EU CBAM คู่มือฉบับสมบูรณ์ 2569: กลไก ใบรับรอง CBAM ต้นทุน และผลกระทบต่อผู้ส่งออกไทย

EU CBAM เข้าสู่ระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 ครอบคลุม 6 ภาคส่วน ราคาใบรับรองไตรมาส 3 คือ 82.32 ยูโร ดูวิธีคำนวณ ต้นทุนเหล็กและอะลูมิเนียมจากไทย สถานะราคาคาร์บอนไทยตามมาตรา 9 และสิ่งที่ผู้ส่งออกต้องเตรียม

เนื้อหาในหน้านี้

สรุปภาพรวม

มาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM) ของสหภาพยุโรปเข้าสู่ระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ (definitive period) ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 (ค.ศ. 2026)

ตั้งแต่วันนั้น CBAM เป็นภาระทางการเงินจริงของผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปที่นำเข้าสินค้า 6 ภาคส่วน ได้แก่ เหล็กและเหล็กกล้า ซีเมนต์ อะลูมิเนียม ปุ๋ย ไฟฟ้า และไฮโดรเจน

ผู้นำเข้าต้องส่งมอบใบรับรอง CBAM (CBAM certificate) ตามปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว (embedded emissions) ในสินค้า โดยราคาผูกกับราคาคาร์บอนของระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS)

ราคาใบรับรอง CBAM อย่างเป็นทางการไตรมาส 1 ปี 2569 คือ 75.36 ยูโรต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) ประกาศโดยคณะกรรมาธิการยุโรปเมื่อ 7 เมษายน 2569 ไตรมาส 2 คือ 75.28 ยูโร

ราคาไตรมาส 3 ปี 2569 คือ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e ประกาศเมื่อ 5 ตุลาคม 2569 และเป็นราคาทางการล่าสุด ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 ราคาไตรมาส 4 จะประกาศวันที่ 4 มกราคม 2570

CBAM จัดตั้งโดยระเบียบ (EU) 2023/956 ของรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป ลงวันที่ 10 พฤษภาคม 2566 ว่าด้วยการจัดตั้งมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Regulation (EU) 2023/956)

ต่อมาระเบียบ (EU) 2025/2083 ลงวันที่ 8 ตุลาคม 2568 ซึ่งแก้ไขระเบียบ (EU) 2023/956 (Omnibus) ได้ปรับเนื้อหาสาระของระเบียบหลักอย่างกว้างขวาง และมีผลใช้บังคับวันที่ 20 ตุลาคม 2568

CBAM ไม่ใช่ภาษีคาร์บอน ไม่ใช่ภาษีนำเข้า และไม่ใช่อากรศุลกากร CBAM เป็นระบบใบรับรองที่ทำให้ต้นทุนคาร์บอนของสินค้าที่ผลิตในสหภาพยุโรปภายใต้ EU ETS เท่ากับสินค้าเดียวกันที่นำเข้าจากประเทศที่ไม่มีราคาคาร์บอนในระดับเทียบเคียง

เป้าหมายคือป้องกันการรั่วไหลของคาร์บอน (carbon leakage) ซึ่งหมายถึงการย้ายฐานการผลิตและการปล่อยก๊าซเรือนกระจกไปยังประเทศที่การปล่อยไม่มีต้นทุนคาร์บอน

สำหรับประเทศไทย สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้าในขอบเขต CBAM จากไทยในปี 2568 มูลค่า 474.3 ล้านยูโร ปริมาณ 249,323 ตัน เพิ่มขึ้นร้อยละ 53 ตามมูลค่าจากปี 2567 (Eurostat Comext DS-045409, 2025 สกัดข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569)

คู่มือนี้อธิบายโครงสร้างกฎหมาย ภาคส่วนทั้ง 6 วิธีคำนวณและทวนสอบการปล่อย ใบรับรอง CBAM ตารางการลดการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าจนถึงปี 2577 บทลงโทษ การหักลดตามมาตรา 9 และผลกระทบต่อผู้ส่งออกไทย พร้อมตัวเลขต้นทุนรายสินค้า


EU CBAM คืออะไร และทำไมสหภาพยุโรปจึงใช้มาตรการนี้

สหภาพยุโรปใช้ CBAM เพราะ EU ETS เก็บราคาคาร์บอนจากผู้ผลิตในสหภาพยุโรป แต่ไม่เก็บจากสินค้านำเข้าที่แข่งขันกันในตลาดเดียวกัน ช่องว่างนี้จูงใจให้ย้ายการผลิตไปยังประเทศที่การปล่อยคาร์บอนไม่มีต้นทุน

CBAM ปิดช่องว่างนี้ด้วยการกำหนดให้ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปส่งมอบใบรับรอง CBAM ตามสัดส่วนการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวในสินค้าที่ใช้คาร์บอนเข้มข้น

ฐานทางกฎหมายของ CBAM คือมาตรา 192(1) ของสนธิสัญญาว่าด้วยการดำเนินงานของสหภาพยุโรป (TFEU) ซึ่งยืนยันว่า CBAM เป็นมาตรการด้านสิ่งแวดล้อม ไม่ใช่มาตรการทางการค้า

สถานะนี้เป็นตัวกำหนดลักษณะของ CBAM ทุกด้าน CBAM ไม่กำหนดอากรศุลกากร ไม่เปลี่ยนอัตราผูกพันภาษีภายใต้ตาราง WTO และไม่ใช่ภาษีในทางการคลัง แต่สร้างหน้าที่ส่งมอบใบรับรองที่ผูกกับราคา EU ETS

CBAM ย่อมาจากอะไรและหมายถึงอะไร

CBAM ย่อมาจาก Carbon Border Adjustment Mechanism ชื่อนี้บอกหน้าที่ของมาตรการ คือกำหนดต้นทุนคาร์บอนให้สินค้านำเข้าเท่ากับราคา EU ETS ที่ผู้ผลิตในสหภาพยุโรปจ่ายสำหรับสินค้าเดียวกัน การย้ายการผลิตออกนอกสหภาพยุโรปจึงไม่ได้ประโยชน์

ระเบียบ (EU) 2023/956 ฉบับภาษาอังกฤษไม่ใช้อักษรย่ออื่น ส่วนฉบับภาษาอื่นใช้ชื่อของตนเอง เช่น MACF (Mécanisme d'ajustement carbone aux frontières) ในภาษาฝรั่งเศส และ CO₂-Grenzausgleichsmechanismus ในภาษาเยอรมัน

นิยามของ CBAM ในกฎหมายสหภาพยุโรป: 4 คำสำคัญ

คำ 4 คำในระเบียบ (EU) 2023/956 เป็นแกนของกลไกทั้งหมด ได้แก่ ใครมีหน้าที่ อะไรถูกนับ อะไรต้องส่งมอบ และรายงานอย่างไร ดังรายการด้านล่าง

  • ผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (authorised CBAM declarant) (มาตรา 3(17)): บุคคลที่หน่วยงานผู้มีอำนาจอนุญาตตามมาตรา 17 การตั้งอยู่ในประเทศสมาชิกที่ยื่นคำขอเป็นเงื่อนไขของสถานะนี้ (มาตรา 17(2)(c))
  • การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว (มาตรา 3(22)): การปล่อยทางตรงระหว่างการผลิตสินค้า และการปล่อยทางอ้อมจากการผลิตไฟฟ้าที่ใช้ในกระบวนการผลิตนั้น คำนวณตามภาคผนวก IV สำหรับสินค้าตามภาคผนวก II นับเฉพาะการปล่อยทางตรง (มาตรา 7(1))
  • ใบรับรอง CBAM (มาตรา 3(24)): ใบรับรองในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ หนึ่งใบเท่ากับการปล่อยฝังตัว 1 tCO2e ในสินค้า
  • แบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี (CBAM declaration) (มาตรา 6): แบบที่ยื่นในระบบทะเบียน CBAM ภายใน 30 กันยายนสำหรับปีปฏิทินก่อนหน้า ระบุปริมาณสินค้า การปล่อยฝังตัว จำนวนใบรับรองที่ต้องส่งมอบ และรายงานการทวนสอบเมื่อใช้ค่าจริง (มาตรา 6(2))

ปัญหาการรั่วไหลของคาร์บอนที่ CBAM แก้ไข

การรั่วไหลของคาร์บอนเกิดขึ้นเมื่ออุตสาหกรรมในสหภาพยุโรปที่แบกต้นทุนคาร์บอนภายใต้ EU ETS เสียส่วนแบ่งตลาดให้คู่แข่งในประเทศที่ปล่อยก๊าซเท่ากันแต่ไม่ต้องจ่ายราคาเทียบเท่า

ผลคือการปล่อยในสหภาพยุโรปลดลงเพียงในตัวเลข แต่การปล่อยของโลกเท่าเดิมหรือเพิ่มขึ้น เพราะการผลิตเพียงย้ายไปที่อื่น CBAM จึงขจัดแรงจูงใจทางการเงินในการย้ายฐานการผลิตสำหรับสินค้าที่ขายเข้าตลาดสหภาพยุโรป

ก่อนมี CBAM ผู้ผลิตในสหภาพยุโรปได้รับการจัดสรรสิทธิการปล่อยแบบให้เปล่า (free allocation) ภายใต้ EU ETS เพื่อชดเชยความเสี่ยงนี้ การจัดสรรแบบให้เปล่าจะทยอยลดลงควบคู่กับการบังคับใช้ CBAM ระหว่างปี 2569 ถึง 2577

ตัวประกอบ CBAM (CBAM factor) คือสัดส่วนการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าที่ยังคงอยู่ ร้อยละ 97.5 ในปี 2569 ลดเหลือร้อยละ 51.5 ในปี 2573 และไม่มีการใช้ตัวประกอบ CBAM ตั้งแต่ปี 2577 (มาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC)

จำนวนใบรับรองของผู้นำเข้าเท่ากับการปล่อยฝังตัว หักด้วยการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า (free allocation adjustment) ซึ่งเท่ากับตัวประกอบ CBAM × ตัวประกอบปรับแก้ข้ามภาคส่วน × ค่าเบนช์มาร์ก CBAM (CBAM benchmark) ของสินค้า (มาตรา 31 และระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 (Implementing Regulation))

เฉพาะสินค้าที่ปล่อยเท่ากับค่าเบนช์มาร์กพอดีเท่านั้นที่จ่ายเพียงส่วนต่างระหว่างร้อยละ 100 กับร้อยละ 97.5 ของการปล่อยในปี 2569 ส่วนที่ปล่อยเกินค่าเบนช์มาร์กทุกตัน CO2e ต้องจ่ายเต็มราคา

ตัวอย่างอ้างอิงคือเหล็กกึ่งสำเร็จรูปจากตุรกี รหัส CN 7207 11 14 ซึ่งมีค่ามาตรฐานอ้างอิง (default value) 2.310 tCO2e ต่อตัน เมื่อบวกส่วนปรับเพิ่ม (mark-up) ร้อยละ 10 จะเป็น 2.541

ส่วนที่หักได้คือ 0.975 × 1.364 = 1.3299 จึงต้องใช้ใบรับรอง 1.2111 ใบต่อตันสินค้า ที่ราคา 82.32 ยูโรคิดเป็น 99.70 ยูโรต่อตันสินค้า เทียบกับ 209.18 ยูโรก่อนหัก และ 189.38 ยูโรในปี 2573 ที่ราคาเดียวกัน (ค่าเบนช์มาร์กอาจถูกปรับสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ปี 2570 ตัวเลขปี 2573 จึงเป็นค่าประมาณ)

สินค้าไทยมีลักษณะต่างออกไป เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย รหัส CN 7208 10 00 มีค่ามาตรฐานอ้างอิงต่ำกว่า (1.92) แต่แถวของไทยระบุเส้นทางเตาอาร์กไฟฟ้าที่ใช้เศษเหล็ก (E) ค่าเบนช์มาร์กจึงเหลือ 0.072

การคำนวณคือ 1.92 × 1.10 = 2.112 หักด้วย 0.975 × 0.072 = 0.0702 ได้ 2.0418 ใบต่อตันสินค้า หรือ 168.08 ยูโรต่อตันสินค้าในปี 2569 ซึ่งเป็นร้อยละ 96.7 ของต้นทุนก่อนหัก (173.86 ยูโร) คำนวณด้วย lib/cbam-law.js เมื่อ 4 พฤศจิกายน 2569

ภาคส่วนที่อยู่ภายใต้ EU CBAM ทั้ง 6 ภาคส่วน

ภาคผนวก I ของระเบียบ (EU) 2023/956 กำหนด 6 ภาคส่วนที่อยู่ใน CBAM โดยระบุด้วยรหัส CN (Combined Nomenclature) แต่ละภาคส่วนมีขอบเขตดังรายการด้านล่าง

  • เหล็กและเหล็กกล้า: รหัส CN ในตอนที่ 72 และ 73 เช่น เหล็กถลุง เหล็กแผ่นรีดร้อน เหล็กเส้น ลวด ท่อ และเหล็กโครงสร้าง นับเฉพาะการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรง (direct emissions) ยกเว้นสินแร่เหล็กที่ผ่านการอัดก้อน (รหัส CN 2601 12 00) ซึ่งภาคผนวก II ไม่ได้ระบุ จึงนับการปล่อยทางอ้อมด้วย ค่ามาตรฐานอ้างอิงของเหล็กกึ่งสำเร็จรูป (7207 11 14) มีตั้งแต่ 2.310 tCO2e ต่อตันสำหรับตุรกี ถึง 3.996 ในตาราง "Other countries" ก่อนบวกส่วนปรับเพิ่ม
  • ซีเมนต์: ดินเหนียวเผา (รหัส CN ex 2507 00 80) และ 5 รหัสในประเภท 2523 (ปูนเม็ด ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ขาวและเทา ปูนซีเมนต์อะลูมินัส และปูนซีเมนต์ไฮดรอลิกอื่น) นับทั้งการปล่อยทางตรงและการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อม (indirect emissions) ค่าเบนช์มาร์ก CBAM ของปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทาคือ 0.666
  • อะลูมิเนียม: 14 ประเภทในตอนที่ 76 ครอบคลุมอะลูมิเนียมปฐมภูมิ ทุติยภูมิ และโปรไฟล์ปลายน้ำ นับการปล่อยทางตรงและเพอร์ฟลูออโรคาร์บอน (CF4 มีค่า GWP 6,630 และ C2F6 มีค่า GWP 11,100) ไม่นับการปล่อยทางอ้อมจากไฟฟ้า ค่ามาตรฐานอ้างอิงของอะลูมิเนียมปฐมภูมิยังไม่ขึ้นรูป (7601) ในตาราง "Other countries" คือ 2.203 ก่อนบวกส่วนปรับเพิ่ม (ทางตรงเท่านั้น)
  • ปุ๋ย: กรดไนตริก (2808 00 00) แอมโมเนีย (2814) โพแทสเซียมไนเตรต (2834 21 00) และสินค้าในประเภท 3102 และ 3105 (ยูเรีย แอมโมเนียมไนเตรต ปุ๋ยผสม) นับทั้งทางตรงและทางอ้อม รวมไนตรัสออกไซด์ (N2O) จากกระบวนการผลิต ค่าเบนช์มาร์กของยูเรีย (3102 10 19) คือ 0.902
  • ไฟฟ้า: รหัส CN 2716 00 00 ไม่มีเกณฑ์ยกเว้น คิดตาม CO2 ฝังตัวต่อ MWh ที่จุดผลิต และนับเฉพาะการซื้อขายผ่านสายส่งเชื่อมโยงทางกายภาพ
  • ไฮโดรเจน: รหัส CN 2804 10 00 ไม่มีเกณฑ์ยกเว้น ค่ามาตรฐานอ้างอิงคือ 10.820 tCO2e ต่อตันใน 79 ตารางประเทศ และ 17.740 ในตาราง "Other countries" ก่อนบวกส่วนปรับเพิ่ม ไฮโดรเจนจากการแยกน้ำด้วยไฟฟ้าที่รายงานด้วยค่าจริงที่ผ่านการทวนสอบมีการปล่อยทางตรงต่ำ

ขอบเขตทางภูมิศาสตร์ครอบคลุมการนำเข้าสู่อาณาเขตศุลกากรของสหภาพยุโรปจากทุกประเทศที่สาม สินค้าที่มีถิ่นกำเนิดในประเทศตามภาคผนวก III ข้อ 1 (ไอซ์แลนด์ ลิกเตนสไตน์ นอร์เวย์ และสวิตเซอร์แลนด์) ได้รับยกเว้นตามมาตรา 2(4)

ประเทศเหล่านี้ได้รับยกเว้นเพราะ EU ETS ใช้กับประเทศนั้น หรือระบบซื้อขายสิทธิของประเทศนั้นเชื่อมโยงเต็มรูปแบบกับ EU ETS (มาตรา 2(6)) ข้อเดียวกันระบุดินแดน 5 แห่ง ได้แก่ Büsingen, Heligoland, Livigno, Ceuta และ Melilla ไทยไม่อยู่ในภาคผนวก III

สินค้าไทยที่อยู่ใน CBAM เกือบทั้งหมดเป็นเหล็กและอะลูมิเนียม รายชื่อรหัสครบทั้ง 42 รายการอยู่ในรายการสินค้า CBAM

สินค้านอก 6 ภาคส่วนไม่มีหน้าที่ CBAM ไม่ว่าการผลิตจะใช้คาร์บอนเข้มข้นเพียงใด พลาสติกเป็นกรณีที่ผู้นำเข้าถามบ่อยที่สุด พลาสติกไม่อยู่ใน CBAM และไม่มีข้อเสนอใดที่อยู่ระหว่างพิจารณาเพิ่มพลาสติกเข้ามา (ดูCBAM และพลาสติก (ภาษาอังกฤษ))

CBAM ใช้กับบริการหรือไม่

ไม่ใช้ CBAM ใช้เฉพาะสินค้าที่มีตัวตนซึ่งจัดอยู่ในรหัส CN ตามภาคผนวก I ของระเบียบ (EU) 2023/956 บริการไม่มีหน้าที่ CBAM ไม่ว่าจะมีความเข้มข้นคาร์บอนเท่าใด


การส่งออกสินค้า CBAM จากไทยไปสหภาพยุโรป (2566 ถึง 2568)

สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้าที่อยู่ใน CBAM จากไทยในปี 2568 มูลค่า 474.3 ล้านยูโร ปริมาณ 249,323 ตัน คิดเป็นร้อยละ 0.43 ของมูลค่าและร้อยละ 0.21 ของปริมาณที่สหภาพยุโรปนำเข้าจากนอกสหภาพ

ไทยอยู่อันดับ 33 ตามมูลค่าและอันดับ 40 ตามปริมาณ มูลค่าเพิ่มขึ้นร้อยละ 53 จากปี 2567 และปริมาณเพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัว (Eurostat Comext DS-045409, 2025 ไม่รวมไฟฟ้าในตัวเลขปริมาณ)

ตารางด้านล่างแยกการนำเข้าจากไทยตามภาคส่วน ตัวเลขเป็นสถิติการค้า ไม่ใช่ปริมาณที่ต้องซื้อใบรับรอง CBAM

ภาคส่วน ปี 2566 ปี 2567 ปี 2568 สัดส่วนปี 2568 (มูลค่า / ปริมาณ)
สินค้า CBAM ทั้งหมด EUR 332.5 ล้าน; 119,259 ตัน EUR 309.8 ล้าน; 122,301 ตัน EUR 474.3 ล้าน; 249,323 ตัน 0.43% / 0.21%
เหล็กและเหล็กกล้า (ตอนที่ 72 และ 73 ไม่รวมสินแร่) EUR 272.4 ล้าน; 107,114 ตัน EUR 259.8 ล้าน; 114,846 ตัน EUR 430.2 ล้าน; 242,721 ตัน 0.71% / 0.42%
อะลูมิเนียม EUR 60.1 ล้าน; 12,136 ตัน EUR 50.0 ล้าน; 7,454 ตัน EUR 44.2 ล้าน; 6,599 ตัน 0.15% / 0.07%
ซีเมนต์ 0 0 1 ตัน 0
ปุ๋ย 9 ตัน (EUR 0.02 ล้าน) 1 ตัน 1 ตัน 0
ไฮโดรเจนและไฟฟ้า ไม่มีรายการจากไทย ไม่มีรายการจากไทย ไม่มีรายการจากไทย

ที่มา: Eurostat การนำเข้าของ EU27 จากไทยของสินค้าตามภาคผนวก I ปี 2566 ถึง 2568 (Comext DS-045409 สกัดข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569) สัดส่วนนับรวมประเทศที่ได้รับยกเว้น

สินค้าเหล็กของไทยส่วนใหญ่เป็นสินค้าปลายน้ำในตอนที่ 73 ไม่ใช่เหล็กกล้าดิบ ประเภทหลักปี 2568 เรียงตามมูลค่าแสดงในตารางด้านล่าง

รหัส (4 หลัก) สินค้า มูลค่าปี 2568 ปริมาณปี 2568 อันดับของไทย (มูลค่า / ปริมาณ)
7318 สกรู สลักเกลียว น็อต แหวนรอง หมุดย้ำ EUR 119.3 ล้าน 74,373 ตัน 11 / 6
7308 โครงสร้างเหล็กและส่วนประกอบ EUR 68.6 ล้าน 5,509 ตัน 12 / 23
7219 เหล็กกล้าไร้สนิมแผ่นรีด กว้าง 600 มม. ขึ้นไป EUR 67.2 ล้าน 30,317 ตัน 10 / 10
7208 เหล็กแผ่นรีดร้อน ไม่เจือ กว้าง 600 มม. ขึ้นไป EUR 42.8 ล้าน 80,093 ตัน 19 / 19
7217 ลวดเหล็กหรือเหล็กกล้าไม่เจือ EUR 33.8 ล้าน 27,146 ตัน 4 / 4
7307 อุปกรณ์ข้อต่อท่อเหล็ก EUR 33.4 ล้าน 3,139 ตัน 8 / 12
7616 ของอื่นที่ทำด้วยอะลูมิเนียม EUR 17.4 ล้าน 1,061 ตัน 16 / 15
7607 อะลูมิเนียมฟอยล์ EUR 10.3 ล้าน 2,494 ตัน 17 / 15

ที่มา: Eurostat Comext DS-045409, 2025 อันดับนับจากประเทศคู่ค้านอกสหภาพยุโรปทั้งหมด

ไทยเป็นแหล่งนำเข้าลวดเหล็ก (7217) อันดับ 4 ของสหภาพยุโรปทั้งตามมูลค่าและปริมาณ ส่วนเหล็กแผ่นรีดร้อน (7208) เพิ่มจากเกือบศูนย์ในปี 2567 เป็น 80,093 ตันในปี 2568 โดยไม่มีแหล่งข้อมูลใดอธิบายสาเหตุ

สถิติฝั่งไทยเป็นตัวเลขส่งออกในสกุลดอลลาร์สหรัฐ จึงไม่นำมารวมหรือเทียบกับตัวเลขของ Eurostat สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) รายงานว่าการส่งออกสินค้า CBAM ไปสหภาพยุโรปช่วงมกราคมถึงตุลาคม 2568 เพิ่มขึ้นร้อยละ 54.71 (The Nation, 5 มกราคม 2569)

ข้อมูลไทยรายละเอียดเพิ่มเติมอยู่ในหน้า CBAM กับประเทศไทย


EU CBAM คำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวอย่างไร

การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวคือการปล่อยจากกระบวนการผลิต ณ สถานประกอบการ (installation) ที่ผลิตสินค้านำเข้า แสดงเป็น tCO2e ต่อตันสินค้า เรียกว่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะ (specific embedded emissions)

สินค้าแบบซับซ้อน (complex goods) คือสินค้าที่ผลิตจากสารตั้งต้น (precursor) ตามภาคผนวก I อย่างน้อยหนึ่งรายการ การปล่อยฝังตัวของสารตั้งต้นจะรวมเข้าไปในยอดของสินค้าสำเร็จรูป

ตัวอย่างคือท่อเหล็ก ซึ่งการปล่อยฝังตัวรวมทั้งการปล่อยทางตรงของโรงงานผลิตท่อและการปล่อยฝังตัวของเหล็กที่ใช้ขึ้นรูป หลักเดียวกันใช้กับสกรูและน็อตจากไทย ซึ่งรวมการปล่อยฝังตัวของลวดเหล็กที่เป็นสารตั้งต้นไว้ด้วย

ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 ให้เลือกวิธีคำนวณหรือวิธีวัด (ภาคผนวก II ข้อ B.2) ในวิธีคำนวณ วิธีมาตรฐานคำนวณการปล่อยจากการเผาไหม้ (สมการ 5) และจากกระบวนการ (สมการ 11) ของแต่ละสายวัตถุดิบ

วิธีสมดุลมวล (สมการ 12) คิดจากปริมาณคาร์บอนของทุกปัจจัยเข้าและผลผลิต ภาคผนวก III มีอีก 2 สมการที่ปรับผลตามองค์ประกอบของสินค้า ได้แก่ สมการ 64 ตามสัดส่วนปูนเม็ดในซีเมนต์ และสมการ 65 ตามปริมาณไนโตรเจนในปุ๋ย

การคำนวณนี้เป็นหัวใจของหน้าที่ CBAM (ดูการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว CBAM) เพราะจำนวนใบรับรองเริ่มจากยอดการปล่อยฝังตัวรวมของสินค้า CBAM ตลอดปีปฏิทิน

จากนั้นจึงหักการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าตามมาตรา 31 และหักราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงในประเทศผู้ผลิต (carbon price effectively paid) ตามมาตรา 9 (มาตรา 6(2)(c))

การปล่อยทางตรงกับการปล่อยทางอ้อม

การปล่อยทางตรงมาจากกระบวนการผลิตเอง เช่น การเผาไหม้เชื้อเพลิง ปฏิกิริยาเคมี (โดยเฉพาะการเผาหินปูนในการผลิตซีเมนต์) และการผลิตความร้อนในสถานประกอบการ ทั้ง 6 ภาคส่วนนับการปล่อยทางตรง

การปล่อยทางอ้อมมาจากไฟฟ้าที่ใช้ในการผลิต (มาตรา 3(34)) CBAM นับการปล่อยทางอ้อมเฉพาะซีเมนต์ ปุ๋ย และสินแร่เหล็กที่ผ่านการอัดก้อน (2601 12 00)

สำหรับเหล็กและอะลูมิเนียม คาร์บอนจากไฟฟ้าที่ใช้ผลิตไม่อยู่ในหน้าที่ส่งมอบใบรับรอง (ภาคผนวก II) ด้วยเหตุนี้ CBAM จึงไม่นับการปล่อยจากไฟฟ้าจำนวนมากที่โรงงานเหล็กเตาอาร์กไฟฟ้าในไทยใช้

การไม่นับการปล่อยทางอ้อมของเหล็กและอะลูมิเนียมสะท้อนการประเมินว่ารูปแบบการใช้ไฟฟ้าของสองภาคส่วนนี้ทำให้การทวนสอบซับซ้อนเกินไป ขณะที่ซีเมนต์และปุ๋ยมีความเข้มข้นการใช้ไฟฟ้าที่กระจุกตัวและวัดได้ชัดเจนพอที่จะนับรวม

ค่ามาตรฐานอ้างอิง: เมื่อไม่มีข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบ

ค่ามาตรฐานอ้างอิงคือค่าความเข้มข้นการปล่อยที่ประกาศไว้ ซึ่งผู้นำเข้าใช้เมื่อสถานประกอบการนอกสหภาพยุโรปไม่สามารถหรือไม่ยอมให้ข้อมูลการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบ (มาตรา 3(27))

ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 กำหนดค่าเหล่านี้สำหรับระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ และภาคผนวก I ของระเบียบนี้ถูกแทนที่ด้วยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 โดยมีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2569

ส่วนปรับเพิ่มที่บวกบนค่า "total emissions" คือร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 สำหรับเหล็ก ซีเมนต์ อะลูมิเนียม และไฮโดรเจน ปุ๋ยใช้ร้อยละ 1 ทุกปี และไฟฟ้าไม่มีส่วนปรับเพิ่ม

ส่วนปรับเพิ่มสร้างแรงจูงใจให้วัดและทวนสอบการปล่อยจริงตั้งแต่ปีแรก ส่วนปรับเพิ่มบวกเข้าไปก่อนหักการปรับลด และค่าเบนช์มาร์กไม่มีการบวกส่วนปรับเพิ่ม ทุกตัน CO2e ที่บวกเพิ่มจึงคิดเต็มราคาใบรับรอง

ทางเลือกทั้งสองทาง (ค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าจริง) หักค่าเบนช์มาร์กต่างกันตามวิธี SEFA (Specific Embedded Free Allocation) ในระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 กรณีใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงจะหัก Column B

กรณีใช้ค่าจริงจะหัก Column A บวกการจัดสรรแบบให้เปล่าที่ฝังอยู่ในสารตั้งต้น ทางเลือกใดถูกกว่าขึ้นกับสินค้าและสถานประกอบการ ผู้นำเข้าจึงควรคำนวณทั้งสองทาง

เอกสารข้อเท็จจริงของคณะกรรมาธิการยุโรป "CBAM: Actual vs default values in your declaration" ลงวันที่ 23 มิถุนายน 2569 วางกรอบการตัดสินใจเลือกระหว่างสองทางนี้ ก่อนการยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี (CBAM declaration) ครั้งแรกซึ่งครบกำหนดวันที่ 30 กันยายน 2570 (ค.ศ. 2027)

ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทยมีลักษณะเฉพาะ แถวเหล็กในตารางไทยระบุเส้นทาง E (เหล็กกล้าคาร์บอน เตาอาร์กไฟฟ้าใช้เศษเหล็ก) 103 แถว และ H (เหล็กกล้าเจือต่ำ เตาอาร์กไฟฟ้าใช้เศษเหล็ก) 32 แถว ค่าเบนช์มาร์ก Column B ของเส้นทาง E มีเพียง 0.066 ถึง 0.072 tCO2e ต่อตัน

ส่วนที่หักได้จึงอยู่ที่ประมาณ 0.07 ต่อตัน และสินค้าเหล็กไทยที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงต้องจ่ายเกือบเต็มจำนวนของค่าที่บวกส่วนปรับเพิ่มแล้ว ส่วนแถวอะลูมิเนียมของไทยระบุเส้นทาง L (อะลูมิเนียมทุติยภูมิ)

ตารางไทยมี 40 แถวที่แสดงเป็นขีด (ไม่มีค่า) ทุกแถวเป็นสินค้าเหล็ก รวมถึงทุกแถวของเหล็กกล้าไร้สนิมแผ่นรีด 7219 ซึ่งต้องใช้ค่าของตาราง "Other countries" แทน ตารางไทยไม่มีซีเมนต์ ซีเมนต์จากไทยจึงใช้ค่า "Other countries" เช่นกัน

ตัวอย่างต้นทุนสินค้าไทยที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงในปี 2569 ที่ราคา 82.32 ยูโร แสดงในตารางด้านล่าง

รหัส CN สินค้า ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทย (tCO2e/t) เส้นทาง ค่ารวมส่วนปรับเพิ่ม 10% ส่วนที่หัก (0.975 × ค่าเบนช์มาร์ก) ใบรับรองต่อตันสินค้า ต้นทุนต่อตันสินค้า ปี 2569
7208 10 00 เหล็กแผ่นรีดร้อน ไม่เจือ 1.92 E 2.112 0.0702 2.0418 EUR 168.08
7217 10 10 ลวดเหล็ก ไม่เคลือบ 1.92 E 2.112 0.06435 2.04765 EUR 168.56
7318 15 88 สกรูและสลักเกลียวหัวหกเหลี่ยม ไม่ใช่เหล็กกล้าไร้สนิม 2.408 E 2.6488 0.06435 2.58445 EUR 212.75
7318 16 92 น็อต ไม่ใช่เหล็กกล้าไร้สนิม เส้นผ่านศูนย์กลางใน ≤ 12 มม. 4.449 E 4.8939 0.06435 4.82955 EUR 397.57
7308 90 98 โครงสร้างเหล็กอื่น 4.29 E 4.719 0.137475 4.581525 EUR 377.15
7219 34 10 เหล็กกล้าไร้สนิมรีดเย็น หนา 0.5 ถึง 1 มม. นิกเกิล ≥ 2.5% ขีดในตารางไทย ใช้ "Other countries" 5.02 ไม่ระบุ 5.522 1.23825 4.28375 EUR 352.64
7616 99 90 ของอื่นที่ทำด้วยอะลูมิเนียม 1.73 L 1.903 0.1443 1.7587 EUR 144.78
7607 11 90 อะลูมิเนียมฟอยล์ 1.73 L 1.903 0.25155 1.65145 EUR 135.95

ค่ามาตรฐานอ้างอิงจากตารางประเทศไทยในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ตามที่ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 แทนที่ ค่าเบนช์มาร์ก Column B จากข้อ 5.3 ของภาคผนวกระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 คำนวณด้วย lib/cbam-law.js เมื่อ 4 พฤศจิกายน 2569 เป็นค่าประมาณ ตัวเลขผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM

ท่านสามารถประเมินต้นทุนตามสินค้าและปริมาณของท่านได้ด้วยเครื่องคำนวณ CBAM ซึ่งใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กทางการ (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 และ 2025/2620) ตารางครบทุกรหัสอยู่ในค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM

ข้อกำหนดการทวนสอบโดยบุคคลที่สาม

การทวนสอบ (verification) จำเป็นเฉพาะเมื่อกำหนดการปล่อยฝังตัวจากค่าจริง (มาตรา 8(1)) แบบแสดงรายการที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงไม่ต้องมีผู้ทวนสอบ

กฎการทวนสอบอยู่ในระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546 ส่วนกฎการรับรองระบบงาน (accreditation) ซึ่งอ้างอิงมาตรฐาน EN ISO/IEC 17029:2019 อยู่ในระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551 (Delegated Regulation)

เฉพาะหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปเท่านั้นที่รับรองระบบงานผู้ทวนสอบ CBAM ได้ หน่วยรับรองระบบงานของไทยไม่มีอำนาจนี้

การตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการ (site visit) จำเป็นในปีแรกที่สถานประกอบการเข้าสู่การทวนสอบ (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546 มาตรา 2 ถึง 4) ผู้ทวนสอบต้องไม่มีความเกี่ยวข้องกับสถานประกอบการที่ตนทวนสอบ

การลงทะเบียนผู้ทวนสอบในระบบทะเบียน CBAM (CBAM Registry) เปิดวันที่ 1 กันยายน 2569 ตามมาตรา 10a(1) ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 มีหน่วยทวนสอบ 7 รายที่มีหลักฐานว่าได้รับการรับรองระบบงาน จากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติ 5 แห่ง ดังรายการด้านล่าง

  • EmiCert S.A. (ESYD ประเทศกรีซ)
  • Bureau Veritas Italia S.p.A. (Accredia ประเทศอิตาลี)
  • RINA Services S.p.A. (Accredia ประเทศอิตาลี)
  • SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia ประเทศอิตาลี)
  • Intertek Certification AB (Swedac ประเทศสวีเดน)
  • Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC) แห่งดัมเยตตา ประเทศอียิปต์ (RvA ประเทศเนเธอร์แลนด์ 22 ตุลาคม 2569 เป็นรายแรกที่ตั้งอยู่นอกสหภาพยุโรป)
  • SGS BELGIUM nv (BELAC ประเทศเบลเยียม ภาคผนวกขอบเขตมีผลตั้งแต่ 5 พฤศจิกายน 2569)

RvA รับรองระบบงาน ISSC ตามขั้นตอน TAB คือประเมินครบทุกขั้นแล้ว RvA จะเข้าสังเกตการทวนสอบ CBAM ครั้งแรกของ ISSC จากนั้นจึงเปลี่ยนเป็นการรับรองระบบงานตามปกติ

6 รายตั้งอยู่ในสหภาพยุโรป และ 1 รายตั้งอยู่ในอียิปต์ ไม่มีรายใดตั้งอยู่ในไทย DNV ประกาศเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2569 ว่าได้รับการรับรองระบบงานจาก Accredia แต่ Accredia ยังไม่ได้เผยแพร่เรื่องนี้ ณ วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 จึงยังไม่นับ DNV

ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 คณะกรรมาธิการยุโรปยังไม่ได้เผยแพร่รายชื่อผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน

ตารางสถานะของคณะกรรมาธิการยุโรปลงวันที่ 21 ตุลาคม 2569 ระบุว่ามีหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติ 24 แห่งที่ให้บริการรับรองระบบงานด้าน CBAM ในจำนวนนี้ 20 แห่งพร้อมรับคำขอ และ 7 แห่งรับผู้ขอที่ตั้งอยู่นอกสหภาพยุโรป

หน่วยตรวจสอบในไทยที่ต้องการเป็นผู้ทวนสอบ CBAM จึงต้องยื่นคำขอต่อหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งใน 7 แห่งนี้ รายงานการทวนสอบ (verification report) จะออกผ่านระบบทะเบียน CBAM ตั้งแต่เดือนมกราคม 2570

ค่าบริการทวนสอบที่ผู้ให้บริการเสนออยู่ระหว่าง 5,000 ถึง 50,000 ยูโรต่อสถานประกอบการ (เป็นการประมาณของตลาด)

ผู้นำเข้าที่ซื้อสินค้าจากสถานประกอบการนอกสหภาพยุโรป 50 แห่งอาจมีต้นทุนรอบแรก 250,000 ถึง 2.5 ล้านยูโร รายละเอียดอยู่ในผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงาน


ใบรับรอง CBAM ทำงานอย่างไร

ใบรับรอง CBAM เป็นใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์ หนึ่งใบเท่ากับการปล่อยฝังตัว 1 tCO2e ในสินค้า CBAM ที่นำเข้า

ภาระทางการเงินทั้งหมดของ EU CBAM เกิดขึ้นผ่านระบบใบรับรอง ได้แก่ การซื้อ การถือครอง การส่งมอบ และในบางกรณีการขอให้ซื้อคืนหรือการยกเลิก

ประเทศสมาชิกขายใบรับรองให้ผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (authorised CBAM declarant) บนแพลตฟอร์มกลางร่วมตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2570 (มาตรา 20(1)) ผู้ยื่นแบบฯ ถือครองและส่งมอบใบรับรองผ่านบัญชีของตนในระบบทะเบียน CBAM ซึ่งคณะกรรมาธิการยุโรปเป็นผู้ดำเนินการ

สำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 ราคาคือค่าเฉลี่ยรายไตรมาสของราคาปิดของใบอนุญาตปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EUA) บนแพลตฟอร์มประมูลในไตรมาสที่นำเข้า (มาตรา 21(1a))

สำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ปี 2570 ราคาเป็นค่าเฉลี่ยรายสัปดาห์ปฏิทิน (มาตรา 21(1)) ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2548 กำหนดรายละเอียดการคำนวณและการประกาศ

ราคาทางการไตรมาส 1 ปี 2569 คือ 75.36 ยูโรต่อ tCO2e (ค่าเฉลี่ยมกราคมถึงมีนาคม) ไตรมาส 2 คือ 75.28 ยูโร และไตรมาส 3 คือ 82.32 ยูโร (ค่าเฉลี่ยกรกฎาคมถึงกันยายน ประกาศ 5 ตุลาคม 2569) ราคาไตรมาส 4 จะประกาศวันที่ 4 มกราคม 2570

วงจรใบรับรองมี 3 ขั้น สินค้าที่นำเข้าในปี 2569 อยู่ภายใต้เฉพาะขั้นที่ 2 และ 3 ดังรายการด้านล่าง

  1. การถือครองใบรับรองรายไตรมาส (ตั้งแต่ปี 2570): ตามมาตรา 22(2) ตั้งแต่ปี 2570 ณ สิ้นแต่ละไตรมาส ผู้ยื่นแบบฯ ต้องมีใบรับรอง CBAM ในบัญชีอย่างน้อยร้อยละ 50 ของการปล่อยฝังตัวในสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ต้นปีปฏิทิน คิดจากค่ามาตรฐานอ้างอิงไม่รวมส่วนปรับเพิ่ม หรือจากใบรับรองที่ส่งมอบสำหรับปีก่อน โดยนำการปรับลดตามมาตรา 31 มาคำนวณด้วย การตรวจครั้งแรกคือ 31 มีนาคม 2570 และสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 ไม่มีข้อกำหนดนี้ หากถือครองไม่ครบ หน่วยงานผู้มีอำนาจจะแจ้งให้เติมภายในหนึ่งเดือน (มาตรา 22(3)) โดยไม่มีค่าปรับต่อตัน ระเบียบเดิมกำหนดเกณฑ์สูงกว่านี้ และ Omnibus ลดเหลือร้อยละ 50
  2. การยื่นแบบแสดงรายการประจำปีและการส่งมอบใบรับรอง: ภายในวันที่ 30 กันยายน 2570 (กำหนดแรกตามมาตรา 6(1) ที่แก้ไขแล้ว) ผู้ยื่นแบบฯ ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีที่ครอบคลุมการนำเข้าทั้งหมดของปี 2569 และส่งมอบใบรับรองตามการปล่อยฝังตัวรวม หลังหักการปรับลดตามมาตรา 31 และการหักลดตามมาตรา 9
  3. การขอให้ซื้อคืนใบรับรองส่วนเกิน (repurchase): ผู้ยื่นแบบฯ ขอให้คณะกรรมาธิการยุโรปซื้อคืนใบรับรองส่วนเกินในราคาที่จ่ายซื้อมาได้ โดยยื่นคำขอภายในวันที่ 31 ตุลาคมของปีที่ส่งมอบ (มาตรา 23(1) และ (3)) มาตรา 23(2) จำกัดจำนวนไม่เกินจำนวนที่ผู้ยื่นแบบฯ มีหน้าที่ต้องซื้อตามมาตรา 22(2) ในปีปฏิทินที่ซื้อ ใบรับรองที่ซื้อในปี 2570 สำหรับการปล่อยปี 2569 ขอซื้อคืนได้เฉพาะในปี 2570 (มาตรา 23(2a)) ใบรับรองสำหรับการปล่อยปี 2569 ที่ไม่ได้ส่งมอบหรือซื้อคืนจะถูกยกเลิกวันที่ 1 พฤศจิกายน 2570 (มาตรา 24(2)) ตามหลักทั่วไปของมาตรา 24(1) ใบรับรองที่ซื้อในปี 2570 จะถูกยกเลิกวันที่ 1 พฤศจิกายน 2572

วงจรทั้งหมด รวมถึงการซื้อ การติดตามยอดถือครอง และการส่งมอบผ่านระบบทะเบียน CBAM อธิบายไว้ในใบรับรอง CBAM

การหักลดราคาคาร์บอนตามมาตรา 9 และสถานะของไทย

มาตรา 9 ของระเบียบ (EU) 2023/956 ให้ผู้ยื่นแบบฯ ลดจำนวนใบรับรองที่ต้องส่งมอบตามราคาคาร์บอน (carbon price) ที่จ่ายจริงในประเทศผู้ผลิตสำหรับการปล่อยฝังตัวของสินค้า

การหักลดเท่ากับราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงและพิสูจน์ได้ แปลงเป็นยูโร และใช้กับการปล่อยที่ราคานั้นครอบคลุม โดยต้องหักส่วนคืนเงินหรือการชดเชยอื่นออก (มาตรา 9(1))

คาร์บอนเครดิตแบบสมัครใจและราคาคาร์บอนภายในองค์กรไม่ใช่ราคาคาร์บอนตามมาตรา 3(29) การจัดสรรแบบให้เปล่าที่ผู้ผลิตได้รับภายใต้ ETS ของต่างประเทศลดยอดที่หักได้ เพราะนับเฉพาะส่วนที่จ่ายราคาจริง

กรณีใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง การหักลดทำได้เฉพาะโดยอ้างอิงราคาคาร์บอนมาตรฐานรายปีที่คณะกรรมาธิการยุโรปอาจกำหนดตั้งแต่ปี 2570 (มาตรา 9(4))

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใด ร่างระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 เผยแพร่เมื่อ 13 พฤษภาคม 2569 ปิดรับฟังความเห็นวันที่ 10 มิถุนายน 2569 และยังไม่ได้รับการรับรอง

ตามข้อมูลของ ICAP (International Carbon Action Partnership) K-ETS ของเกาหลีใต้และ ETS แห่งชาติของจีนครอบคลุมเหล็ก แต่จัดสรรสิทธิให้แบบให้เปล่า

ตุรกีประกาศระเบียบระบบซื้อขายสิทธิเมื่อ 27 สิงหาคม 2569 โดยช่วงนำร่องจัดสรรแบบให้เปล่าทั้งหมด จึงยังไม่มีราคาคาร์บอนที่จ่ายจริง สวิตเซอร์แลนด์อยู่นอก CBAM ในฐานะประเทศตามภาคผนวก III

สถานะของเครื่องมือราคาคาร์บอนของไทยเทียบกับมาตรา 9 ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 แสดงในตารางด้านล่าง

เครื่องมือ ฐานทางกฎหมาย ความครอบคลุมและราคา สถานะ ความเกี่ยวข้องกับมาตรา 9
ราคาคาร์บอนในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน ประกาศกรมสรรพสามิต (ราชกิจจานุเบกษา 22 เมษายน 2568) มีผล 23 เมษายน 2568 น้ำมันเบนซิน แก๊สโซฮอล์ ดีเซล น้ำมันเตา LPG และอื่น ๆ 200 บาทต่อ tCO2e อัตราภาษีรวมไม่เปลี่ยน ไม่ครอบคลุมถ่านหินและก๊าซธรรมชาติ มีผลใช้บังคับ ยังไม่ได้รับการรับรอง ใช้ได้น้อยกับเหล็กและอะลูมิเนียมเพราะนับเฉพาะการปล่อยทางตรง และเชื้อเพลิงหลักของอุตสาหกรรมไม่อยู่ในขอบเขต
ระบบการจัดสรรสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS) ร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. .... ภาคส่วนยังไม่กำหนด ร่าง คณะรัฐมนตรีเห็นชอบหลักการ 2 ธันวาคม 2568 ณ 5 มิถุนายน 2569 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติฯ ระบุว่าอยู่ระหว่างการพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ไม่ใช่ราคาคาร์บอนที่จ่ายจริง
ภาษีคาร์บอน ร่างพระราชบัญญัติฉบับเดียวกัน สินค้ากำหนดโดยกฎหมายลำดับรอง ร่าง ไม่ใช่ราคาคาร์บอนที่จ่ายจริง
T-VER และตลาดคาร์บอนของ อบก. โครงการแบบสมัครใจ ราคาตลาด สมัครใจ ไม่ใช่ราคาคาร์บอนตามมาตรา 3(29)

ที่มา: ประกาศกรมสรรพสามิตตามที่สรุปโดย th.gb-planet.com (22 เมษายน 2568) Infoquest (19 พฤษภาคม 2568) กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (2 ธันวาคม 2568) และ ICAP อ่านเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2569

คำถามที่ยังไม่มีข้อยุติคือ องค์ประกอบคาร์บอนที่แยกออกจากอัตราภาษีสรรพสามิตเดิมซึ่งไม่ได้เพิ่มขึ้น จะนับเป็นราคาคาร์บอนที่ "จ่ายจริง" หลังหักส่วนคืนเงินตามมาตรา 9(1) หรือไม่ ยังไม่มีเอกสารใดตอบเรื่องนี้

ร่างระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 กำหนดให้มีรายงานราคาคาร์บอนรายสถานประกอบการที่รับรองโดยบุคคลอิสระ ซึ่งแยกจากผู้ทวนสอบ CBAM รายละเอียดอยู่ในการหักลดราคาคาร์บอนตามมาตรา 9

บทลงโทษเมื่อไม่ปฏิบัติตาม

บทลงโทษ (penalty) ตามมาตรา 26 ที่แก้ไขโดยระเบียบ (EU) 2025/2083 มี 2 ระดับในระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ ดังรายการด้านล่าง

  • ผู้ยื่นแบบฯ ส่งมอบใบรับรองไม่ครบภายใน 30 กันยายน: มาตรา 26(1) กำหนดให้ใช้ค่าปรับการปล่อยส่วนเกินตามมาตรา 16(3) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC ต่อใบรับรอง CBAM แต่ละใบที่ไม่ได้ส่งมอบ คือ 100 ยูโรต่อ tCO2e ก่อนปรับตามดัชนี และปรับเพิ่มตามดัชนีราคาผู้บริโภคยุโรปตามมาตรา 16(4) ของข้อบังคับเดียวกัน
  • บุคคลที่ไม่ใช่ผู้ยื่นแบบฯ นำสินค้า CBAM เข้าโดยไม่ปฏิบัติตาม: มาตรา 26(2) กำหนด 3 ถึง 5 เท่าของค่าปรับตามมาตรา 26(1) (300 ถึง 500 ยูโรก่อนปรับตามดัชนี) ต่อใบรับรองแต่ละใบที่ไม่ได้ส่งมอบ ตามระยะเวลา ความร้ายแรง ขอบเขต เจตนา การกระทำซ้ำ และความร่วมมือ

มาตรา 26(1) ไม่ได้กำหนดจำนวนเงินเป็นยูโรไว้เอง แต่อ้างอิงค่าปรับของ EU ETS ตัวเลขจึงเท่ากันในทั้ง 27 ประเทศสมาชิก การจ่ายค่าปรับไม่ทำให้ผู้ยื่นแบบฯ พ้นหน้าที่ส่งมอบใบรับรองที่ขาด (มาตรา 26(3))

ผู้นำเข้าที่ไม่มีสถานะผู้ยื่นแบบฯ และนำเข้าเกิน 50 ตัน เมื่อจ่ายค่าปรับตามมาตรา 26(2) แล้วจะพ้นหน้าที่ยื่นแบบและส่งมอบสำหรับการนำเข้านั้น (มาตรา 26(2a)) บทลงโทษทั้งหมดตกกับผู้นำเข้าในสหภาพยุโรป ไม่ใช่ผู้ส่งออกไทย


การขออนุญาตและการลงทะเบียนภายใต้ EU CBAM

ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปทุกรายที่นำเข้าสินค้าตามภาคผนวก I ในระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบต้องมีสถานะผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (มาตรา 3(17) และมาตรา 4)

หน่วยงานผู้มีอำนาจระดับชาติของประเทศสมาชิก (national competent authority) ที่ผู้นำเข้าตั้งอยู่เป็นผู้ให้อนุญาต และต้องวินิจฉัยคำขอที่ครบถ้วนภายในไม่เกิน 120 วัน (มาตรา 4(1) ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/486)

ผู้ขอต้องมีประวัติที่ดีตามมาตรา 9 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/486 ซึ่งพิจารณาย้อนหลัง 2 ช่วง ช่วงแรกคือไม่มีคำวินิจฉัยว่าละเมิดกฎหมายศุลกากร กฎภาษี กฎว่าด้วยการละเมิดในตลาด (market abuse) หรือกฎ CBAM อย่างร้ายแรงหรือซ้ำซากในสามปีก่อนยื่น

ช่วงที่สองคือไม่มีประวัติความผิดอาญาร้ายแรงเกี่ยวกับกิจกรรมทางเศรษฐกิจในห้าปีก่อนยื่น (มาตรา 17(2)(a) ของระเบียบ (EU) 2023/956)

คำขอยื่นผ่านโมดูลบริหารการอนุญาต (Authorisation Management Module: AMM) ของระบบทะเบียน CBAM ซึ่งเริ่มใช้งานวันที่ 31 มีนาคม 2568

ภายในวันที่ 7 มกราคม 2569 (หนึ่งสัปดาห์หลังเริ่มระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ) มีคำขอมากกว่า 12,000 รายการ และผู้ประกอบการได้รับอนุญาตแล้วมากกว่า 4,100 ราย ตัวเลขสะสมเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในเดือนต่อมา

ในเดือนมิถุนายน 2569 DEHSt (หน่วยงานของเยอรมนี) รายงานว่ายังมีคำขอจำนวนมากที่ไม่ได้รับอนุมัติ ส่วนใหญ่เพราะเอกสารไม่ครบ และแนะนำให้ผู้ขอติดตามคำขอเอกสารเพิ่มเติมในระบบทะเบียน CBAM

ผู้นำเข้าที่ยื่นคำขอชั่วคราวภายในวันที่ 31 มีนาคม 2569 นำเข้าสินค้า CBAM ต่อได้ระหว่างรอคำวินิจฉัย ผู้ขอกลุ่มนี้ส่วนใหญ่ได้รับคำวินิจฉัยภายในกลางปี 2569 แม้ DEHSt รายงานในเดือนมิถุนายน 2569 ว่าบางคำขอยังค้างเพราะรอเอกสาร

ทั้ง 27 ประเทศสมาชิกแต่งตั้งหน่วยงานผู้มีอำนาจของตนตามมาตรา 11 และทุกคำขอผ่านระบบทะเบียน CBAM กลาง ไทยไม่มีหน่วยงานผู้มีอำนาจภายใต้ CBAM เพราะหน้าที่ทั้งหมดอยู่ในสหภาพยุโรป

CBAM เหมือนกันในทุกประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปหรือไม่

เหมือนกันในด้านกฎ แต่ต่างกันในด้านการบริหาร ระเบียบ (EU) 2023/956 ใช้บังคับโดยตรง หน้าที่จึงเหมือนกันในทั้ง 27 ประเทศสมาชิก

การวินิจฉัยคำขออนุญาต การตรวจสอบ และบทลงโทษเป็นหน้าที่ของหน่วยงานผู้มีอำนาจระดับชาติ ความเร็วในการพิจารณาของแต่ละหน่วยงานจึงอาจต่างกัน

ตัวอย่างหน่วยงานตามรายชื่อของคณะกรรมาธิการยุโรปลงวันที่ 26 มิถุนายน 2569 ได้แก่ Deutsche Emissionshandelsstelle (DEHSt) ใน Umweltbundesamt ของเยอรมนี Direction Générale de l'Énergie et du Climat (DGEC) ของฝรั่งเศส และ Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) ของเนเธอร์แลนด์

โครงสร้างของระบบทะเบียน CBAM

ระบบทะเบียน CBAM ดำเนินการโดย DG TAXUD และอยู่ภายใต้ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2024/3210 ที่แก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2550 การยืนยันตัวตนใช้ระบบ UUM&DS (Uniform User Management and Digital Signature) ตามมาตรา 8 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2024/3210

ระบบทะเบียนทำหน้าที่ 4 ด้าน ได้แก่ บัญชีผู้ยื่นแบบฯ การถือครองใบรับรอง CBAM การยื่นแบบแสดงรายการ และการเชื่อมข้อมูลศุลกากร ส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM (operator portal) เป็นส่วนที่ผู้ประกอบกิจการโรงงาน (operator) นอกสหภาพยุโรปใช้ ไม่ใช่ระบบแยกต่างหาก

ศุลกากรต้องไม่อนุญาตให้ผู้อื่นนอกจากผู้ยื่นแบบฯ นำเข้าสินค้า CBAM ยกเว้นกรณีเกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก (มาตรา 25(1)) ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2619 ซึ่งใช้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 กำหนดข้อมูลที่ศุลกากรส่งเข้าระบบทะเบียน CBAM

ข้อมูลที่ส่งมี 8 รายการต่อการนำเข้า เช่น หมายเลข EORI หมายเลขบัญชี CBAM รหัส CN 8 หลัก ปริมาณ และประเทศถิ่นกำเนิด ส่งผ่านกลไกเฝ้าระวังศุลกากรเป็นระยะอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง ไม่ใช่แบบเวลาจริง

พิกัด HS 6 หลักแรกตรงกัน แต่รหัส CN 8 หลักของสหภาพยุโรปไม่ใช่พิกัดศุลกากรไทย ผู้ส่งออกไทยจึงควรระบุรหัส CN ที่ผู้นำเข้าใช้จริงในเอกสารการปล่อย ดูการเทียบรหัสได้ที่รหัส CN ของเหล็ก

การจัดซื้อแพลตฟอร์มกลางร่วมสำหรับขายใบรับรองเริ่มด้วยวิธีเปิดทั่วไป ประกาศใน Official Journal ของสหภาพยุโรปเมื่อ 11 กุมภาพันธ์ 2569 และรับข้อเสนอถึง 6 เมษายน 2569 แต่ปิดลงโดยไม่มีผู้ชนะ (ประกาศผล TED notice 316848-2026 ลงวันที่ 8 พฤษภาคม 2569)

จากนั้นคณะกรรมาธิการยุโรปเลือก European Dynamics SA จากประเทศกรีซเมื่อ 26 มิถุนายน 2569 ด้วยวิธีเจรจาโดยไม่ประกาศเชิญชวนล่วงหน้า และลงนามสัญญากรอบมูลค่าสูงสุด 5.83 ล้านยูโรเมื่อ 30 มิถุนายน 2569 (ประกาศผลการจัดซื้อ TED notice 468943-2026 ลงวันที่ 8 กรกฎาคม 2569)

ยังไม่มีการประกาศวันเปิดแพลตฟอร์มรุ่นก่อนใช้งานจริง และการขายใบรับรองยังคงกำหนดเริ่ม 1 กุมภาพันธ์ 2570 ส่วนกฎการขายและการซื้อคืนอยู่ในร่างระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบตามมาตรา 20(6)

ร่างนี้เปิดรับฟังความเห็นระหว่าง 9 กรกฎาคม ถึง 6 สิงหาคม 2569 มีผู้ส่งความเห็น 93 ราย มีกำหนดรับรองในไตรมาส 4 ปี 2569 และยังไม่ได้รับการรับรอง ณ วันที่ 6 ตุลาคม 2569


จดหมายข่าว CBAM (ภาษาอังกฤษ)

จดหมายข่าวภาษาอังกฤษ ส่งการแจ้งเตือนราคาใบรับรอง CBAM และการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่สำคัญ พร้อมข่าวสารเกี่ยวกับ CBAM ทุกสัปดาห์ ไม่มีสแปม ยกเลิกได้ทุกเมื่อ

เราเก็บเฉพาะอีเมลของท่านเพื่อส่งการแจ้งเตือนนี้ นโยบายความเป็นส่วนตัว (ภาษาอังกฤษ)

วันสำคัญของ CBAM: ตั้งแต่ระยะเปลี่ยนผ่านถึงปี 2577

CBAM เป็นการรายงานอย่างเดียวระหว่าง 1 ตุลาคม 2566 ถึง 31 ธันวาคม 2568 และมีภาระทางการเงินตั้งแต่ 1 มกราคม 2569

ในระยะเปลี่ยนผ่าน ผู้นำเข้ายื่นรายงาน CBAM รายไตรมาส ยังไม่มีใบรับรอง และบทลงโทษเดียวคือ 10 ถึง 50 ยูโรต่อตันของการปล่อยที่ไม่ได้รายงาน (มาตรา 35(5) และมาตรา 16 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2023/1773) วันสำคัญของระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบแสดงในตารางด้านล่าง

เหตุการณ์ วันที่ ฐานทางกฎหมาย
ระยะเปลี่ยนผ่าน 1 ต.ค. 2566 ถึง 31 ธ.ค. 2568 มาตรา 32
เริ่มระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ 1 ม.ค. 2569 มาตรา 36(2)(b)
กำหนดยื่นคำขอเพื่อนำเข้าต่อระหว่างรอคำวินิจฉัย (ผ่านไปแล้ว) 31 มี.ค. 2569 มาตรา 17(7a)
เปิดลงทะเบียนผู้ทวนสอบ 1 ก.ย. 2569 มาตรา 10a(1)
เริ่มขายใบรับรอง 1 ก.พ. 2570 มาตรา 20(1)
ตรวจการถือครองรายไตรมาสครั้งแรก 31 มี.ค. 2570 มาตรา 22(2)
ยื่นแบบแสดงรายการและส่งมอบใบรับรองครั้งแรก 30 ก.ย. 2570 (สำหรับการนำเข้าปี 2569) มาตรา 6(1) และ 22(1)
กำหนดยื่นคำขอให้ซื้อคืน 31 ต.ค. 2570 มาตรา 23(1)
ยกเลิกใบรับรองที่ซื้อสำหรับการปล่อยปี 2569 1 พ.ย. 2570 มาตรา 24(2)
ไม่ใช้ตัวประกอบ CBAM อีก (สิ้นสุดการจัดสรรแบบให้เปล่าสำหรับสินค้า CBAM) ตั้งแต่ปี 2577 มาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC

ทุกบทบัญญัติอยู่ในระเบียบ (EU) 2023/956 ที่แก้ไขโดยระเบียบ (EU) 2025/2083 เว้นแต่ระบุกฎหมายฉบับอื่น ลำดับเต็มรวมวันที่ของข้อเสนอสินค้าปลายน้ำและ UK CBAM อยู่ในเส้นเวลา CBAM


ตารางการลดการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า ปี 2569 ถึง 2577

ความสำคัญทางการเงินของ EU CBAM เพิ่มขึ้นทุกปี เพราะการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าของ EU ETS สำหรับภาคส่วน CBAM ลดลงตามตาราง

การจัดสรรแบบให้เปล่าคือการให้ใบอนุญาต EU ETS แก่ผู้ผลิตในสหภาพยุโรปโดยไม่คิดเงิน ซึ่งเคยคุ้มครองอุตสาหกรรมจากการรั่วไหลของคาร์บอน CBAM เข้ามาทำหน้าที่คุ้มครองแทนที่ฝั่งนำเข้า ขณะที่การจัดสรรแบบให้เปล่าในสหภาพยุโรปค่อย ๆ ถูกถอนออก

ตารางลดนี้อยู่ในมาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC และกำหนดตัวประกอบ CBAM ส่วนที่หักได้ต่อตันเท่ากับตัวประกอบนั้น × ตัวประกอบปรับแก้ข้ามภาคส่วน × ค่าเบนช์มาร์ก CBAM ของสินค้า

ตารางด้านล่างแสดงตัวประกอบ CBAM ปี 2569 ถึง 2577 พร้อมต้นทุนของตัวอย่างอ้างอิงจากตุรกีและตัวอย่างจากไทย

ปี ตัวประกอบ CBAM (สิทธิแบบให้เปล่าที่คงอยู่) สัดส่วนที่ถูกถอน ส่วนปรับเพิ่ม ต้นทุนสุทธิ ตุรกี เหล็กกึ่งสำเร็จรูป CN 7207 11 14 ที่ EUR 82.32 ต้นทุนสุทธิ ไทย เหล็กแผ่นรีดร้อน CN 7208 10 00 ที่ EUR 82.32
2569 (2026) 97.5% 2.5% 10% EUR 99.70/t EUR 168.08/t
2570 (2027) 95% 5% 20% EUR 121.52/t EUR 184.03/t
2571 (2028) 90% 10% 30% EUR 146.15/t EUR 200.14/t
2572 (2029) 77.5% 22.5% 30% EUR 160.19/t EUR 200.88/t
2573 (2030) 51.5% 48.5% 30% EUR 189.38/t EUR 202.42/t
2574 (2031) 39% 61% 30% ไม่มีตัวเลข: ยังไม่กำหนดตัวประกอบปรับแก้ ไม่มีตัวเลข
2575 (2032) 26.5% 73.5% 30% ไม่มีตัวเลข: ยังไม่กำหนดตัวประกอบปรับแก้ ไม่มีตัวเลข
2576 (2033) 14% 86% 30% ไม่มีตัวเลข: ยังไม่กำหนดตัวประกอบปรับแก้ ไม่มีตัวเลข
2577 (2034) ไม่ใช้ตัวประกอบ CBAM 100% 30% EUR 247.21/t EUR 205.47/t

ข้อมูลนำเข้า: ค่ามาตรฐานอ้างอิงของตุรกี 2.310 และของไทย 1.92 tCO2e/t บวกส่วนปรับเพิ่มของปีนั้น ค่าเบนช์มาร์ก Column B 1.364 (เส้นทาง C) และ 0.072 (เส้นทาง E) ตัวประกอบปรับแก้ข้ามภาคส่วนร้อยละ 100 สำหรับปี 2569 ถึง 2573 (คำวินิจฉัยการบังคับใช้ (EU) 2026/1862) ราคาคงที่ 82.32 ยูโร คาดว่าจะมีการปรับค่าเบนช์มาร์กสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 ตัวเลขปีหลังจึงเป็นค่าประมาณ ตั้งแต่ปี 2577 ไม่มีส่วนที่หัก ต้นทุนเท่ากับค่ามาตรฐานอ้างอิงบวกส่วนปรับเพิ่ม × ราคา

ช่วงที่ลดลงชันที่สุดอยู่ระหว่างปี 2572 ถึง 2573 เมื่อตัวประกอบ CBAM ลดจากร้อยละ 77.5 เป็นร้อยละ 51.5 ลดลง 26 จุดในปีเดียว ซึ่งเป็นช่วงวางแผนสำคัญที่สุดของผู้นำเข้าและคู่ค้าในห่วงโซ่อุปทาน

สำหรับสินค้าที่ปล่อยเท่าค่าเบนช์มาร์ก สัดส่วนที่ต้องจ่ายเพิ่มกว่าเท่าตัวในปีนั้น จากร้อยละ 22.5 เป็นร้อยละ 48.5 ของค่าเบนช์มาร์ก สินค้าที่ปล่อยสูงกว่าค่าเบนช์มาร์กมากจ่ายเต็มราคาสำหรับส่วนที่เกินอยู่แล้ว ต้นทุนจึงเพิ่มช้ากว่า

สินค้าเหล็กไทยบนเส้นทาง E เป็นตัวอย่างที่ชัดที่สุดของกรณีนี้ ต้นทุนเหล็กแผ่นรีดร้อนเพิ่มจาก 168.08 ยูโรในปี 2569 เป็นเพียง 202.42 ยูโรในปี 2573 เพราะการปล่อยเกือบทั้งหมดถูกคิดเต็มราคาตั้งแต่ปีแรก

การเพิ่มขึ้นส่วนใหญ่มาจากส่วนปรับเพิ่ม ไม่ใช่การลดตัวประกอบ CBAM

สำหรับผู้ส่งออกไทย ข้อนี้หมายความว่าข้อมูลการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบมีมูลค่าสูงตั้งแต่ปี 2569 โดยไม่ต้องรอถึงปี 2573 ลำดับวันที่ทั้งหมดอยู่ในเส้นเวลา CBAM


โครงสร้างกฎหมาย: ระเบียบหลัก Omnibus และกฎหมายลำดับรอง 14 ฉบับ

EU CBAM ทำงานผ่านระเบียบหลักหนึ่งฉบับและกฎหมายลำดับรอง 14 ฉบับ ได้แก่ ระเบียบการบังคับใช้ 13 ฉบับ และระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ 1 ฉบับ

กฎหมายหลักมี 2 ฉบับตามรายการด้านล่าง

  • ระเบียบ (EU) 2023/956 ลงวันที่ 10 พฤษภาคม 2566 (OJ L 130, 16.5.2023, หน้า 52 ถึง 104): ระเบียบจัดตั้ง ฉบับรวมแก้ไขลงวันที่ 20 ตุลาคม 2568 มี 39 มาตราและ 7 ภาคผนวก ฐานทางกฎหมายคือมาตรา 192(1) TFEU กำหนดขอบเขต หน้าที่ บทลงโทษ ระบบทะเบียน และความเชื่อมโยงกับ ETS
  • ระเบียบ (EU) 2025/2083 ลงวันที่ 8 ตุลาคม 2568 (OJ L, 2025/2083, 17.10.2025 มีผลใช้บังคับ 20 ตุลาคม 2568): ระเบียบ Omnibus แก้ไขระเบียบหลักในประเด็นสำคัญ ได้แก่ เกณฑ์ยกเว้น 50 ตันต่อปี (มาตรา 2a) กำหนดยื่นแบบประจำปี 30 กันยายน การเริ่มขายใบรับรอง 1 กุมภาพันธ์ 2570 การถือครองรายไตรมาสร้อยละ 50 ตั้งแต่ปี 2570 กฎบทลงโทษตามมาตรา 26(1a) และ (2a) และการลงทะเบียนผู้ทวนสอบตั้งแต่ 1 กันยายน 2569 (มาตรา 10a)

กฎหมายลำดับรอง 14 ฉบับกำหนดรายละเอียดขั้นตอนทั้งหมดที่ผู้ยื่นแบบฯ และผู้ส่งออกต้องปฏิบัติตาม เริ่มจากระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2023/1773 (ระยะเปลี่ยนผ่าน (transitional period) ปัจจุบันมีความสำคัญเชิงประวัติเท่านั้น)

ฉบับสำคัญของระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ ได้แก่ ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 (ค่ามาตรฐานอ้างอิง แก้ไขโดย 2026/1740) และระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551 (การรับรองระบบงานผู้ทวนสอบ)

สรุปการแก้ไขของ Omnibus แบบละเอียดอยู่ในระเบียบ Omnibus

เกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก 50 ตัน

เกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก (de minimis) ในมาตรา 2a ของระเบียบ (EU) 2023/956 ซึ่งเพิ่มโดยระเบียบ (EU) 2025/2083 ยกเว้นผู้นำเข้าที่นำเข้าสินค้า CBAM รวมไม่เกิน 50 ตัน (น้ำหนักสุทธิ) ต่อปีปฏิทิน ตามภาคผนวก VII ข้อ 1

ผู้นำเข้าต้องแสดงการยกเว้นในใบขนสินค้าขาเข้า (มาตรา 2a(1)) เกณฑ์นี้ใช้กับสินค้าตามภาคผนวก I ทั้งหมดรวมกัน ยกเว้นไฟฟ้าและไฮโดรเจนซึ่งไม่ได้รับยกเว้นเลย (มาตรา 2a(4))

เกณฑ์ 50 ตันคิดต่อผู้นำเข้า ต่อปีปฏิทิน รวมทุกรหัส CN และทุกประเทศถิ่นกำเนิด บริษัทที่นำเข้าเหล็ก 25 ตันและซีเมนต์ 20 ตันในปีเดียว (รวม 45 ตัน) อยู่ต่ำกว่าเกณฑ์

บริษัทเดียวกันที่นำเข้าเหล็ก 60 ตันในปีเดียวอยู่เหนือเกณฑ์ และมีหน้าที่ CBAM เต็มสำหรับการปล่อยทั้งหมดในสินค้าภาคผนวก I ของปีนั้น ระเบียบฉบับเดิมใช้เกณฑ์มูลค่าศุลกากรต่อการขนส่งแต่ละครั้ง และ Omnibus เปลี่ยนเป็นเกณฑ์น้ำหนักรายปี

สำหรับผู้ส่งออกไทย เกณฑ์นี้หมายความว่าผู้ซื้อรายเล็กในสหภาพยุโรป เช่น ผู้นำเข้าสกรูและน็อตจำนวนน้อย อาจไม่มีหน้าที่ CBAM เลย แต่ผู้ซื้อรายใหญ่ที่รวมแล้วเกิน 50 ตันต้องปฏิบัติตามเต็มรูปแบบ


ต้นทุน CBAM ในทางปฏิบัติ: ตัวอย่างรายภาคส่วน

ผลทางการเงินของ EU CBAM ต่างกันมากตามภาคส่วนและเส้นทางการผลิต (production route)

ตารางด้านล่างแสดงสินค้า 8 รายการที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง โดยใช้ราคาใบรับรองทางการไตรมาส 3 ปี 2569 ที่ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e ราคาเป็นรายไตรมาสสำหรับการนำเข้าปี 2569 และรายสัปดาห์ตั้งแต่ปี 2570

สินค้าและแหล่งกำเนิด (ค่ามาตรฐานอ้างอิง) ค่ามาตรฐานอ้างอิง total emissions (tCO2e/t) รวมส่วนปรับเพิ่มปี 2569 ค่าเบนช์มาร์ก Column B ต้นทุนก่อนหัก ต้นทุนสุทธิปี 2569 ต้นทุนสุทธิปี 2573 ราคาเดิม
เหล็กกึ่งสำเร็จรูป ตุรกี CN 7207 11 14 2.310 2.541 1.364 EUR 209.18/t EUR 99.70/t EUR 189.38/t
เหล็กกึ่งสำเร็จรูป จีน CN 7207 12 10 3.169 3.4859 1.364 EUR 286.96/t EUR 177.48/t EUR 281.31/t
เหล็กแผ่นรีดร้อน เกาหลีใต้ CN 7208 2.118 2.3298 1.370 EUR 191.79/t EUR 81.83/t EUR 168.58/t
เหล็กแผ่นรีดร้อน ไทย CN 7208 10 00 1.92 2.112 0.072 (เส้นทาง E) EUR 173.86/t EUR 168.08/t EUR 202.42/t
ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทา แถว "Other countries" CN 2523 29 00 1.440 1.584 0.666 EUR 130.39/t EUR 76.94/t EUR 125.87/t
อะลูมิเนียมยังไม่ขึ้นรูป จีน CN 7601 3.000 3.300 1.423 EUR 271.66/t EUR 157.44/t EUR 260.72/t
ยูเรีย อียิปต์ CN 3102 10 19 1.390 1.4039 0.902 EUR 115.57/t EUR 43.17/t EUR 77.33/t
ไฮโดรเจน แถว "Other countries" CN 2804 10 00 17.740 19.514 5.089 EUR 1,606.39/t EUR 1,197.94/t EUR 1,682.72/t

ค่ามาตรฐานอ้างอิงคือค่า "total emissions" ในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ซึ่งแทนที่โดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 สำหรับปี 2569 และร้อยละ 30 สำหรับปี 2573 (ปุ๋ยร้อยละ 1 ทั้งสองปี) ค่าเบนช์มาร์กคือ Column B ข้อ 5.3 ของภาคผนวกระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ตามเส้นทางที่แถวของประเทศระบุ: (C) เตาถลุงเหล็กสำหรับตุรกี จีน (เหล็กกึ่งสำเร็จรูป) และเกาหลีใต้ (E) เตาอาร์กไฟฟ้าใช้เศษเหล็กสำหรับไทย และ (K) อะลูมิเนียมปฐมภูมิสำหรับจีน

ต้นทุนสุทธิ = (ค่ามาตรฐานอ้างอิงบวกส่วนปรับเพิ่ม ลบ ตัวประกอบ CBAM × 100% × ค่าเบนช์มาร์ก) × ราคา ตัวประกอบ CBAM ร้อยละ 97.5 สำหรับปี 2569 และร้อยละ 51.5 สำหรับปี 2573 คอลัมน์ปี 2573 ใช้ราคา 82.32 ยูโรและค่าเบนช์มาร์กปัจจุบันซึ่งอาจถูกปรับ ไม่มีการหักลดตามมาตรา 9

ภาคเหล็กแสดงกลไกนี้ได้ชัดที่สุด และภาคเหล็ก CBAM เป็นภาคส่วนที่ใหญ่ที่สุดทั้งตามปริมาณและมูลค่า ในปี 2568 EU27 นำเข้าเหล็กที่อยู่ใน CBAM จากนอกสหภาพ 57.73 ล้านตัน มูลค่า 60.95 พันล้านยูโร (ตอนที่ 72 และ 73 ไม่รวมสินแร่)

จีนส่งเหล็ก 9.07 ล้านตัน ตุรกี 7.43 ล้านตัน อินเดีย 4.01 ล้านตัน และเกาหลีใต้ 3.63 ล้านตัน (Eurostat Comext DS-045409 สกัดข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569) ไทยส่ง 242,721 ตัน

เหล็กกึ่งสำเร็จรูปจากตุรกีที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงมีต้นทุน 99.70 ยูโรต่อตันในปี 2569 หรือร้อยละ 47.7 ของต้นทุนก่อนหัก 209.18 ยูโร ซึ่งไม่ใช่สัดส่วนเล็กอย่างที่มักเข้าใจกัน และที่ราคาเดียวกัน ต้นทุนจะเพิ่มเป็น 189.38 ยูโรในปี 2573

เหล็กกึ่งสำเร็จรูปจากจีน (รหัส CN 7207 12 10) มีต้นทุน 177.48 ยูโรต่อตันในปี 2569 เพราะค่ามาตรฐานอ้างอิงสูงกว่า ขณะที่ค่าเบนช์มาร์กที่หักเท่ากัน

แม้เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทยจะมีค่ามาตรฐานอ้างอิงต่ำกว่าตุรกีและเกาหลีใต้ แต่ต้นทุนสุทธิปี 2569 กลับสูงกว่าทั้งสองประเทศ เพราะเส้นทาง E ที่ตารางไทยระบุทำให้หักได้น้อยมาก ดูรายละเอียดรายสินค้าในCBAM สำหรับผู้ส่งออกเหล็ก

ไฮโดรเจนอยู่ที่อีกด้านหนึ่ง เมื่อใช้ค่าจริง ค่าเบนช์มาร์กก็เป็น 5.089 tCO2e ต่อตันเช่นกัน ไฮโดรเจนที่มีการปล่อยฝังตัวที่ผ่านการทวนสอบไม่เกินร้อยละ 97.5 ของค่านี้ (4.962) ซึ่งรวมถึงไฮโดรเจนสีเขียว จึงไม่ต้องใช้ใบรับรองในปี 2569

ผู้ส่งออกในอนาคตจากโมร็อกโก ชิลี และซาอุดีอาระเบียที่พัฒนาไฮโดรเจนสีเขียวจะได้เปรียบเชิงโครงสร้างเหนือผู้ผลิตไฮโดรเจนสีเทาในรัสเซียและประเทศส่งออกก๊าซอื่น ดูไฮโดรเจนสีเขียว


รายได้ CBAM สถานะใน WTO และภาพรวมมาตรการคาร์บอนที่พรมแดนทั่วโลก

EU CBAM สร้างรายได้จากการขายใบรับรอง ตามระเบียบฉบับที่ใช้บังคับอยู่ ประเทศสมาชิกแต่ละประเทศขายใบรับรองให้ผู้ยื่นแบบฯ ที่ตั้งอยู่ในประเทศตน (มาตรา 20(1)) และเก็บรายได้เอง

บทมาตราของระเบียบไม่มีกฎการแบ่งรายได้ให้งบประมาณสหภาพยุโรป ส่วนมาตรา 30 ว่าด้วยการทบทวนและการรายงาน ไม่ใช่เรื่องรายได้

มีข้อเสนอ 2 ฉบับที่จะเปลี่ยนเรื่องนี้ แต่ ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 ยังไม่เป็นกฎหมาย ข้อเสนอว่าด้วยทรัพยากรของตนเอง (own resources) สำหรับงบประมาณปี 2571 ถึง 2577 เสนอให้ร้อยละ 75 ของรายได้จากการขายใบรับรองเข้างบประมาณสหภาพยุโรป

เอกสารการเงินประกอบข้อเสนอของคณะกรรมาธิการยุโรป COM(2025)989 (ยังไม่เป็นกฎหมาย) ประเมินทรัพยากรนี้ไว้ประมาณ 1.45 พันล้านยูโรต่อปีโดยเฉลี่ยระหว่างปี 2571 ถึง 2577

ข้อเสนอ COM(2025)990 จะให้ร้อยละ 25 ของรายได้แต่ละประเทศสมาชิกที่เกี่ยวกับการปล่อยปี 2569 และ 2570 เข้ากองทุนลดคาร์บอนชั่วคราว (Temporary Decarbonisation Fund)

ระดับราคา EU ETS กำหนดรายได้จากใบรับรองโดยตรง ราคา EU ETS ไตรมาส 1 ปี 2569 อยู่ระหว่าง 66 ถึง 90 ยูโรต่อ tCO2 และตลาดแข็งตัวขึ้นหลังจากนั้น

สัญญาใบอนุญาตส่งมอบธันวาคม 2569 แตะระดับสูงสุดระหว่างวัน 88.53 ยูโรเมื่อ 14 กันยายน 2569 ในเดือนมกราคม 2569 ประเทศสมาชิก 10 ประเทศระบุอย่างเป็นทางการว่า ETS เป็น "existential risk" (ความเสี่ยงต่อการอยู่รอด) ของอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์

คณะกรรมาธิการยุโรปตอบด้วย COM(2026) 153 final เมื่อ 1 เมษายน 2569 ซึ่งเป็นข้อเสนอเร่งด่วนแก้ไขคำวินิจฉัย Market Stability Reserve ให้เก็บใบอนุญาตที่เกินเกณฑ์ 400 ล้านใบไว้เป็นกันชนแทนการยกเลิก

วันที่ 20 ถึง 21 ตุลาคม 2569 คณะมนตรีและรัฐสภายุโรปบรรลุข้อตกลงชั่วคราว โดยยังคงการยกเลิกใบอนุญาตไว้ แต่ให้ทุนสำรองเก็บได้สูงสุด 700 ล้านใบ (ข่าวประชาสัมพันธ์ IP/26/2206) และยังรอการรับรองอย่างเป็นทางการ

ข้อเสนอทบทวน EU ETS ของคณะกรรมาธิการยุโรป COM(2026) 616 ลงวันที่ 17 กรกฎาคม 2569 จะนำการจัดสรรแบบให้เปล่าที่ถูกถอนกลับมาร้อยละ 15 สำหรับภาคส่วน CBAM ตั้งแต่ปี 2571 และเลื่อนการสิ้นสุดจากปี 2577 เป็นปี 2581 ซึ่งยังเป็นข้อเสนอ ไม่ใช่กฎหมาย

การปฏิรูป ETS ใดที่ลดราคาประมูลจะลดราคาใบรับรอง CBAM ในสัดส่วนเดียวกัน CBAM ไม่มีราคาขั้นต่ำของตนเอง ข้อมูลราคาคาร์บอนอยู่ในEU ETS คืออะไร (ภาษาอังกฤษ)

รัสเซียยื่นข้อพิพาท WTO DS639 ต่อ EU CBAM เมื่อ 12 พฤษภาคม 2568 โดยอ้างการละเมิด GATT มาตรา I (หลักชาติที่ได้รับความอนุเคราะห์ยิ่ง) มาตรา II (อัตราผูกพันภาษี) และความตกลง SCM สหภาพยุโรปปฏิเสธการหารือเมื่อ 22 พฤษภาคม 2568

อินเดียส่งสัญญาณอย่างไม่เป็นทางการว่าจะยื่นฟ้อง แต่ ณ เดือนกรกฎาคม 2569 ยังไม่ได้ยื่น ความตกลงการค้าเสรีระหว่างสหภาพยุโรปกับอินเดียซึ่งสรุปเมื่อ 27 มกราคม 2569 ไม่มีข้อยกเว้น CBAM ให้อินเดีย

ตุรกีเดินแนวทางทวิภาคี โดยอ้างว่าความตกลงสหภาพศุลกากรระหว่างสหภาพยุโรปกับตุรกีปี 2538 ยกเว้นสินค้าตุรกีจากการปฏิบัติแบบเดียวกับประเทศที่สามอื่น

องค์กรอุทธรณ์ของ WTO ไม่ทำงาน จึงไม่มีคำตัดสินที่บังคับได้ในกรอบเวลาที่เป็นจริง แม้คณะผู้พิจารณาอาจออกรายงานได้

ข้อต่อสู้ทางกฎหมายของสหภาพยุโรปอาศัยข้อยกเว้นตาม GATT มาตรา XX คือ มาตรา XX(b) (มาตรการที่จำเป็นเพื่อปกป้องชีวิตหรือสุขภาพของมนุษย์ สัตว์ หรือพืช) และมาตรา XX(g) (มาตรการเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติที่หมดสิ้นได้)

ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 ความสอดคล้องกับกฎ WTO ยังเป็นประเด็นโต้แย้ง รัสเซียขอตั้งคณะผู้พิจารณาเมื่อ 10 กรกฎาคม 2569 และสหภาพยุโรปขัดขวางคำขอครั้งแรกในการประชุมองค์กรระงับข้อพิพาทเมื่อ 24 กรกฎาคม 2569 (ภาษาอังกฤษ)

องค์กรระงับข้อพิพาทตั้งคณะผู้พิจารณาตามคำขอครั้งที่สองเมื่อ 25 กันยายน 2569 ซึ่งเป็นคณะผู้พิจารณาคณะแรกของ WTO ที่พิจารณามาตรการคาร์บอนที่พรมแดน และยังไม่ได้กำหนดองค์คณะ ณ วันที่ 6 ตุลาคม 2569 ดูWTO DS639

คดีที่โปแลนด์ฟ้องศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป (CJEU) ให้เพิกถอน CBAM (ยื่นเมื่อ 8 สิงหาคม 2566) ยังอยู่ระหว่างพิจารณา ไทยไม่ได้เป็นคู่กรณีในข้อพิพาทใด

ในการประชุมคณะกรรมการร่วมไทยและสหภาพยุโรปครั้งที่ 2 ที่กรุงเทพฯ เมื่อ 29 กันยายน 2569 ทั้งสองฝ่ายตกลงกระชับความร่วมมือด้านการลดคาร์บอน การเงินสีเขียว และราคาคาร์บอน เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับ CBAM (แถลงการณ์ร่วม EEAS 2 ตุลาคม 2569)

การเจรจาความตกลงการค้าเสรีไทยและสหภาพยุโรปรอบที่ 10 จัดขึ้นระหว่าง 28 กันยายน ถึง 6 ตุลาคม 2569 และยังไม่สรุป ณ ตุลาคม 2569 ไม่มีมาตรการ ข้อยกเว้น หรือการรับรองเฉพาะสำหรับไทยภายใต้ CBAM มาตรการของประเทศอื่นสรุปไว้ในCBAM ทั่วโลก


ใครต้องดำเนินการตาม EU CBAM

ทั้งผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปและผู้ส่งออกนอกสหภาพยุโรปได้รับผลจาก CBAM แต่หน้าที่ทางกฎหมายทั้งหมดอยู่ฝั่งสหภาพยุโรป

ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรป: หน้าที่ตามกฎหมายทั้งหมด

ผู้นำเข้าสินค้าตามภาคผนวก I ในสหภาพยุโรปรับหน้าที่ทางกฎหมายทั้งหมดภายใต้ EU CBAM เส้นทางการปฏิบัติตามมี 4 ขั้น ได้แก่ การขออนุญาต การเก็บข้อมูลการปล่อย การบริหารใบรับรอง และการยื่นแบบแสดงรายการประจำปี

บุคคลที่ไม่ใช่ผู้ยื่นแบบฯ ซึ่งนำสินค้า CBAM เข้าโดยไม่ปฏิบัติตาม ต้องรับค่าปรับ 3 ถึง 5 เท่าของค่าปรับตามมาตรา 26(1) (300 ถึง 500 ยูโรก่อนปรับตามดัชนี) ต่อใบรับรองแต่ละใบที่ไม่ได้ส่งมอบ

ขั้นตอนครบถ้วนสำหรับผู้นำเข้า รวมถึงการขออนุญาต การขอข้อมูลจากผู้ส่งออก การเตรียมการถือครองรายไตรมาสตั้งแต่ปี 2570 และการยื่นแบบวันที่ 30 กันยายน 2570 อยู่ในCBAM สำหรับผู้นำเข้าในสหภาพยุโรป (ภาษาอังกฤษ)

ผู้นำเข้าอาจใช้ตัวแทนออกของทางอ้อม (indirect customs representative) ที่มีสถานะผู้ยื่นแบบฯ ทำหน้าที่แทน บริษัทลูกของบริษัทไทยในสหภาพยุโรปที่นำเข้าสินค้าเองต้องมีสถานะผู้ยื่นแบบฯ หรือใช้ตัวแทนดังกล่าว

เกณฑ์ยกเว้น 50 ตันใช้กับการนำเข้าไฟฟ้าหรือไม่

ไม่ใช้ ไฟฟ้า (รหัส CN 2716 00 00) และไฮโดรเจน (รหัส CN 2804 10 00) ถูกตัดออกจากเกณฑ์ยกเว้นตามมาตรา 2a(4) ของระเบียบ (EU) 2023/956 ซึ่งเพิ่มโดยระเบียบ (EU) 2025/2083

ผู้นำเข้าไฟฟ้าผ่านสายส่งเชื่อมโยงทางกายภาพในปริมาณใดก็ตามมีหน้าที่ CBAM เต็มรูปแบบโดยไม่ขึ้นกับน้ำหนักรายปี

ผู้ส่งออกไทย: ไม่มีหน้าที่ตามกฎหมาย แต่ข้อมูลกำหนดความสามารถในการแข่งขัน

ผู้ส่งออกนอกสหภาพยุโรป รวมถึงผู้ส่งออกไทย ไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายโดยตรงภายใต้ EU CBAM หน้าที่อยู่ที่ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรป

ผู้ส่งออกที่วัด ทวนสอบ และส่งข้อมูลการปล่อยฝังตัวจริงให้ลูกค้า ช่วยให้ลูกค้าเลี่ยงส่วนปรับเพิ่มของค่ามาตรฐานอ้างอิง (ร้อยละ 10 ในปี 2569 เพิ่มเป็นร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571) และอาจลดต้นทุนใบรับรองให้ต่ำกว่าระดับค่ามาตรฐานอ้างอิง

ผู้ส่งออกที่ไม่ให้ข้อมูลหรือให้ข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบไม่ได้ ทำให้ลูกค้าต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงที่สูง ในทางปฏิบัติ แรงกดดันทางการค้านี้จึงส่งต่อความรับผิดชอบด้าน CBAM ย้อนกลับไปยังผู้ผลิต

สำหรับเหล็กไทย ทางเลือกข้อมูลจริงมีน้ำหนักเป็นพิเศษ หากสถานประกอบการใช้เตาอาร์กไฟฟ้าจริง การปล่อยทางตรงที่วัดได้อาจต่ำกว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงมาก และกรณีใช้ค่าจริงจะหัก Column A บวกการจัดสรรที่ฝังในสารตั้งต้น

การลงทะเบียนในส่วน O3CI เป็นทางเลือก (มาตรา 10) และจำเป็นเฉพาะเมื่อต้องการแบ่งปันข้อมูลการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบกับผู้นำเข้าหลายราย ผู้ประกอบกิจการโรงงานในไทยไม่ต้องซื้อใบรับรองและไม่ต้องขึ้นทะเบียน

ขั้นตอนการลงทะเบียนอยู่ในส่วน O3CI สำหรับผู้ประกอบกิจการโรงงาน

ข้อมูลที่ต้องส่งคือรายงานสรุปการปล่อย 16 รายการข้อมูล (summary emissions report) ตามข้อ 1.2 ของภาคผนวก IV ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 เป็นภาษาอังกฤษ (มาตรา 10(4)) ภายในโครงสร้างเอกสาร 3 ฉบับตาม Guidance No 3 ของคณะกรรมาธิการยุโรป (14 สิงหาคม 2569)

ทางเลือกเชิงกลยุทธ์และข้อมูลที่ต้องเตรียมอยู่ในCBAM สำหรับผู้ส่งออก รวมถึงการทำงานกับผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงานและการประเมินผลของมาตรา 9

หน่วยงานไทยที่เผยแพร่ข้อมูล CBAM สำหรับผู้ส่งออก

หน่วยงานรัฐของไทยที่เผยแพร่ข้อมูล CBAM มีอย่างน้อย 6 แห่ง ตามรายการด้านล่าง

  • กรมการค้าต่างประเทศ (คต.) กระทรวงพาณิชย์: คำเตือนผู้ส่งออกใน 6 ภาคส่วน เรื่องค่ามาตรฐานอ้างอิง ส่วนปรับเพิ่ม การทวนสอบ และเกณฑ์ 50 ตัน (28 เมษายน 2569) ติดต่อกลุ่มงานบริหารสินค้าสองทาง กองบริหารสินค้าข้อตกลงและมาตรการการค้า
  • สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์: บทวิเคราะห์การส่งออกและผลกระทบของ CBAM ต่อไทย
  • องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.): คู่มือแนวทางการรายงาน CBAM ฟรีสำหรับ 4 อุตสาหกรรม (ไฟฟ้า ซีเมนต์ เหล็กและเหล็กกล้า อะลูมิเนียม ปรับปรุง 26 ธันวาคม 2568) และแพลตฟอร์มคำนวณค่าคาร์บอนแฝงและคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CBAM and CFP Platform)
  • กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม: หน่วยงานหลักของร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
  • กรมยุโรป กระทรวงการต่างประเทศ: การประสานงานกับ DG TAXUD (การประชุม 13 มิถุนายน 2568)
  • กรมศุลกากร: คู่มือเตรียมความพร้อมสำหรับผู้ประกอบการ (ไฟล์ลงวันที่ 27 ตุลาคม 2568)

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ไม่พบโครงการเงินอุดหนุนเฉพาะ CBAM หรือศูนย์ช่วยเหลือ CBAM ของรัฐไทยที่ตรวจสอบได้

ข้อมูลภาษาไทยที่พบบ่อยแต่ไม่ถูกต้อง

เอกสารภาษาไทยหลายฉบับมีข้อความที่ไม่ตรงกับระเบียบ (EU) 2023/956 ฉบับปัจจุบัน ข้อที่พบบ่อยแสดงในรายการด้านล่าง

  • "ค่ามาตรฐานอ้างอิงคือค่าเฉลี่ยของโรงงานที่ปล่อยสูงสุดร้อยละ 10": ไม่ถูกต้อง ค่ามาตรฐานอ้างอิงกำหนดตามความเข้มข้นการปล่อยเฉลี่ยของแต่ละประเทศผู้ส่งออกแล้วบวกส่วนปรับเพิ่ม (ภาคผนวก IV ข้อ 4.1) ค่าของไทยอยู่ในตารางประเทศไทยของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ซึ่งแก้ไขโดย 2026/1740
  • "ผู้ส่งออกต้องซื้อใบรับรอง CBAM": ไม่ถูกต้อง ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปเป็นผู้ซื้อและส่งมอบ
  • "พอลิเมอร์ เอทานอล ผลิตภัณฑ์โรงกลั่น และเยื่อกระดาษเป็นสินค้าเป้าหมายของ CBAM" (ปรากฏในบทความปี 2566): ไม่ถูกต้องตามกฎหมายปัจจุบัน สินค้าเหล่านี้ไม่อยู่ในภาคผนวก I และไม่อยู่ในข้อเสนอใดที่อยู่ระหว่างพิจารณา เคมีภัณฑ์อินทรีย์และพอลิเมอร์ถูกกล่าวถึงเพียงในข้อทบทวนตามมาตรา 30(2)
  • "ซื้อใบรับรองได้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569": ไม่ถูกต้อง การขายเริ่ม 1 กุมภาพันธ์ 2570 (มาตรา 20(1)) สำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2569
  • "CBAM คือภาษีคาร์บอนของ EU": ไม่ถูกต้อง CBAM เป็นระบบใบรับรองที่ผูกกับราคา EU ETS ไม่ใช่ภาษีหรืออากรศุลกากร
  • "CBAM คืออากรขาเข้าตามมูลค่าสินค้า": ไม่ถูกต้อง อากรขาเข้าคิดจากมูลค่าศุลกากรของสินค้า แต่ CBAM คิดจากการปล่อยฝังตัว สินค้ามูลค่าเท่ากันจากเส้นทางการผลิตต่างกันจึงมีหน้าที่ต่างกัน
  • "CBAM ใช้กับสินค้านำเข้าทุกชนิด": ไม่ถูกต้อง CBAM ใช้เฉพาะสินค้าตามภาคผนวก I และผู้นำเข้าที่นำเข้าไม่เกิน 50 ตันต่อปีได้รับยกเว้นหากแสดงการยกเว้นในใบขนสินค้าขาเข้า ไฟฟ้าและไฮโดรเจนไม่ได้รับยกเว้น

Thai CBAM ต่างจาก EU CBAM อย่างไร

กลไกการปรับราคาคาร์บอนข้ามพรมแดน (Thai CBAM) เป็นมาตรการนำเข้าของไทยเองในหมวด 9 ของร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. .... ส่วน EU CBAM (มาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน) เป็นกฎหมายของสหภาพยุโรปที่ใช้บังคับแล้ว

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 Thai CBAM ยังเป็นร่าง หากผ่านเป็นกฎหมาย ผู้นำเข้าสินค้าเข้าประเทศไทยจะต้องลงทะเบียน รายงาน และซื้อใบรับรองตามราคา ETS ของไทยในอนาคต (อบก. 15 กุมภาพันธ์ 2568) Thai CBAM จึงไม่ใช่ราคาคาร์บอนที่ผู้ส่งออกไทยจ่ายตามมาตรา 9 ของ EU CBAM

UK CBAM เหมือนกับ EU CBAM หรือไม่

ไม่เหมือน UK CBAM เริ่ม 1 มกราคม 2570 และเป็นภาษี ไม่ใช่ระบบใบรับรอง กรมสรรพากรและศุลกากรของสหราชอาณาจักร (HMRC) บริหารตาม Part 5 ของ Finance Act 2026 สำหรับ 5 ภาคส่วน (อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน เหล็กและเหล็กกล้า) นับเฉพาะการปล่อยทางตรง

ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรมีอัตราและกฎการคำนวณของตนเอง และระบบลงทะเบียนกับ HMRC จะเปิดไม่ช้ากว่า 1 มกราคม 2571 สินค้าที่ส่งจากสหราชอาณาจักรไปสหภาพยุโรปยังอยู่ภายใต้ EU CBAM และสินค้า CBAM ที่นำเข้าสหราชอาณาจักรเสียภาษีของสหราชอาณาจักรตั้งแต่มกราคม 2570

ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 สหภาพยุโรปยังไม่รับรองราคาคาร์บอนของประเทศที่สามใดตามมาตรา 9 รวมถึง UK ETS ความเสี่ยงการถูกเก็บซ้ำในเส้นทางการค้าสหราชอาณาจักรและสหภาพยุโรปจึงยังอยู่

POLITICO รายงานเมื่อ 7 ตุลาคม 2569 ว่ามีข้อตกลงเชื่อมโยงระบบซื้อขายสิทธิของสหราชอาณาจักรและสหภาพยุโรป แต่รัฐบาลสหราชอาณาจักร คณะกรรมาธิการยุโรป และคณะมนตรียังไม่ยืนยัน ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 และยังไม่มีการเผยแพร่ตัวบท

รัฐบาลสหราชอาณาจักรประเมินว่าข้อตกลงเชื่อมโยงที่สมบูรณ์จะช่วยให้ผู้ส่งออกของตนไม่ต้องจ่าย EU CBAM ประมาณ 800 ล้านปอนด์ภายในปี 2573 ข้อตกลงอย่างเดียวไม่ยกเลิกภาระของ EU สหราชอาณาจักรต้องถูกเพิ่มในภาคผนวก III โดยระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบก่อน

สำหรับผู้ส่งออกไทยที่ขายเหล็กและอะลูมิเนียมให้สหราชอาณาจักร ภาษีนี้เป็นภาระแยกต่างหากจาก EU CBAM ดูรายละเอียดในUK CBAM (ภาษาอังกฤษ)

ข้อเสนอขยายขอบเขต CBAM ไปยังสินค้าปลายน้ำคืออะไร

ข้อเสนอของคณะกรรมาธิการยุโรป COM(2025)989 (ยังไม่เป็นกฎหมาย) เผยแพร่เมื่อ 17 ธันวาคม 2568 เสนอเพิ่มสินค้าปลายน้ำที่ใช้เหล็กและอะลูมิเนียมเข้มข้นประมาณ 180 รายการเข้า CBAM ตั้งแต่ 1 มกราคม 2571

ภาคผนวกของข้อเสนอระบุสินค้า เช่น ชิ้นส่วนยานยนต์อย่างกระปุกเกียร์และล้อ เครื่องซักผ้าในครัวเรือน ปั้นจั่นและเครื่องจักรอื่น มอเตอร์ไฟฟ้า หม้อแปลง และเฟอร์นิเจอร์โลหะ

ข้อเสนอต้องได้รับอนุมัติจากรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีตามกระบวนการนิติบัญญัติปกติ คณะมนตรีรับรองแนวทางทั่วไป (general approach) เมื่อ 12 มิถุนายน 2569 ซึ่งเพิ่มรหัสประมาณ 200 รหัสตามการนับของ Mayer Brown (หรือกว่า 300 รายการและรหัสตามการนับของ cbamguide.com)

คณะกรรมาธิการ ENVI ของรัฐสภายุโรปรับรองจุดยืนเมื่อ 6 กรกฎาคม 2569 (เห็นชอบ 56 ไม่เห็นชอบ 11 งดออกเสียง 12) โดยมีรายการสินค้าประมาณ 457 รายการตามรายงานของสื่อการค้า และกฎการป้องกันการหลบเลี่ยงมาตรการ (anti-circumvention) ที่เข้มงวดขึ้น

รัฐสภายุโรปรับรองอาณัติการเจรจาวาระแรกเมื่อ 15 กันยายน 2569 ด้วยคะแนน 464 ต่อ 50 งดออกเสียง 159 ณ วันที่ 23 ตุลาคม 2569 ยังเป็นข้อเสนอและยังไม่มีข้อตกลงไตรภาคี

ตามรายงานของสื่อ การเจรจาไตรภาคีครั้งแรกเมื่อ 20 ตุลาคม 2569 จบลงโดยยังไม่มีข้อตกลงโดยรวม รอบที่สองมีรายงานว่าจะจัดวันที่ 30 พฤศจิกายน 2569 และผู้ร่วมนิติบัญญัติตั้งเป้าข้อตกลงสุดท้ายก่อนสิ้นปี 2569

ผู้ผลิตเหล็กและอะลูมิเนียมในสหภาพยุโรปสนับสนุนการขยายขอบเขตอย่างแข็งขัน เพราะปิดช่องว่างที่สินค้าซึ่งทำจากวัตถุดิบ CBAM หลุดจากการครอบคลุม

อุตสาหกรรมยานยนต์และวิศวกรรมในสหภาพยุโรปคัดค้าน เพราะห่วงโซ่อุปทานหลายประเทศทำให้คำนวณการปล่อยฝังตัวได้ยากมาก

ข้อเสนอนี้ครอบคลุมเฉพาะห่วงโซ่เหล็กและอะลูมิเนียม ส่วนคำถามว่าCBAM จะครอบคลุมเคมีภัณฑ์อินทรีย์และพอลิเมอร์หรือไม่ (ภาษาอังกฤษ) อยู่ภายใต้ข้อทบทวนตามมาตรา 30(2) และการประเมินครั้งต่อไปของคณะกรรมาธิการยุโรปกำหนดในปี 2570

รายละเอียดของข้อเสนอนี้อยู่ในการขยายขอบเขตไปยังสินค้าปลายน้ำ

CBAM เป็นมาตรการถาวรหรือไม่

ใช่ ระเบียบ (EU) 2023/956 ไม่มีบทสิ้นสุดอายุ (sunset clause) ช่วงทยอยบังคับใช้สิ้นสุดในปี 2577 เมื่อไม่ใช้ตัวประกอบ CBAM อีก แต่กลไกยังดำเนินต่อหลังปีนั้น

คณะกรรมาธิการยุโรปประกาศเมื่อ 14 ตุลาคม 2569 ว่าจะทบทวน CBAM อย่างครอบคลุมในปี 2570 โดยใช้ข้อมูลจาก 2 ปีแรกของระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ

ผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาตถูกเพิกถอนสถานะได้หรือไม่

ได้ หน่วยงานผู้มีอำนาจเพิกถอนสถานะตามมาตรา 17(8) ของระเบียบ (EU) 2023/956 เมื่อผู้ยื่นแบบฯ ไม่เข้าเกณฑ์การอนุญาตอีกต่อไป หรือละเมิดหน้าที่ส่งมอบใบรับรองหรือหน้าที่ถือครองรายไตรมาสอย่างร้ายแรงหรือซ้ำซาก ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/486 กำหนดขั้นตอน

การเก็บเอกสารเป็นส่วนหนึ่งของการปฏิบัติตาม เอกสารต้องเก็บไว้จนสิ้นปีที่สี่หลังปีที่ยื่นหรือควรยื่นแบบแสดงรายการ (มาตรา 7(6))

บุคคลที่นำเข้าสินค้า CBAM หลังถูกเพิกถอนโดยไม่มีสถานะและไม่ปฏิบัติตาม ต้องรับค่าปรับ 3 ถึง 5 เท่าของค่าปรับตามมาตรา 26(1) (300 ถึง 500 ยูโรก่อนปรับตามดัชนี) ต่อใบรับรองแต่ละใบที่ไม่ได้ส่งมอบ

ต้นทุน CBAM จะเพิ่มขึ้นจนถึงปี 2577 หรือไม่

การพยากรณ์ล่าสุดที่ระบุแหล่งที่มาคือผลสำรวจนักวิเคราะห์ 9 รายของ Reuters เผยแพร่ 31 กรกฎาคม 2569 ซึ่งคาดการณ์ราคา EU ETS เฉลี่ยไว้ที่ 79.97 ยูโรในปี 2569 และ 89.13 ยูโรในปี 2570 ไม่มีการพยากรณ์ทางการสำหรับปี 2573

ราคาใบรับรองเปลี่ยนตามราคา EU ETS ส่วนจำนวนใบรับรองต่อตันเพิ่มขึ้นเมื่อตัวประกอบ CBAM ลดลงและส่วนปรับเพิ่มสูงขึ้น เหล็กกึ่งสำเร็จรูปจากตุรกี (CN 7207 11 14) ต้องใช้ใบรับรองเพิ่มจาก 1.2111 ใบต่อตันในปี 2569 เป็น 2.3005 ใบในปี 2573

ที่ราคา 82.32 ยูโร ต้นทุนเพิ่มจาก 99.70 ยูโรเป็น 189.38 ยูโรต่อตันสินค้า และในกรณีทดสอบความอ่อนไหวที่ราคา 126 ยูโรต่อ tCO2 ต้นทุนปี 2573 จะเป็น 289.87 ยูโร

เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย (CN 7208 10 00) ต้องใช้ใบรับรองเพิ่มจาก 2.0418 ใบเป็น 2.45892 ใบต่อตันในปี 2573 หรือต้นทุนเพิ่มจาก 168.08 ยูโรเป็น 202.42 ยูโรต่อตันสินค้าที่ราคา 82.32 ยูโร

การคาดการณ์เหล่านี้มีความไม่แน่นอนสูง เพราะยังมีข้อเสนอทบทวน ETS COM(2026) 616 และการปรับค่าเบนช์มาร์กที่คาดว่าจะใช้กับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ปี 2570

ผู้ส่งออกไทยขอคำปรึกษาเรื่อง CBAM ได้จากที่ใด

อบก. ให้คู่มือแนวทางการรายงาน CBAM และแพลตฟอร์มคำนวณฟรี และกรมการค้าต่างประเทศให้ข้อมูลผ่านกลุ่มงานบริหารสินค้าสองทาง ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ไม่พบเงินอุดหนุนเฉพาะ CBAM ของรัฐไทย

ท่านสามารถขอให้ cbamguide.com แนะนำผู้ให้บริการด้านการคำนวณและการทวนสอบได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายที่ศูนย์ช่วยเหลือ CBAM ผู้ให้บริการอาจจ่ายค่าแนะนำให้ cbamguide.com แต่ค่าแนะนำนี้ไม่มีผลต่อการเลือกผู้ให้บริการ


แหล่งข้อมูล: ระเบียบ (EU) 2023/956 · ระเบียบ (EU) 2025/2083 (Omnibus) · ระเบียบการบังคับใช้ 2025/2621 · ข้อมูล EU ETS ผ่าน EEX ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย