CBAM แอมโมเนีย: รหัส CN 2814 การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว และวิธีคำนวณ พร้อมค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทย

แอมโมเนียภายใต้ CBAM ปี 2569: รหัส CN 2814 ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทย 2.24 tCO2e ต่อตัน ค่าเบนช์มาร์ก 1.522 และต้นทุนใบรับรอง 64.08 ยูโรต่อตันสินค้า เทียบกับอียิปต์ อินโดนีเซีย และมาเลเซีย

เนื้อหาในหน้านี้
แผนภาพ: ไฮโดรเจนจากการปฏิรูปก๊าซธรรมชาติหรือถ่านหิน และไนโตรเจนจากอากาศ ถูกสังเคราะห์เป็นแอมโมเนีย CBAM นับ CO2 ทางตรงและไฟฟ้า ไฮโดรเจนที่ผลิตจากที่อื่นเป็นสารตั้งต้น แอมโมเนียใช้ผลิตยูเรีย กรดไนตริก และ NPK

CBAM แอมโมเนียครอบคลุมรหัส CN สองรหัสในภาคส่วนปุ๋ย คือ 2814 10 00 สำหรับแอมโมเนียแอนไฮดรัส และ 2814 20 00 สำหรับแอมโมเนียในสารละลายน้ำ ทั้งสองรหัสต้องปฏิบัติตาม CBAM เต็มรูปแบบตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 (ค.ศ. 2026)

กฎหมายหลักคือระเบียบ (EU) 2023/956 ของรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป ลงวันที่ 10 พฤษภาคม 2566 ว่าด้วยการจัดตั้งมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Regulation (EU) 2023/956)

ผู้นำเข้า (importer) ในสหภาพยุโรปต้องคำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว (embedded emissions) ของแอมโมเนียทั้งทางตรงและทางอ้อม ระบุรหัส CN ให้ถูกต้อง และส่งมอบใบรับรอง CBAM (CBAM certificate) สำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 ภายใน 30 กันยายน 2570 (ค.ศ. 2027)

แอมโมเนียแอนไฮดรัสจากไทยมีค่ามาตรฐานอ้างอิง (default value) 2.24 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) ต่อตัน ที่ราคาใบรับรองทางการไตรมาส 3 ปี 2569 (82.32 ยูโร) ต้นทุนใบรับรองจึงอยู่ที่ 64.08 ยูโรต่อตันสินค้า เทียบกับ 48.28 ยูโรสำหรับแอมโมเนียจากอียิปต์

หน้านี้อธิบายโครงสร้างรหัส CN แหล่งปล่อยที่ก่อให้เกิดต้นทุน CBAM วิธีคำนวณในระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ ค่าของไทยและประเทศอาเซียน และสิ่งที่ผู้ผลิตไทยทำได้


แอมโมเนียภายใต้ CBAM คืออะไร และใช้รหัส CN ใด

แอมโมเนียภายใต้ CBAM คือแอมโมเนียในประเภท 2814 ของรหัส CN (Combined Nomenclature) ซึ่งเมื่อนำเข้าสหภาพยุโรปจะมีภาระด้านการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวตามระเบียบ (EU) 2023/956

ประเภท 2814 แบ่งเป็นสองรหัสย่อยตามสถานะทางกายภาพ ทั้งสองรหัสมีภาระตาม CBAM เหมือนกัน แต่ความเข้มข้นการปล่อยต่างกัน สารละลายมีน้ำเป็นส่วนผสม ปริมาณ CO2e ที่ฝังอยู่ต่อตันสินค้าจึงต่ำกว่า

ตารางด้านล่างแสดงรหัส CN ทั้งสองของประเภท 2814 พร้อมค่าเบนช์มาร์ก CBAM (CBAM benchmark หรือค่ากลางความเข้มข้นการปล่อยก๊าซเรือนกระจก) ใน Column B จากภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 (Implementing Regulation)

รหัส CN รายการ สถานะทางกายภาพ ปริมาณไนโตรเจน ค่าเบนช์มาร์ก Column B (tCO2e/t)
2814 10 00 แอมโมเนียแอนไฮดรัส ของเหลวอัดความดันหรือก๊าซ ประมาณ 82% N โดยน้ำหนัก 1.522
2814 20 00 แอมโมเนียในสารละลายน้ำ (น้ำแอมโมเนีย) สารละลายในน้ำ แปรผันตามความเข้มข้นของสารละลาย 0.457

แอมโมเนียเป็นสารตั้งต้น (precursor) ของปุ๋ยไนโตรเจนทุกชนิด เช่น ยูเรีย (รหัส CN 3102 10) แอมโมเนียมไนเตรต (รหัส CN 3102 30) และสารละลาย UAN (รหัส CN 3102 80) เมื่อนำเข้าปุ๋ยสำเร็จรูป การปล่อยก๊าซเรือนกระจกของแอมโมเนียจึงส่งต่อไปยังสินค้าปลายน้ำเหล่านั้น

ผู้นำเข้าที่ซื้อแอมโมเนียโดยตรงแทนการซื้อปุ๋ยสำเร็จรูปจะรับภาระการปล่อยต้นน้ำทั้งหมดภายใต้รหัส 2814

CBAM เป็นระบบใบรับรองที่ผูกกับราคาของระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) ไม่ใช่ภาษีหรืออากรศุลกากร อ่านหลักการของใบรับรองและความเชื่อมโยงกับราคา EU ETS ได้ในหน้าคู่มือ CBAM ของสหภาพยุโรป

พิกัดศุลกากรไทยกับรหัส CN ของแอมโมเนีย

พิกัด HS 6 หลักแรกของแอมโมเนีย (2814.10 และ 2814.20) ตรงกันระหว่างไทยกับสหภาพยุโรป แต่รหัส CN 8 หลักของสหภาพยุโรปไม่ใช่พิกัดศุลกากรไทย

ผู้ส่งออกไทยจึงควรระบุรหัส CN 2814 10 00 หรือ 2814 20 00 ในเอกสารที่ส่งให้ผู้นำเข้า ดูรายการรหัสทั้งหมดของภาคส่วนปุ๋ยได้ในหน้ารหัส CN ของปุ๋ยภายใต้ CBAM


การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวของแอมโมเนียคำนวณอย่างไรภายใต้ CBAM

แอมโมเนียแอนไฮดรัส (รหัส CN 2814 10 00) มีค่ามาตรฐานอ้างอิงรายประเทศ: 2.050 tCO2e ต่อตันสำหรับอียิปต์ 2.080 สำหรับแอลจีเรีย 2.24 สำหรับไทย 2.260 สำหรับรัสเซีย 2.420 สำหรับตรินิแดดและโตเบโก และ 3.130 สำหรับประเทศที่ไม่มีตารางของตนเอง

ค่าเหล่านี้อยู่ในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 (แทนที่ใหม่โดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740) แต่ละค่าเป็นค่ารวมที่นับการปล่อยทางอ้อมจากไฟฟ้าที่โรงงานใช้ไว้แล้ว

ในค่า 2.050 ของอียิปต์ เป็นการปล่อยทางอ้อม 0.100 ส่วนในค่า 2.24 ของไทย เป็นการปล่อยทางอ้อม 0.18 (ทางตรง 2.06) สัดส่วนการปล่อยทางอ้อมของไทยจึงสูงกว่าอียิปต์

ขอบเขต CBAM ของแอมโมเนียประกอบด้วยแหล่งปล่อยสองแหล่ง:

  1. การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรง (direct emissions) จากการปฏิรูปก๊าซมีเทนด้วยไอน้ำ (SMR): ก๊าซธรรมชาติทำปฏิกิริยากับไอน้ำในเครื่องปฏิรูปจนได้ก๊าซสังเคราะห์ (CH4 + H2O ได้ CO + 3H2) จากนั้นปฏิกิริยา water-gas shift เปลี่ยน CO เป็น CO2 และได้ไฮโดรเจนเพิ่ม ปริมาณ CO2 ขึ้นอยู่กับองค์ประกอบของก๊าซ ประสิทธิภาพของเครื่องปฏิรูป และอายุโรงงาน
  2. การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อม (indirect emissions) จากไฟฟ้าที่โรงงานแอมโมเนียใช้: ปุ๋ยไม่อยู่ในภาคผนวก II ของระเบียบ (EU) 2023/956 CBAM จึงคิดราคาทั้งการปล่อยทางตรงและทางอ้อม ไฟฟ้าที่ใช้ในเครื่องอัดก๊าซ ระบบทำความเย็น และระบบสนับสนุนอื่น ก่อให้เกิดการปล่อย CO2 ทางอ้อมตามค่าการปล่อยของโครงข่ายไฟฟ้าในประเทศผู้ผลิต

สำหรับแอมโมเนีย CBAM นับเฉพาะ CO2 (ภาคผนวก I ของระเบียบ (EU) 2023/956) ไม่นับ N2O ซึ่งต่างจากกรดไนตริกและปุ๋ยที่ผลิตผ่านกรดไนตริก

สูตรการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะของแอมโมเนีย

การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะ (specific embedded emissions) ต่อตันแอมโมเนียคำนวณตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 โดยใช้ค่าสัมประสิทธิ์การปล่อย (emission factor) ของก๊าซธรรมชาติที่ใช้ ซึ่งอาจเป็นค่าที่วัดจริงหรือค่าที่กำหนดไว้

จากนั้นบวกการปล่อยทางอ้อม ซึ่งเท่ากับปริมาณไฟฟ้าที่สถานประกอบการ (installation) ใช้ คูณค่าการปล่อยของโครงข่ายไฟฟ้าระดับประเทศหรือภูมิภาค แล้วรวมผลเป็น tCO2e ต่อตันสินค้า

ในการติดตามตรวจสอบ รหัส 2814 ใช้หน่วยเป็นกิโลกรัมไนโตรเจน (มาตรา 4 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547) แต่ค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กในภาคผนวกระบุเป็นค่าต่อตันสินค้า ดูวิธีการของทั้งภาคส่วนได้ในหน้าCBAM ภาคส่วนปุ๋ย

ไฮโดรเจนที่โรงงานแอมโมเนียผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ขั้นกลางก็เป็นสารตั้งต้นของแอมโมเนียเช่นกัน ดูที่มาของการปล่อยจากไฮโดรเจนที่ผลิตจากก๊าซธรรมชาติได้ในหน้าไฮโดรเจนสีเทาภายใต้ CBAM

มีคู่มือ CBAM ของไทยสำหรับแอมโมเนียหรือไม่

องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) เผยแพร่คู่มือแนวทางการรายงาน CBAM ฟรีสำหรับสี่อุตสาหกรรม ได้แก่ ไฟฟ้า ซีเมนต์ เหล็กและเหล็กกล้า และอะลูมิเนียม (ปรับปรุงเมื่อ 26 ธันวาคม 2568)

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 อบก. ยังไม่มีคู่มือสำหรับปุ๋ยหรือแอมโมเนีย ผู้ผลิตแอมโมเนียไทยจึงต้องอ้างอิงระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 โดยตรง


ค่ามาตรฐานอ้างอิงของแอมโมเนียและส่วนปรับเพิ่ม

ผู้นำเข้าที่ไม่ได้รับค่าการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบจากผู้จัดหาแอมโมเนียต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 (แทนที่ใหม่โดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740)

ตารางด้านล่างแสดงค่ามาตรฐานอ้างอิงของแอมโมเนียแอนไฮดรัส (รหัส CN 2814 10 00) จากแหล่งกำเนิดหลักนอกอาเซียน และภาระปี 2569 ที่ราคาใบรับรองทางการไตรมาส 3 ปี 2569 (82.32 ยูโร ประกาศเมื่อ 5 ตุลาคม 2569)

แหล่งกำเนิด ค่ามาตรฐานอ้างอิง (tCO2e/t) รวมส่วนปรับเพิ่ม 1% ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 ต้นทุนต่อตันสินค้าที่ EUR 82.32
อียิปต์ 2.050 2.0705 0.58655 EUR 48.28
แอลจีเรีย 2.080 2.1008 0.61685 EUR 50.78
รัสเซีย 2.260 2.2826 0.79865 EUR 65.74
ตรินิแดดและโตเบโก 2.420 2.4442 0.96025 EUR 79.05
ประเทศและดินแดนอื่น (Other Countries and Territories) 3.130 3.1613 1.67735 EUR 138.08

ไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย และเวียดนามมีตารางของตนเองในภาคผนวกเดียวกัน ตารางด้านล่างแสดงค่าของแอมโมเนียแอนไฮดรัสและผลการคำนวณด้วยวิธีเดียวกัน (คำนวณเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569 ด้วยสูตรตามกฎหมายชุดเดียวกับเครื่องคำนวณ CBAM ของเว็บไซต์)

แหล่งกำเนิด ทางตรง / ทางอ้อม ค่ามาตรฐานอ้างอิงรวม (tCO2e/t) รวมส่วนปรับเพิ่ม 1% ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 ต้นทุนต่อตันสินค้า ปี 2569 ต้นทุนต่อตันสินค้า ปี 2573
มาเลเซีย 2.05 / 0.17 2.22 2.2422 0.75825 EUR 62.42 EUR 120.05
ไทย 2.06 / 0.18 2.24 2.2624 0.77845 EUR 64.08 EUR 121.72
อินโดนีเซีย 2.05 / 0.23 2.28 2.3028 0.81885 EUR 67.41 EUR 125.04
เวียดนาม 3.46 / 0.15 3.61 3.6461 2.16215 EUR 177.99 EUR 235.62

คอลัมน์ปี 2573 ใช้ราคาคงที่ 82.32 ยูโรและตัวประกอบ CBAM (CBAM factor) ร้อยละ 51.5 อารัมภบท ข้อ 10 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 คาดการณ์การปรับค่าเบนช์มาร์กสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 ตัวเลขของปีต่อจากนั้นจึงอาจเปลี่ยนแปลง

ค่าของไทยใกล้เคียงกับมาเลเซียและอินโดนีเซีย และต่ำกว่าเวียดนาม ค่าของเวียดนาม (3.61) สูงกว่าค่าของประเทศที่ไม่มีตารางของตนเอง (3.130) ด้วยซ้ำ

ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 1 ของปุ๋ย

ส่วนปรับเพิ่ม (mark-up) ของค่ามาตรฐานอ้างอิงสำหรับปุ๋ยอยู่ที่ร้อยละ 1 ทุกปี ทั้งปี 2569 ปี 2570 และตั้งแต่ปี 2571 เป็นต้นไป

ส่วนภาคส่วนเหล็ก ซีเมนต์ อะลูมิเนียม และไฮโดรเจนใช้ร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571

ส่วนปรับเพิ่มบวกเข้ากับค่ามาตรฐานอ้างอิงก่อนหักการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า (free allocation adjustment) จึงต้องจ่ายเต็มจำนวน คือ 0.0205 tCO2e ต่อตันสำหรับแอมโมเนียจากอียิปต์ (ราว 1.69 ยูโร) และ 0.0224 tCO2e ต่อตันสำหรับแอมโมเนียจากไทย (ราว 1.84 ยูโร) ที่ราคา 82.32 ยูโร

กรมการค้าต่างประเทศ (คต.) ระบุเมื่อ 28 เมษายน 2569 ว่าสินค้าปุ๋ยของไทย “ปรับเพิ่มค่ามาตรฐานฯ 1% ต่อปี” (รายงานของฐานเศรษฐกิจ) ที่ถูกต้องคือส่วนปรับเพิ่มคงที่ที่ร้อยละ 1 ทุกปี ไม่ได้สะสมเพิ่มขึ้นปีละร้อยละ 1

ในข่าวเดียวกัน คต. อธิบายว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงมาจากกลุ่มโรงงานที่ปล่อยสูงที่สุด คำอธิบายนี้ไม่ถูกต้อง ค่ามาตรฐานอ้างอิงกำหนดตามความเข้มข้นการปล่อยเฉลี่ยของแต่ละประเทศผู้ส่งออก และบวกส่วนปรับเพิ่ม (ภาคผนวก IV ข้อ 4.1 ของระเบียบ (EU) 2023/956)

ตัวอย่างการคำนวณ: แอมโมเนียจากอียิปต์และจากไทย

ที่ราคา 82.32 ยูโรต่อ tCO2e แอมโมเนียแอนไฮดรัสจากอียิปต์ที่นำเข้าในปี 2569 และคำนวณด้วยค่ามาตรฐานอ้างอิงมีต้นทุน 48.28 ยูโรต่อตันสินค้า โดยมีขั้นตอนการคำนวณดังนี้

  1. ค่ามาตรฐานอ้างอิงรวมส่วนปรับเพิ่ม: 2.050 × 1.01 = 2.0705
  2. การปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าเท่ากับตัวประกอบ CBAM × ตัวประกอบปรับแก้ข้ามภาคส่วน × ค่าเบนช์มาร์ก: 0.975 × 1.00 × 1.522 = 1.48395
  3. ใบรับรองต่อตันสินค้า: 2.0705 ลบ 1.48395 = 0.58655
  4. ต้นทุน: 0.58655 × 82.32 = 48.28 ยูโรต่อตันสินค้า

หากไม่หักการปรับลด ต้นทุนจะเป็น 170.44 ยูโรต่อตันสินค้า (2.0705 × 82.32) สูตรนี้มาจากมาตรา 31 ของระเบียบ (EU) 2023/956 และภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ส่วนหลักที่ว่าจำนวนใบรับรองต้องไม่ต่ำกว่าศูนย์มาจากเอกสารแนวทางฉบับที่ 1 ข้อ 2.4.2 ซึ่งไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย

แอมโมเนียจากไทยคำนวณแบบเดียวกัน: 2.24 × 1.01 = 2.2624 หักด้วย 1.48395 ได้ 0.77845 ใบรับรองต่อตันสินค้า หรือ 64.08 ยูโรต่อตันสินค้า (ก่อนหักการปรับลดคือ 186.24 ยูโร) ต้นทุนของไทยจึงสูงกว่าอียิปต์ 15.80 ยูโรต่อตันสินค้า

แอมโมเนียในสารละลายน้ำจากไทย (รหัส CN 2814 20 00) มีค่ามาตรฐานอ้างอิง 0.67 (ทางตรง 0.62 ทางอ้อม 0.05) และค่าเบนช์มาร์ก 0.457 จึงต้องใช้ 0.231125 ใบรับรองต่อตันสินค้า หรือ 19.03 ยูโรต่อตันสินค้า เทียบกับ 14.87 ยูโรสำหรับสินค้าจากอียิปต์ (ค่ามาตรฐานอ้างอิง 0.62)

ต้นทุนเพิ่มขึ้นเมื่อการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าลดลง

ต้นทุนจะสูงขึ้นในปีต่อ ๆ ไปจากระดับปี 2569 เพราะตัวประกอบ CBAM ซึ่งเป็นสัดส่วนการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า (free allocation) ที่ยังคงอยู่จะลดลง (มาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC) ตัวประกอบปรับแก้ข้ามภาคส่วนคือร้อยละ 100 สำหรับปี 2569 ถึง 2573 (คำวินิจฉัยการบังคับใช้ (EU) 2026/1862 (Implementing Decision))

หากราคาคงที่ที่ 82.32 ยูโร แอมโมเนียจากอียิปต์ตันเดียวกันจะมีต้นทุน 105.92 ยูโร ในปี 2573 เมื่อตัวประกอบ CBAM ลดเหลือร้อยละ 51.5 และ 170.44 ยูโรตั้งแต่ปี 2577 ซึ่งไม่มีการใช้ตัวประกอบ CBAM อีกต่อไป

ภายใต้สมมติฐานเดียวกัน ต้นทุนต่อตันสินค้าของแอมโมเนียจากไทยเป็นดังนี้

  • ปี 2569: 64.08 ยูโร (ตัวประกอบ CBAM ร้อยละ 97.5)
  • ปี 2570: 67.21 ยูโร (ร้อยละ 95)
  • ปี 2571: 73.48 ยูโร (ร้อยละ 90)
  • ปี 2573: 121.72 ยูโร (ร้อยละ 51.5)
  • ตั้งแต่ปี 2577: 186.24 ยูโร (ไม่ใช้ตัวประกอบ CBAM แล้ว)

อารัมภบท ข้อ 10 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 คาดการณ์การปรับค่าเบนช์มาร์กสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 ตัวเลขตั้งแต่ปี 2570 จึงอาจเปลี่ยนแปลง

ผลลัพธ์ทั้งหมดเป็นค่าประมาณที่คำนวณจากค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กทางการ (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 และ 2025/2620) ตัวเลขที่มีผลผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี (CBAM declaration)

ท่านทดลองคำนวณกับปริมาณของท่านเองได้ที่เครื่องคำนวณ CBAM สำหรับแอมโมเนียไทย (ภาษาอังกฤษ)


จดหมายข่าว CBAM (ภาษาอังกฤษ)

จดหมายข่าวภาษาอังกฤษ ส่งการแจ้งเตือนราคาใบรับรอง CBAM และการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่สำคัญ พร้อมข่าวสารเกี่ยวกับ CBAM ทุกสัปดาห์ ไม่มีสแปม ยกเลิกได้ทุกเมื่อ

เราเก็บเฉพาะอีเมลของท่านเพื่อส่งการแจ้งเตือนนี้ นโยบายความเป็นส่วนตัว (ภาษาอังกฤษ)

CBAM แอมโมเนียกับสินค้าปุ๋ยปลายน้ำ

การปล่อยก๊าซเรือนกระจกของแอมโมเนียส่งต่อไปยังยูเรียและปุ๋ยอื่นอย่างไร

แอมโมเนียเป็นฐานทางเคมีของปุ๋ยไนโตรเจนทุกชนิดที่ CBAM ครอบคลุม เมื่อผู้นำเข้าซื้อแอมโมเนียแอนไฮดรัส (รหัส CN 2814 10 00) มาเป็นวัตถุดิบการผลิตในสหภาพยุโรป ภาระตาม CBAM จะเกิดขึ้นที่ขั้นนำเข้าแอมโมเนีย

หากผู้นำเข้าซื้อยูเรีย (รหัส CN 3102 10) หรือแอมโมเนียมไนเตรต (รหัส CN 3102 30) สำเร็จรูป การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวของแอมโมเนียที่ใช้ผลิตปุ๋ยนั้นจะรวมอยู่ในค่าการปล่อยที่รายงานสำหรับสินค้าสำเร็จรูป

ยูเรียเป็นกลุ่มสินค้ารวมของตนเอง และยังเป็นสารตั้งต้นของปุ๋ยผสมด้วย ผู้ผลิตในประเทศผู้ส่งออกที่ขายทั้งแอมโมเนียและปุ๋ยปลายน้ำต้องติดตามการปล่อยที่ขั้นสังเคราะห์แอมโมเนีย แล้วนำค่านั้นไปใช้ในข้อมูลของปุ๋ยไนโตรเจนสำเร็จรูป

แอมโมเนียมีไนโตรเจนประมาณร้อยละ 82 โดยน้ำหนัก ส่วนยูเรียมีร้อยละ 46 การคำนวณสำหรับปุ๋ยปลายน้ำจึงอิงปริมาณไนโตรเจนของแต่ละสินค้า ดูรายละเอียดได้ในหน้าวิธีคำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว

N2O จากการผลิตแอมโมเนียอยู่ใน CBAM หรือไม่

N2O จากการใส่ปุ๋ยไนโตรเจนลงดินไม่อยู่ในขอบเขต CBAM ส่วน N2O จากการผลิตกรดไนตริก ซึ่งเป็นขั้นหนึ่งของห่วงโซ่แอมโมเนียมไนเตรตและ UAN นับเป็นการปล่อยทางตรงเมื่อสถานประกอบการผลิตกรดไนตริกเป็นขั้นกลาง

สำหรับแอมโมเนียที่นำเข้าภายใต้รหัส 2814 N2O ไม่ใช่ปัจจัยสำคัญ เพราะการสังเคราะห์แอมโมเนียไม่ก่อให้เกิด N2O เป็นผลพลอยได้ N2O มีความสำคัญในขั้นการผลิตกรดไนตริกและแอมโมเนียมไนเตรตที่อยู่ปลายน้ำ

เกณฑ์ยกเว้น 50 ตันใช้กับการนำเข้าแอมโมเนียหรือไม่

ใช้ได้ เกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก 50 ตัน (de minimis) ตามมาตรา 2a ของระเบียบ (EU) 2023/956 ใช้กับการนำเข้าแอมโมเนียรหัส 2814 ด้วย โดยกำหนดไว้ที่ 50 ตัน (น้ำหนักสุทธิ) ต่อผู้นำเข้าต่อปีปฏิทิน (ภาคผนวก VII ข้อ 1)

ปริมาณนี้นับรวมสินค้า CBAM ทุกรหัส CN และทุกประเทศแหล่งกำเนิด ไม่แยกรายประเทศ ผู้นำเข้าที่มีปริมาณไม่เกินเกณฑ์ได้รับยกเว้น แต่ต้องแสดงการยกเว้นในใบขนสินค้าขาเข้า (มาตรา 2a(1)) เกณฑ์นี้ไม่ใช้กับไฟฟ้าและไฮโดรเจน (มาตรา 2a(4)) แต่ใช้กับแอมโมเนีย

ประเทศใดส่งออกแอมโมเนียไปสหภาพยุโรปมากที่สุด

รัสเซียเป็นแหล่งนำเข้าแอมโมเนีย (รหัส CN 2814) ที่ใหญ่ที่สุดของสหภาพยุโรปในปี 2568 ด้วยปริมาณ 682,482 ตัน คิดเป็นร้อยละ 25.5 ของปริมาณนำเข้าจากนอกสหภาพยุโรป (Eurostat Comext DS-045409 ปี 2568 ดึงข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569)

ตารางด้านล่างแสดงแหล่งนำเข้าหลักในปี 2568 พร้อมค่ามาตรฐานอ้างอิงของแอมโมเนียแอนไฮดรัสในตารางของแต่ละประเทศ (Eurostat Comext DS-045409 ปี 2568; ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 แทนที่ใหม่โดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740)

แหล่งกำเนิด ปริมาณปี 2568 (ตัน) สัดส่วนตามปริมาณ ค่ามาตรฐานอ้างอิง (tCO2e/t)
รัสเซีย 682,482 25.5% 2.260
แอลจีเรีย 647,839 24.2% 2.080
ตรินิแดดและโตเบโก 601,562 22.5% 2.420
สหรัฐอเมริกา 297,840 11.1% 3.41
อียิปต์ 146,852 5.5% 2.050 (ไม่มีราคาคาร์บอนที่มีผลบังคับ)
ตุรกี (Türkiye) 133,617 5.0% 2.27

การนำเข้าแอมโมเนียจากนอกสหภาพยุโรปทั้งหมดอยู่ที่ 2.68 ล้านตัน มูลค่า 1,422 ล้านยูโร ปริมาณจากรัสเซียเพิ่มจาก 244,679 ตันในปี 2566 เป็น 682,482 ตันในปี 2568

อากรเพิ่มเติมที่สหภาพยุโรปเรียกเก็บจากปุ๋ยรัสเซียและเบลารุสตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2568 (ระเบียบ (EU) 2025/1227) ใช้กับสินค้าส่วนใหญ่ในประเภท 3102 และ 3105 แต่ไม่ครอบคลุมแอมโมเนียประเภท 2814

โรงงานที่ปล่อยต่ำกว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงใช้ตัวเลขของตนเองได้เฉพาะเมื่อมีค่าการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบแล้ว ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอน (carbon price) ของประเทศใดภายใต้มาตรา 9

ไทยและอาเซียนส่งออกแอมโมเนียไปสหภาพยุโรปมากเพียงใด

สหภาพยุโรปนำเข้าแอมโมเนียจากไทยมูลค่าเพียง 186 ยูโรในปี 2566 24 ยูโรในปี 2567 และไม่มีการนำเข้าเลยในปี 2568 (Eurostat Comext DS-045409 ปี 2566 ถึง 2568)

Eurostat บันทึกปริมาณเป็นหน่วย 100 กิโลกรัม ปริมาณจากไทยในปี 2566 และ 2567 ต่ำกว่าหน่วยนี้ จึงแสดงเป็นศูนย์ กล่าวคือ ปัจจุบันไทยยังไม่ใช่แหล่งแอมโมเนียของสหภาพยุโรป

อินโดนีเซียเป็นข้อยกเว้นในอาเซียน ในปี 2568 สหภาพยุโรปนำเข้าแอมโมเนียจากอินโดนีเซีย 40,251 ตัน มูลค่า 17.76 ล้านยูโร คิดเป็นร้อยละ 1.50 ของปริมาณนำเข้า และเป็นแหล่งนำเข้าอันดับ 8 ทั้งที่ไม่มีการนำเข้าเลยในปี 2566 และ 2567

ในปี 2568 การนำเข้าจากมาเลเซียมีเพียง 7.1 ตัน (35,131 ยูโร) และจากเวียดนามมีมูลค่า 14 ยูโร ข้อมูลชุดเดียวกันยังแสดงว่าการนำเข้าปุ๋ยทั้งหมดในขอบเขต CBAM จากไทยมีเพียงราว 1.3 ตันในปี 2568

ความเสี่ยงด้านแอมโมเนียของไทยจึงเป็นเรื่องในอนาคต ผู้ผลิตไทยที่วางแผนขายแอมโมเนียให้ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปจะถูกประเมินด้วยค่ามาตรฐานอ้างอิง 2.24 ของตารางไทย จนกว่าจะส่งค่าการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบได้ ดูภาพรวมของไทยได้ในหน้าCBAM กับประเทศไทย

แอมโมเนียไทยหักลดราคาคาร์บอนตามมาตรา 9 ได้หรือไม่

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดภายใต้มาตรา 9 รวมถึงไทย และระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง

ราคาคาร์บอนเพียงรายการเดียวที่มีผลบังคับใช้ในไทยคือราคาคาร์บอนในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน อัตรา 200 บาทต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า ตามประกาศกรมสรรพสามิตที่ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 22 เมษายน 2568 และมีผลตั้งแต่ 23 เมษายน 2568

ราคาคาร์บอนนี้ไม่ครอบคลุมถ่านหินและก๊าซธรรมชาติ (Infoquest, 19 พฤษภาคม 2568) ขณะที่ก๊าซธรรมชาติเป็นทั้งวัตถุดิบและเชื้อเพลิงหลักของการสังเคราะห์แอมโมเนีย แม้ในอนาคตราคาคาร์บอนนี้จะได้รับการรับรอง ส่วนที่เกี่ยวข้องกับแอมโมเนียก็จะมีน้อยมาก

ระบบการจัดสรรสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS) และภาษีคาร์บอนของไทยกำหนดอยู่ในร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. .... ซึ่ง ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังเป็นร่างกฎหมาย จึงยังไม่มีราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงจากสองกลไกนี้

ตั้งแต่ปี 2570 คณะกรรมาธิการยุโรปอาจกำหนดราคาคาร์บอนมาตรฐานรายปีสำหรับประเทศที่มีกฎเกณฑ์ราคาคาร์บอน (มาตรา 9(4)) ซึ่งจะเป็นช่องทางเดียวในการหักลดเมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการกำหนดค่านี้สำหรับไทย ดูการหักลดราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศที่สาม

ต้นทุน CBAM ของแอมโมเนียเทียบกับยูเรียเป็นอย่างไร

แอมโมเนียและยูเรียมีต้นทุน CBAM ต่อตันต่างกัน เพราะแต่ละรหัส CN มีค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กของตนเอง ดูการคำนวณสำหรับยูเรียโดยเฉพาะได้ในหน้ายูเรียและการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวภายใต้ CBAM

ตารางด้านล่างเปรียบเทียบสินค้าจากอียิปต์และไทยที่คำนวณด้วยค่ามาตรฐานอ้างอิง ณ ราคาทางการไตรมาส 3 ปี 2569 (82.32 ยูโร) ทุกแถวใช้ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 1 และตัวประกอบ CBAM ปี 2569 ร้อยละ 97.5

สินค้า (รหัส CN) แหล่งกำเนิด ค่ามาตรฐานอ้างอิง (tCO2e/t) ค่าเบนช์มาร์ก ใบรับรองต่อตันสินค้า ต้นทุนต่อตันสินค้า ปี 2569
แอมโมเนียแอนไฮดรัส (2814 10 00) อียิปต์ 2.050 1.522 0.58655 EUR 48.28
ยูเรีย (3102 10 19) อียิปต์ 1.390 0.902 0.52445 EUR 43.17
แอมโมเนียแอนไฮดรัส (2814 10 00) ไทย 2.24 1.522 0.77845 EUR 64.08
ยูเรีย (3102 10 19) ไทย 1.54 0.902 0.67595 EUR 55.64

ผู้นำเข้าที่ซื้อปุ๋ยไนโตรเจนหลายชนิดควรตรวจสอบการจัดประเภทให้ครอบคลุมทั้งตอนที่ 28 และตอนที่ 31 ในหน้ารหัส CN ของปุ๋ย

ในการวางแผนต้นทุน ผู้นำเข้าใช้หน้าค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM ประกอบกับคู่มือ CBAM compliance for fertilizer importers (ภาษาอังกฤษ) ซึ่งอธิบายขั้นตอนการขออนุญาต การยื่นแบบแสดงรายการ และการส่งมอบใบรับรองไว้ครบถ้วน

ผู้ผลิตแอมโมเนียไทยมีหน้าที่ตาม CBAM หรือไม่

ผู้ประกอบกิจการโรงงาน (operator) ในไทยไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายภายใต้ CBAM ผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (authorised CBAM declarant) ในสหภาพยุโรปเป็นผู้ซื้อและส่งมอบใบรับรอง (มาตรา 3(17) และมาตรา 22(1))

อย่างไรก็ตาม แรงกดดันทางการค้ายังมีอยู่ ผู้นำเข้าจะลดจำนวนใบรับรองได้ก็ต่อเมื่อได้ค่าการปล่อยจริงที่ต่ำกว่า 2.2624 tCO2e ต่อตันสินค้า (ค่าของไทยรวมส่วนปรับเพิ่ม) ผู้ผลิตไทยเตรียมตัวได้ดังนี้

  1. จัดทำแผนการติดตามตรวจสอบ (monitoring plan) ตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 ครอบคลุมการใช้ก๊าซธรรมชาติและไฟฟ้าของหน่วยสังเคราะห์แอมโมเนีย
  2. จัดทำรายงานสรุปการปล่อย 16 รายการข้อมูล (summary emissions report) ตามภาคผนวก IV ข้อ 1.2 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 เป็นภาษาอังกฤษ พร้อมพิกัดภูมิศาสตร์แบบทศนิยมหกตำแหน่ง
  3. ลงทะเบียนในส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM (operator portal) การลงทะเบียนเป็นทางเลือก (มาตรา 10) ดูส่วน O3CI สำหรับผู้ประกอบกิจการโรงงาน
  4. จ้างผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงาน (accredited verifier) เพราะการทวนสอบ (verification) จำเป็นเมื่อใช้ค่าการปล่อยจริง (มาตรา 8)

เฉพาะหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปเท่านั้นที่รับรองระบบงานผู้ทวนสอบ CBAM ได้ (ระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551 (Delegated Regulation)) และการรับรองระบบงานนั้นต้องครอบคลุมกลุ่มกิจกรรม II (ไฮโดรเจนและแอมโมเนีย)

ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 มีหน่วยทวนสอบ 7 รายที่มีหลักฐานการรับรองระบบงานจากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติ 5 แห่ง ขอบเขตของทั้ง 7 รายครอบคลุมกลุ่มกิจกรรม II รายชื่อมีดังนี้

  • EmiCert S.A. (ESYD กรีซ)
  • Bureau Veritas Italia, RINA Services และ SGS ICS Italia (Accredia อิตาลี)
  • Intertek Certification AB (Swedac สวีเดน)
  • ISSC แห่งดัมเยตตา อียิปต์ (RvA เนเธอร์แลนด์ 22 ตุลาคม 2569) รายแรกที่ตั้งอยู่นอกสหภาพยุโรป
  • SGS BELGIUM nv (BELAC เบลเยียม ภาคผนวกขอบเขตมีผลตั้งแต่ 5 พฤศจิกายน 2569)

6 รายตั้งอยู่ในสหภาพยุโรป 1 รายตั้งอยู่ในอียิปต์ และไม่มีรายใดตั้งอยู่ในไทย สำหรับ ISSC นั้น RvA ใช้ขั้นตอน TAB คือประเมินครบทุกส่วนแล้ว และจะเข้าสังเกตการทวนสอบ CBAM ครั้งแรก จากนั้นจึงเปลี่ยนเป็นการรับรองระบบงานตามปกติ

DNV ประกาศเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2569 ว่าได้รับการรับรองระบบงานจาก Accredia แต่ Accredia ยังไม่ได้เผยแพร่เรื่องนี้ (ตรวจสอบเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2569) จึงไม่นับรวม

ณ วันที่เดียวกัน คณะกรรมาธิการยุโรปยังไม่ได้เผยแพร่รายชื่อผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน ดูข้อมูลเพิ่มเติมในหน้าผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงาน และกลยุทธ์ของผู้ส่งออกในหน้าผลกระทบของ CBAM ต่อผู้ส่งออกปุ๋ย

ผู้ประกอบการที่ต้องการผู้ให้บริการด้านการคำนวณหรือการทวนสอบ ขอรับการแนะนำผู้ให้บริการได้ฟรีที่ ศูนย์ช่วยเหลือ CBAM ผู้ให้บริการอาจจ่ายค่าแนะนำให้ cbamguide.com แต่ค่าตอบแทนนี้ไม่มีผลต่อการคัดเลือก


แหล่งข้อมูล: ระเบียบ (EU) 2023/956 · ระเบียบ (EU) 2025/2083 (Omnibus) · ระเบียบการบังคับใช้ 2025/2621 · ข้อมูล EU ETS ผ่าน EEX ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย