CBAM ในประเทศอื่นนอกสหภาพยุโรป: สหราชอาณาจักร แคนาดา ประเทศที่กำลังทบทวน และผลต่อผู้ส่งออกไทย

ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรจะเริ่มจัดเก็บจากห้าภาคส่วนตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 ขณะที่แคนาดา ออสเตรเลีย และประเทศอื่นยังอยู่ระหว่างศึกษา ส่วนไทยมีร่าง Thai CBAM ที่ยังไม่เป็นกฎหมาย ผู้ส่งออกไทยได้รับผลอย่างไร อ่านสรุปได้ที่นี่

เนื้อหาในหน้านี้

มาตรการแบบ CBAM กำลังขยายออกนอกสหภาพยุโรปอย่างช้า ๆ ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 มีสองระบบที่เป็นกฎหมายแล้ว คือมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM) ของสหภาพยุโรป และภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักร (UK CBAM) ซึ่งจะเริ่มจัดเก็บวันที่ 1 มกราคม 2570 (ค.ศ. 2027)

นอร์เวย์ออกกฎหมายเพื่อใช้กลไกของสหภาพยุโรปโดยตรง ออสเตรเลียมีข้อเสนอแนะจากการทบทวนอย่างเป็นทางการซึ่งอยู่ระหว่างพิจารณา ส่วนแคนาดาและนิวซีแลนด์ยังไม่มีข้อเสนอใด

เมื่อเข้าสู่ระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ (definitive period) CBAM ของสหภาพยุโรปจึงไม่ใช่การทดลองลำพังอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นต้นแบบ

ผู้ประกอบการที่ค้าขายข้ามเขตอำนาจที่มีราคาคาร์บอนจึงต้องรู้ว่าประเทศใดกำลังเดินตาม แต่ละประเทศออกแบบต่างกันอย่างไร และส่งผลต่อการค้าอย่างไร

ผู้ส่งออกไทยเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้สองด้าน ด้านแรก ในปี 2568 สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้า CBAM จากไทยมูลค่า 474.3 ล้านยูโร ในจำนวนนี้ 430.2 ล้านยูโรเป็นเหล็กและเหล็กกล้า (Eurostat Comext DS-045409, 2025)

ด้านที่สอง ไทยมีร่างกลไกการปรับราคาคาร์บอนข้ามพรมแดน (Thai CBAM) ของตนเอง ซึ่งเป็นมาตรการด้านการนำเข้าของไทย และยังไม่เป็นกฎหมาย ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569

บทความนี้รวบรวมมาตรการแบบ CBAM ทุกระบบทั้งที่ยืนยันแล้วและที่อยู่ระหว่างการเสนอ เปรียบเทียบความแตกต่างด้านการออกแบบ และตอบคำถามที่ผู้ส่งออกถามบ่อยที่สุด นั่นคือ ราคาคาร์บอนที่จ่ายในเขตอำนาจหนึ่งนำไปลดภาระในอีกเขตอำนาจหนึ่งได้หรือไม่


มาตรการแบบ CBAM ทั่วโลกคืออะไร และทำไมหลายประเทศจึงนำมาใช้

มาตรการแบบ CBAM คือกลไกระดับประเทศหรือเหนือรัฐที่กำหนดต้นทุนคาร์บอนให้สินค้านำเข้าตามปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว (embedded emissions) เพื่อไม่ให้ราคาคาร์บอนในประเทศทำให้ผู้ผลิตในประเทศเสียเปรียบสินค้านำเข้าจากตลาดที่กำกับน้อยกว่า

CBAM ของสหภาพยุโรปตั้งขึ้นโดยระเบียบ (EU) 2023/956 ของรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป ลงวันที่ 10 พฤษภาคม 2566 ว่าด้วยการจัดตั้งมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Regulation (EU) 2023/956)

ระเบียบนี้เข้าสู่ระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 และถือเป็นการนำแนวคิดนี้มาใช้ในวงกว้างเป็นครั้งแรก

เขตอำนาจอื่นเดินตาม เพราะเหตุผลเดียวกันใช้ได้กับทุกประเทศที่มีราคาคาร์บอน (carbon price) ภายในประเทศ

หากไม่มีการปรับที่พรมแดน สินค้านำเข้าจะตัดราคาผู้ผลิตในประเทศ และการปล่อยจะย้ายไปเกิดที่อื่นแทนที่จะลดลง ปรากฏการณ์นี้เรียกว่าการรั่วไหลของคาร์บอน (carbon leakage)

การนำมาตรการแบบ CBAM มาใช้มีแรงผลักดันทางเศรษฐกิจสามประการ ดังนี้

  1. ราคาคาร์บอนในประเทศ ทั้งระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยและภาษีคาร์บอน สร้างความไม่สมดุลด้านการแข่งขันกับสินค้านำเข้า
  2. คู่ค้าที่มี CBAM แล้ว สร้างแรงจูงใจทางการทูตให้พัฒนากลไกที่เทียบเคียงได้ เพื่อรักษาการเข้าถึงตลาดส่งออกผ่านบทบัญญัติการหักลดแบบทวิภาคี
  3. กติกาขององค์การการค้าโลก (WTO) เอื้อต่อมาตรการสิ่งแวดล้อมที่พรมแดนภายใต้ข้อ XX ของ GATT จึงช่วยลดความเสี่ยงทางกฎหมายของรัฐบาลที่กำลังพิจารณานำมาใช้

CBAM ของสหภาพยุโรป ครอบคลุม 6 ภาคส่วน ได้แก่ เหล็กและเหล็กกล้า ซีเมนต์ อะลูมิเนียม ปุ๋ย ไฟฟ้า และไฮโดรเจน ประเทศที่ออกแบบกลไกของตนเองมักยึดแบบของสหภาพยุโรปเป็นต้นแบบ แล้วปรับให้เข้ากับโครงสร้างราคาคาร์บอนภายในประเทศ

ร่าง Thai CBAM ซึ่งยังไม่เป็นกฎหมาย ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 เป็นตัวอย่างของการปรับในลักษณะนี้

ตามคำอธิบายขององค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) ลงวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2568 ร่างนี้คิดราคาจากราคาเฉลี่ยของสิทธิในระบบการจัดสรรสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS) ของไทยที่จะมีในอนาคต ไม่ใช่ราคาของระบบสหภาพยุโรป


ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักร: เริ่มมกราคม 2570 และต่างจาก CBAM ของสหภาพยุโรปอย่างไร

ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรจะเริ่มใช้วันที่ 1 มกราคม 2570 นับเป็นมาตรการแบบ CBAM ระบบใหญ่ระบบที่สองที่ใช้งานจริง และจัดเก็บจากสินค้านำเข้าห้าภาคส่วน

ห้าภาคส่วนนี้คืออะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน และเหล็กและเหล็กกล้า ตามมาตรา 143(3) ของ Finance Act 2026 และรายการใน Schedule 16 ขอบเขตแคบกว่าสหภาพยุโรปเพราะไม่รวมไฟฟ้า

ภาคเซรามิกและแก้วซึ่งเสนอไว้เมื่อเดือนธันวาคม 2566 ถูกตัดออกก่อนตรากฎหมาย

ในช่วงเริ่มต้น ภาษีคิดจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรง (direct emissions) เท่านั้น และรัฐบาลระบุว่าจะยังไม่นับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อม (indirect emissions) จนกว่าจะถึงปี 2572 เป็นอย่างเร็ว

ในเชิงโครงสร้าง ภาษีนี้ต่างจากระบบใบรับรองของสหภาพยุโรป ภายใต้ Part 5 ของ Finance Act 2026 ซึ่งได้รับพระบรมราชานุมัติ (Royal Assent) เมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2569 ผู้นำเข้าชำระภาษีให้กรมสรรพากรและศุลกากรของสหราชอาณาจักร (HMRC)

ภาษีคำนวณจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวในสินค้า (กฎหมายสหราชอาณาจักรใช้คำว่า embodied emissions) คูณด้วยอัตราของแต่ละภาคส่วน

อัตรานี้คำนวณจากราคาประมูลของระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหราชอาณาจักร (UK ETS) แล้วปรับตามการจัดสรรสิทธิการปล่อยแบบให้เปล่า (free allocation) ตามมาตรา 149

ความต่างเชิงโครงสร้างนี้มีผลต่อการค้าทวิภาคี และต่อความเสี่ยงที่ผู้ผลิตซึ่งส่งออกไปทั้งสหราชอาณาจักรและสหภาพยุโรปจะต้องจ่ายซ้ำซ้อน

ณ วันที่ 23 ตุลาคม 2569 ยังไม่มีอัตราที่มีผลผูกพัน อัตราตัวอย่างของ HMRC (ภาษาอังกฤษ) ลงวันที่ 16 ตุลาคม 2569 อยู่ระหว่าง 1.45 ถึง 9.79 ปอนด์ต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) แล้วแต่ภาคส่วน และไม่ก่อภาระภาษีใด ๆ

ตารางด้านล่างแสดงอัตราตัวอย่างรายภาคส่วนที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569

ภาคส่วน อัตราตัวอย่าง (GBP ต่อ tCO2e) สถานะ
เหล็กและเหล็กกล้า 9.69 ไม่ก่อภาระภาษี
อะลูมิเนียม 9.79 ไม่ก่อภาระภาษี
ซีเมนต์ 8.78 ไม่ก่อภาระภาษี
ปุ๋ย 1.45 ไม่ก่อภาระภาษี
ไฮโดรเจน 9.24 ไม่ก่อภาระภาษี

อัตราที่มีผลผูกพันสำหรับเดือนมกราคมถึงมีนาคม 2570 จะประกาศก่อนสิ้นปี 2569 และหลังจากนั้นจะประกาศทุกไตรมาส

อัตราของสหราชอาณาจักรหักการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าไว้แล้ว จึงนำไปเทียบกับราคาใบรับรอง CBAM (CBAM certificate) ของสหภาพยุโรปโดยตรงไม่ได้

ในวันเดียวกัน HMRC เผยแพร่ค่ามาตรฐานอ้างอิง (default value) ของสหราชอาณาจักร (ภาษาอังกฤษ) ครบทั้งห้าภาคส่วน โดยกำหนดค่าเดียวต่อสินค้าหนึ่งรายการซึ่งถ่วงน้ำหนักตามการค้า และใช้สำหรับปี 2570 และ 2571

ค่ามาตรฐานอ้างอิงของสหราชอาณาจักรเทียบกับค่าของไทยในตารางสหภาพยุโรป

ค่ามาตรฐานอ้างอิงของสหราชอาณาจักรใช้ค่าเดียวกันกับทุกแหล่งกำเนิด จึงไม่สะท้อนความเข้มข้นการปล่อยของไทย ตัวอย่างเช่น เหล็กแผ่นรีดร้อน รหัส CN 7208 10 00 มีค่า 2.722 tCO2e ต่อตันในร่างประกาศของสหราชอาณาจักร

ส่วนค่าของไทยสำหรับรหัสเดียวกันในตารางของสหภาพยุโรปคือ 1.92 tCO2e ต่อตัน ตามภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 (Implementing Regulation) ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740

ร่างประกาศของสหราชอาณาจักรยังไม่มีผลทางกฎหมาย และค่ามาตรฐานอ้างอิงของสหภาพยุโรปไม่มีสถานะใดในแบบแสดงรายการภาษี (return) ของสหราชอาณาจักร (SI 2026/995 ข้อ 2)

แบบแสดงรายการภาษีที่ยื่นโดยใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงแล้วจะแก้เป็นข้อมูลการปล่อยจริงในภายหลังไม่ได้ (Schedule 17 ย่อหน้า 8(2)) ผู้ส่งออกไทยที่มีค่าการปล่อยจริงต่ำกว่า 2.722 จึงควรส่งข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบให้ผู้ซื้อก่อนที่ผู้ซื้อจะยื่นแบบ

การทวนสอบ (verification) สำหรับภาษีของสหราชอาณาจักรต้องทำโดยผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงาน (accredited verifier) จากหน่วยงานที่เป็นสมาชิกเต็มของ Global Accreditation Cooperation Incorporated (SI 2026/995 ข้อ 12 และ 15)

การรับรองระบบงานสำหรับ CBAM ของสหภาพยุโรปใช้แทนไม่ได้ และ ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 ยังไม่มีหน่วยทวนสอบใดได้รับการรับรองระบบงานสำหรับภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักร

สำหรับ CBAM ของสหภาพยุโรป ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 มีหน่วยทวนสอบ 7 รายที่มีหลักฐานว่าได้รับการรับรองระบบงานเป็นผู้ทวนสอบ CBAM จากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติ 5 แห่ง

ใน 7 รายนี้ 6 รายตั้งอยู่ในสหภาพยุโรป 1 รายตั้งอยู่ในอียิปต์ และไม่มีรายใดตั้งอยู่ในไทย ส่วนคณะกรรมาธิการยุโรปยังไม่ได้เผยแพร่รายชื่ออย่างเป็นทางการ

ในฝั่งสหภาพยุโรป สินค้ารหัส CN 7208 10 00 จากไทยที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงในปี 2569 ต้องใช้ใบรับรอง 2.0418 ใบต่อตันสินค้า หรือ 168.08 ยูโรต่อตันสินค้าที่ราคาไตรมาส 3 ปี 2569 (82.32 ยูโร)

วิธีคำนวณคือ 1.92 × 1.10 = 2.112 แล้วหักการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า (free allocation adjustment) 0.975 × 0.072 = 0.0702 (มาตรา 31 และระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620)

ค่าเบนช์มาร์ก CBAM (CBAM benchmark) ของรายการนี้ต่ำ เพราะตารางของไทยระบุเส้นทางการผลิตแบบเตาอาร์กไฟฟ้า (EAF) ที่ใช้เศษเหล็ก (route E)

ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณที่คำนวณจากค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กอย่างเป็นทางการ (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 และ 2025/2620) ตัวเลขที่มีผลผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี (CBAM declaration) ของผู้นำเข้า

ท่านทดลองคำนวณสำหรับสินค้าของท่านได้ที่ เครื่องคำนวณ CBAM (ภาษาอังกฤษ)

ราคา UK ETS กับราคา EU ETS

UK ETS เป็นระบบที่แยกจากระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) โดยมีเพดานการปล่อย ระบบประมูล และราคาเป็นของตนเอง

ราคาใน EU ETS ปรับตัวสูงขึ้นนับจากไตรมาส 1 ปี 2569 ซึ่งราคาอ้างอิงรายไตรมาสอย่างเป็นทางการของ CBAM อยู่ที่ 75.36 ยูโรต่อ tCO2e ไตรมาส 2 อยู่ที่ 75.28 ยูโร และราคาในตลาดซื้อขายล่วงหน้าปรับขึ้นตลอดไตรมาส 3

สัญญาซื้อขายล่วงหน้าของใบอนุญาตปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EUA) ส่งมอบเดือนธันวาคม 2569 (Dec-26) แตะ 88.53 ยูโรระหว่างวันเมื่อวันที่ 14 กันยายน 2569 ซึ่งสูงสุดในรอบเก้าเดือน

วันนั้นสัญญาปิดที่ 87.99 ยูโร สูงสุดนับจากเดือนมกราคม ตามข้อมูลรายวันของ Emba Power

การปรับขึ้นนี้สะท้อนอยู่ในราคาอย่างเป็นทางการของไตรมาส 3 ปี 2569 ที่ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e ซึ่งคณะกรรมาธิการยุโรปเผยแพร่เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2569 เพิ่มขึ้น 7.04 ยูโรจากไตรมาส 2 (มาตรา 21(1a))

UK ETS กำหนดราคาจากการประมูลของตนเอง ภาระภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรจึงต่างจากภาระ CBAM ของสหภาพยุโรป แม้จะเป็นสินค้าเดียวกันจากสถานประกอบการ (installation) เดียวกันทุกประการ

การเจรจาอย่างเป็นทางการเพื่อเชื่อมโยงสองระบบเริ่มตั้งแต่เดือนมกราคม 2569 แต่ ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 ยังไม่มีการประกาศข้อตกลงอย่างเป็นทางการ

ในวันเดียวกัน นายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักรแถลงต่อสภาสามัญว่าการประชุมสุดยอดสหราชอาณาจักรกับสหภาพยุโรปจะจัดที่กรุงบรัสเซลส์ในวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569

ข้อตกลงเรื่องการซื้อขายสิทธิการปล่อยเป็นหนึ่งในวาระการเจรจา แต่นายกรัฐมนตรีไม่ได้ประกาศข้อตกลงหรือวันเริ่มเชื่อมระบบ

ดูความแตกต่างของสองกลไกทุกด้านได้ใน การเปรียบเทียบ CBAM ของสหราชอาณาจักรกับสหภาพยุโรป (ภาษาอังกฤษ)

ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรใช้กับสินค้าจากสหภาพยุโรปหรือไม่

ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรใช้กับสินค้าที่มีแหล่งกำเนิดในสหภาพยุโรปด้วย เพราะตลาดคาร์บอนของทั้งสองฝ่ายยังไม่เชื่อมกัน ผู้ผลิตในสหภาพยุโรปที่ส่งออกไปสหราชอาณาจักรแบกรับต้นทุน EU ETS ในการผลิตอยู่แล้ว

กฎของสหราชอาณาจักรให้นำต้นทุนนั้นมาหักจากภาษีได้ และรายชื่อชั่วคราวของระบบราคาคาร์บอนที่เข้าเกณฑ์ (qualifying carbon pricing schemes) ซึ่ง HMRC เผยแพร่เมื่อวันที่ 27 สิงหาคม 2569 ก็มี EU ETS รวมอยู่ด้วย

ผู้นำเข้าจึงขอบรรเทาภาษีตามราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงได้ ยกเว้นส่วนของการปล่อยที่ได้รับสิทธิแบบให้เปล่า

รายชื่อนี้มี 16 ระบบ รวมถึง GX-ETS ของญี่ปุ่น, K-ETS ของเกาหลีใต้, ระบบ ETS ของจีน และ CCTS ของอินเดีย

ทั้งนี้ cbamguide.com ยังไม่ได้ตรวจสอบว่ามีเครื่องมือของไทยอยู่ในรายชื่อหรือไม่ และรายชื่อนี้ใช้เฉพาะกับการบรรเทาภาษีของสหราชอาณาจักร ไม่เกี่ยวกับมาตรา 9 ของสหภาพยุโรป

ภาษีนี้มีกฎหมายลำดับรอง (statutory instruments) ที่ออกแล้วห้าฉบับ ได้แก่ SI 2026/802, SI 2026/809 และ SI 2026/830 ซึ่งออกในเดือนกรกฎาคม 2569 กับ SI 2026/994 และ SI 2026/995 ซึ่งออกเมื่อวันที่ 8 กันยายน 2569

SI 2026/809 ซึ่งกำหนดการคำนวณอัตราภาษีและการบรรเทาภาษีตามราคาคาร์บอน ได้รับความเห็นชอบจากสภาสามัญเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 2569 ด้วยคะแนน 319 ต่อ 115 ในการลงมติแบบเลื่อน (deferred division)

คำแนะนำของ HMRC ระบุว่าระบบลงทะเบียนจะเปิดภายในวันที่ 1 มกราคม 2571 และผู้นำเข้าที่เข้าเกณฑ์ต้องลงทะเบียนในระหว่างปี 2570 จะมีเวลาลงทะเบียนถึงวันที่ 31 มกราคม 2571

การยกเว้นระหว่างกันขึ้นอยู่กับการเจรจาเชื่อม UK ETS กับ EU ETS โดยมาตรา 156 ของ Finance Act 2026 ให้อำนาจกระทรวงการคลังสหราชอาณาจักรยกเว้นสินค้าจากประเทศที่มีระบบซื้อขายสิทธิซึ่งเชื่อมกับระบบของสหราชอาณาจักร

ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 ยังไม่มีการประกาศข้อตกลงเชื่อมระบบอย่างเป็นทางการ และสรุปนโยบายของ HMRC ระบุว่าไม่มีเขตอำนาจใดได้รับยกเว้นจากภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักร

ประวัติการเจรจาและช่องทางยกเว้นของแต่ละฝ่ายอยู่ในคู่มือการเชื่อม UK ETS กับ EU ETS (ภาษาอังกฤษ)

ผู้ส่งออกไทยที่ขายสินค้าให้สหราชอาณาจักรควรรู้อะไรบ้าง

ผู้ส่งออกไทยไม่มีหน้าที่เสียภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักร ผู้มีหน้าที่เสียภาษีคือผู้นำเข้าที่ใบขนสินค้าขาเข้ายื่นในนามของตน (มาตรา 146 ของ Finance Act 2026)

ผู้นำเข้าต้องลงทะเบียนกับ HMRC เมื่อมูลค่าศุลกากรของสินค้า CBAM ที่นำเข้าเกิน 50,000 ปอนด์ในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมา หรือคาดว่าจะเกินภายใน 30 วันข้างหน้า (Schedule 17 ย่อหน้า 2) รอบระยะเวลาบัญชีแรกครอบคลุมทั้งปี 2570

สหราชอาณาจักรนำเข้าเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กจากไทยประมาณ 9,731 ตัน มูลค่า 32.25 ล้านปอนด์ในปี 2568 (HMRC Overseas Trade Statistics ประมวลโดย cbamguide.com)

รายการที่ใหญ่ที่สุดได้แก่ สกรูและสลักเกลียว (7318) 2,859 ตัน มูลค่า 7.60 ล้านปอนด์ และอุปกรณ์ข้อต่อท่อ (7307) 1,074 ตัน มูลค่า 7.14 ล้านปอนด์

ตัวเลขนี้นับกลุ่มพิกัดที่ cbamguide.com เลือก คือตอนที่ 72 ยกเว้น 7202 และ 7204 รวมกับ 7301 ถึง 7311 รวมทั้ง 7318 และ 7326 ซึ่งไม่ตรงกับรายการใน Schedule 16 ทุกรายการ และเป็นสถิติการค้า ไม่ใช่ภาระภาษี CBAM

เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2569 กระทรวงการคลังสหราชอาณาจักรและ HMRC เปิดรับฟังความเห็นถึงวันที่ 20 มกราคม 2570 เรื่องการเพิ่มผลิตภัณฑ์จากโรงกลั่น (refinery products) เป็นภาคส่วนที่หก โดยยังไม่กำหนดวันเริ่มใช้

ข้อเสนอนี้ยังไม่เป็นกฎหมาย และภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรเริ่มต้นด้วยห้าภาคส่วนเท่าเดิม

ปัญหาการจ่ายซ้ำในการค้าระหว่างสหราชอาณาจักรกับสหภาพยุโรป

ผู้ส่งออกในเส้นทางการค้าระหว่างสหราชอาณาจักรกับสหภาพยุโรปมีความเสี่ยงที่จะต้องจ่ายซ้ำซ้อน และยังไม่มีกฎใดแก้ปัญหานี้

ตัวอย่างเช่น ผู้ผลิตในสหราชอาณาจักรที่นำเข้าเหล็กจากตุรกีต้องจ่ายต้นทุน UK ETS ในการผลิต และจ่ายภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรสำหรับเหล็กที่นำเข้าด้วย

เมื่อผู้ผลิตรายนั้นส่งสินค้าสำเร็จรูปต่อไปยังสหภาพยุโรป CBAM ของสหภาพยุโรปจะมีผลกับเหล็กที่อยู่ในสินค้านั้นอีกชั้นหนึ่ง

ผู้ส่งออกไทยที่ขายวัตถุดิบเหล็กให้ผู้ผลิตในสหราชอาณาจักรก็อยู่ในห่วงโซ่แบบเดียวกัน หากสินค้าสำเร็จรูปนั้นเป็นสินค้าในภาคผนวก I

การหักลดราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศที่สาม (มาตรา 9) ของสหภาพยุโรปกำหนดให้ราคาคาร์บอนต้อง “effectively paid” หมายถึงจ่ายจริงในประเทศแหล่งกำเนิด

คณะกรรมาธิการยุโรปเผยแพร่ร่างระเบียบการบังคับใช้เมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 2569 เพื่อกำหนดวิธีรับรองราคาคาร์บอนของประเทศที่สามตามมาตรา 9

ร่างนี้กำหนดไว้สี่ช่องทาง ได้แก่ ระบบซื้อขายสิทธิการปล่อย ภาษีคาร์บอนที่แหล่งปล่อย ภาษีคาร์บอนจากเชื้อเพลิง และระบบผสม

การรับฟังความเห็นปิดเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2569 แต่ ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ร่างยังไม่ได้รับการรับรอง (adopted) และไม่ได้กล่าวถึงภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรเป็นการเฉพาะ

คำถามว่าภาษีนี้ซึ่งจ่ายไปแล้วกับวัตถุดิบนำมาหักลดตามมาตรา 9 ได้หรือไม่ จึงยังไม่มีคำตอบ

ประเด็นนี้ไม่ใช่เรื่องสมมุติ ในปี 2568 สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้า CBAM (รหัสในภาคผนวก I) จากสหราชอาณาจักรมูลค่า 7.28 พันล้านยูโร ทำให้สหราชอาณาจักรเป็นแหล่งกำเนิดใหญ่อันดับสามตามมูลค่า (Eurostat Comext ดึงข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569)


แคนาดากับมาตรการแบบ CBAM: แนวทางและกำหนดเวลา

แคนาดาไม่มีมาตรการแบบ CBAM แต่กำหนดราคาการปล่อยของภาคอุตสาหกรรมในประเทศผ่านระบบกำหนดราคาตามผลผลิต (output-based pricing)

ระบบหลักคือ Output-Based Pricing System (OBPS) ของรัฐบาลกลาง ซึ่งสถานประกอบการต้องจ่ายสำหรับการปล่อยส่วนที่เกินมาตรฐานผลการดำเนินงานของภาคส่วน

กระทรวงการคลังแคนาดา (Finance Canada) เปิดรับฟังความเห็นเรื่องมาตรการแบบ CBAM (border carbon adjustment) ในปี 2564

หน้าเว็บการรับฟังความเห็นซึ่งอ่านเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2569 ถูกย้ายไปเก็บเป็นเอกสารเก่า (archived) แล้ว โดยระบุว่าความเห็นที่ได้จะใช้ประกอบการดำเนินการขั้นต่อไป และไม่ได้ประกาศการตัดสินใจหรือกฎหมายใด

อุปสรรคที่มักถูกยกขึ้นคือความสอดคล้องกับความตกลงแคนาดา สหรัฐอเมริกา และเม็กซิโก (CUSMA/USMCA)

เนื่องจากสหรัฐอเมริกาไม่มีระบบราคาคาร์บอนระดับรัฐบาลกลางที่เทียบเคียงได้ มาตรการของแคนาดาที่กระทบสินค้าจากสหรัฐอเมริกาจึงจะเผชิญแรงต้านทั้งทางการเมืองและทางกฎหมายสูง

สำหรับผู้ส่งออกแคนาดา สถานะชัดเจนแล้ว คือสินค้าของตนต้องรับภาระ CBAM ของสหภาพยุโรปเต็มที่ตามระเบียบ (EU) 2023/956 ในปี 2568 สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้า CBAM จากแคนาดามูลค่า 2.60 พันล้านยูโร

ปริมาณรวม 9.49 ล้านตันส่วนใหญ่เป็นสินแร่เหล็กชนิดอัดก้อน (agglomerated iron ore) และมีอะลูมิเนียม 595,000 ตัน (Eurostat Comext ดึงข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569)

ราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงภายใต้ OBPS อาจลดภาระ CBAM ของสหภาพยุโรปได้ตามมาตรา 9 แต่ ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ระเบียบการบังคับใช้ยังเป็นร่าง และยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใด

คำถามว่าราคา OBPS จะแปลงเป็นการหักลดในสหภาพยุโรปได้อย่างไรจึงยังไม่มีคำตอบ

ในการประชุมสุดยอดสหภาพยุโรปกับแคนาดาที่มอนทรีออลเมื่อวันที่ 29 ถึง 30 ตุลาคม 2569 เอกสารประกอบของสำนักนายกรัฐมนตรีแคนาดาระบุว่า CBAM เป็นหนึ่งในสามประเด็นการค้าที่แคนาดาให้ความสำคัญ

อย่างไรก็ตาม แถลงการณ์ร่วมไม่ได้กล่าวถึง CBAM และไม่มีการยกเว้นใด ๆ


ประเทศอื่นที่กำลังทบทวนมาตรการแบบ CBAM

อีกสี่เขตอำนาจมีความสำคัญต่อพัฒนาการระยะต่อไป ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ได้ทบทวนหรือส่งสัญญาณเรื่องมาตรการที่พรมแดน ส่วนญี่ปุ่นและเกาหลีใต้มีราคาคาร์บอนในประเทศแต่ไม่ได้เสนอมาตรการที่พรมแดน

ออสเตรเลีย เผยแพร่รายงานฉบับสุดท้ายของการทบทวนการรั่วไหลของคาร์บอน (Carbon Leakage Review) (ภาษาอังกฤษ) เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 การทบทวนนี้มีนักเศรษฐศาสตร์ Frank Jotzo เป็นผู้นำ และจัดทำให้กระทรวง Climate Change, Energy, the Environment and Water

รายงานเสนอให้ออสเตรเลียใช้มาตรการแบบ CBAM กับสินค้าที่เสี่ยงต่อการรั่วไหลของคาร์บอนสูง โดยเริ่มเป็นขั้น ๆ จากซีเมนต์และปูนเม็ด (clinker) แล้วจึงขยายไปยังแอมโมเนียและอนุพันธ์ แก้ว ปูนขาว และเหล็กกล้า

มาตรการที่เสนอจะใช้ขอบเขตเดียวกับ Safeguard Mechanism ซึ่งครอบคลุมสถานประกอบการอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่ปล่อยเกิน 100,000 tCO2e ต่อปี

การทบทวน Safeguard Mechanism รอบ 2026/27 เริ่มอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2569 พร้อมเอกสารเพื่อการอภิปราย และปิดรับความเห็นเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2569

ข้อเสนอแนะเรื่องมาตรการที่พรมแดนอยู่ระหว่างพิจารณาในการทบทวนรอบนี้ โดยซีเมนต์และปูนเม็ดเป็นลำดับแรก

มาตรการนี้ยังเป็นข้อเสนอแนะที่อยู่ระหว่างทบทวน ไม่ใช่การตัดสินใจ และ ณ วันที่ 6 ตุลาคม 2569 ซึ่งเว็บไซต์นี้ตรวจสอบล่าสุด ยังไม่มีการเสนอกฎหมายหรือกำหนดวันเริ่มใช้

รายละเอียดของเอกสารเพื่อการอภิปรายและช่วงรับฟังความเห็นอยู่ในรายงาน การเปิดทบทวน Safeguard Mechanism ของออสเตรเลีย (ภาษาอังกฤษ)

นิวซีแลนด์ ส่งสัญญาณเป็นครั้งแรกว่าจะดำเนินการร่วมกับออสเตรเลีย ไม่ใช่ดำเนินการลำพัง Simon Watts รัฐมนตรีด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ กล่าวเรื่องนี้เมื่อวันที่ 5 สิงหาคม 2569 ในการประชุม Carbon Forestry 2026 ที่เมืองโรโตรัว ตามรายงานของ Argus Media

รัฐมนตรีระบุว่า หากนิวซีแลนด์จะมี CBAM ก็จะพัฒนา “in conjunction with Australia” และน่าจะเกิดขึ้น “later next year”

นิวซีแลนด์ยังไม่ได้เสนอหรือออกกฎหมายใด ประเด็นสำคัญคือการผูกแนวทางไว้กับออสเตรเลียอย่างชัดเจน กำหนดเวลาของนิวซีแลนด์จึงขึ้นอยู่กับผลการทบทวน Safeguard Mechanism ของออสเตรเลีย

คำแถลงฉบับเต็มอยู่ในรายงาน สัญญาณ CBAM ร่วมของนิวซีแลนด์กับออสเตรเลีย (ภาษาอังกฤษ)

ญี่ปุ่น ใช้ GX-ETS (Green Transformation Emissions Trading Scheme) แบบบังคับตั้งแต่เดือนเมษายน 2569 ต่อจากระยะสมัครใจที่เริ่มในปี 2566 ระบบนี้ใช้เฉพาะภายในประเทศ และญี่ปุ่นไม่ได้เสนอมาตรการที่พรมแดน

ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 GX-ETS ยังไม่ได้รับการรับรองตามมาตรา 9 ดูข้อมูลระบบและสถานะของผู้ส่งออกญี่ปุ่นได้ใน คู่มือ CBAM ญี่ปุ่น (ภาษาอังกฤษ)

เกาหลีใต้ ใช้ Korea Emissions Trading Scheme (K-ETS) ตั้งแต่ปี 2558 ระยะที่ 4 ครอบคลุมปี 2569 ถึง 2573 และ ICAP รายงานว่าภาคส่วนที่เสี่ยงต่อการรั่วไหลของคาร์บอน เช่น เหล็กกล้า ยังได้รับสิทธิแบบให้เปล่าร้อยละ 100

เกาหลีใต้ไม่ได้เสนอมาตรการที่พรมแดน และ K-ETS ยังไม่ได้รับการรับรองตามมาตรา 9 สหภาพยุโรปนำเข้าเหล็กกล้าในขอบเขต CBAM จากเกาหลีใต้ 3.63 ล้านตันในปี 2568 (Eurostat Comext ดึงข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569)

ตารางด้านล่างเปรียบเทียบมาตรการแบบ CBAM ที่ยืนยันแล้วและที่เสนอในแต่ละเขตอำนาจ รวมถึงไทย

เขตอำนาจ ประเภทกลไก สถานะ วันเริ่ม ภาคส่วน ฐานราคา
สหภาพยุโรป ระบบใบรับรอง ผูกกับ EU ETS มีผลบังคับใช้ 1 ม.ค. 2569 เหล็กและเหล็กกล้า ซีเมนต์ อะลูมิเนียม ปุ๋ย ไฟฟ้า ไฮโดรเจน ราคาประมูล EU ETS (ราคาอย่างเป็นทางการไตรมาส 3 ปี 2569 82.32 ยูโรต่อ tCO2e เผยแพร่ 5 ต.ค. 2569; สัญญาล่วงหน้า EUA Dec-26 สูงสุดระหว่างวันในรอบเก้าเดือน 88.53 ยูโร เมื่อ 14 ก.ย. 2569)
สหราชอาณาจักร ภาษี ผูกกับ UK ETS ออกกฎหมายแล้ว (Finance Act 2026) 1 ม.ค. 2570 เหล็กและเหล็กกล้า อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน อัตรารายภาคส่วนรายไตรมาสจากราคาประมูล UK ETS ปรับตามสิทธิแบบให้เปล่า อัตราตัวอย่าง 1.45 ถึง 9.79 ปอนด์ต่อ tCO2e เผยแพร่ 16 ต.ค. 2569 ไม่ก่อภาระภาษี
แคนาดา ราคาตามผลผลิตในประเทศ ไม่มีมาตรการที่พรมแดน ไม่มีข้อเสนอ หน้าการรับฟังความเห็นปี 2564 ถูกเก็บเป็นเอกสารเก่า ไม่มี ไม่เกี่ยวข้อง (ระบบในประเทศเท่านั้น) ระบบ output-based pricing
ออสเตรเลีย Safeguard Mechanism; รายงาน Carbon Leakage Review ก.พ. 2569 เสนอมาตรการที่พรมแดน ข้อเสนอแนะอยู่ระหว่างพิจารณาในการทบทวน Safeguard Mechanism รอบ 2026/27 ปิดรับความเห็น 18 ก.ย. 2569 ยังไม่ออกกฎหมาย (ตรวจล่าสุด 6 ต.ค. 2569) ยังไม่มี; ขั้นแรกที่รับฟังความเห็นคือซีเมนต์และปูนเม็ด ไม่เกี่ยวข้อง (ระบบในประเทศเท่านั้น) ค่าฐานของ Safeguard Mechanism
นิวซีแลนด์ ไม่มี; รัฐมนตรีส่งสัญญาณ CBAM ที่สอดคล้องกับออสเตรเลีย ส่งสัญญาณ 5 ส.ค. 2569 ยังไม่มีข้อเสนอ ยังไม่มี; รัฐมนตรีชี้ว่า “later next year” ไม่เกี่ยวข้อง (ยังไม่มีข้อเสนอ) NZ ETS (ในประเทศเท่านั้น)
ญี่ปุ่น GX-ETS (ในประเทศ บังคับตั้งแต่ เม.ย. 2569); ไม่มีมาตรการที่พรมแดน ระบบในประเทศใช้บังคับ ไม่ได้รับการรับรองตามมาตรา 9 ไม่มี ไม่เกี่ยวข้อง (ระบบในประเทศเท่านั้น) ราคาสิทธิ GX-ETS
เกาหลีใต้ K-ETS (ในประเทศ ระยะที่ 4 ปี 2569 ถึง 2573); ไม่มีมาตรการที่พรมแดน ระบบในประเทศใช้บังคับ ไม่ได้รับการรับรองตามมาตรา 9 ไม่มี ไม่เกี่ยวข้อง (ระบบในประเทศเท่านั้น) ราคา K-ETS
ไทย ร่าง Thai CBAM ในหมวด 9 ของร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ร่าง ยังไม่เป็นกฎหมาย (4 พ.ย. 2569) ไม่มีกำหนด สินค้าที่กฎกระทรวงจะกำหนดภายหลัง ราคาเฉลี่ยของสิทธิในระบบ ETS ของไทยในอนาคต (ร่าง)

สถานะราคาคาร์บอนของเพื่อนบ้านไทยในอาเซียน

ประเทศคู่แข่งในอาเซียนของผู้ส่งออกเหล็กไทยมีสถานะด้านราคาคาร์บอนต่างกัน และไม่มีระบบใดได้รับการรับรองตามมาตรา 9 ตารางด้านล่างสรุปสถานะตามแหล่งข้อมูลที่ระบุ

ประเทศ ราคาคาร์บอนในประเทศ ความครอบคลุม สถานะและแหล่งที่มา
เวียดนาม ETS นำร่องตั้งแต่ ส.ค. 2568 (Decree 119/2025/ND-CP) โรงไฟฟ้าพลังความร้อน 34 แห่ง เหล็กและเหล็กกล้า 25 แห่ง ซีเมนต์ 51 แห่ง สิทธิแบบให้เปล่าตลอดช่วงนำร่องถึงปี 2571 เริ่มซื้อขายที่ Hanoi Stock Exchange 29 มิ.ย. 2569 (ICAP; Vietnam Briefing 17 ก.ย. 2569)
อินโดนีเซีย ETS ภาคไฟฟ้า แบบบังคับและอิงความเข้มข้น ตั้งแต่ปี 2566 ไม่ครอบคลุมเหล็กและอะลูมิเนียม ภาษีคาร์บอนที่วางแผนไว้ถูกเลื่อน ใช้บังคับในภาคไฟฟ้า (ICAP)
มาเลเซีย ภาษีคาร์บอนประกาศในคำแถลงงบประมาณ 2026 (10 ต.ค. 2568) เริ่มที่เหล็ก เหล็กกล้า และพลังงาน ยังไม่มี เลื่อนโดยไม่มีวันเริ่มใหม่ (The Star 5 ต.ค. 2569) ไม่มีราคาคาร์บอนที่ใช้บังคับ
ไทย ส่วนราคาคาร์บอน 200 บาทต่อ tCO2e ในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน ตั้งแต่ 23 เม.ย. 2568 น้ำมันเชื้อเพลิงเท่านั้น ไม่รวมถ่านหินและก๊าซธรรมชาติ ใช้บังคับ ส่วน ETS ภาษีคาร์บอน และ Thai CBAM ยังเป็นร่าง

ในปี 2568 สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้า CBAM จากเวียดนามมูลค่า 2.47 พันล้านยูโร หรือราวห้าเท่าของการนำเข้าจากไทย (Eurostat Comext DS-045409, 2025)


จดหมายข่าว CBAM (ภาษาอังกฤษ)

จดหมายข่าวภาษาอังกฤษ ส่งการแจ้งเตือนราคาใบรับรอง CBAM และการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่สำคัญ พร้อมข่าวสารเกี่ยวกับ CBAM ทุกสัปดาห์ ไม่มีสแปม ยกเลิกได้ทุกเมื่อ

เราเก็บเฉพาะอีเมลของท่านเพื่อส่งการแจ้งเตือนนี้ นโยบายความเป็นส่วนตัว (ภาษาอังกฤษ)

ไทยกับมาตรการแบบ CBAM: ร่าง Thai CBAM ราคาคาร์บอนในประเทศ และมาตรา 9

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ไทยยังไม่มีมาตรการแบบ CBAM ที่เป็นกฎหมาย ร่าง Thai CBAM อยู่ในหมวด 9 ของร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. ....

ตามคำอธิบายของ อบก. ร่างนี้กำหนดให้ผู้นำเข้าสินค้าตามที่กฎกระทรวงกำหนดต้องลงทะเบียน รายงานการปล่อย และซื้อใบรับรองตามร่าง Thai CBAM ซึ่งคิดราคาจากระบบ ETS ของไทยที่จะมีในอนาคต และขอลดภาระได้หากจ่ายราคาคาร์บอนในประเทศผู้ผลิตแล้ว

คณะรัฐมนตรีอนุมัติหลักการของร่างพระราชบัญญัติเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2568 (กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม)

ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมกล่าวเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2569 ว่าสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณาเสร็จแล้ว (ฐานเศรษฐกิจ)

ต่อมาเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2569 รัฐมนตรีสุชาติ ชมกลิ่น กล่าวว่าคณะกรรมการกฤษฎีกายังตรวจพิจารณาเป็นรายมาตรา (Thai PBS Policy Watch) และยังไม่พบการพิจารณาในสภาผู้แทนราษฎร

ICAP ระบุว่าระบบ ETS นำร่องของไทย “could launch” ในปี 2572 และเนื่องจากร่าง Thai CBAM ผูกราคาไว้กับระบบนี้ ร่างจึงยังไม่มีราคาอ้างอิง และไม่มีเอกสารใดที่ตรวจสอบระบุวันเริ่มใช้

ไทยมีเครื่องมือด้านราคาคาร์บอนห้ารายการ ซึ่งมีสถานะต่างกัน ดังนี้

  • ส่วนราคาคาร์บอนในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน 200 บาทต่อ tCO2e ใช้บังคับตั้งแต่ 23 เมษายน 2568 ตามประกาศกรมสรรพสามิตที่ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 22 เมษายน 2568 อัตราภาษีสรรพสามิตรวมไม่เปลี่ยน
  • ระบบการจัดสรรสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS) เป็นร่างในร่างพระราชบัญญัติเดียวกัน
  • ภาษีคาร์บอน เป็นร่างในร่างพระราชบัญญัติเดียวกัน
  • Thai CBAM เป็นร่างในหมวด 9 และเป็นมาตรการนำเข้า ไม่ใช่ราคาคาร์บอนที่ผู้ผลิตไทยจ่าย
  • คาร์บอนเครดิต T-VER เป็นโครงการสมัครใจของ อบก. ไม่ใช่การกำหนดราคาคาร์บอนแบบบังคับ

ราคาคาร์บอนที่ใช้บังคับในไทยจึงมีเพียงส่วน 200 บาทในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน

ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดตามมาตรา 9 รวมถึงไทย และระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง

แม้จะได้รับการรับรองในอนาคต ผลต่อสินค้าเหล็กและอะลูมิเนียมก็จะมีน้อย เพราะสองภาคส่วนนี้นับเฉพาะการปล่อยทางตรง (ภาคผนวก II) ขณะที่ถ่านหินและก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นเชื้อเพลิงหลักของภาคอุตสาหกรรมอยู่นอกส่วนราคาคาร์บอนนี้

นอกจากนี้ยังมีคำถามที่ไม่มีข้อความทางกฎหมายใดตอบไว้ คือส่วนราคาคาร์บอนที่แยกออกมาจากอัตราภาษีรวมซึ่งไม่เปลี่ยนแปลง ถือเป็นราคาที่จ่ายจริงหลังหักการคืนเงินหรือการชดเชยตามมาตรา 9(1) หรือไม่

รายละเอียดของร่างกฎและหลักฐานที่ต้องใช้อยู่ในการหักลดราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศที่สาม

บทความของหน่วยงานไทยบางฉบับเผยแพร่ก่อนระเบียบ (EU) 2025/2083 ลงวันที่ 8 ตุลาคม 2568 ซึ่งแก้ไขระเบียบ (EU) 2023/956 (Omnibus) จึงยังให้กำหนดการที่ล้าสมัยแล้ว

ตามกฎปัจจุบัน การขายใบรับรอง CBAM เริ่มวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2570 (มาตรา 20(1)) สำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2569

ในการประชุมคณะกรรมการร่วมไทยกับสหภาพยุโรปครั้งที่ 2 ที่กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 ทั้งสองฝ่ายตกลงเพิ่มความร่วมมือด้านการลดคาร์บอน การเงินสีเขียว และการกำหนดราคาคาร์บอน เพื่อช่วยเตรียมรับ CBAM (แถลงการณ์ร่วม EEAS 2 ตุลาคม 2569)

ยังไม่มีการยกเว้นหรือการรับรองใดเฉพาะไทย ดูภาพรวมทั้งหมดของไทยได้ที่ CBAM กับประเทศไทย

หากต้องการผู้ให้บริการคำนวณหรือทวนสอบ ท่านขอให้เราแนะนำได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายที่ ศูนย์ช่วยเหลือ CBAM ผู้ให้บริการอาจจ่ายค่าแนะนำให้ cbamguide.com แต่ไม่มีผลต่อการคัดเลือก


มาตรการแบบ CBAM หลายระบบส่งผลต่อการค้าโลกอย่างไร

มาตรการแบบ CBAM หลายระบบที่ใช้พร้อมกันสร้างผลต่อการค้าสามประเภท ได้แก่ ต้นทุนสะสม การปฏิบัติตามที่แยกส่วน และสัญญาณการลงทุนที่บิดเบือน

ต้นทุนสะสม เกิดขึ้นเมื่อสินค้าผ่านพรมแดนที่มีมาตรการแบบ CBAM ตั้งแต่สองแห่งขึ้นไป หรือเมื่อวัตถุดิบที่รับภาระ CBAM ในประเทศหนึ่งถูกนำไปผลิตเป็นสินค้าที่ส่งออกไปยังอีกเขตอำนาจหนึ่ง

เส้นทางการค้าระหว่างสหราชอาณาจักรกับสหภาพยุโรปเป็นกรณีแรก และเมื่อมีกลไกใหม่เริ่มใช้ ห่วงโซ่อุปทานที่ผ่านหลายเขตอำนาจจะมีภาระทบต้นเพิ่มขึ้น

การปฏิบัติตามที่แยกส่วน เกิดจากความต่างเชิงโครงสร้าง สหภาพยุโรปใช้ระบบใบรับรองซึ่งกำหนดให้ต้องมีสถานะผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (authorised CBAM declarant) และยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีภายในวันที่ 30 กันยายนของทุกปี (มาตรา 6(1))

ตั้งแต่ปี 2570 ณ สิ้นแต่ละไตรมาส ผู้ยื่นแบบฯ ต้องมีใบรับรอง CBAM ในบัญชีอย่างน้อยร้อยละ 50 ของการปล่อยฝังตัวในสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ต้นปี โดยนำการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่ามาคำนวณด้วย (มาตรา 22(2))

ส่วนสหราชอาณาจักรใช้วิธีชำระภาษีให้ HMRC โดยตรง ผู้ผลิตที่ส่งออกไปทั้งสองตลาดจึงต้องดูแลการปฏิบัติตามสองระบบ ซึ่งมีวิธีคำนวณ มาตรฐานการทวนสอบ และกำหนดเวลาต่างกัน

สำหรับผู้ผลิตสกรูหรือลวดเหล็กของไทยที่ขายสินค้าให้ทั้งสองตลาด ความแตกต่างที่เห็นได้ชัดมีสามข้อ ดังนี้

  • ข้อมูลการปล่อย: สหภาพยุโรปใช้รายงานสรุปการปล่อย 16 รายการข้อมูล (summary emissions report) เป็นภาษาอังกฤษ (ภาคผนวก IV ข้อ 1.2 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547)
  • ผู้ทวนสอบ: สหภาพยุโรปรับเฉพาะผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงานจากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิก (ระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551) ส่วนสหราชอาณาจักรใช้เกณฑ์ของ SI 2026/995 และการรับรองของฝ่ายหนึ่งใช้แทนอีกฝ่ายไม่ได้
  • ค่ามาตรฐานอ้างอิง: สหภาพยุโรปใช้ค่ารายประเทศ (ไทยมีตารางของตนเอง) ส่วนสหราชอาณาจักรใช้ค่าเดียวทุกแหล่งกำเนิดในปี 2570 และ 2571

สัญญาณการลงทุนที่บิดเบือน เกิดขึ้นเมื่อราคาคาร์บอนในแต่ละเขตอำนาจไม่เท่ากัน

การลงทุนลดคาร์บอนที่คุ้มค่าเมื่อคิดจากราคาใบรับรองอย่างเป็นทางการของไตรมาส 3 ปี 2569 ที่ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e อาจให้ผลตอบแทนไม่เท่ากันในตลาดที่ราคาอ้างอิงต่ำกว่า

หากไม่สร้างแบบจำลองแนวโน้มราคาของแต่ละกลไกอย่างละเอียด ผู้ผลิตจะวางแผนให้เหมาะกับทุกเขตอำนาจพร้อมกันไม่ได้

ดูโครงสร้างภาระใบรับรองของสหภาพยุโรป รวมถึงการส่งมอบใบรับรอง CBAM (surrender) และความสัมพันธ์กับการหักลดตามมาตรา 9 ได้ที่หน้า ใบรับรอง CBAM


การขยายตัวของมาตรการแบบ CBAM กระทบประเทศกำลังพัฒนาอย่างไร

มาตรการแบบ CBAM กดดันต้นทุนมากที่สุดต่อเศรษฐกิจที่รับภาระได้น้อยที่สุด

ตารางด้านล่างแสดงมูลค่าที่สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้า CBAM (รหัสในภาคผนวก I) จากประเทศกำลังพัฒนาบางประเทศในปี 2568 (Eurostat Comext ดึงข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569)

ประเทศ มูลค่าการนำเข้าของสหภาพยุโรป ปี 2568
อินเดีย 5.30 พันล้านยูโร
เวียดนาม 2.47 พันล้านยูโร
บราซิล 1.66 พันล้านยูโร
โมซัมบิก 1.56 พันล้านยูโร
แอฟริกาใต้ 1.24 พันล้านยูโร
ไทย 474.3 ล้านยูโร (อันดับ 33 ตามมูลค่า)

สินค้าเหล่านี้รับภาระเต็มจำนวน โดยไม่ได้รับเงินสนับสนุนการลงทุนสีเขียวอย่างที่ผู้ผลิตในสหภาพยุโรปและสหราชอาณาจักรได้รับภายในประเทศ

ตามรายงานทบทวนของคณะกรรมาธิการยุโรปลงวันที่ 16 ธันวาคม 2568 (COM(2025) 783) การส่งออกสินค้า CBAM ของโมซัมบิกไปสหภาพยุโรป ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอะลูมิเนียม คิดเป็นราวร้อยละ 5.5 ของ GDP ในปี 2567

แบบจำลองในรายงานฉบับเดียวกันประเมินผลต่อ GDP ของโมซัมบิกไว้ที่ลบร้อยละ 0.01 ภายในปี 2578

GMK Center คาดว่าระหว่างปี 2569 ถึง 2573 อุตสาหกรรมเหล็กของยูเครนจะสูญเสียการลงทุน 2.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และสูญเสียการส่งออก 4.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ

ตั้งแต่เดือนมกราคม 2570 ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรจะเพิ่มแรงกดดันด้านต้นทุนอีกชั้นหนึ่ง

กลุ่ม BASIC (บราซิล แอฟริกาใต้ อินเดีย และจีน) โต้แย้งอย่างเป็นทางการในเวที WTO และ UNFCCC ว่าควรนำรายได้จาก CBAM กลับไปช่วยประเทศกำลังพัฒนาในการลดคาร์บอน

ระเบียบ (EU) 2023/956 ไม่มีบทบัญญัติเรื่องการใช้รายได้ และไม่มีกลไกนำรายได้ไปใช้ในระดับระหว่างประเทศ ประเทศสมาชิกเป็นผู้ขายใบรับรอง (มาตรา 20) รายได้จึงเข้างบประมาณของแต่ละประเทศสมาชิก

ข้อเสนอของคณะกรรมาธิการยุโรปลงวันที่ 16 กรกฎาคม 2568 (COM(2025) 574) จะให้ร้อยละ 75 ของรายได้เป็นทรัพยากรของสหภาพยุโรปตั้งแต่ปี 2571 แต่ ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 คณะมนตรียังไม่รับรองข้อเสนอนี้

ดูข้อมูลรายประเทศและท่าทีทางการทูตได้ใน ผลของ CBAM ต่อประเทศกำลังพัฒนา (ภาษาอังกฤษ)

ไทยมีสัดส่วนเพียงเล็กน้อยในภาพนี้ ในปี 2568 สินค้า CBAM จากไทยคิดเป็นร้อยละ 0.43 ของมูลค่าที่สหภาพยุโรปนำเข้าจากนอกสหภาพ แต่มูลค่าเพิ่มขึ้นร้อยละ 53 จากปี 2567 และปริมาณเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่า (Eurostat Comext DS-045409, 2025)


เรื่องที่ต้องจับตาในอีก 24 เดือนข้างหน้า

พัฒนาการระดับโลกสามเรื่องในอีก 24 เดือนข้างหน้าจะกำหนดว่ามาตรการแบบ CBAM จะขยายตัวเร็วขึ้นหรือชะลอลง ส่วนผู้ส่งออกไทยมีเรื่องในประเทศที่ต้องติดตามอีกหนึ่งเรื่อง

เรื่องแรกคือการเริ่มใช้ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรในวันที่ 1 มกราคม 2570 ซึ่งทำให้สหราชอาณาจักรเป็นประเทศแรกที่ใช้มาตรการแบบ CBAM คู่ขนานกับสหภาพยุโรป และเป็นการทดสอบจริงครั้งแรกของการปฏิบัติตามสองระบบพร้อมกัน

ปัญหาทางเทคนิคและการบริหารจัดการที่เกิดขึ้นในปี 2570 จะเป็นข้อมูลให้รัฐบาลอื่นใช้ประเมินว่าควรเดินหน้าหรือไม่ และควรดำเนินการอย่างไร

เรื่องที่สองคือการขยายขอบเขตไปยังสินค้าปลายน้ำ (downstream extension) ซึ่งเริ่มจากข้อเสนอของคณะกรรมาธิการยุโรป COM(2025)989 (ยังไม่เป็นกฎหมาย) ที่มีสินค้าราว 180 รายการ และเดินหน้าในกระบวนการนิติบัญญัติตลอดปี 2569

คณะมนตรีรับรองแนวทางทั่วไป (general approach) เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2569 ซึ่งขยายรายการสินค้าออกไป (Mayer Brown นับว่าเพิ่มขึ้นราว 200 รหัส และ cbamguide.com นับรวมได้กว่า 300 รายการและรหัส)

คณะกรรมาธิการ ENVI ของรัฐสภายุโรปรับรองจุดยืนเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2569 (เห็นชอบ 56 ไม่เห็นชอบ 11 งดออกเสียง 12) ซึ่งไปไกลกว่านั้น โดยขยายถึงราว 457 รายการตามตัวเลขของสื่อการค้า พร้อมกฎป้องกันการหลบเลี่ยงมาตรการ (anti-circumvention) ที่เข้มงวดขึ้น

ตัวเลขของสื่อการค้านี้รวมสินค้าสำเร็จรูปจากเหล็กและอะลูมิเนียม เช่น อุปกรณ์ยึดตรึง (fasteners) ลวด สปริง ของใช้ในบ้าน แผงโซลาร์ และเครื่องครัว

สำหรับไทย สกรูและสลักเกลียวในประเภทพิกัด 7318 อยู่ในภาคผนวก I อยู่แล้ว และเป็นประเภทพิกัดที่ใหญ่ที่สุดของไทยในปี 2568 ด้วยมูลค่า 119.3 ล้านยูโร (Eurostat Comext DS-045409, 2025)

ผู้ส่งออกสินค้ากลุ่มนี้จึงอยู่ใน CBAM แล้ว ไม่ว่าการเจรจาจะได้ข้อยุติอย่างไร

ที่ประชุมใหญ่ของรัฐสภายุโรปรับรองอาณัติการเจรจาในวาระแรกเมื่อวันที่ 15 กันยายน 2569 ด้วยคะแนนเห็นชอบ 464 ไม่เห็นชอบ 50 และงดออกเสียง 159

ตามรายงานของสื่อ การเจรจาไตรภาคี (trilogue) ครั้งแรกเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569 จบลงโดยยังไม่มีข้อตกลงโดยรวม และส่งสี่ประเด็นไปหารือในระดับเทคนิค มีรายงานว่าครั้งที่สองจะจัดในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2569

เรื่องนี้ยังเป็นข้อเสนอ โดยตั้งเป้าให้ใช้บังคับตั้งแต่เดือนมกราคม 2571

ประเด็นหลักที่ยังเปิดอยู่คือรายการสินค้าฉบับสุดท้าย จุดยืนของแต่ละฝ่ายมีตั้งแต่ราว 180 รายการ (ข่าวประชาสัมพันธ์ของคณะกรรมาธิการยุโรป) กว่า 300 รายการและรหัส (คณะมนตรี ตามการนับของ cbamguide.com) ไปจนถึงราว 457 รายการ (รัฐสภายุโรป ตัวเลขประมาณการ)

หากผ่าน การขยายนี้จะเพิ่มทั้งจำนวนผู้ส่งออกที่ได้รับผลกระทบ และความซับซ้อนของการคำนวณการปล่อยฝังตัวตลอดห่วงโซ่อุปทานโลก

เรื่องที่สามคือข้อพิพาท WTO DS639 ที่รัสเซียยื่นในเดือนพฤษภาคม 2568 ซึ่งเข้าสู่ชั้นคณะผู้พิจารณา (panel) แล้ว

องค์กรระงับข้อพิพาท (Dispute Settlement Body) จัดตั้งคณะผู้พิจารณาเมื่อวันที่ 25 กันยายน 2569 ตามคำขอครั้งที่สองของรัสเซีย

คณะนี้เป็นคณะผู้พิจารณาชุดแรกของ WTO ที่พิจารณามาตรการคาร์บอนที่พรมแดน ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 ยังไม่มีการแต่งตั้งองค์คณะและยังไม่มีคำตัดสิน ส่วนสมาชิก WTO 27 รายได้สงวนสิทธิเข้าร่วมในฐานะบุคคลที่สาม

องค์กรอุทธรณ์ (Appellate Body) หยุดทำงานตั้งแต่เดือนธันวาคม 2562 รายงานของคณะผู้พิจารณาจึงอาจถูกอุทธรณ์โดยไม่มีข้อยุติที่ผูกพัน

สัญญาณทางการเมืองจาก DS639 สำคัญกว่าผลทางกฎหมายที่น่าจะเกิดขึ้น หากระบบของ WTO ชี้ขาดไม่ได้ว่า CBAM ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ ประเทศที่นำมาตรการของตนมาใช้ก็จะไม่มีข้อจำกัดพหุภาคีที่ผูกพัน

เรื่องในประเทศที่ผู้ส่งออกไทยต้องติดตามคือร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. .... ซึ่งหากผ่านจะจัดตั้งระบบ ETS ภาษีคาร์บอน และ Thai CBAM ของไทย ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ร่างนี้ยังไม่เป็นกฎหมาย

การเจรจาความตกลงการค้าเสรีระหว่างไทยกับสหภาพยุโรปรอบที่ 10 จัดขึ้นเมื่อวันที่ 28 กันยายน ถึง 6 ตุลาคม 2569 และ ณ เดือนตุลาคม 2569 การเจรจายังไม่ได้ข้อสรุป


คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ CBAM ทั่วโลก

การมีราคาคาร์บอนในประเทศทำให้สินค้าส่งออกได้รับยกเว้นจาก CBAM ของสหภาพยุโรปหรือไม่

ราคาคาร์บอนในประเทศไม่ทำให้สินค้าส่งออกได้รับยกเว้นจาก CBAM ของสหภาพยุโรปโดยอัตโนมัติ การยกเว้นใช้เฉพาะประเทศและดินแดนในภาคผนวก III ของระเบียบ (EU) 2023/956 คือ ไอซ์แลนด์ ลิกเตนสไตน์ นอร์เวย์ และสวิตเซอร์แลนด์ รวมดินแดนอีกห้าแห่ง

ประเทศเหล่านี้อยู่ใน EU ETS หรือเชื่อมตลาดคาร์บอนของตนกับ EU ETS แล้ว นอร์เวย์ไปไกลกว่านั้น โดยรัฐสภา Storting ผ่านกฎหมายที่ทำให้นอร์เวย์เป็นประเทศนอกสหภาพยุโรปแห่งแรกที่ใช้ CBAM ของสหภาพยุโรป (ภาษาอังกฤษ) โดยตรง แทนการสร้างกลไกของตนเอง

คำวินิจฉัยของคณะกรรมการร่วม EEA ที่ 283/2026 ลงวันที่ 25 กันยายน 2569 ขยายการใช้ระเบียบไปยังนอร์เวย์และไอซ์แลนด์ โดยหน้าที่ต่าง ๆ เริ่มวันที่ 1 มกราคม 2570 แต่ยังไม่มีผลบังคับ ณ วันที่ 13 ตุลาคม 2569

ประเทศอื่นทั้งหมดรวมถึงไทยรับภาระ CBAM ของสหภาพยุโรปไม่ว่าจะมีราคาคาร์บอนหรือไม่ ราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงในประเทศที่สามลดจำนวนใบรับรองได้ตามมาตรา 9 แต่ ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ระเบียบการบังคับใช้ยังเป็นร่าง และยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใด

ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรเหมือนกับ CBAM ของสหภาพยุโรปหรือไม่

ไม่เหมือน ทั้งสองมีเป้าหมายเดียวกันคือป้องกันการรั่วไหลของคาร์บอน แต่ต่างกันทั้งการออกแบบ โครงสร้างทางกฎหมาย และฐานราคา

CBAM ของสหภาพยุโรปเป็นระบบใบรับรองที่ผูกกับราคา EU ETS ดำเนินการโดยผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต และมีแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีภายใน 30 กันยายนของทุกปี ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรเป็นภาษีที่ชำระให้ HMRC โดยตรงและอิงราคา UK ETS

ขอบเขตก็ต่างกัน สหราชอาณาจักรครอบคลุมห้าภาคส่วน (อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน และเหล็กและเหล็กกล้า) และไม่รวมไฟฟ้าซึ่งสหภาพยุโรปครอบคลุม การปฏิบัติตามระบบหนึ่งไม่ถือว่าปฏิบัติตามอีกระบบ

แคนาดาจะนำ CBAM มาใช้หรือไม่

ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 แคนาดายังไม่ได้เสนอหรือออกกฎหมายมาตรการแบบ CBAM กระทรวงการคลังแคนาดาเริ่มรับฟังความเห็นในปี 2564 และหน้ารับฟังความเห็นซึ่งอ่านในวันนั้นถูกเก็บเป็นเอกสารเก่าแล้ว โดยไม่ประกาศการตัดสินใจหรือกฎหมาย

อุปสรรคที่มักอ้างถึงคือความสอดคล้องกับ CUSMA เพราะสหรัฐอเมริกาไม่มีราคาคาร์บอนระดับรัฐบาลกลางที่เทียบเคียงได้ สินค้าแคนาดายังรับภาระ CBAM ของสหภาพยุโรปเต็มที่ และไม่มีราคาคาร์บอนของแคนาดาที่ได้รับการรับรองตามมาตรา 9

มาตรการแบบ CBAM ของแต่ละประเทศยอมรับราคาคาร์บอนของกันและกันหรือไม่

ไม่ยอมรับโดยอัตโนมัติ แต่ละกลไกมีกฎการหักลดหรือการรับรองของตนเอง การหักลดตามมาตรา 9 ของ CBAM ของสหภาพยุโรปกำหนดให้ราคาคาร์บอนต้องจ่ายจริงในประเทศแหล่งกำเนิด ภายใต้ระบบของรัฐที่มีผลผูกพันทางกฎหมาย

ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 สองฝ่ายอยู่ในสถานะต่างกัน ฝั่งสหราชอาณาจักร รายชื่อชั่วคราวของ HMRC ลงวันที่ 27 สิงหาคม 2569 มี EU ETS อยู่ด้วย ต้นทุน EU ETS ที่จ่ายจริงจึงใช้ขอบรรเทาภาษีของสหราชอาณาจักรสำหรับสินค้าจากสหภาพยุโรปได้

ฝั่งสหภาพยุโรป คำถามว่าต้นทุน UK ETS หักลดตามมาตรา 9 สำหรับสินค้าจากสหราชอาณาจักรได้หรือไม่ยังไม่มีคำตอบ เพราะยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใด

ร่างระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ลงวันที่ 13 พฤษภาคม 2569 ซึ่งรับฟังความเห็นถึง 10 มิถุนายน 2569 กำหนดช่องทางรับรองทั่วไป แต่ยังไม่ได้รับการรับรอง ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 และไม่ได้ระบุสหราชอาณาจักรโดยเฉพาะ

ข้อตกลงรับรองทวิภาคียังต้องมีการดำเนินการทางกฎหมายของทั้งสองฝ่าย และยังไม่มีข้อตกลงใด การเจรจาเชื่อมระบบซื้อขายสิทธิของสหราชอาณาจักรกับสหภาพยุโรปซึ่งดำเนินมาตั้งแต่มกราคม 2569 อาจเปิดทางสู่การยกเว้นซึ่งกันและกันเมื่อระบบเชื่อมกันเต็มที่

ข้อตกลงมาตรการแบบ CBAM ระดับโลกผ่าน WTO หรือ UNFCCC เป็นไปได้หรือไม่

ปัจจุบันไม่มีการเจรจาข้อตกลงระดับโลกที่ผูกพันเรื่องนี้ทั้งใน WTO และ UNFCCC กลไกระงับข้อพิพาทของ WTO บกพร่องเพราะองค์กรอุทธรณ์ไม่ทำงาน และกติกา WTO ไม่ได้กำหนดให้มาตรการสิ่งแวดล้อมที่พรมแดนต้องเทียบเท่ากัน

กรอบความตกลงปารีสของ UNFCCC อยู่บนการมีส่วนร่วมที่ประเทศกำหนด (NDC) โดยไม่มีกลไกบังคับสำหรับมาตรการทางการค้า การประสานงานในระยะใกล้น่าจะเกิดแบบทวิภาคีผ่านบทบัญญัติการรับรองแบบมาตรา 9 มากกว่ากรอบพหุภาคี

ไทยจะมี CBAM ของตนเองหรือไม่

ไทยมีร่างกลไกการปรับราคาคาร์บอนข้ามพรมแดน (Thai CBAM) ในหมวด 9 ของร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. .... ซึ่งยังไม่เป็นกฎหมาย ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 คณะรัฐมนตรีอนุมัติหลักการเมื่อ 2 ธันวาคม 2568 และยังไม่พบการพิจารณาในสภาผู้แทนราษฎร

ตามร่าง ผู้นำเข้าสินค้าที่กฎกระทรวงกำหนดต้องลงทะเบียน รายงานการปล่อย และซื้อใบรับรองตามราคาของระบบ ETS ของไทยในอนาคต Thai CBAM เป็นมาตรการนำเข้าของไทย จึงไม่ลดภาระ CBAM ของสหภาพยุโรปสำหรับสินค้าส่งออกของไทย

ราคาคาร์บอนที่ผู้ผลิตไทยจ่ายลดภาระ CBAM ของสหภาพยุโรปได้หรือไม่

ยังไม่ได้ ราคาคาร์บอนที่ใช้บังคับในไทยมีเพียงส่วน 200 บาทต่อ tCO2e ในภาษีสรรพสามิตน้ำมันตั้งแต่ 23 เมษายน 2568 และ ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดตามมาตรา 9 รวมถึงไทย

ระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง ตั้งแต่ปี 2570 คณะกรรมาธิการยุโรปอาจกำหนดราคาคาร์บอนอ้างอิงรายปีสำหรับประเทศที่มีกฎราคาคาร์บอน (มาตรา 9(4)) ซึ่งเป็นทางเดียวสำหรับสินค้าที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง และยังไม่มีการกำหนดค่าใดสำหรับไทย

ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักรอยู่ตรงไหนในยุทธศาสตร์ลดคาร์บอนของประเทศ

ภายในยุทธศาสตร์ลดคาร์บอนของสหราชอาณาจักร ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักร (ภาษาอังกฤษ) อยู่ร่วมกับเส้นทางเพดานของ UK ETS พันธะ net zero ตาม Climate Change Act และเส้นทางลดคาร์บอนรายอุตสาหกรรม

กลไกนี้ออกแบบมาเพื่อป้องกันการรั่วไหลของคาร์บอนเมื่อราคา UK ETS สูงขึ้นตามเวลา โดยไม่ได้มีเป้าหมายหลักเพื่อหารายได้หรือจำกัดการค้า

กรอบกฎหมายของ CBAM รองรับข้อตกลงทวิภาคีหลายฉบับหรือไม่

กรอบตามระเบียบ (EU) 2023/956 (ภาษาอังกฤษ) ในมาตรา 9 ออกแบบให้รับรองราคาคาร์บอนต่างประเทศผ่านมาตรการบังคับใช้ โดยไม่ต้องทำสนธิสัญญาเต็มรูปแบบ

คณะกรรมาธิการยุโรปจึงรับรองระบบราคาคาร์บอนที่เข้าเกณฑ์ในประเทศที่สามได้ด้วยระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9(5) โดยไม่ต้องแก้ไขระเบียบหลัก

โครงสร้างเดียวกันอาจใช้รับรองต้นทุน UK ETS สำหรับสินค้าจากสหราชอาณาจักร แต่ยังไม่มีการรับรองดังกล่าว ร่างระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ลงวันที่ 13 พฤษภาคม 2569 ยังไม่ได้รับการรับรอง ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 และไม่ได้ระบุสหราชอาณาจักรเป็นการเฉพาะ

ประเทศกำลังพัฒนาได้รับยกเว้นจาก CBAM หรือไม่

ไม่ได้รับยกเว้น เว้นแต่จะอยู่ในภาคผนวก III ของระเบียบ (EU) 2023/956 ประเทศพัฒนาน้อยที่สุด (LDCs) ตามการจัดกลุ่มของสหประชาชาติไม่ได้รับการยกเว้นเชิงโครงสร้างตามระเบียบปัจจุบัน

สหภาพยุโรปแจ้งว่าจะติดตามผลต่อประเทศกำลังพัฒนาตามหน้าที่ทบทวนในมาตรา 30 และอาจพิจารณามาตรการเฉพาะ แต่ยังไม่มีกลไกยกเว้นที่ใช้บังคับ การไม่มีข้อยกเว้นนี้เป็นข้อร้องเรียนหลักในการเจรจา UNFCCC และยุทธศาสตร์ข้อพิพาทใน WTO


แหล่งข้อมูล: ระเบียบ (EU) 2023/956 · ระเบียบ (EU) 2025/2083 (Omnibus) · ระเบียบการบังคับใช้ 2025/2621 · ข้อมูล EU ETS ผ่าน EEX ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย