numarası ve iletişim bilgileri; ana şirket dahil kontrol eden kuruluşlar için de aynı bilgiler ve destekleyici belgeler istenir. Her tesis için ise tam adres, altı ondalık basamaklı boylam ve enlem koordinatlarıyla konum ve ana ekonomik faaliyet bildirilir.
T.C. Ticaret Bakanlığı'nın 15 Ocak 2025 tarihli duyurusuna göre coğrafi koordinatların sunulması için herhangi bir Türk kurumundan onay alınması gerekmez; emisyonun kaynaklandığı tesise ilişkin koordinatların paylaşılması yeterlidir. Koordinatlar bu nedenle şirket merkezini değil, üretim tesisinin kendisini gösterir.
Avrupa Komisyonu kaydı operatöre bildirir; kayıt bu bildirimden itibaren beş yıl geçerlidir (Madde 10(3)). Kayıtlı her tesis, SKDM Kayıt Sistemi'nde benzersiz bir tesis tanımlayıcısı taşır; bu tanımlayıcı, (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün IV.
Ekindeki emisyon raporu şablonunun bir alanıdır. Operatör, kayıtlı bilgilerdeki değişiklikleri gecikmeksizin bildirir (Madde 10(4)) ve istediği zaman kaydının silinmesini talep edebilir (Madde 10(8)).
Operatörün adı, adresi, sicil numarası, iletişim bilgileri ve tesislerinin konumu varsayılan olarak kamuya açıktır; emisyon verisi ise gizlidir. Operatör bu bilgilerin kamuya açılmamasını tercih edebilir (Madde 14(4)).
Adım 3: Her Tesis İçin Emisyon Raporunu Hazırlayın
Kayıtlı operatör, gömülü emisyonları tesiste üretilen mal türüne göre belirler (Madde 10(5)(a)). Doğrudan emisyonlar (direct emissions), (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün II. Ekinin B noktasına göre izlenir.
Hesaplamaya dayalı yöntem faaliyet verisi ve hesaplama faktörleriyle çalışır: standart yöntem (B.3.1) veya kütle dengesi yöntemi (B.3.2). Ölçüme dayalı yöntem ise sera gazı konsantrasyonunu ve baca gazı akışını sürekli ölçer (B.6).
Operatör en doğru ve güvenilir sonucu veren yöntemi seçer ve yöntemleri birleştirebilir; tesisin farklı bölümleri farklı yöntemlerle izlenebilir (B.2). N2O için ölçüm zorunludur (B.6.1); birincil alüminyumdan kaynaklanan perflorokarbonlar B.7 noktasındaki kendi kurallarına tabidir. Tüzük'ün II. Ekinde yer almayan mallarda, başlıca çimento ve gübrede, elektrikten kaynaklanan dolaylı emisyonlar (indirect emissions) da eklenir. Raporlama dönemi takvim yılıdır.
Geçiş döneminin isteğe bağlı iletişim şablonu (CBAM Communication Template) artık geçerli raporlama biçimi değildir. (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün 10(1) maddesi, bir operatör emisyon raporunu ve bu raporun en az IV. Ekteki içeriği taşıyan bir özetini şart koşar; ikisi de İngilizce hazırlanır (Madde 10(4)). AB'deki alıcıların gördüğü, bu özet emisyon raporunun 16 veri noktasıdır.
Türkiye'deki tesisler için ayrı bir nokta önemlidir. Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) pilot dönemine giren tesisler 2026 emisyonlarını TR ETS kurallarına göre raporlar ve Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) tarafından akredite edilmiş doğrulayıcı kuruluşlara doğrulatır. İzleme Metodolojisi Planı (İMP), Faaliyet Seviyesi Raporu (FSR) ve doğrulanmış sera gazı emisyon raporu, SKDM emisyon raporunun yerine geçmez: veriler örtüşebilir, ancak belgeler ve akreditasyon birbirinin yerine kullanılamaz.
Avrupa Komisyonu'nun 14 Ağustos 2026'da yayımladığı rehber paketi bu adımı doğrudan destekler: 2 No'lu Rehber AB dışındaki operatörler için yazılmış kısa bir kılavuzdur, 3 No'lu Rehber gömülü emisyon hesaplama yöntemlerini, 5a ila 5f No'lu sektör rehberleri ise 2026 raporlama yılı için sektöre özgü izleme ve hesaplama talimatlarını kapsar. Serinin tamamı Avrupa Komisyonu'nun on SKDM rehber belgesi haberinde (İngilizce) ele alınmıştır.
T.C. Ticaret Bakanlığı bu rehberlerin Türkçe özetlerini 18 Ağustos 2026'da “AB SKDM Uygulama Dönemi Rehber Belgeleri” sayfasında yayımlamıştır. Rehberlerin kendisi yalnızca İngilizcedir ve özet emisyon raporu da İngilizce hazırlanır.
Adım 4: Raporu Kayıt Sistemi Üzerinden Doğrulatın
Kayıtlı operatör, emisyon raporunu ve özetini SKDM Kayıt Sistemi üzerinden doğrulayıcıya iletir ((AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü, Madde 10(2)); doğrulayıcı da gömülü emisyonları Kayıt Sistemi'ni kullanarak doğrular ((AB) 2023/956 sayılı Tüzük, Madde 10a(5)).
Operatör ve doğrulayıcı, O3CI bölümünde bir işbirliği talebiyle (collaboration request) bağlanır; talebi taraflardan biri gönderir, diğeri kabul eder. Avrupa Komisyonu, doğrulama raporlarının Ocak 2027'den itibaren SKDM Kayıt Sistemi'nde düzenleneceğini duyurmuştur.
Doğrulayıcılar, (AB) 2025/2551 sayılı Yetki Devrine Dayanan Komisyon Tüzüğü uyarınca, EN ISO/IEC 17029:2019 standardına göre bir AB üye devletinin ulusal akreditasyon kurumunca akredite edilmelidir. (AB) 2025/2546 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'ne (Madde 2 ila 4) göre, tesisin doğrulamaya tabi olduğu ilk yılda AB dışındaki üretim tesisine fiziksel saha ziyareti (site visit) zorunludur.
12 Kasım 2026 itibarıyla beş ulusal akreditasyon kurumu (Yunanistan'da ESYD, İtalya'da Accredia, İsveç'te Swedac, Hollanda'da RvA ve Belçika'da BELAC) tarafından akredite edildiği belgelenen yedi doğrulayıcı vardır. Bu doğrulayıcılar şunlardır:
- EmiCert S.A. (ESYD, Yunanistan)
- Bureau Veritas Italia S.p.A. (Accredia, İtalya)
- RINA Services S.p.A. (Accredia, İtalya)
- SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia, İtalya)
- Intertek Certification AB (Swedac, İsveç)
- Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC), Dimyat, Mısır (RvA, Hollanda, 22 Ekim 2026)
- SGS BELGIUM nv (BELAC, Belçika; kapsam 5 Kasım 2026'dan itibaren geçerli)
Hiçbiri Türkiye'de yerleşik değildir. ISSC, AB dışında yerleşik ilk akredite doğrulayıcıdır; RvA burada TAB prosedürünü uygulamıştır: tam değerlendirme yapılmış, RvA ISSC'nin ilk SKDM doğrulamasına katılacak ve akreditasyonu ardından olağan akreditasyona dönüştürecektir.
DNV'nin 6 Kasım 2026'da duyurduğu Accredia akreditasyonu, Accredia bunu 11 Kasım 2026 itibarıyla yayımlamadığından sayıma dahil edilmemiştir. Avrupa Komisyonu'nun akredite SKDM doğrulayıcıları listesi henüz yayımlanmamıştır.
Grup markası değil, akredite tüzel kişi esas alınır: SGS'nin ve Bureau Veritas'ın Türkiye'deki şirketleri bu listede yer almaz. Güncel durum akredite SKDM doğrulayıcıları sayfasında izlenir.
TÜRKAK bir AB SKDM doğrulayıcısını akredite edemez; TÜRKAK'ın akredite ettiği doğrulayıcı kuruluşlar TR ETS içindir.
Türkiye'de yerleşik bir doğrulama kuruluşu, üçüncü ülke başvurularını kabul eden yedi AB ulusal akreditasyon kurumundan birine başvurmalıdır: COFRAC (Fransa), ESYD (Yunanistan), Accredia (İtalya), RvA (Hollanda), PCA (Polonya), SNAS (Slovakya) ve Swedac (İsveç) (Avrupa Komisyonu tablosu, 21 Ekim 2026). Aynı tabloda RvA için TÜRKAK ile bir anlaşma notu yer alır; anlaşmanın kapsamı açıklanmamıştır.
Doğrulayıcılar faaliyet verisi kayıtlarını (yakıt tüketimi, elektrik faturaları, hammadde faturaları), emisyon faktörlerinin uygunluğunu, (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'ndeki hesaplama yönteminin doğru uygulanmasını ve izleme planının (monitoring plan) eksiksizliğini kontrol eder.
Doğrulama hizmeti verenler, tesisin karmaşıklığına ve doğrulayıcının konumuna göre tesis ve dönem başına yaklaşık 5.000 ila 50.000 avro ücret teklif etmektedir; bu bir piyasa tahminidir.
Türkiye'de yerleşik akredite doğrulayıcı bulunmadığından, ilk yılın fiziksel saha ziyareti Türkiye'ye gelen bir doğrulayıcı ekibi gerektirir. Sürecin tamamı ihracatçılar için SKDM doğrulaması sayfasında anlatılır; akredite bir doğrulayıcıyla tanışmak için doğrulayıcı talep formunu kullanabilirsiniz.
Adım 5: Doğrulanmış Veriyi AB'deki Alıcılarınızla Paylaşın
Tüzük'ün 10(7) maddesi, kayıtlı bir operatörün gömülü emisyonların doğrulanmasına ve ödenmiş karbon fiyatına ilişkin bilgileri yetkilendirilmiş bir SKDM beyan sahibine açmasına izin verir. Beyan sahibi bu bilgiyi kendi doğrulama yükümlülüğünü yerine getirmek için kullanabilir (Madde 8(2)).
Uygulamada alıcı, EORI numarasını tedarikçiye Kayıt Sistemi dışında verir. Ardından kendi modülündeki Emissions sekmesini açar, üçüncü ülke tesisleri kaydında arama yapar ve tesis ile emisyon verilerini alır; bu veriler beyanını otomatik olarak doldurabilir (Avrupa Komisyonu'nun CBAM Registry sayfası).
Tek yükleme tüm alıcılara yeter. 14 Ağustos 2026 tarihli 2 No'lu Rehber'e göre kayıtlı operatör her tesisin emisyon verisini yalnızca bir kez yükler ve doğrulamadan sonra mallarını ithal eden tüm beyan sahipleriyle paylaşabilir. Beyan sahibi tam raporu değil, emisyon raporunun özetini görür; bu da gizli tesis verisini korur.
Aynı rehbere göre Kayıt Sistemi 2027'de genişletilecek ve operatörler veriyi, mallarını öncül madde olarak kullanan diğer operatörlerle de paylaşabilecektir. Türk tedarik zincirlerinde bu önemlidir: örneğin başka bir tesisin sıcak haddelenmiş yassı çeliğini kaplayarak veya boruya çevirerek ihraç eden bir tesis, öncül maddenin emisyon verisine ihtiyaç duyar.
Doğrulanmış gerçek gömülü emisyon verisi sunmak, AB'deki alıcılara mallarınızı tercih etmeleri için doğrudan ticari bir neden verir: varsayılan değer yerine gerçek veri kullanan ithalatçılar daha az SKDM sertifikası teslim eder ve maliyetleri düşer. Yüklemeye başlamadan önce hangi bilgileri toplamanız gerektiğini ihracatçılar için SKDM veri gereklilikleri sayfasında bulabilirsiniz.
Adım 6: Her Raporlama Döneminde Tekrarlayın
SKDM beyan döngüsü takvim yılına göre işler. AB'deki yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi, önceki takvim yılının tüm ithalatını kapsayan yıllık SKDM beyanını izleyen yılın 30 Eylül tarihine kadar sunar; 2026 ithalatını kapsayan ilk beyanın son tarihi 30 Eylül 2027'dir ((AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 6(1) maddesi). Operatör bu nedenle her raporlama dönemi için yeni bir emisyon raporu hazırlar ve doğrulatır.
(AB) 2025/2546 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün saha ziyareti kuralları her seferinde uygulanır: ilk yıl fiziksel ziyaret zorunludur, sonraki yıllarda 3. ve 4. maddelerin koşullarıyla sanal ziyaret mümkündür.
Kayıtların saklama süresi ise beyan döngüsünden uzundur. Kayıtlı operatör, doğrulama raporunun bir kopyasını ve hesaplamanın dayandığı kayıtları doğrulamadan sonra dört yıl saklar (Madde 10(5)(c)); tesis ise eksiksiz kayıtları raporlama döneminden sonra en az altı yıl tutar ((AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü, II. Ek, A.2 noktası).
SKDM takvimi TR ETS takvimiyle karıştırılmamalıdır. TR ETS pilot döneminde 2026 için doğrulanmış faaliyet seviyesi raporlarının son tarihi 30 Nisan 2027'dir. SKDM'de ise beyan sahibinin son tarihi 30 Eylül 2027'dir ve operatörün doğrulanmış raporu alıcıya bundan önce ulaşmalıdır.
İngilizce bülten: SKDM sertifika fiyatı bildirimleri, önemli mevzuat değişiklikleri ve SKDM ile ilgili haftalık gelişmeler. İstenmeyen e-posta göndermeyiz; aboneliğinizi istediğiniz zaman sonlandırabilirsiniz.
Bu bildirimler için yalnızca e-posta adresinizi saklarız. Gizlilik politikası (İngilizce)
Türk Üreticiler O3CI Bölümüne Hangi Verileri Yükler?
Türk üreticiler, raporlama dönemi için operatör emisyon raporunu ve özetini yükler; ton mal başına gömülü emisyon her mal için ayrı gösterilir.
Aşağıdaki tablo, (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün IV. Ekinin içeriğini üretici açısından gruplar.
| Veri kategorisi | İçerik | Kimin için |
|---|---|---|
| Operatör ve tesis kimliği | Operatör adı, sicil numarası ve adresi; tesis adı, SKDM Kayıt Sistemi'ndeki benzersiz tanımlayıcı, UN/LOCODE, adres ve koordinatlar | Tüm sektörler |
| Üretim süreçleri ve rotaları | Tesisteki SKDM üretim süreçleri ve üretim rotaları (production routes), her birinde üretilen mallarla | Tüm sektörler |
| Üretim miktarları | Tesiste ve üretim süreci başına üretilen mallar ve üretilen miktar | Tüm sektörler |
| Ton mal başına doğrudan gömülü emisyon | Mal başına; varsayılan değer kullanılan pay ve tesisin toplam doğrudan emisyonuyla | Tüm sektörler |
| Ton mal başına gömülü ücretsiz tahsisat | Mal başına; kullanılan SKDM kıyas değerlerinin teyidiyle | Tüm sektörler |
| Ton mal başına dolaylı gömülü emisyon | Tüketilen elektrik ve uygulanan emisyon faktörü | Tüzük'ün II. Ekinde yer almayan mallar, başlıca çimento ve gübre |
| Öncül madde verisi | Kullanılan her öncül madde, CN kodu ve menşeiyle, varsayılan veya gerçek değerle | Karmaşık mallar (ör. çelik borular, çimento, üre) |
| Ödenen karbon fiyatı | Madde 9 uyarınca belirlenen karbon fiyatı, belge ve kanıtlarıyla (Madde 10(5)(d)) | Madde 9 indirimi talep edildiğinde |
| Doğrulama raporu | Akredite doğrulayıcı düzenler; Ocak 2027'den itibaren SKDM Kayıt Sistemi'nde | Gerçek değer kullanıldığında |
SKDM kapsamını AB gümrük beyannamesindeki CN kodu belirler; Türkiye'deki 12 haneli GTİP'in ilk 8 hanesi CN koduna karşılık gelir. Emisyon raporundaki mallar ve öncül maddeler bu nedenle 8 haneli CN koduyla yazılır, 12 haneli GTİP ile değil.
Türkiye'nin Karbon Fiyatı Madde 9 Kapsamında Düşülebilir mi?
Hayır. 4 Kasım 2026'daki son kontrolde Madde 9 uygulama tüzüğü kabul edilmemişti ve hiçbir ülkenin karbon fiyatı Madde 9 kapsamında tanınmamıştı; TR ETS pilot döneminde ise fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı oluşmamaktadır.
Madde 9 indirimi için sunulan karbon fiyatı verisi, karbon fiyatlandırma sisteminin adını, hukuki dayanağını, ücretsiz tahsisat veya iadeler düşüldükten sonra ton CO2e başına fiilen ödenmiş net fiyatı ve ödemenin belgesel kanıtını içerir. Gönüllü karbon denkleştirmeleri, şirket içi karbon fiyatları ve devletin enerji sübvansiyonları, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük anlamında fiilen ödenmiş karbon fiyatı (carbon price effectively paid) değildir.
TR ETS, 7552 sayılı İklim Kanunu'na ve 27/8/2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği'ne dayanır ve yürürlüktedir. Karbon Piyasası Kurulu'nun (KPK) KPK/2026/1 sayılı kararlarına göre pilot dönem 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsar. Elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerinde ücretsiz tahsisat oranı %100'dür ve 2026 sistem yılında yalnızca raporlama yükümlülüğü vardır.
2027 emisyonları için ilk tahsisat teslimi, yine %100 ücretsiz tahsisatla, 2028 yılı Kasım ayının son iş gününe kadar yapılır. Tüm tahsisatlar ücretsiz olduğundan fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı oluşmaz ve AB'deki ithalatçının düşebileceği bir tutar yoktur. 2026 için gönüllü tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizmasının yöntemi yayımlanmamıştır; böyle bir ödemenin fiilen ödenmiş karbon fiyatı sayılıp sayılmayacağı açık bir sorudur. Ayrıntılar Madde 9 kapsamında karbon fiyatı indirimi sayfasındadır.
Doğrulanmış Veri, Türk İhracatçının AB Pazarındaki Konumunu Neden Korur?
Doğrulanmış veri, AB'deki alıcının sertifika maliyetini marjlı varsayılan değer yerine tesisin kendi emisyonuna bağlar.
(AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün marj takvimi şöyledir: 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30. Bu takvim çelik, çimento, alüminyum ve hidrojen için geçerlidir; gübre varsayılan değerlerinin marjı her yıl %1'dir.
Aşağıdaki tablo, Türkiye'nin AB'ye ihraç ettiği sekiz malın 2026 ithalatındaki maliyetini varsayılan değerle gösterir (Türkiye tablosu, (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün (AB) 2026/1740 ile değiştirilen I. Eki; SKDM kıyas değerleri, (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü Eki, 5.3 noktası; cbamguide.com hesaplaması, 13 Kasım 2026).
| CN kodu | Mal | TR varsayılan değeri (toplam, tCO2e/t) | 2026 marjıyla | Ücretsiz tahsisat düzeltmesi | Ton başına sertifika | Maliyet (EUR/ton, 82,32 ile) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 7207 11 14 | Yarı mamul alaşımsız çelik | 2,310 | 2,541 | 0,975 × 1,364 = 1,3299 | 1,2111 | 99,70 |
| 7214 20 00 | İnşaat demiri | 2,310 | 2,541 | 0,975 × 1,364 = 1,3299 | 1,2111 | 99,70 |
| 7208 39 00 | Sıcak haddelenmiş yassı çelik | 2,428 | 2,6708 | 0,975 × 1,370 = 1,33575 | 1,33505 | 109,90 |
| 7604 10 90 | Alüminyum profil | 3,741 | 4,1151 | 0,975 × 1,493 = 1,455675 | 2,659425 | 218,92 |
| 7601 10 90 | İşlenmemiş alüminyum | 1,700 | 1,870 | 0,975 × 1,423 = 1,387425 | 0,482575 | 39,73 |
| 2523 10 00 | Gri klinker (“Diğer ülke ve bölgeler” değeri) | 1,410 | 1,551 | 0,975 × 0,666 = 0,64935 | 0,90165 | 74,22 |
| 2523 29 00 | Gri Portland çimentosu (“Diğer ülke ve bölgeler” değeri) | 1,440 | 1,584 | 0,975 × 0,666 = 0,64935 | 0,93465 | 76,94 |
| 3102 40 10 | Kalsiyum amonyum nitrat (CAN) | 2,230 | 2,2523 (%1) | 0,975 × 0,688 = 0,6708 | 1,5815 | 130,19 |
Bu sonuçlar, resmî varsayılan değerlere ve SKDM kıyas değerlerine ((AB) 2025/2621 ve (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzükleri) dayanan tahminlerdir; bağlayıcı rakam SKDM beyanındaki rakamdır. Kendi miktarınızla hesaplama yapmak için SKDM hesaplayıcısı Türkiye ve CN kodu 7207 11 14 ile önceden doldurulmuş olarak açılır.
Ücretsiz tahsisat düzeltmesindeki 0,975, SKDM faktörüdür (CBAM factor), yani AB ETS'de korunan ücretsiz tahsisat payıdır: 2026'da %97,5, 2027'de %95, 2028'de %90, 2029'da %77,5, 2030'da %51,5, 2031'de %39, 2032'de %26,5, 2033'te %14; 2034'ten itibaren SKDM faktörü uygulanmaz (2003/87/AT sayılı Direktif'in 10a(1a) maddesi).
Sektörler arası düzeltme faktörü (CSCF), 2026'dan 2030'a kadar %100'dür ((AB) 2026/1862 sayılı Komisyon Uygulama Kararı).
Aynı fiyat sabit tutulduğunda yarı mamul çelikte (CN kodu 7207 11 14) maliyet 2027'de ton başına 121,52 avroya, 2030'da 189,38 avroya çıkar: marj artar, SKDM faktörü düşer. Kıyas değerleri 2027'den itibaren ithal edilen mallar için güncellenebilir; bu rakamlar bugünkü kıyas değeriyle hesaplanmıştır.
Türkiye tablosundaki karbon çeliği satırları yüksek fırın ve bazik oksijen fırını (BF/BOF) rotasını gösterir. Oysa Türkiye'nin 2025'teki 38,1 milyon ton ham çelik üretiminin %72,2'si elektrik ark ocaklarında (EAF), %27,8'i entegre tesislerde yapılmıştır (Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD)).
Varsayılan değerle bir EAF tesisi BF/BOF rotasının değerleriyle hesaplanır; hurda bazlı EAF tesisleri doğrulanmış veriyle en çok kazanabilecek gruptur. Ürün bazında ayrıntı: Türk çelik ihracatçıları için SKDM.
Türk çimento ihracatçıları için Türkiye satırlarında tire bulunduğundan “Diğer ülke ve bölgeler” değerleri uygulanır: gri klinker için ton başına 1,410 tCO2e (2026 marjıyla 1,551).
Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği (Türkçimento), ihracat yapan üyelerinin gri klinkeri için yaklaşık 0,88 tCO2 bildirmektedir (25 Şubat 2026 tarihli açıklama, ZKG Cement Lime Gypsum 3/2026); bu bir sektör birliği rakamıdır, doğrulanmış gerçek değer değildir.
Varsayılan değerle gri Portland çimentosu, 82,32 avro ile 2026 ithalatı için ton başına 76,94 avro, aynı fiyatla 2030 ithalatı için (SKDM faktörü %51,5) 125,87 avro tutar; bu 2030 rakamı bugünkü kıyas değerine dayanır.
AB'nin 2025'te Türkiye'den ithal ettiği gri Portland çimentosunun (CN kodu 2523 29 00) ortalama ithalat değeri ton başına yaklaşık 77,60 avrodur (186,6 milyon avro, 2,40 milyon ton; Eurostat Comext DS-045409, 2025). 2026 sertifika maliyeti malın kendi ithalat değerine neredeyse eşittir.
Türkiye, 2025'te AB'nin çimento ve klinker ithalatında miktar bakımından %43,0 payla birinci kaynaktır (Eurostat Comext DS-045409, 2025). Sertifika yükümlülüklerinin nasıl hesaplandığı ve ücretsiz tahsisatın 2026'dan 2034'e kadar azalması, AB SKDM rehberinde ayrıntılı anlatılır.
Ölçüm ve doğrulamaya yatırım yapmayı değerlendiren ihracatçılar için hesap basittir. Tesis başına 5.000 ila 50.000 avroluk doğrulayıcı ücreti (piyasa tahmini) sabit bir yıllık maliyettir.
Varsayılan değer marjından kaçınmanın getirdiği tasarruf ise ihracat hacmiyle büyür ve AB'deki alıcılardan daha yüksek alış fiyatı veya korunan tedarik ilişkisi olarak geri döner. Yılda 10.000 ton yarı mamul çelik, varsayılan değerle alıcıya 2026 ithalatı için 12.111 sertifika, 82,32 avro ile yaklaşık 997.000 avro maliyet yükler.
Karşılaştırma için: Birleşik Arap Emirlikleri'nden yılda 50.000 ton birincil alüminyum (CN kodu 7601) ihraç eden bir üretici, varsayılan değerle alıcılarına 2026 ithalatı için ton başına 0,670 sertifika yükler (1,870 × 1,10 = 2,057, eksi 0,975 × 1,423).
Bu, 82,32 avro ile ton başına 55,12 avro, yılda yaklaşık 2,76 milyon avro demektir. İşlenmemiş alüminyumda düşülen tutar varsayılan değer ve gerçek değer yöntemlerinde aynıdır; 2,057'nin altındaki her doğrulanmış ton CO2e bir sertifika tasarruf ettirir.
Türkiye'nin AB'ye alüminyum ihracatı ise ağırlıkla yarı mamul ürünlerdir: 2025'teki 2,84 milyar avronun 2,70 milyar avrosu profil, sac, folyo ve diğer alüminyum ürünleridir, işlenmemiş alüminyum yalnızca 142,5 milyon avrodur (Eurostat Comext DS-045409, 2025). Türkiye satırlarının tamamı birincil üretim rotasını gösterir; bu yüzden profilde varsayılan maliyet ton başına 218,92 avroya çıkar.
Doğrulanmış veri sunmayan üreticiler giderek büyüyen bir dezavantajla karşı karşıyadır. Aynı sektörde doğrulanmış veri paylaşan üreticiler, AB'deki alıcılarına daha düşük bir SKDM sertifika yükümlülüğü sağlar ve malları ithalat maliyeti (landed cost) bakımından görece ucuzlar. Ülke ve ürün bazında varsayılan değerler ve bunlara dayanmanın mali sonucu ihracatçılar için SKDM varsayılan değerleri sayfasında yer alır.
O3CI Bölümü AB Uyum Sistemine Nasıl Bağlanır?
O3CI bölümü ve beyan sahibinin hesabı, tek bir SKDM Kayıt Sistemi'nin iki bölümüdür. Operatörün bölümü tesis ve emisyon verisini, beyan sahibinin bölümü beyanları ve sertifikaları tutar.
O3CI Bölümü ile SKDM Kayıt Sistemi Arasındaki Fark Nedir?
O3CI bölümü Kayıt Sistemi'nin bir parçasıdır, yanında ayrı bir sistem değildir. Avrupa Komisyonu'nun O3CI adını verdiği bu bölüm, SKDM Kayıt Sistemi'nin üçüncü ülkelerdeki tesislerin operatörlerine ve akredite doğrulayıcılara ayrılmış bölümüdür ((AB) 2023/956 sayılı Tüzük, Madde 14(3)). Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahipleri aynı Kayıt Sistemi'nin başka bir bölümünde beyanlarını sunar, sertifikalarını bulundurur ve teslim eder. Operatörün sertifika hesabı yoktur. Operatörün doğrulanmış verisi, Madde 10(7) uyarınca açıldıktan sonra, AB'deki ithalatçının sertifika sayısını hesapladığı gömülü emisyon rakamını sağlar.
SKDM Kayıt Sistemi makalesi (İngilizce), beyan sahibi tarafını, hesapların ve sertifika pozisyonlarının uyum yılı boyunca nasıl yönetildiğini ayrıntılı anlatır.
AB Dışındaki Bir Üreticinin O3CI Bölümüne Kaydolması Yasal Bir Zorunluluk mu?
Hayır. Kayıt isteğe bağlıdır: (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 10(1) maddesine göre Avrupa Komisyonu bir operatörü talep üzerine kaydeder ve Avrupa Komisyonu'nun 2 No'lu Rehberi kaydı “recommended, but currently voluntary” (önerilen, ancak şu an için isteğe bağlı) yol olarak tanımlar. Yasal yükümlülük AB'deki ithalatçıya, yani yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibine aittir.
Kayıtlı olmayan bir operatör de emisyon raporunu ve doğrulama raporunu aynı şablonla her alıcıya kendi imkânlarıyla göndererek gerçek değer sunabilir ((AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü, Madde 10(3)). Doğrulanmış veri sunmayan bir üreticinin AB'deki alıcıları ise varsayılan değerleri kullanmak zorunda kalır.
Bir Üretici O3CI Bölümünü Bağımsız Bir Doğrulayıcı Olmadan Kullanabilir mi?
Hayır. AB'de akredite bir doğrulayıcının doğrulamadığı yüklenmiş veri gerçek değer olarak kullanılamaz. (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 8(1) maddesi, 18. madde uyarınca akredite bir doğrulayıcının doğrulamasını şart koşar; 10(5)(b) maddesi aynı yükümlülüğü kayıtlı operatöre de yükler. Doğrulama olmadan AB'deki ithalatçı varsayılan değerlerde kalır.
SKDM Kayıt Sistemi'nde doğrulayıcı kaydı, (AB) 2025/2083 sayılı Tüzük (Omnibus) ile eklenen 10a maddesi uyarınca 1 Eylül 2026'da açılmıştır. TÜRKAK'ın TR ETS için akredite ettiği doğrulayıcı kuruluşlar bu şartı karşılamaz.
Tek Bir Kayıt AB'deki Birden Fazla Alıcıyı Kapsar mı?
Evet. Avrupa Komisyonu'nun 2 No'lu Rehberi'ne göre kayıtlı operatör her tesisin emisyon verisini yalnızca bir kez yükler ve doğrulamadan sonra mallarını ithal eden tüm beyan sahipleriyle paylaşabilir. Her alıcı operatöre EORI numarasını verir ve veriyi kendi Kayıt Sistemi modülünden alır. İhracatçı ölçüm, doğrulama ve yükleme sürecini her raporlama döneminde bir kez tamamlar ve AB'deki tüm alıcıları bundan yararlanır.
AB dışındaki üreticilerin SKDM uyumuna hazırlanması için strateji ve veri hazırlığı kaynaklarının tamamı SKDM ihracatçılar merkezinde yer alır.
Türkiye'de O3CI Bölümü ve SKDM Konusunda Hangi Kurumlar Bilgi Yayımlar?
Türkiye'de AB SKDM konusundaki resmî bilgilendirmeyi T.C. Ticaret Bakanlığı yürütür. Bakanlığın AB SKDM Kayıt Sistemi sayfası, Avrupa Komisyonu'nun O3CI rehberlerine ve eğitim videolarına bağlantı verir; Bakanlık 18 Ağustos 2026'da uygulama dönemi rehberlerinin Türkçe özetlerini yayımlamıştır. Türkiye'de bir AB SKDM yetkili makamı yoktur; yetkili makamlar AB üye devletlerindedir (Madde 11).
Türkiye'ye özgü SKDM bilgileri Türkiye ve SKDM sayfasında yer alır. Emisyon hesaplaması veya doğrulama konusunda bir sağlayıcıyla tanıştırılmak için SKDM yardım sayfasından ücretsiz talepte bulunabilirsiniz; emisyon hesaplama talepleri için ayrı bir form vardır. Sağlayıcı yönlendirme hizmeti talep eden için ücretsizdir; bir sağlayıcı, yönlendirme yoluyla kazandığı müşteri için cbamguide.com'a bir yönlendirme ücreti ödeyebilir. Bu ücret, kimin listelendiğini veya nasıl anlatıldığını belirlemez.