ต้นทุน CBAM ของไฮโดรเจนขึ้นอยู่กับคำถามข้อเดียว คือผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปแจ้งค่ามาตรฐานอ้างอิง (default value) หรือแจ้งค่าการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบ (verification)
ไฮโดรเจน (รหัส CN 2804 10 00) จากไทยและประเทศส่วนใหญ่ที่มีตารางของตนเองมีค่ามาตรฐานอ้างอิง 10.820 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) ต่อตัน คิดเป็นต้นทุนใบรับรอง CBAM (CBAM certificate) 571.32 ยูโรต่อตันสินค้าสำหรับการนำเข้าปี 2569
ตัวเลขนี้ใช้ราคาใบรับรอง CBAM ทางการของไตรมาส 3 ปี 2569 ที่ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e (ประกาศเมื่อ 5 ตุลาคม 2569) ส่วนประเทศที่ไม่มีตารางของตนเองใช้ค่าของกลุ่มประเทศและดินแดนอื่นที่ 17.740 tCO2e ต่อตัน คิดเป็นต้นทุน 1,197.94 ยูโรต่อตัน
หากการปล่อยทางตรงที่ทวนสอบแล้วไม่เกิน 4.96 tCO2e ต่อตัน ไฮโดรเจนนั้นไม่มีใบรับรอง CBAM ที่ต้องส่งมอบ (surrender) สำหรับปี 2569
ข้อมูล Eurostat ไม่มีรายการนำเข้าไฮโดรเจนจากไทยเข้าสหภาพยุโรปในปี 2566 ถึง 2568 (Eurostat Comext DS-045409, 2025) ความเกี่ยวข้องกับไทยจึงอยู่ที่บทบาทของไฮโดรเจนในฐานะสารตั้งต้น (precursor) ของปุ๋ยและเหล็ก และต้นทุนที่ผู้ผลิตไทยจะต้องเผชิญหากเริ่มส่งออก
มาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM) เป็นระบบใบรับรองที่ผูกกับราคาของระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) ไม่ใช่ภาษีหรืออากรศุลกากร
กฎหมายหลักคือระเบียบ (EU) 2023/956 ของรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป ลงวันที่ 10 พฤษภาคม 2566 ว่าด้วยการจัดตั้งมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Regulation (EU) 2023/956)
หน้านี้อธิบายเคมีของกระบวนการผลิต ขอบเขตการปล่อยตามภาคผนวก II ความแตกต่างระหว่างค่ามาตรฐานอ้างอิง ค่าการปล่อยจริงที่ทวนสอบแล้ว และการรับรอง RFNBO ตามกฎหมายพลังงานหมุนเวียน พร้อมข้อมูลเฉพาะของประเทศไทย
CBAM ครอบคลุมการนำเข้าไฮโดรเจนอย่างไร
CBAM ครอบคลุมไฮโดรเจนภายใต้รหัส CN 2804 10 00 (ไฮโดรเจนบริสุทธิ์) คิดเฉพาะการปล่อยทางตรงตามภาคผนวก II ของระเบียบ (EU) 2023/956 และไม่มีเกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก
ผู้นำเข้าเหล็กหรือซีเมนต์ที่นำเข้าสินค้า CBAM รวมกันไม่เกิน 50 ตันต่อปีได้รับยกเว้น แต่ข้อยกเว้นนี้ไม่ใช้กับไฮโดรเจน (มาตรา 2a(4))
ไฮโดรเจนทุกตันภายใต้รหัสนี้มีภาระใบรับรองตั้งแต่ระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ (definitive period) ซึ่งเริ่มเมื่อ 1 มกราคม 2569 รหัสนี้เป็นหนึ่งใน 42 รายการของภาคผนวก I ดูรายการครบทุกภาคส่วนได้ที่รายการสินค้า CBAM
ไฮโดรเจนอยู่ในภาคผนวก II จึงคำนวณเฉพาะการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรง (direct emissions) (มาตรา 7(1)) การปล่อยจากการผลิตไฟฟ้าที่ใช้แยกน้ำถือเป็นการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อม (indirect emissions) ตามมาตรา 3(34) จึงไม่นำมานับรวม
การปล่อยทางตรงรวมถึงความร้อนและความเย็นที่ใช้ในกระบวนการ (มาตรา 3(21)) ส่วนการรับรองว่าเป็นเชื้อเพลิงหมุนเวียนที่ไม่ได้มาจากชีวภาพ (RFNBO) ตามระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2023/1184 (Delegated Regulation) เป็นเรื่องของกฎหมายพลังงานหมุนเวียน
การรับรอง RFNBO ไม่ใช่ข้อมูลที่ใช้คำนวณ CBAM และใช้แทนค่ามาตรฐานอ้างอิงไม่ได้
ภาพรวมของกลไกครบทั้งหกภาคส่วนอยู่ในคู่มือ CBAM ของสหภาพยุโรป ซึ่งเป็นกรอบเดียวกันกับที่ใช้กับเหล็ก ซีเมนต์ อะลูมิเนียม ปุ๋ย และไฟฟ้า
มาตรา 2a(4) ตัดไฮโดรเจนและไฟฟ้าออกจากเกณฑ์ยกเว้นโดยไม่ได้ระบุเหตุผล แบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี (CBAM declaration) ฉบับแรกสำหรับการนำเข้าปี 2569 ครบกำหนด 30 กันยายน 2570 (ค.ศ. 2027) (มาตรา 6(1))
การขายใบรับรอง CBAM เริ่มวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2570 (มาตรา 20(1)) ภาระทางการเงินในทางปฏิบัติจึงเกิดขึ้นในปี 2570 แม้หน้าที่ตามกฎหมายจะเริ่มตั้งแต่เดือนมกราคม 2569
เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2569 DG TAXUD เผยแพร่เอกสารแนวทางเฉพาะภาคส่วนไฮโดรเจน (Guidance No 5b) สำหรับผู้ผลิตไฮโดรเจนนอกสหภาพยุโรปและผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (authorised CBAM declarant)
เอกสารนี้เป็นส่วนหนึ่งของเอกสารแนวทาง CBAM สิบฉบับสำหรับระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ (ภาษาอังกฤษ)
หน่วยงานไทยอธิบาย CBAM ไฮโดรเจนไว้อย่างไร
กรมการค้าต่างประเทศ (คต.) ระบุว่าไฮโดรเจนเป็นหนึ่งในหกภาคส่วนของ CBAM แต่ไม่ได้ชี้แจงว่าเกณฑ์ยกเว้น 50 ตันไม่ใช้กับไฮโดรเจน
คต. เตือนผู้ส่งออกในหกภาคส่วนเมื่อ 28 เมษายน 2569 และอธิบายค่ามาตรฐานอ้างอิงกับตารางส่วนปรับเพิ่ม (mark-up) ของทุกภาคส่วนโดยรวม (ฐานเศรษฐกิจ 28 เมษายน 2569) ตารางเดียวกันนี้ใช้กับไฮโดรเจนด้วย คือร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571
ข่าวเดียวกันระบุว่าผู้นำเข้าที่นำเข้าเกิน 50 ตันต่อปีต้องซื้อใบรับรอง แต่เกณฑ์นี้ไม่ใช้กับไฮโดรเจน ผู้นำเข้าไฮโดรเจนมีหน้าที่ตั้งแต่ตันแรก
ส่วนคำอธิบายวิธีกำหนดค่ามาตรฐานอ้างอิงในข่าวเดียวกันไม่ตรงกับตัวบทกฎหมาย ค่ามาตรฐานอ้างอิงกำหนดจากความเข้มข้นการปล่อยเฉลี่ยของแต่ละประเทศผู้ส่งออก แล้วบวกส่วนปรับเพิ่ม (ภาคผนวก IV ข้อ 4.1)
ค่าของไทยอยู่ในตารางประเทศไทยในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 (Implementing Regulation) ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) เผยแพร่คู่มือแนวทางการรายงาน CBAM โดยไม่มีค่าใช้จ่ายสำหรับสี่อุตสาหกรรม ได้แก่ ไฟฟ้า ปูนซีเมนต์ เหล็กและเหล็กกล้า และอะลูมิเนียม (ปรับปรุงเมื่อ 26 ธันวาคม 2568) แต่ไม่มีฉบับสำหรับไฮโดรเจน
ผู้ผลิตไฮโดรเจนไทยจึงต้องอ้างอิงระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 และเอกสารแนวทางของ DG TAXUD โดยตรง ดังที่อธิบายในหัวข้อถัดไป
กฎการติดตามตรวจสอบครอบคลุมเส้นทางการผลิตไฮโดรเจนใดบ้าง
กฎการติดตามตรวจสอบไฮโดรเจนอยู่ในภาคผนวก I ข้อ 3.6 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 และกำหนดขอบเขตระบบไว้สองกลุ่มเส้นทาง ส่วนการแยกน้ำด้วยไฟฟ้าใช้กฎข้ามภาคส่วน
ข้อ 3.6 ครอบคลุมเฉพาะการผลิตไฮโดรเจนบริสุทธิ์ หรือส่วนผสมของไฮโดรเจนกับไนโตรเจนที่นำไปใช้ผลิตแอมโมเนียได้
ระเบียบกำหนดขอบเขตระบบ (system boundaries) สำหรับการปฏิรูปด้วยไอน้ำและการออกซิเดชันบางส่วน (ข้อ 3.6.2.1) และการแตกตัวด้วยไอน้ำ (steam cracking) (ข้อ 3.6.2.2) ส่วนการแยกน้ำด้วยไฟฟ้า (electrolysis) ไม่มีข้อกำหนดเฉพาะของตนเอง
อย่างไรก็ตาม ข้อนี้ไม่ได้ปิดทางการใช้ค่าจริงสำหรับไฮโดรเจนจากการแยกน้ำด้วยไฟฟ้า เพราะภาคผนวก I ข้อ 3.1 กำหนดให้สินค้า CBAM ที่ผลิตด้วยเส้นทางซึ่งภาคผนวกไม่ได้ระบุไว้ใช้กฎข้ามภาคส่วน (cross-sectoral rules) ในข้อนั้น
เอกสารแนวทางฉบับที่ 3 (Guidance No 3) ของ DG TAXUD ลงวันที่ 14 สิงหาคม 2569 ซึ่งไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย ระบุทั้งการแยกน้ำด้วยไฟฟ้าและการแยกด้วยไฟฟ้าแบบคลอร์อัลคาไล (chlor-alkali) ไว้ในรายการเส้นทางการผลิตไฮโดรเจน
เมื่อไฮโดรเจนเป็นหนึ่งในผลิตภัณฑ์ร่วม (co-products) ให้ปันส่วนการปล่อยตามอัตราส่วนโมล (ภาคผนวก III ข้อ A.2.1 ของระเบียบการบังคับใช้เดียวกัน)
CBAM คิดภาระไฮโดรเจนสีเทาอย่างไร
การผลิตไฮโดรเจนสีเทาด้วยการปฏิรูปก๊าซมีเทนด้วยไอน้ำ (SMR) มีการปล่อยทางตรงราว 9 ถึง 12 tCO2 ต่อตันไฮโดรเจน ช่วงนี้เป็นค่าประมาณทางวิศวกรรม ไม่ใช่ค่ามาตรฐานอ้างอิงของ CBAM
การปฏิรูปก๊าซธรรมชาติด้วยไอน้ำเป็นวิธีผลิตไฮโดรเจนที่ใช้กันมากที่สุด ปฏิกิริยาหลัก CH4 + H2O → CO + 3H2 ได้คาร์บอนมอนอกไซด์เป็นผลพลอยได้
จากนั้นคาร์บอนมอนอกไซด์เข้าสู่ปฏิกิริยาวอเตอร์แก๊สชิฟต์ (water-gas shift: CO + H2O → CO2 + H2) ซึ่งให้ไฮโดรเจนเพิ่มและเกิด CO2 การผลิตไฮโดรเจนสีเทามักปล่อย CO2 ทั้งสองสายนี้สู่บรรยากาศ
CO2 สองสายนี้ทำให้การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว (embedded emissions) ของไฮโดรเจนสีเทาอยู่ในระดับสูง และการปล่อยฝังตัวนี้เองที่กำหนดภาระ CBAM
ภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 กำหนดค่ามาตรฐานอ้างอิงของไฮโดรเจนตามประเทศต้นทาง ไม่ใช่ตามเส้นทางการผลิต
ประเทศส่วนใหญ่ที่มีตารางของตนเอง รวมทั้งไทย อียิปต์ โมร็อกโก ชิลี และสหราชอาณาจักร ใช้ค่า 10.820 tCO2e ต่อตัน ซาอุดีอาระเบียใช้ 13.450 อินเดีย 14.030 สหรัฐอเมริกาและจีน 26.640 และประเทศที่ไม่มีตารางของตนเอง 17.740
ค่าเหล่านี้ครอบคลุมเฉพาะการปล่อยทางตรง และต้องบวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571
ส่วนปรับเพิ่มบวกเข้าไปก่อนหักการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า (free allocation adjustment) ผู้นำเข้าที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงแทนการตรวจวัดและการทวนสอบจริงจึงต้องรับต้นทุนที่สูงขึ้นทุกปี
แหล่งการปล่อยทางตรงสามแหล่งที่นับในการคำนวณ CBAM ของไฮโดรเจนสีเทามีดังนี้
- CO2 จากการปฏิรูปมีเทนขั้นแรกในเตาปฏิรูป (reformer furnace)
- CO2 จากปฏิกิริยาวอเตอร์แก๊สชิฟต์ ซึ่งเปลี่ยนคาร์บอนมอนอกไซด์เป็น CO2 และไฮโดรเจนเพิ่ม
- CO2 จากก๊าซทิ้งของการดูดซับแบบสลับความดัน (PSA purge gas) ซึ่งนำมีเทนและ CO ที่เหลือไปเผาเพื่อนำพลังงานกลับมาใช้
ผู้นำเข้าที่แจ้งค่าการปล่อยจริงที่ทวนสอบแล้วแทนค่ามาตรฐานอ้างอิงมีแรงจูงใจทางการเงินที่ชัดเจน เงินที่ประหยัดได้เท่ากับค่ามาตรฐานอ้างอิงบวกส่วนปรับเพิ่ม ลบด้วยค่าที่ทวนสอบแล้ว แล้วคูณด้วยราคาใบรับรอง
ค่าเบนช์มาร์ก CBAM (CBAM benchmark) ของไฮโดรเจนคือ 5.089 tCO2e ต่อตัน ทั้งในคอลัมน์ A (ค่าจริง) และคอลัมน์ B (ค่ามาตรฐานอ้างอิง) ค่าเบนช์มาร์กจึงเท่ากันไม่ว่าผู้นำเข้าจะแจ้งค่าจริงหรือค่ามาตรฐานอ้างอิง
อบก. เรียกแนวคิดนี้ว่าค่ากลางความเข้มข้นการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Benchmark value) ค่าเบนช์มาร์กมาจากภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ข้อ 5.3
เมื่อเทียบกับค่า 11.902 ที่ต้องแจ้งในปี 2569 สำหรับค่ามาตรฐานอ้างอิง 10.820 การปล่อยทุก 1 tCO2e ที่ลดลงได้ด้วยการทวนสอบมีมูลค่า 82.32 ยูโรต่อตันไฮโดรเจน
วิธีคำนวณตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 อธิบายไว้ในวิธีคำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว
การนำเข้าไฮโดรเจนสีเขียวไม่ต้องส่งมอบใบรับรอง CBAM เลยได้หรือไม่
ได้ ไฮโดรเจนสีเขียวที่มีการปล่อยทางตรงที่ทวนสอบแล้วเป็นศูนย์ไม่ต้องส่งมอบใบรับรอง CBAM ผลนี้ได้มาจากรายงานการปล่อยของผู้ประกอบกิจการโรงงาน (operator) ที่ผ่านการทวนสอบ ไม่ใช่จากการรับรอง RFNBO
ไฮโดรเจนสีเขียวได้จากการแยกน้ำด้วยไฟฟ้า: 2H2O → 2H2 + O2 ซึ่งเป็นปฏิกิริยาที่ไม่ปล่อย CO2
CBAM คิดเฉพาะการปล่อยทางตรงของสินค้าในภาคผนวก II ไฟฟ้าที่ป้อนเข้าเครื่องแยกน้ำด้วยไฟฟ้า (electrolyser) จึงไม่นำมาคำนวณ ไม่ว่าจะมาจากแหล่งใด
อย่างไรก็ตาม เชื้อเพลิงที่เผาในสถานประกอบการ (installation) และความร้อนหรือความเย็นที่ใช้ในกระบวนการยังนับเป็นการปล่อยทางตรง ตัวเลขที่แจ้งจึงต้องเป็นตัวเลขที่ผู้ทวนสอบยืนยันแล้ว
คำถามสำคัญคือผู้นำเข้าแจ้งค่าการปล่อยจริงที่ทวนสอบแล้วได้หรือไม่ หากแจ้งไม่ได้ ผู้นำเข้าต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงของประเทศต้นทาง ซึ่งเป็นค่าเดียวกันทั้งไฮโดรเจนสีเขียวและสีเทา
ระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2023/1184 กำหนดเกณฑ์สามข้อสำหรับไฟฟ้าหมุนเวียนที่ใช้แยกน้ำ เพื่อให้ไฮโดรเจนนับเป็น RFNBO ตามข้อบังคับว่าด้วยพลังงานหมุนเวียน (Renewable Energy Directive)
เกณฑ์เหล่านี้มีผลต่อเป้าหมายพลังงานหมุนเวียนและต่อผู้ซื้อ ไม่ใช่ต่อแบบแสดงรายการ CBAM เกณฑ์ RFNBO สามข้อซึ่งต้องผ่านครบพร้อมกันมีดังนี้
- ความเป็นส่วนเพิ่ม (additionality) มาตรา 5: สถานประกอบการผลิตไฟฟ้าหมุนเวียนต้องเริ่มดำเนินการไม่เร็วกว่า 36 เดือนก่อนสถานประกอบการผลิตไฮโดรเจน มาตรา 11 ระงับการใช้เงื่อนไขนี้จนถึง 1 มกราคม 2581 สำหรับสถานประกอบการผลิตไฮโดรเจนที่เริ่มดำเนินการก่อน 1 มกราคม 2571
- ความสอดคล้องด้านเวลา (temporal correlation) มาตรา 6: จนถึง 31 ธันวาคม 2572 ต้องผลิตไฮโดรเจนในเดือนปฏิทินเดียวกับที่ผลิตไฟฟ้าหมุนเวียน ตั้งแต่ 1 มกราคม 2573 ต้องผลิตภายในช่วงหนึ่งชั่วโมงเดียวกัน
- ความสอดคล้องด้านภูมิศาสตร์ (geographical correlation) มาตรา 7: แหล่งไฟฟ้าหมุนเวียนต้องอยู่ในเขตเสนอราคา (bidding zone) เดียวกับเครื่องแยกน้ำ หรือในเขตที่เชื่อมต่อกันซึ่งราคาตลาดล่วงหน้าหนึ่งวันเท่ากันหรือสูงกว่า หรือในเขตนอกชายฝั่งที่เชื่อมต่อกัน ผู้ผลิตนอกสหภาพยุโรปใช้แนวคิดที่เทียบเท่าได้ในพื้นที่ที่ไม่มีเขตเสนอราคา (อารัมภบท ข้อ 3)
การผ่านเกณฑ์ทั้งสามทำให้ได้สถานะ RFNBO ส่วนผลด้าน CBAM มาจากข้อเท็จจริงอีกข้อหนึ่ง คือไฮโดรเจนเป็นสินค้าในภาคผนวก II และการแยกน้ำด้วยไฟฟ้าไม่ปล่อย CO2
หากค่าที่ทวนสอบแล้วไม่เกิน 0.975 × 5.089 = 4.96 tCO2e ต่อตัน จะไม่มีใบรับรองที่ต้องส่งมอบในปี 2569 ตามหลักที่ว่าจำนวนใบรับรองไม่ต่ำกว่าศูนย์ในเอกสารแนวทางฉบับที่ 1 ของ DG TAXUD ลงวันที่ 14 สิงหาคม 2569
นี่คือเส้นทางสู่ต้นทุนศูนย์ที่เกิดจากโครงสร้างของกฎหมาย แต่ต้องอาศัยการทวนสอบ รายละเอียดอยู่ในไฮโดรเจนสีเขียวกับ CBAM
ต้นทุน CBAM ไฮโดรเจนต่อตัน: คำนวณส่วนต่าง 571 ยูโรทีละขั้นตอน
ส่วนต่างต้นทุนระหว่างไฮโดรเจนที่แจ้งด้วยค่ามาตรฐานอ้างอิงกับไฮโดรเจนที่ทวนสอบแล้วว่าปล่อยเกือบเป็นศูนย์อยู่ที่อย่างน้อย 571 ยูโรต่อตันสำหรับการนำเข้าปี 2569 ตัวเลขนี้คำนวณได้โดยตรงจากค่ามาตรฐานอ้างอิง ค่าเบนช์มาร์ก และราคาใบรับรอง
จำนวนใบรับรองต่อตันสินค้าเท่ากับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะ (ต่อตันสินค้า) (specific embedded emissions) หักด้วยการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า และไม่ต่ำกว่าศูนย์ (มาตรา 31 และระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620)
การปรับลดต่อตันเท่ากับตัวประกอบ CBAM (CBAM factor) ร้อยละ 97.5 × ตัวประกอบปรับแก้ข้ามภาคส่วน (CSCF) ร้อยละ 100 × ค่าเบนช์มาร์ก 5.089 = 4.961775 tCO2e ต่อตัน (CSCF ตามคำวินิจฉัยการบังคับใช้ (EU) 2026/1862 (Implementing Decision))
ตารางด้านล่างแสดงภาระปี 2569 ของค่ามาตรฐานอ้างอิงห้าระดับ ที่ราคาทางการไตรมาส 3 ปี 2569 ซึ่งเท่ากับ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e แต่ละแถวบวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 แล้วหักการปรับลด 4.961775
| ประเทศต้นทาง (ตารางในภาคผนวก I) | ค่ามาตรฐานอ้างอิง (tCO2e/t H2) | บวกส่วนปรับเพิ่ม 10% | ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 | ต้นทุนที่ EUR 82.32 | ต้นทุนก่อนการปรับลด |
|---|---|---|---|---|---|
| ไทย โมร็อกโก ชิลี อียิปต์ สหราชอาณาจักร | 10.820 | 11.902 | 6.940225 | EUR 571.32/t | EUR 979.77/t |
| ซาอุดีอาระเบีย | 13.450 | 14.795 | 9.833225 | EUR 809.47/t | EUR 1,217.92/t |
| อินเดีย | 14.030 | 15.433 | 10.471225 | EUR 861.99/t | EUR 1,270.44/t |
| ประเทศและดินแดนอื่น | 17.740 | 19.514 | 14.552225 | EUR 1,197.94/t | EUR 1,606.39/t |
| สหรัฐอเมริกา จีน | 26.640 | 29.304 | 24.342225 | EUR 2,003.85/t | EUR 2,412.31/t |
ค่ามาตรฐานอ้างอิงมาจากภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 คำนวณเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ตัวเลขเหล่านี้เป็นค่าประมาณจากค่าทางการ ตัวเลขที่มีผลผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM
เส้นทางการผลิต (production route) มีผลเฉพาะเมื่อใช้ค่าจริง ความเข้มข้นการปล่อยทางตรงในตารางถัดไปเป็นช่วงค่าประมาณทางวิศวกรรมเพื่อประกอบคำอธิบาย ไม่ใช่ค่ามาตรฐานอ้างอิง และไม่ได้นำมาใช้คำนวณต้นทุน
| เส้นทางการผลิต | วิธี | CO2 ทางตรงโดยประมาณ (tCO2/t H2) | สถานะปี 2569 เมื่อใช้ค่าจริงที่ทวนสอบแล้ว |
|---|---|---|---|
| สีเทา | SMR ไม่มี CCS | ราว 9 ถึง 12 | ต้องมีใบรับรองสำหรับการปล่อยที่เกิน 4.961775 |
| สีฟ้า | SMR + CCS | ราว 1 ถึง 3 | ไม่เกิน 4.96: ไม่ต้องมีใบรับรอง |
| สีฟ้าอมเขียว (turquoise) | การแยกสลายมีเทนด้วยความร้อน (pyrolysis) | ราว 0 ถึง 1 | ไม่เกิน 4.96: ไม่ต้องมีใบรับรอง |
| สีชมพู | การแยกน้ำด้วยไฟฟ้าจากนิวเคลียร์ | ราว 0 | ไม่เกิน 4.96: ไม่ต้องมีใบรับรอง |
| สีเขียว | การแยกน้ำด้วยไฟฟ้าหมุนเวียน | ราว 0 | ไม่เกิน 4.96: ไม่ต้องมีใบรับรอง |
ตัวเลข 571 ยูโรต่อตันคือต้นทุนปี 2569 ของค่ามาตรฐานอ้างอิงที่พบบ่อยที่สุด: 10.820 × 1.10 = 11.902 หัก 4.961775 เหลือ 6.940225 ใบรับรอง × 82.32 ยูโร = 571.32 ยูโร
ไฮโดรเจนที่ทวนสอบแล้วว่าการปล่อยทางตรงเป็นศูนย์ไม่มีภาระ ดังนั้น 571.32 ยูโรจึงเป็นส่วนต่างของไฮโดรเจนจากไทย โมร็อกโก หรือชิลี และ 1,197.94 ยูโรเป็นส่วนต่างของประเทศที่ไม่มีตารางของตนเอง
ตัวอย่างเช่น ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปที่นำเข้าไฮโดรเจนจากไทย 100 ตันในปี 2569 และใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ต้องส่งมอบใบรับรอง 694.0225 ใบ คิดเป็น 57,131.93 ยูโรที่ราคา 82.32 ยูโร
ส่วนต่างกว้างขึ้นทุกปีจนถึงปี 2577
ส่วนต่างกว้างขึ้นทุกปี เพราะส่วนปรับเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 ขณะที่ตัวประกอบ CBAM ลดลง
ตารางด้านล่างแสดงต้นทุนของไฮโดรเจนจากไทยบนค่ามาตรฐานอ้างอิง 10.820 โดยกำหนดราคาคงที่ไว้ที่ 82.32 ยูโร (คำนวณเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569)
| ปีที่นำเข้า | ส่วนปรับเพิ่ม | การปล่อยที่แจ้ง (tCO2e/t) | ตัวประกอบ CBAM | การปรับลด (tCO2e/t) | ใบรับรองต่อตันสินค้า | ต้นทุนต่อตันสินค้า |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2569 (2026) | 10% | 11.902 | 97.5% | 4.961775 | 6.940225 | EUR 571.32 |
| 2570 (2027) | 20% | 12.984 | 95% | 4.83455 | 8.14945 | EUR 670.86 |
| 2571 (2028) | 30% | 14.066 | 90% | 4.5801 | 9.4859 | EUR 780.88 |
| 2572 (2029) | 30% | 14.066 | 77.5% | 3.943975 | 10.122025 | EUR 833.25 |
| 2573 (2030) | 30% | 14.066 | 51.5% | 2.620835 | 11.445165 | EUR 942.17 |
| ตั้งแต่ 2577 (2034) | 30% | 14.066 | ไม่ใช้ | 0 | 14.066 | EUR 1,157.91 |
ตั้งแต่ปี 2577 ไม่มีการใช้ตัวประกอบ CBAM ต้นทุนคือค่ามาตรฐานอ้างอิงบวกส่วนปรับเพิ่มเต็มจำนวน: 14.066 × 82.32 = 1,157.91 ยูโรต่อตัน
อารัมภบท ข้อ 10 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ระบุว่าคาดว่าจะมีการปรับปรุงค่าเบนช์มาร์กสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ปี 2570 ตัวเลขตั้งแต่ปี 2570 เป็นต้นไปจึงอาจเปลี่ยนแปลง
ไฮโดรเจนสีฟ้า (blue hydrogen) ซึ่งผลิตด้วย SMR ร่วมกับการดักจับและกักเก็บคาร์บอน (CCS) อยู่ระหว่างสองกรณีนี้ หากการปล่อยทางตรงคงเหลือที่ทวนสอบแล้วไม่เกิน 4.96 tCO2e ต่อตัน ก็ไม่ต้องมีใบรับรองในปี 2569 เช่นเดียวกับไฮโดรเจนสีเขียว
ผู้นำเข้าไฮโดรเจนสีฟ้าต้องแจ้งค่าการปล่อยจริงที่ทวนสอบแล้วจึงจะได้ผลนี้ หากใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ไฮโดรเจนสีฟ้าใช้ค่าของประเทศเดียวกับไฮโดรเจนสีเทา
ตัวประกอบ CBAM มีผลต่อต้นทุนสุทธิของไฮโดรเจนในปี 2569 อย่างไร
ภาระ CBAM ของไฮโดรเจนบนค่ามาตรฐานอ้างอิงสูงตั้งแต่ปีแรก และเพิ่มขึ้นตามตารางเวลาที่กฎหมายสหภาพยุโรปกำหนดไว้จนถึงปี 2577
ตัวประกอบ CBAM ตามกฎหมายของปี 2569 คือร้อยละ 97.5 ซึ่งเป็นสัดส่วนการจัดสรรสิทธิการปล่อยแบบให้เปล่า (free allocation) ที่ยังคงอยู่ตามมาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC ไม่ใช่สัดส่วนการปล่อยที่ผู้นำเข้าต้องจ่าย
ตัวประกอบนี้ใช้กำหนดขนาดของการปรับลด ซึ่งในปี 2569 เป็นปริมาณคงที่ 4.961775 tCO2e ต่อตัน การปล่อยทุก tCO2e ที่เกินกว่านั้น รวมทั้งส่วนปรับเพิ่มทั้งหมด ต้องจ่ายในราคาเต็ม
ตัวประกอบ CBAM ลดเหลือร้อยละ 77.5 ในปี 2572 และร้อยละ 51.5 ในปี 2573 ซึ่งเป็นขั้นที่ชันที่สุดของตารางเวลา
ผู้นำเข้าที่ประเมินสัญญาจัดหาไฮโดรเจนอายุสามปีขึ้นไปควรพิจารณาต้นทุนตลอดทั้งช่วงสัญญา ที่ราคาคงที่ 82.32 ยูโร ต้นทุนบนค่ามาตรฐานอ้างอิง 10.820 เพิ่มจาก 571.32 ยูโรต่อตันในปี 2569 เป็น 833.25 ยูโรในปี 2572 และ 942.17 ยูโรในปี 2573
ผู้นำเข้าที่ยังไม่ได้ยื่นขอสถานะผู้ยื่นแบบฯ มีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น วันสุดท้ายของการยื่นคำขอที่ให้นำเข้าต่อได้ชั่วคราวระหว่างรอผลการพิจารณาผ่านไปแล้วเมื่อ 31 มีนาคม 2569 (มาตรา 17(7a))
มาตรา 17(7a) เพิ่มโดยระเบียบ (EU) 2025/2083 ลงวันที่ 8 ตุลาคม 2568 ซึ่งแก้ไขระเบียบ (EU) 2023/956 (Omnibus) และมีผลใช้บังคับเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2568
ผู้ที่นำเข้าโดยไม่มีสถานะผู้ยื่นแบบฯ ต้องรับบทลงโทษ (penalty) สามถึงห้าเท่าของบทลงโทษตามมาตรา 26(1) ต่อใบรับรองที่ไม่ได้ส่งมอบแต่ละใบ (มาตรา 26(2)) โดยบทลงโทษตามมาตรา 26(1) คือ 100 ยูโรต่อ tCO2e ก่อนการปรับตามดัชนีเงินเฟ้อ
ผู้นำเข้าที่บริหารทั้งไฮโดรเจนสีเทาและสีเขียวตรวจสอบได้จากเกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนักของ CBAM (ภาษาอังกฤษ) ว่าไฮโดรเจนอยู่นอกข้อยกเว้น 50 ตันต่อปี และไม่มีปริมาณนำเข้าระดับใดที่ได้รับยกเว้น
จดหมายข่าวภาษาอังกฤษ ส่งการแจ้งเตือนราคาใบรับรอง CBAM และการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่สำคัญ พร้อมข่าวสารเกี่ยวกับ CBAM ทุกสัปดาห์ ไม่มีสแปม ยกเลิกได้ทุกเมื่อ
เราเก็บเฉพาะอีเมลของท่านเพื่อส่งการแจ้งเตือนนี้ นโยบายความเป็นส่วนตัว (ภาษาอังกฤษ)
ไทยกับ CBAM ไฮโดรเจน: การค้า ราคาคาร์บอน และมาตรา 9
ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 สถิติ Eurostat ไม่มีการนำเข้าไฮโดรเจนจากไทย และราคาคาร์บอนของไทยยังนำมาหักลดภายใต้มาตรา 9 ไม่ได้
Eurostat บันทึกการนำเข้าไฮโดรเจนภายใต้รหัส CN 2804 10 00 จากนอกสหภาพยุโรปมูลค่า 1.2 ล้านยูโรในปี 2566 2.6 ล้านยูโรในปี 2567 และ 6.8 ล้านยูโรในปี 2568 (Comext DS-045409 ดึงข้อมูล 12 ตุลาคม 2569)
ข้อมูลปริมาณเป็นตันของปี 2568 ในแหล่งข้อมูลไม่น่าเชื่อถือ หน้านี้จึงอ้างเฉพาะมูลค่า และทั้งสามปีไม่มีรายการไฮโดรเจนจากไทยในชุดข้อมูลนี้
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) ระบุว่าในเดือนมกราคมถึงมิถุนายน 2568 ไทยส่งออกสินค้า CBAM ไปสหภาพยุโรปเพียงสองกลุ่ม คือเหล็กและเหล็กกล้า และอะลูมิเนียม ภาพรวมของไทยอยู่ในCBAM กับประเทศไทย
ราคาคาร์บอน (carbon price) ของไทยและความเกี่ยวข้องกับไฮโดรเจนสรุปได้ตามตารางด้านล่าง (สถานะ ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569)
| กลไก | ขอบเขตและราคา | สถานะ | ความเกี่ยวข้องกับ CBAM ไฮโดรเจน |
|---|---|---|---|
| กลไกราคาคาร์บอนในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน (ประกาศกรมสรรพสามิต) | เบนซิน แก๊สโซฮอล์ น้ำมันก๊าด น้ำมันเครื่องบิน ดีเซล LPG น้ำมันเตา ที่ 200 บาทต่อ tCO2e อัตราภาษีรวมไม่เปลี่ยน | มีผลตั้งแต่ 23 เม.ย. 2568 (ราชกิจจานุเบกษา 22 เม.ย. 2568) | ก๊าซธรรมชาติและถ่านหินไม่อยู่ในขอบเขต ก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นวัตถุดิบของ SMR จึงไม่มีราคาคาร์บอนนี้ |
| ระบบการจัดสรรสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS) ในร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. .... | ยังไม่กำหนดภาคส่วนและราคา | ร่าง คณะรัฐมนตรีอนุมัติหลักการ 2 ธ.ค. 2568 คณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณา (5 มิ.ย. 2569) | ไม่ใช่ราคาคาร์บอนที่จ่ายจริง |
| ภาษีคาร์บอนในร่างเดียวกัน | กำหนดสินค้าโดยกฎหมายลำดับรอง | ร่าง | ไม่ใช่ราคาคาร์บอนที่จ่ายจริง |
| กลไกการปรับราคาคาร์บอนข้ามพรมแดน (Thai CBAM) หมวด 9 ของร่างเดียวกัน | มาตรการนำเข้าของไทยเอง แยกจาก CBAM ของสหภาพยุโรป | ร่าง | ไม่ใช่ราคาที่ผู้ผลิตไทยจ่าย |
| คาร์บอนเครดิตภาคสมัครใจ T-VER ของ อบก. | โครงการภาคสมัครใจ | ภาคสมัครใจ | ไม่ใช่ราคาคาร์บอน |
ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดภายใต้มาตรา 9 รวมถึงไทย และระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง
การหักลดราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศที่สาม (มาตรา 9) ใช้ได้เฉพาะราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงในประเทศผู้ผลิต (carbon price effectively paid) สุทธิจากการคืนเงินหรือการชดเชยใด ๆ (มาตรา 9(1))
แม้ในอนาคตจะมีการรับรอง ผลต่อไฮโดรเจนจากไทยก็จะน้อย เพราะไฮโดรเจนนับเฉพาะการปล่อยทางตรง และก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นทั้งวัตถุดิบและเชื้อเพลิงหลักของ SMR อยู่นอกกลไกราคาคาร์บอน 200 บาท
เฉพาะดีเซล น้ำมันเตา หรือ LPG ที่เผาในสถานประกอบการเท่านั้นที่มีองค์ประกอบคาร์บอน 200 บาท
ยังไม่มีข้อยุติว่าองค์ประกอบคาร์บอนที่แยกออกมาจากอัตราภาษีสรรพสามิตเดิมซึ่งไม่ได้เปลี่ยนแปลง ถือเป็นราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงตามมาตรา 9(1) หรือไม่ และยังไม่มีบทบัญญัติใดตอบคำถามนี้
สำหรับกรณีที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ตั้งแต่ปี 2570 คณะกรรมาธิการยุโรปอาจกำหนดราคาคาร์บอนอ้างอิงรายปีสำหรับประเทศที่มีกฎเกณฑ์ราคาคาร์บอน (มาตรา 9(4)) แต่ยังไม่มีการกำหนดสำหรับไทย
รายละเอียดอยู่ในการหักลดราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศที่สาม
ส่วนต่างต้นทุนมีความหมายอย่างไรต่อกลยุทธ์การค้าไฮโดรเจน
ส่วนต่างต้นทุนระหว่างไฮโดรเจนบนค่ามาตรฐานอ้างอิงกับไฮโดรเจนปล่อยต่ำที่ทวนสอบแล้วทำหน้าที่เป็นตัวกรองทางการค้าที่เอื้อต่อผู้ผลิตซึ่งมีหลักฐานการปล่อยจริง และส่วนต่างนี้กว้างขึ้นจนถึงปี 2577
การนำเข้าไฮโดรเจนของสหภาพยุโรปยังมีขนาดเล็กมาก ตัวเลข Eurostat ในหัวข้อก่อนหน้าแสดงว่ามูลค่ารวมทั้งปี 2568 ไม่ถึง 7 ล้านยูโร
ศาลผู้ตรวจสอบบัญชีแห่งยุโรป (European Court of Auditors) ระบุในข่าวประชาสัมพันธ์ของรายงานพิเศษ 11/2024 ว่าคณะกรรมาธิการยุโรปตั้งเป้าการผลิตและการนำเข้าไฮโดรเจนหมุนเวียนสูงเกินไป คืออย่างละ 10 ล้านตันภายในปี 2573 และสหภาพยุโรปไม่น่าจะบรรลุเป้า
สำหรับผู้นำเข้าที่มีสัญญาไฮโดรเจนสีเทาอยู่แล้ว แรงกดดันจาก CBAM ไม่ได้เพิ่มขึ้นเป็นเส้นตรง และจะหนักที่สุดในช่วงปี 2572 ถึง 2573 เมื่อตัวประกอบ CBAM ลดจากร้อยละ 77.5 เป็นร้อยละ 51.5
การวางแผนจัดหาไฮโดรเจนสีเขียว การทำสัญญาไฮโดรเจนสีฟ้าเป็นทางเลือกชั่วคราว หรือโครงการตรวจวัดการปล่อยที่ทวนสอบแล้ว ควรเริ่มล่วงหน้านานก่อนกำหนดเปลี่ยนแหล่งจัดหาที่ตั้งไว้
ผู้ส่งออกนอกสหภาพยุโรปที่จัดส่งไฮโดรเจนซึ่งทวนสอบแล้วว่ามีการปล่อยทางตรงเกือบเป็นศูนย์ได้ จะได้เปรียบด้านต้นทุนเหนือไฮโดรเจนบนค่ามาตรฐานอ้างอิง 10.820 อยู่ 571.32 ยูโรต่อตันที่ราคาไตรมาส 3 ปี 2569 และ 1,157.91 ยูโรตั้งแต่ปี 2577 ที่ราคาเดิม
ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทยเท่ากับของโมร็อกโกและชิลี และต่ำกว่าค่าของซาอุดีอาระเบีย อินเดีย สหรัฐอเมริกา จีน และค่า 17.740 ของประเทศที่ไม่มีตาราง เมื่อเทียบกับประเทศที่ใช้ค่า 10.820 เท่ากัน ผู้ผลิตไทยจะได้เปรียบด้านต้นทุนได้ก็ต่อเมื่อมีการทวนสอบเท่านั้น
ไฮโดรเจนในฐานะสารตั้งต้นของปุ๋ยและเหล็กภายใต้ CBAM
ไฮโดรเจนเป็นทั้งสินค้าที่ซื้อขายและสารตั้งต้นต้นน้ำ การปล่อยฝังตัวของไฮโดรเจนส่งต่อไปยังแอมโมเนีย ยูเรีย และเหล็กที่ลดออกซิเจนด้วยไฮโดรเจน สถานะ CBAM ของไฮโดรเจนจึงเกี่ยวข้องกับผู้นำเข้าปุ๋ยและเหล็กด้วย
ไฮโดรเจนเป็นวัตถุดิบหลักของการสังเคราะห์แอมโมเนียด้วยกระบวนการ Haber-Bosch: N2 + 3H2 → 2NH3 แอมโมเนีย (รหัส CN 2814) และปุ๋ยไนโตรเจนปลายน้ำ รวมทั้งยูเรีย (รหัส CN 3102 10) เป็นสินค้า CBAM
การปล่อยฝังตัวของสินค้าเหล่านี้รวมการปล่อยจากการผลิตไฮโดรเจนด้วย ไฮโดรเจนสีเทาที่ใช้ผลิตแอมโมเนียทำให้เกิดการปล่อยเพิ่มราว 1.6 ถึง 2.4 tCO2 ต่อตันแอมโมเนีย (ค่าประมาณทางวิศวกรรม ไม่ใช่ค่ามาตรฐานอ้างอิง)
การเปลี่ยนวัตถุดิบการผลิตแอมโมเนียจากไฮโดรเจนสีเทาเป็นสีเขียวจึงลดภาระ CBAM ของผู้นำเข้าปุ๋ยปลายน้ำ รายละเอียดอยู่ในCBAM แอมโมเนีย
ตารางประเทศไทยในภาคผนวก I กำหนดค่ามาตรฐานอ้างอิงของแอมโมเนียแอนไฮดรัส (รหัส CN 2814 10 00) ไว้ที่ 2.240 tCO2e ต่อตัน (ทางตรง 2.06 ทางอ้อม 0.18) และยูเรีย (รหัส CN 3102 10 19) ที่ 1.540
ข้อมูล Eurostat ไม่มีการนำเข้าแอมโมเนียจากไทยในปี 2568 และการนำเข้าปุ๋ยทุกรายการจากไทยรวมกันราว 1.3 ตัน มูลค่า 5,553 ยูโร (Eurostat Comext DS-045409, 2025)
เหล็กพรุนจากการลดออกซิเจนด้วยไฮโดรเจน (hydrogen-DRI) เป็นเส้นทางผลิตเหล็กสีเขียวที่กำลังเกิดขึ้น: Fe2O3 + 3H2 → 2Fe + 3H2O โดยใช้ H2 แทนคาร์บอนมอนอกไซด์
hydrogen-DRI ที่ใช้ไฮโดรเจนสีเขียวมีการปล่อยทางตรงเกือบเป็นศูนย์ เทียบกับราว 2.0 tCO2 ต่อตันของเส้นทางเตาถลุงเหล็ก (ค่าความเข้มข้นโดยประมาณ ไม่ใช่ค่ามาตรฐานอ้างอิงหรือค่าเบนช์มาร์ก)
ผู้นำเข้า DRI (รหัส CN 7203) และผลิตภัณฑ์เหล็กปลายน้ำได้ประโยชน์จากการปล่อยฝังตัวที่ต่ำกว่า ซึ่งลดภาระใบรับรอง CBAM โดยตรง
แถวเหล็กส่วนใหญ่ในตารางของไทยระบุเส้นทาง E (เตาอาร์กไฟฟ้าจากเศษเหล็ก) ไม่ใช่ DRI รายละเอียดเส้นทางการผลิตเหล็กอยู่ในคู่มือ CBAM ภาคเหล็กและเหล็กกล้า
กฎการติดตามตรวจสอบมีข้อยกเว้นหนึ่งกรณี คือภาคผนวก I ข้อ 3.6.1 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 ไม่ครอบคลุมการใช้ก๊าซสังเคราะห์หรือไฮโดรเจนเป็นสารตั้งต้นภายในโรงกลั่นหรือโรงงานเคมีอินทรีย์
ข้อยกเว้นนี้ใช้เมื่อไฮโดรเจนถูกใช้ภายในโรงงานเหล่านั้นเท่านั้น และไม่ได้ใช้ผลิตสินค้าในภาคผนวก I ของระเบียบ (EU) 2023/956
CBAM ใช้กับการนำเข้าไฮโดรเจนทุกปริมาณหรือไม่
CBAM ใช้กับการนำเข้าไฮโดรเจนทุกปริมาณ เพราะไฮโดรเจนถูกตัดออกจากเกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก 50 ตันต่อปีที่ใช้กับเหล็ก ซีเมนต์ อะลูมิเนียม และปุ๋ย
เกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก 50 ตัน (de minimis) ในมาตรา 2a ของระเบียบ (EU) 2023/956 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบ (EU) 2025/2083 ยกเว้นผู้นำเข้าที่นำเข้ารวมทุกรหัส CN ไม่เกิน 50 ตัน (น้ำหนักสุทธิ) ต่อปีปฏิทิน (ภาคผนวก VII ข้อ 1)
ผู้นำเข้าที่ได้รับยกเว้นต้องแสดงการยกเว้นในใบขนสินค้าขาเข้า (มาตรา 2a(1)) ไฟฟ้าและไฮโดรเจนไม่ได้รับยกเว้น (มาตรา 2a(4))
มาตรา 2a(4) กำหนดข้อยกเว้นนี้ไว้สั้น ๆ เพียงประโยคเดียว คือมาตรา 2a ไม่ใช้กับการนำเข้าไฟฟ้าหรือไฮโดรเจน โดยไม่ได้ให้เหตุผลเพิ่มเติม การนำเข้าไฮโดรเจนสีเทาเพียงหนึ่งตันในปี 2569 จึงก่อภาระใบรับรอง CBAM แล้ว
ขั้นตอนปฏิบัติสำหรับผู้นำเข้าไฮโดรเจนภายใต้ CBAM
ผู้นำเข้าไฮโดรเจนภายใต้รหัส CN 2804 10 00 มีขั้นตอนปฏิบัติเฉพาะสี่ขั้น ซึ่งต่างจากภาคส่วนอื่นในด้านความเข้มงวดของหลักฐานการปล่อย
ขั้นตอนทั้งสี่สำหรับการนำเข้าไฮโดรเจนมีดังนี้
- เลือกระหว่างค่ามาตรฐานอ้างอิงกับค่าจริง: ตรวจค่ามาตรฐานอ้างอิงของประเทศต้นทางในภาคผนวก I (10.820 tCO2e ต่อตันสำหรับไทยและประเทศส่วนใหญ่ที่มีตาราง 17.740 สำหรับประเทศที่ไม่มีตาราง) หากต้องการแจ้งต่ำกว่านั้น ให้ขอรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผู้ประกอบกิจการ (operator's emissions report) ที่ผ่านการทวนสอบ สำหรับไฮโดรเจนสีเทาหรือสีฟ้า รายงานต้องสะท้อนข้อมูลกระบวนการจริง รวมถึง CO2 จากเตาปฏิรูป ปฏิกิริยาชิฟต์ และก๊าซทิ้ง PSA สำหรับไฮโดรเจนจากการแยกน้ำด้วยไฟฟ้า รายงานแสดงการปล่อยทางตรงของสถานประกอบการตามกฎข้ามภาคส่วน ซึ่งอาจเป็นศูนย์ เอกสาร RFNBO ใช้แทนรายงานนี้ไม่ได้
- ใช้ผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงานเมื่อใช้ค่าจริง: การทวนสอบจำเป็นเฉพาะค่าจริง (มาตรา 8(1)) ตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546 โดยผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงาน (accredited verifier) จากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิก ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 มีหน่วยทวนสอบที่มีหลักฐานการรับรองระบบงานเจ็ดราย จากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติห้าแห่ง (ESYD ในกรีซ Accredia ในอิตาลี Swedac ในสวีเดน RvA ในเนเธอร์แลนด์ และ BELAC ในเบลเยียม) และคณะกรรมาธิการยุโรปยังไม่ได้เผยแพร่รายชื่อผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน
- ยื่นขอสถานะผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต: ไฮโดรเจนไม่มีเกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก ผู้นำเข้าทุกรายจึงต้องมีสถานะนี้ คำขอที่ยื่นภายใน 31 มีนาคม 2569 อนุญาตให้นำเข้าชั่วคราวระหว่างรอผล (มาตรา 17(7a)) ผู้ที่นำเข้าโดยไม่มีสถานะต้องรับบทลงโทษตามมาตรา 26(2) สามถึงห้าเท่าของบทลงโทษตามมาตรา 26(1) ซึ่งคือ 100 ยูโรต่อ tCO2e ก่อนการปรับตามดัชนีเงินเฟ้อ ต่อใบรับรองที่ไม่ได้ส่งมอบแต่ละใบ
- วางแผนซื้อใบรับรองตั้งแต่ 1 กุมภาพันธ์ 2570: ใบรับรอง CBAM ขายบนแพลตฟอร์มกลางร่วมตั้งแต่ 1 กุมภาพันธ์ 2570 ตั้งแต่ปี 2570 ณ สิ้นแต่ละไตรมาส ผู้ยื่นแบบฯ ต้องมีใบรับรอง CBAM ในบัญชีอย่างน้อยร้อยละ 50 ของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวในสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ต้นปีปฏิทิน คำนวณจากค่ามาตรฐานอ้างอิงโดยไม่รวมส่วนปรับเพิ่ม หรือจากใบรับรองที่ส่งมอบของปีก่อน โดยนำการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่ามาคำนวณด้วย (มาตรา 22(2)) สินค้าที่นำเข้าในปี 2569 ไม่มีข้อกำหนดนี้
ผู้ประกอบกิจการโรงงานที่ผลิตไฮโดรเจนในไทยไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายภายใต้ CBAM ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปเป็นผู้ซื้อและส่งมอบใบรับรอง CBAM
การลงทะเบียนในส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM (operator portal) เป็นทางเลือก (มาตรา 10) ผู้ประกอบกิจการที่ลงทะเบียนสามารถอัปโหลดข้อมูลที่ทวนสอบแล้วเพียงครั้งเดียวเพื่อแบ่งปันกับผู้นำเข้าทุกราย ดูพอร์ทัลผู้ประกอบกิจการ CBAM
เฉพาะหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปเท่านั้นที่รับรองระบบงานผู้ทวนสอบ CBAM ได้ (ระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551)
หน่วยทวนสอบในไทยต้องยื่นคำขอต่อหนึ่งในเจ็ดหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของสหภาพยุโรปที่รับผู้สมัครจากประเทศที่สาม (ตารางสถานะของคณะกรรมาธิการยุโรป ลงวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569)
ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 หน่วยทวนสอบเจ็ดรายที่มีหลักฐาน ได้แก่ EmiCert S.A. (ESYD กรีซ), Bureau Veritas Italia, RINA Services และ SGS ICS Italia (Accredia อิตาลี), Intertek Certification AB (Swedac สวีเดน), ISSC แห่งดัมเยตตา อียิปต์ (RvA เนเธอร์แลนด์) และ SGS BELGIUM nv (BELAC เบลเยียม ขอบเขตมีผลตั้งแต่ 5 พฤศจิกายน 2569)
หกรายตั้งอยู่ในสหภาพยุโรป หนึ่งรายอยู่ในอียิปต์ และไม่มีรายใดอยู่ในไทย
RvA รับรองระบบงาน ISSC เมื่อ 22 ตุลาคม 2569 นับเป็นรายแรกที่ตั้งอยู่นอกสหภาพยุโรป โดยใช้ขั้นตอน TAB การประเมินทำครบแล้วยกเว้นการสังเกตการทวนสอบ RvA จะเข้าสังเกตการทวนสอบ CBAM ครั้งแรก จากนั้นจึงเปลี่ยนเป็นการรับรองระบบงานตามปกติ
DNV ประกาศเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2569 ว่าได้รับการรับรองระบบงานจาก Accredia แต่ Accredia ยังไม่ได้เผยแพร่เรื่องนี้ (ตรวจเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2569) จึงยังไม่นับรวม
รายชื่อการรับรองที่มีหลักฐานอยู่ในผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน
หน้าที่ทั้งหมดของผู้นำเข้า ตั้งแต่การขออนุญาต การลงทะเบียน การคำนวณการปล่อยฝังตัว จนถึงการส่งมอบใบรับรอง อธิบายไว้ในคู่มือ CBAM สำหรับผู้นำเข้าไฮโดรเจน (ภาษาอังกฤษ)
ท่านที่ต้องการผู้ให้บริการด้านการคำนวณหรือการทวนสอบ ขอรับการแนะนำได้ฟรีที่ศูนย์ช่วยเหลือ CBAM
ไฮโดรเจนสีเขียวทำให้ต้นทุน CBAM เป็นศูนย์ทั้งหมดหรือไม่
เป็นศูนย์ได้เฉพาะเมื่อใช้ค่าจริงที่ทวนสอบแล้ว การแยกน้ำด้วยไฟฟ้าไม่ปล่อย CO2 และไฮโดรเจนเป็นสินค้าในภาคผนวก II ที่นับเฉพาะการปล่อยทางตรง ผู้นำเข้าที่แจ้งการปล่อยจริงที่ทวนสอบแล้วเป็นศูนย์จึงไม่มีใบรับรองที่ต้องส่งมอบ
ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 ไม่กำหนดขอบเขตระบบของการแยกน้ำด้วยไฟฟ้า จึงใช้กฎข้ามภาคส่วนในภาคผนวก I ข้อ 3.1 ส่วนการรับรอง RFNBO ไม่ได้ให้ผลนี้
หากไม่มีค่าจริงที่ทวนสอบแล้ว ต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงของประเทศต้นทาง ซึ่งสำหรับค่า 10.820 มีต้นทุน 571.32 ยูโรต่อตันในปี 2569 ที่ราคา 82.32 ยูโร
แม้ต้นทุนเป็นศูนย์ หน้าที่ยังคงอยู่ ผู้นำเข้ายังต้องเป็นผู้ยื่นแบบฯ ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ภายใน 30 กันยายน 2570 สำหรับการนำเข้าปี 2569 และเก็บรักษาบันทึกจนถึงสิ้นปีที่สี่หลังปีที่ยื่นหรือควรยื่นแบบ (มาตรา 7(6))
การวิเคราะห์การรับรองเพิ่มเติมอยู่ในไฮโดรเจนสีเขียวกับ CBAM
ไฮโดรเจนสีฟ้าได้รับการปฏิบัติเหมือนไฮโดรเจนสีเทาภายใต้ CBAM หรือไม่
ใช่ หากใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ค่าในภาคผนวก I กำหนดตามประเทศต้นทางและไม่แยกเส้นทางการผลิต ไฮโดรเจนสีฟ้าที่ไม่ได้ทวนสอบจึงใช้ค่าเดียวกับสีเทา
แต่หากใช้ค่าจริงที่ทวนสอบแล้ว คำตอบคือไม่ ไฮโดรเจนสีฟ้าที่ผลิตด้วย SMR ร่วมกับ CCS แจ้งการปล่อยทางตรงคงเหลือหลังการดักจับ หากไม่เกิน 4.96 tCO2e ต่อตัน (0.975 × ค่าเบนช์มาร์ก 5.089) ไม่ต้องมีใบรับรองในปี 2569
ผู้นำเข้าจะกล่าวอ้างประสิทธิภาพ CCS เองไม่ได้ ต้องมีการทวนสอบโดยบุคคลที่สามตามระเบียบการบังคับใช้ การทวนสอบจึงมีมูลค่าสูง เพราะชี้ขาดส่วนต่างระหว่าง 571.32 ยูโรต่อตันบนค่า 10.820 กับศูนย์
วิธีคำนวณต้นทุนไฮโดรเจนสีเทาและการวิเคราะห์รายประเทศอยู่ในไฮโดรเจนสีเทากับ CBAM
ราคา EU ETS กำหนดต้นทุน CBAM ของไฮโดรเจนโดยตรงหรือไม่
ใช่ ราคาของระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) กำหนดราคาใบรับรอง CBAM ตามมาตรา 21 ของระเบียบ (EU) 2023/956 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบ (EU) 2025/2083
ราคาใบรับรองสำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 เป็นราคาเฉลี่ยรายไตรมาสของราคาปิดการประมูล EU ETS ในไตรมาสที่นำเข้า (มาตรา 21(1a)) คือ 75.36 ยูโรสำหรับไตรมาส 1 75.28 ยูโรสำหรับไตรมาส 2 และ 82.32 ยูโรสำหรับไตรมาส 3 ปี 2569
ตั้งแต่ปี 2570 เป็นราคาเฉลี่ยรายสัปดาห์ (มาตรา 21(1)) CBAM จึงไม่มีราคาที่เป็นอิสระของตนเอง
จำนวนใบรับรองต่อตัน (6.940225 ในปี 2569) ไม่เปลี่ยนตามราคา ไฮโดรเจนบนค่า 10.820 มีต้นทุน 571.32 ยูโรต่อตันที่ราคาไตรมาส 3 522.46 ยูโรที่ราคาไตรมาส 2 และ 523.02 ยูโรที่ราคาไตรมาส 1
บทความราคาคาร์บอน EU ETS (ภาษาอังกฤษ) ติดตามราคา ETS ปัจจุบัน แนวโน้มในอดีต และการปฏิรูปที่อาจกระทบต้นทุนใบรับรอง CBAM
ผู้นำเข้าไฮโดรเจนรายเล็กหลีกเลี่ยง CBAM ด้วยเกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนักได้หรือไม่
ไม่ได้ ไฮโดรเจนถูกตัดออกจากเกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก 50 ตันต่อปีตามมาตรา 2a(4) ของระเบียบ (EU) 2023/956 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบ (EU) 2025/2083 ไฮโดรเจนทุกตันภายใต้รหัส CN 2804 10 00 อยู่ในขอบเขต CBAM
กฎนี้ใช้ไม่ว่าผู้นำเข้าจะมีขนาด ความถี่ หรือปริมาณต่อปีเท่าใด ไฟฟ้าก็ถูกตัดออกจากเกณฑ์นี้เช่นกัน
ผู้นำเข้าที่เข้าใจว่าเกณฑ์ 50 ตันใช้กับไฮโดรเจนควรตรวจสถานะการอนุญาตทันที และประเมินภาระใบรับรองของการนำเข้าปี 2569 ซึ่งต้องแจ้งภายใน 30 กันยายน 2570
ผู้นำเข้าไฮโดรเจนควรเปลี่ยนไปใช้ไฮโดรเจนสีเขียวตอนนี้หรือรอถึงปี 2573
ผลการวิเคราะห์สนับสนุนให้เริ่มเร็วสำหรับผู้นำเข้าที่มีสัญญาจัดหาหลายปี เพราะเส้นทางต้นทุนกำหนดโดยตารางเวลาในกฎหมาย ไม่ใช่ความไม่แน่นอนของตลาดเพียงอย่างเดียว
ต้นทุนปี 2569 บนค่ามาตรฐานอ้างอิงคือ 571.32 ยูโรต่อตันสำหรับค่า 10.820 ที่ 82.32 ยูโร และเพิ่มเป็น 942.17 ยูโรในปี 2573 ที่ราคาเดิม เมื่อส่วนปรับเพิ่มถึงร้อยละ 30 และตัวประกอบ CBAM ลดเหลือร้อยละ 51.5
ผู้นำเข้าที่ผูกสัญญาไฮโดรเจนสีเทาระยะยาวซึ่งลงนามในปี 2567 หรือ 2568 ต้องรับเส้นทางต้นทุนเต็ม เว้นแต่ผู้จัดหาส่งการปล่อยจริงที่ทวนสอบแล้ว
เครื่องคำนวณต้นทุน CBAM คำนวณต้นทุนรายปีตามสูตรกฎหมายบนค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กทางการ ผลลัพธ์เป็นการประมาณ ตัวเลขที่ผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM
ผู้ส่งออกไฮโดรเจนไทยต้องซื้อใบรับรอง CBAM เองหรือไม่
ไม่ต้อง ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปเป็นผู้ซื้อและส่งมอบใบรับรอง CBAM ผู้ประกอบกิจการโรงงานในไทยไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายภายใต้ CBAM
ผลกระทบต่อผู้ส่งออกไทยเป็นทางการค้า ผู้ซื้อที่ไม่มีข้อมูลจริงที่ทวนสอบแล้วต้องใช้ค่า 10.820 และอาจส่งต้นทุน 571.32 ยูโรต่อตันกลับมาผ่านราคาซื้อ หรือเปลี่ยนไปหาผู้จัดหาที่มีข้อมูล
การลงทะเบียนในส่วน O3CI เป็นทางเลือก (มาตรา 10) ภาพรวมสำหรับผู้ส่งออกอยู่ในCBAM สำหรับผู้ส่งออก
ภาษีคาร์บอนในน้ำมันของไทยช่วยลดต้นทุน CBAM ของไฮโดรเจนได้หรือไม่
ไม่ได้ในปัจจุบัน ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดภายใต้มาตรา 9 รวมถึงไทย และระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง
กลไกราคาคาร์บอน 200 บาทต่อ tCO2e ในภาษีสรรพสามิตน้ำมันไม่ครอบคลุมก๊าซธรรมชาติ ซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักของ SMR แม้มีการรับรองในอนาคต ผลต่อไฮโดรเจนจาก SMR ก็จะน้อย