Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon đang lan rộng ra ngoài EU, dù với tốc độ chậm.
Tính đến ngày 12 tháng 10 năm 2026, mới có hai cơ chế được luật hóa: CBAM của EU và thuế CBAM của Vương quốc Anh, một sắc thuế áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2027.
Na Uy đã ban hành luật để áp dụng trực tiếp cơ chế của EU, Úc đang xem xét một khuyến nghị chính thức, còn Canada và New Zealand chưa đưa ra đề xuất nào.
Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.
Với doanh nghiệp Việt Nam, vấn đề này liên quan đến cả hai thị trường EU và Anh. Năm 2025, EU nhập khẩu 2,47 tỷ EUR hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) từ Việt Nam, trong đó sắt thép chiếm 2,36 tỷ EUR (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Cùng năm, Vương quốc Anh nhập khẩu 161.067 tấn sắt thép từ Việt Nam, phần lớn là thép mạ phủ nhóm 7210 (HMRC Overseas Trade Statistics, 2025).
Trang này tổng hợp các cơ chế điều chỉnh biên giới carbon đã được xác nhận hoặc đang được đề xuất trên thế giới, so sánh khác biệt về thiết kế và giải đáp câu hỏi thực tế mà nhà xuất khẩu quan tâm nhất: giá carbon đã trả ở một thị trường có làm giảm nghĩa vụ ở thị trường khác hay không?
CBAM toàn cầu là gì và vì sao các nước áp dụng?
CBAM toàn cầu là cách gọi chung cho mọi cơ chế quốc gia hoặc siêu quốc gia đặt chi phí carbon lên hàng nhập khẩu theo lượng phát thải khí nhà kính gắn liền, nhằm không để giá carbon trong nước làm nhà sản xuất nội địa thua thiệt trước hàng nhập khẩu từ thị trường ít bị điều tiết hơn.
CBAM của EU, thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956 của Nghị viện châu Âu và Hội đồng ngày 10 tháng 5 năm 2023 về việc thiết lập cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, là ứng dụng quy mô lớn đầu tiên của khái niệm này.
Các nước khác đi theo vì lập luận này đúng ở mọi nơi có giá carbon trong nước: nếu không điều chỉnh tại biên giới, hàng nhập khẩu sẽ rẻ hơn hàng sản xuất trong nước, và phát thải chỉ dịch chuyển sang nơi khác chứ không giảm.
Có ba sức ép kinh tế thúc đẩy các nước áp dụng cơ chế này:
- Giá carbon trong nước. Hệ thống mua bán phát thải và thuế carbon tạo ra chênh lệch cạnh tranh giữa nhà sản xuất trong nước và hàng nhập khẩu.
- Đối tác thương mại đã có CBAM. Khi đối tác thương mại vận hành CBAM, các nước có động lực ngoại giao để xây dựng cơ chế tương đương, nhằm giữ quyền tiếp cận thị trường xuất khẩu thông qua các quy định khấu trừ song phương.
- Khung pháp lý WTO. Điều XX của GATT để ngỏ khả năng áp dụng biện pháp môi trường tại biên giới, giúp giảm rủi ro pháp lý cho các chính phủ đang cân nhắc.
CBAM của EU bao trùm sáu ngành: sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và hydro, với 42 mục hàng hóa trong Phụ lục I. Chi tiết có tại trang cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU.
Các nước xây dựng cơ chế riêng thường tham chiếu thiết kế của EU nhưng điều chỉnh cho phù hợp với hệ thống giá carbon trong nước.
Thuế CBAM của Vương quốc Anh: áp dụng từ 1/1/2027, khác gì CBAM của EU?
Thuế CBAM của Vương quốc Anh áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2027 và là cơ chế điều chỉnh biên giới carbon lớn thứ hai đi vào vận hành trên thế giới.
Thuế áp dụng cho hàng nhập khẩu thuộc năm ngành: nhôm, xi măng, phân bón, hydro, sắt thép, theo mục 143(3) Đạo luật Tài chính 2026 (Finance Act 2026) và Phụ lục 16 của đạo luật này.
Phạm vi hẹp hơn EU: không gồm điện, còn gốm sứ và thủy tinh, từng được đề xuất vào tháng 12/2023, đã bị loại bỏ trước khi luật được thông qua.
Ở giai đoạn đầu, thuế chỉ tính trên phát thải trực tiếp. Theo Chính phủ Anh, phát thải gián tiếp sẽ được đưa vào sớm nhất từ năm 2029.
Khác với cơ chế chứng chỉ của EU, Anh chọn hình thức thuế. Theo Phần 5 Đạo luật Tài chính 2026, được Nhà vua phê chuẩn ngày 18 tháng 3 năm 2026, nhà nhập khẩu nộp thuế cho Cơ quan Thuế và Hải quan Anh (HMRC) tính trên lượng phát thải gắn liền trong hàng nhập khẩu.
Thuế suất theo ngành được xác định từ giá đấu giá của UK ETS (Hệ thống mua bán phát thải của Vương quốc Anh) và điều chỉnh theo phân bổ miễn phí (mục 149).
Khác biệt về cấu trúc này tác động trực tiếp tới dòng thương mại song phương, cũng như tới nguy cơ phải trả chi phí carbon hai lần đối với nhà sản xuất xuất khẩu sang cả Anh lẫn EU.
Thuế suất minh họa và giá trị mặc định của Anh
Tính đến ngày 23/10/2026, chưa có thuế suất ràng buộc nào được công bố: thuế suất minh họa (tiếng Anh) mà HMRC công bố ngày 16/10/2026 không tạo ra nghĩa vụ thuế.
Bảng dưới đây tổng hợp thuế suất minh họa của năm ngành và một số giá trị mặc định trong dự thảo thông báo của Bộ Tài chính Anh cùng ngày (GOV.UK, 16/10/2026).
| Ngành | Thuế suất minh họa (GBP/tCO₂e) | Ví dụ giá trị mặc định của Anh (tCO₂e/tấn, áp dụng cho mọi xuất xứ 2027-2028) | Hệ số cộng thêm |
|---|---|---|---|
| Sắt thép | 9,69 | Mã 7207 11 14 (bán thành phẩm thép không hợp kim): 2,856; mã 7208 10 00: 2,722 | 10% |
| Nhôm | 9,79 | Mã 7601 10 10: 2,058 | 10% |
| Xi măng | 8,78 | Clinker 1,433; xi măng Portland 1,375 | 10% |
| Phân bón | 1,45 | Urê mã 3102 10 19: 1,392 | Không áp dụng |
| Hydro | 9,24 | 28,378 | 10% |
Thuế suất minh họa dựa trên giá UK ETS bình quân quý III/2026 là 58,15 GBP và hệ số giảm phân bổ miễn phí năm 2027 là 97,5%.
Thuế suất của Anh đã trừ phân bổ miễn phí, khác với giá chứng chỉ CBAM của EU, nên không thể so sánh trực tiếp hai con số này. Thuế suất ràng buộc cho quý I/2027 sẽ được công bố trước cuối năm 2026, sau đó được công bố theo quý.
Cùng ngày, HMRC công bố giá trị mặc định của thuế CBAM Vương quốc Anh (tiếng Anh) cho cả năm ngành: mỗi hàng hóa có một giá trị bình quân theo trọng số thương mại, áp dụng cho mọi xuất xứ trong năm 2027 và 2028.
Giá trị mặc định riêng cho từng nước dự kiến áp dụng từ năm 2029. Tờ khai thuế đã dùng giá trị mặc định thì không thể sửa lại sau bằng số liệu phát thải thực tế (đoạn 8(2) Phụ lục 17).
Vì sao giá UK ETS và giá EU ETS khác nhau?
UK ETS vận hành độc lập với Hệ thống mua bán phát thải của EU (EU ETS), có trần phát thải, cơ chế đấu giá và mức giá riêng.
Giá EU ETS đã mạnh lên so với quý I/2026, khi giá chứng chỉ CBAM chính thức theo quý là 75,36 EUR/tCO₂e. Giá quý II/2026 gần như không đổi ở mức 75,28 EUR, rồi thị trường hợp đồng tương lai đi lên trong quý III: hợp đồng EUA kỳ hạn tháng 12/2026 chạm 88,53 EUR trong phiên ngày 14/9/2026, mức cao nhất trong chín tháng, và đóng cửa ở 87,99 EUR, mức cao nhất kể từ tháng 1 (dữ liệu đánh giá hằng ngày của Emba Power).
Đợt tăng này được phản ánh vào giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e, do Ủy ban châu Âu công bố ngày 5/10/2026, cao hơn 7,04 EUR so với quý II. Giá UK ETS được hình thành qua các phiên đấu giá riêng của Anh, nên nghĩa vụ thuế CBAM của Anh khác nghĩa vụ CBAM của EU, kể cả với cùng một loại hàng từ cùng một cơ sở sản xuất.
Khác biệt chi tiết về thiết kế và tuân thủ giữa hai cơ chế được trình bày ở trang so sánh CBAM của Anh và EU (tiếng Anh).
Đăng ký, kê khai và thời hạn nộp thuế CBAM của Anh
Nhà nhập khẩu Anh phải đăng ký với HMRC khi trị giá hải quan của hàng CBAM đạt 50.000 GBP trong 12 tháng trước đó, hoặc dự kiến đạt mức này trong 30 ngày tới (Phụ lục 17, đoạn 2).
Theo hướng dẫn của HMRC, việc đăng ký sẽ mở chậm nhất vào ngày 1/1/2028, và nhà nhập khẩu vượt ngưỡng trong năm 2027 có thời hạn đăng ký đến ngày 31/1/2028.
Kỳ tính thuế đầu tiên là năm 2027; tờ khai thuế và tiền thuế của kỳ này phải nộp chậm nhất vào ngày 31/5/2028 (SI 2026/830, quy định 2), sau đó kê khai theo quý từ năm 2028.
Thép Việt Nam xuất khẩu sang Vương quốc Anh
Năm 2025, Vương quốc Anh nhập khẩu 161.067 tấn sắt thép từ Việt Nam, trị giá 104,5 triệu GBP, đứng thứ 7 trong các xuất xứ ngoài EU (HMRC Overseas Trade Statistics, truy vấn ngày 12/10/2026).
Khối lượng giảm mạnh so với năm 2024, và thép mạ phủ nhóm 7210 chiếm phần lớn trong cả hai năm. Bảng dưới đây ghi các nhóm hàng chính.
| Nhóm hàng | 2024 | 2025 | Tỷ trọng trong nhập khẩu của Anh, 2025 (theo khối lượng) | Thứ hạng của Việt Nam, 2025 |
|---|---|---|---|---|
| Tổng sắt thép (lựa chọn mã của cbamguide.com) | 279.466 tấn, 187,0 triệu GBP | 161.067 tấn, 104,5 triệu GBP | 1,8% tổng nhập khẩu; 3,7% nhập khẩu từ ngoài EU | 13 trong mọi xuất xứ; 7 ngoài EU |
| 7210 Thép cán phẳng mạ hoặc tráng | 169.459 tấn | 120.145 tấn, 67,2 triệu GBP | 12,0% | 3 (sau Hàn Quốc, Pháp) |
| 7214 Thép thanh, que | không ghi nhận | 21.184 tấn | 4,8% | 7 |
| 7209 Thép cán nguội | 1.368 tấn | 6.638 tấn | 2,3% | 8 |
| 7318 Vít, bu lông, đai ốc | 2.602 tấn | 3.707 tấn | 1,4% | 11 |
| 7207 Bán thành phẩm thép không hợp kim | 34.878 tấn | không ghi nhận |
Nguồn: HMRC Overseas Trade Statistics qua api.uktradeinfo.com, 2024 và 2025, truy vấn ngày 12/10/2026; thứ hạng và tỷ trọng do cbamguide.com tính.
Nhóm sắt thép là lựa chọn mã HS của cbamguide.com (Chương 72 trừ 7202 và 7204, cộng 7301 đến 7311, 7318 và 7326), không trùng hoàn toàn với danh mục hàng hóa của Phụ lục 16. Đây là số liệu thống kê thương mại, không phải tờ khai thuế CBAM của Anh.
Nghĩa vụ thuế thuộc về nhà nhập khẩu Anh, không thuộc nhà xuất khẩu Việt Nam. Nhà nhập khẩu tự đăng ký với HMRC; đại lý thuế có thể nộp tờ khai thuế nhưng không thể đăng ký thay và không chịu nghĩa vụ thuế.
Hiệp định UKVFTA không tạo ra miễn trừ: chính sách của HMRC ghi rằng hiện không có quốc gia nào được miễn thuế CBAM.
Cùng một tấn thép, hai bộ quy tắc cho ra hai con số khác nhau. Với bán thành phẩm mã 7207 11 14, giá trị mặc định của Anh là 2,856 tCO₂e mỗi tấn cho mọi xuất xứ, đã gồm hệ số cộng thêm 10%.
Với thuế suất minh họa 9,69 GBP/tCO₂e, số thuế tương ứng là 27,67 GBP mỗi tấn trước giảm trừ giá carbon; đây chỉ là con số minh họa, không phải nghĩa vụ thuế.
Cũng mặt hàng đó, xuất xứ Việt Nam, khi nhập khẩu vào EU năm 2026 theo giá trị mặc định: 2,350 × 1,10 = 2,585 tCO₂e mỗi tấn, cần 1,2551 chứng chỉ, tức 103,32 EUR mỗi tấn sản phẩm theo giá quý III/2026.
Với hàng nhập khẩu năm 2027 (hệ số cộng thêm 20%, hệ số CBAM 95%) và cùng mức giá 82,32 EUR, chi phí là 125,47 EUR mỗi tấn; định mức CBAM có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027.
Biểu thuế Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số; chỉ sáu chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU, và phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan EU.
Các con số EU tính ngày 12/11/2026 bằng lib/cbam-law.js. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.
Thuế suất của Anh đã trừ phân bổ miễn phí, còn giá chứng chỉ EU thì không, nên chỉ so sánh được số tiền cuối cùng, không so sánh được đơn giá.
Việc thẩm tra cũng tách riêng cho từng thị trường. Thuế CBAM của Anh chỉ đòi hỏi thẩm tra khi nhà nhập khẩu khai báo phát thải thực tế, và tư cách được công nhận thẩm tra theo CBAM của EU không đáp ứng yêu cầu của Anh.
Tính đến ngày 12/10/2026, chưa có đơn vị thẩm tra nào được công nhận cho thuế CBAM của Anh; nhà xuất khẩu bán hàng sang cả hai thị trường, nếu dùng phát thải thực tế ở cả hai nơi, cần hai đợt thẩm tra riêng.
Theo Thông báo 6082/VPCP-NN, Bộ Công Thương là đầu mối ứng phó với CBAM và chủ trì đối thoại với EU và Vương quốc Anh trong khuôn khổ WTO, EVFTA và UKVFTA (Bộ Công Thương, 28/8/2024). Tình hình chung của Việt Nam có tại trang CBAM và Việt Nam.
Thuế CBAM của Vương quốc Anh có áp dụng cho hàng xuất xứ EU không?
Hàng xuất xứ EU chịu thuế CBAM của Anh, vì tính đến ngày 12 tháng 10 năm 2026 thị trường carbon của Anh và EU chưa liên kết.
Nhà sản xuất EU xuất khẩu sang Anh đã chịu chi phí EU ETS trong khâu sản xuất, và quy tắc của Anh cho phép trừ chi phí đó vào số thuế phải nộp. Danh sách tạm thời các cơ chế định giá carbon đủ điều kiện của HMRC, công bố ngày 27 tháng 8 năm 2026, có EU ETS. Vì vậy, nhà nhập khẩu có thể đề nghị giảm trừ phần giá carbon đã thực trả, nhưng không được giảm trừ cho phần phát thải đã được hạn ngạch miễn phí bao trùm.
Các văn bản dưới luật đã được ban hành. Có năm văn bản (statutory instrument, SI) thực thi thuế này: SI 2026/802, SI 2026/809 và SI 2026/830 ban hành tháng 7/2026, SI 2026/994 và SI 2026/995 ngày 8/9/2026. SI 2026/809, quy định cách tính thuế suất CBAM và giảm trừ giá carbon, được Hạ viện Anh thông qua ngày 14/10/2026 với 319 phiếu thuận và 115 phiếu chống.
Đàm phán chính thức giữa Anh và EU về liên kết hai hệ thống mua bán phát thải diễn ra từ tháng 1/2026. Mục 156 Đạo luật Tài chính 2026 cho phép Bộ Tài chính Anh miễn thuế cho hàng xuất xứ từ nước có hệ thống mua bán phát thải liên kết, nên thỏa thuận liên kết là điều kiện tiên quyết cho mọi cơ chế miễn trừ CBAM lẫn nhau.
Ngày 12/10/2026, Thủ tướng Anh thông báo trước Hạ viện rằng hội nghị thượng đỉnh Anh-EU sẽ diễn ra tại Brussels ngày 20/11/2026 và một thỏa thuận về mua bán phát thải đang được bàn tới, nhưng không công bố thỏa thuận nào. Tính đến ngày 12/10/2026, chưa có thỏa thuận liên kết nào được công bố chính thức. Diễn biến đàm phán được trình bày ở trang liên kết UK ETS và EU ETS (tiếng Anh).
Vấn đề trả hai lần trong thương mại Anh-EU
Nhà xuất khẩu trên hành lang thương mại Anh-EU có thể phải trả chi phí carbon hai lần, và tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026 chưa có quy định nào giải quyết.
Ví dụ, một nhà sản xuất Anh dùng thép nhập từ Thổ Nhĩ Kỳ phải trả chi phí UK ETS cho khâu sản xuất của mình và thuế CBAM của Anh cho lượng thép nhập khẩu đó.
Khi nhà sản xuất này xuất thành phẩm sang EU, CBAM của EU lại áp dụng cho phần thép gắn liền trong hàng hóa. Chuỗi tương tự cũng xảy ra khi đầu vào là thép Việt Nam.
Khoản khấu trừ theo Điều 9 Quy định (EU) 2023/956 đòi hỏi giá carbon phải được "thực trả" tại nước xuất xứ.
Dự thảo quy định thực thi về cách công nhận giá carbon của nước thứ ba được công bố ngày 13/5/2026, với bốn hướng công nhận: hệ thống mua bán phát thải, thuế carbon tại nguồn phát thải, thuế carbon theo nhiên liệu và hệ thống tuân thủ hỗn hợp.
Tham vấn kết thúc ngày 10/6/2026, nhưng quy định chưa được thông qua tính đến ngày 4/11/2026 và không đề cập riêng thuế CBAM của Anh.
Vì vậy, câu hỏi thuế CBAM của Anh đã trả cho đầu vào có được khấu trừ theo Điều 9 hay không vẫn chưa có lời giải. Chi tiết về các điều kiện có tại trang Điều 9 CBAM.
Đây không phải là trường hợp lý thuyết. Năm 2025, EU nhập khẩu 7,28 tỷ EUR hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) từ Vương quốc Anh, xuất xứ lớn thứ ba tính theo giá trị (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Canada: định giá carbon trong nước, chưa có biện pháp biên giới
Tính đến ngày 31 tháng 10 năm 2026, Canada không có cơ chế điều chỉnh biên giới carbon.
Canada định giá phát thải công nghiệp trong nước thông qua các hệ thống định giá theo sản lượng, trong đó có Hệ thống định giá theo sản lượng liên bang (OBPS): cơ sở sản xuất trả tiền cho phần phát thải vượt chuẩn hiệu suất của ngành.
Phí nhiên liệu tiêu dùng liên bang được đưa về 0 từ ngày 1 tháng 4 năm 2025 (canada.ca).
Bộ Tài chính Canada mở tham vấn về điều chỉnh biên giới carbon năm 2021. Trang tham vấn (cbamguide.com đọc ngày 12/10/2026) nay đã được lưu trữ; trang cho biết các ý kiến góp ý sẽ định hướng bước tiếp theo nhưng không công bố quyết định hay dự luật nào.
Trở ngại thiết kế được nêu nhiều nhất là sự tương thích với Hiệp định Canada, Hoa Kỳ và Mexico (CUSMA/USMCA).
Hoa Kỳ không có hệ thống giá carbon liên bang tương đương, nên mọi biện pháp biên giới carbon của Canada ảnh hưởng tới hàng Hoa Kỳ sẽ vấp phải trở ngại chính trị và pháp lý đáng kể theo hiệp định này.
Tại hội nghị thượng đỉnh EU-Canada ở Montreal ngày 29 và 30/10/2026, tài liệu của Văn phòng Thủ tướng Canada nêu CBAM là một trong ba vấn đề thương mại ưu tiên cần "tăng tốc làm việc". Tuyên bố chung không nhắc tới CBAM.
Với nhà xuất khẩu Canada, tình hình thực tế khá rõ ràng: hàng hóa chịu đầy đủ nghĩa vụ CBAM của EU theo Quy định (EU) 2023/956.
Năm 2025, EU nhập khẩu 2,60 tỷ EUR hàng hóa thuộc diện CBAM từ Canada; phần lớn trong 9,49 triệu tấn là quặng sắt kết khối, cùng 595 nghìn tấn nhôm (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Giá carbon đã thực trả theo OBPS có thể làm giảm nghĩa vụ CBAM của EU theo Điều 9. Tuy nhiên, quy định thực thi vẫn là dự thảo và chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận, nên việc quy đổi giá OBPS thành khoản khấu trừ của EU vẫn còn bỏ ngỏ.
Các nước khác đang xem xét cơ chế điều chỉnh biên giới carbon
Bốn nước tiếp theo đáng theo dõi là Úc và New Zealand, nơi một biện pháp biên giới đang được xem xét hoặc đã được phát tín hiệu, cùng Nhật Bản và Hàn Quốc, nơi có định giá carbon trong nước nhưng không đề xuất biện pháp biên giới.
Úc: Rà soát rò rỉ carbon (tiếng Anh) do nhà kinh tế Frank Jotzo chủ trì cho Bộ Biến đổi khí hậu, Năng lượng, Môi trường và Nước đã công bố báo cáo cuối cùng ngày 13 tháng 2 năm 2026.
Báo cáo khuyến nghị áp dụng điều chỉnh biên giới carbon cho hàng hóa có nguy cơ rò rỉ cao, triển khai theo giai đoạn: trước hết là xi măng và clinker, sau đó là amoniac và các dẫn xuất, thủy tinh, vôi và thép.
Biện pháp biên giới được khuyến nghị sẽ phản ánh Cơ chế Safeguard (Safeguard Mechanism), cơ chế áp dụng cho các cơ sở công nghiệp lớn phát thải trên 100.000 tCO₂e mỗi năm. Đợt rà soát Cơ chế Safeguard 2026-2027 chính thức bắt đầu ngày 7/8/2026 cùng tài liệu thảo luận của Chính phủ Úc; hạn nộp góp ý bằng văn bản là ngày 18/9/2026.
Biện pháp biên giới mới là khuyến nghị đang được xem xét, chưa phải quyết định: tính đến lần kiểm tra gần nhất của cbamguide.com ngày 6/10/2026, chưa có dự luật và chưa có ngày bắt đầu.
Bản tin về việc mở rà soát Cơ chế Safeguard của Úc (tiếng Anh) trình bày tài liệu thảo luận.
New Zealand lần đầu phát tín hiệu sẽ đi cùng Úc thay vì đi riêng.
Theo Argus Media, Bộ trưởng Biến đổi khí hậu Simon Watts phát biểu ngày 5/8/2026 tại hội nghị Carbon Forestry 2026 ở Rotorua rằng CBAM của New Zealand, nếu có, sẽ được xây dựng "in conjunction with Australia" (cùng với Úc) và nhiều khả năng ra đời "later next year" (vào giai đoạn sau của năm tới).
New Zealand chưa đề xuất hay ban hành cơ chế nào; điểm đáng chú ý là lộ trình của New Zealand được gắn với kết quả rà soát Cơ chế Safeguard của Úc. Bản tin về tín hiệu CBAM chung của New Zealand và Úc (tiếng Anh) trình bày phát biểu này.
Nhật Bản: GX-ETS (Hệ thống mua bán phát thải Chuyển đổi xanh) trở thành bắt buộc từ tháng 4/2026, sau giai đoạn tự nguyện bắt đầu năm 2023. Đây là hệ thống trong nước: Nhật Bản không đề xuất điều chỉnh biên giới carbon, và GX-ETS chưa được công nhận theo Điều 9 tính đến ngày 12/10/2026.
Trang CBAM Nhật Bản (tiếng Anh) trình bày vị trí của nhà xuất khẩu Nhật Bản.
Hàn Quốc vận hành K-ETS từ năm 2015; Giai đoạn 4 kéo dài từ 2026 đến 2030, và ICAP cho biết các ngành có nguy cơ rò rỉ carbon như thép tiếp tục nhận phân bổ miễn phí 100%.
Hàn Quốc không đề xuất điều chỉnh biên giới carbon, và K-ETS chưa được công nhận theo Điều 9 tính đến ngày 12/10/2026. Năm 2025, EU nhập khẩu 3,63 triệu tấn thép thuộc diện CBAM từ Hàn Quốc (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Hàn Quốc là đối thủ trực tiếp của Việt Nam ở thép mạ phủ nhóm 7210 trên cả hai thị trường.
Năm 2025, EU nhập 1.085.632 tấn từ Hàn Quốc và 1.036.373 tấn từ Việt Nam (Eurostat Comext DS-045409, 2025); Anh nhập 210.597 tấn từ Hàn Quốc và 120.145 tấn từ Việt Nam (HMRC Overseas Trade Statistics, 2025).
Thị trường carbon Việt Nam đứng ở đâu trong bức tranh này?
Việt Nam có định giá carbon trong nước nhưng không có biện pháp biên giới: không nguồn nào cbamguide.com đọc ngày 4 tháng 11 năm 2026 nêu một đề xuất điều chỉnh biên giới carbon của Việt Nam.
Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ.
Sàn giao dịch carbon trong nước khai trương ngày 29/6/2026 tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Đến ngày 28/9/2026, sàn ghi nhận 7 giao dịch với 1.310 hạn ngạch, khoảng 174,8 triệu đồng, giá từ 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e (VietnamFinance, 29/9/2026).
Phía Anh, danh sách tạm thời của HMRC ngày 27/8/2026 nêu 16 cơ chế, trong đó có EU ETS, GX-ETS, K-ETS, ETS của Trung Quốc và CCTS của Ấn Độ. cbamguide.com chưa xác nhận được thị trường thí điểm của Việt Nam có trong danh sách hay không. Ngay cả khi có, danh sách cũng ghi rằng phát thải được bao trùm bởi hạn ngạch miễn phí không đủ điều kiện giảm trừ, và hạn ngạch thí điểm của Việt Nam được phân bổ miễn phí.
Bảng dưới đây so sánh các cơ chế điều chỉnh biên giới carbon đã xác nhận và đề xuất, cùng hệ thống trong nước của các nước liên quan.
| Khu vực | Loại cơ chế | Tình trạng (12/10/2026) | Ngày bắt đầu | Ngành bao trùm | Cơ sở giá |
|---|---|---|---|---|---|
| Liên minh châu Âu | Cơ chế chứng chỉ (gắn với EU ETS) | Đang có hiệu lực | 1/1/2026 | Sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện, hydro | Giá đấu giá EU ETS (giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e, công bố 5/10/2026; EUA kỳ hạn tháng 12/2026 cao nhất trong phiên 88,53 EUR ngày 14/9/2026) |
| Vương quốc Anh | Thuế (gắn với UK ETS) | Đã thông qua (Đạo luật Tài chính 2026) | 1/1/2027 | Sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, hydro | Thuế suất theo ngành đặt mỗi quý từ giá đấu giá UK ETS, điều chỉnh theo phân bổ miễn phí; thuế suất minh họa từ 1,45 đến 9,79 GBP/tCO₂e công bố 16/10/2026, không tạo nghĩa vụ thuế |
| Canada | Định giá theo sản lượng (trong nước); không có biện pháp biên giới | Không đề xuất; tham vấn năm 2021 của Bộ Tài chính đã lưu trữ | Chưa ban hành | Không áp dụng (chỉ hệ thống trong nước) | Hệ thống định giá theo sản lượng |
| Úc | Cơ chế Safeguard; Rà soát rò rỉ carbon (tháng 2/2026) khuyến nghị điều chỉnh biên giới | Khuyến nghị đang được xem xét trong rà soát Cơ chế Safeguard 2026-2027; hạn góp ý 18/9/2026; chưa thành luật (kiểm tra 6/10/2026) | Chưa ban hành; triển khai theo giai đoạn đang tham vấn, bắt đầu với xi măng và clinker | Không áp dụng (chỉ hệ thống trong nước) | Đường cơ sở của Cơ chế Safeguard |
| New Zealand | Không có; tín hiệu của bộ trưởng về CBAM đi cùng Úc | Phát tín hiệu 5/8/2026, chưa đề xuất | Chưa ban hành; bộ trưởng nói tới "later next year" | Không áp dụng (chưa đề xuất cơ chế) | NZ ETS (chỉ hệ thống trong nước) |
| Nhật Bản | GX-ETS (trong nước, bắt buộc từ tháng 4/2026); không đề xuất biện pháp biên giới | Hệ thống trong nước có hiệu lực; chưa được công nhận theo Điều 9 | Chưa ban hành | Không áp dụng (chỉ hệ thống trong nước) | Giá hạn ngạch GX-ETS |
| Hàn Quốc | K-ETS (trong nước, Giai đoạn 4 từ 2026 đến 2030); không đề xuất biện pháp biên giới | Hệ thống trong nước có hiệu lực; chưa được công nhận theo Điều 9 | Chưa ban hành | Không áp dụng (chỉ hệ thống trong nước) | Giá K-ETS |
| Việt Nam | Thị trường carbon thí điểm (trong nước); không thấy đề xuất biện pháp biên giới | Thí điểm đến năm 2028, vận hành chính thức từ năm 2029 (Quyết định 232/QĐ-TTg); chưa được công nhận theo Điều 9 (4/11/2026) | Chưa ban hành | Không áp dụng (chỉ hệ thống trong nước) | Giá hạn ngạch trên HNX, 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e (đến 28/9/2026) |
Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.
Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)
Nhiều CBAM cùng lúc ảnh hưởng thế nào tới dòng thương mại toàn cầu?
Khi nhiều cơ chế điều chỉnh biên giới carbon cùng vận hành, nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu chịu ba nhóm tác động thương mại: cộng dồn chi phí, phân mảnh tuân thủ và lệch tín hiệu đầu tư.
Ba nhóm tác động này được mô tả dưới đây.
- Cộng dồn chi phí xảy ra khi hàng hóa đi qua từ hai biên giới có CBAM trở lên, hoặc khi đầu vào đã chịu CBAM của một nước được dùng để sản xuất hàng xuất khẩu sang một nước có CBAM thứ hai. Hành lang Anh-EU là ví dụ trước mắt; khi có thêm cơ chế có hiệu lực, chuỗi cung ứng đi qua nhiều nước có CBAM sẽ chịu các nghĩa vụ chồng lên nhau.
- Phân mảnh tuân thủ bắt nguồn từ khác biệt về cấu trúc. EU dùng cơ chế chứng chỉ, đòi hỏi tư cách người khai báo CBAM được cấp phép, tờ khai CBAM hằng năm nộp trước ngày 30 tháng 9 và, từ năm 2027, số dư chứng chỉ cuối mỗi quý bằng ít nhất 50% phát thải gắn liền của hàng nhập từ đầu năm, sau khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí (khoản 2 Điều 22). Anh dùng thuế nộp trực tiếp cho HMRC.
- Lệch tín hiệu đầu tư xuất hiện khi giá carbon khác nhau giữa các nước có CBAM. Một khoản đầu tư giảm phát thải đáp ứng kỳ vọng của CBAM EU ở giá chứng chỉ quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e có thể không cho lợi nhuận tương đương khi xuất sang thị trường có giá carbon tham chiếu thấp hơn.
Nhà sản xuất xuất khẩu sang cả hai thị trường phải duy trì hai hệ thống tuân thủ riêng, với phương pháp tính, chuẩn thẩm tra và thời hạn hành chính khác nhau. Đối với nhà xuất khẩu Việt Nam: ở phía EU, nếu nhà nhập khẩu khai báo theo phát thải thực tế, cần có báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu bằng tiếng Anh; ở phía Anh, tờ khai thuế của nhà nhập khẩu có bảy mục cho mỗi hàng hóa, gồm mã hàng 8 chữ số, khối lượng, xuất xứ và cường độ phát thải đã thẩm tra.
Nhà sản xuất không thể tối ưu đồng thời cho mọi thị trường nếu không mô hình hóa chi tiết lộ trình giá của từng cơ chế.
Cơ cấu nghĩa vụ chứng chỉ CBAM của EU, gồm việc nộp lại và quan hệ với khoản khấu trừ Điều 9, được trình bày ở trang chứng chỉ CBAM.
Mở rộng CBAM toàn cầu ảnh hưởng thế nào tới các nước đang phát triển?
Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon dồn áp lực chi phí lên chính những nền kinh tế ít có khả năng hấp thụ nhất.
Năm 2025, EU nhập khẩu hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) trị giá 5,30 tỷ EUR từ Ấn Độ, 2,47 tỷ EUR từ Việt Nam, 1,66 tỷ EUR từ Brazil, 1,56 tỷ EUR từ Mozambique và 1,24 tỷ EUR từ Nam Phi (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Những hàng hóa này chịu toàn bộ mức điều chỉnh tại biên giới, trong khi không được hưởng hỗ trợ đầu tư xanh như nhà sản xuất EU và Anh nhận được ở trong nước.
Việt Nam đứng thứ 15 theo giá trị trong các xuất xứ của nhóm hàng này, với 2,2% nhập khẩu ngoài EU, và sắt thép chiếm 95,5% giá trị (Eurostat Comext DS-045409, 2025; tỷ lệ do cbamguide.com tính). Thép mạ phủ nhóm 7210 từ Việt Nam đứng thứ hai sau Hàn Quốc về khối lượng.
Theo báo cáo rà soát của Ủy ban châu Âu ngày 16 tháng 12 năm 2025 (COM(2025) 783), giá trị hàng hóa thuộc diện CBAM Mozambique xuất sang EU, chủ yếu là nhôm, tương đương khoảng 5,5% GDP năm 2024 của nước này; theo mô hình của chính báo cáo, tác động tới GDP là âm 0,01% vào năm 2035.
GMK Center dự báo ngành thép Ukraine mất 2,7 tỷ USD đầu tư và 4,7 tỷ USD xuất khẩu trong giai đoạn 2026-2030. Thuế CBAM của Anh tạo thêm một lớp áp lực từ tháng 1/2027.
Nhóm BASIC (Brazil, Nam Phi, Ấn Độ và Trung Quốc) đã lập luận chính thức tại WTO và UNFCCC rằng nguồn thu CBAM nên được chuyển lại cho các nước đang phát triển để tài trợ giảm phát thải.
Quy định (EU) 2023/956 không có quy tắc về việc chi nguồn thu và không có cơ chế chuyển giao quốc tế: các nước thành viên bán chứng chỉ, nên nguồn thu vào ngân sách quốc gia.
Theo đề xuất của Ủy ban châu Âu ngày 16/7/2025 (COM(2025) 574), nếu được thông qua, 75% nguồn thu sẽ trở thành nguồn thu riêng của EU từ năm 2028; tính đến ngày 12/10/2026, Hội đồng Liên minh châu Âu (Hội đồng EU) chưa thông qua đề xuất này.
Trang tác động của CBAM tới các nước đang phát triển (tiếng Anh) trình bày số liệu theo từng nước.
Những diễn biến cần theo dõi trong 24 tháng tới
Ba diễn biến trong 24 tháng tới sẽ quyết định CBAM toàn cầu lan nhanh hay chững lại: thuế CBAM của Anh đi vào vận hành, việc mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn của EU, và tranh chấp WTO DS639.
Thuế CBAM của Vương quốc Anh, áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, là mốc gần nhất. Anh sẽ là nước đầu tiên vận hành cơ chế biên giới carbon song song với EU, tạo ra phép thử thực tế đầu tiên cho việc tuân thủ cùng lúc hai CBAM.
Những khó khăn kỹ thuật và hành chính phát sinh trong năm 2027 sẽ định hướng đánh giá của các chính phủ khác. Hội nghị thượng đỉnh Anh-EU ngày 20/11/2026 là mốc cần theo dõi cho việc liên kết hai ETS.
Đề xuất mở rộng CBAM sang sản phẩm hạ nguồn của Ủy ban châu Âu (COM(2025)989), với khoảng 180 nhóm sản phẩm bổ sung, đã có nhiều bước tiến trong quy trình lập pháp năm 2026.
Hội đồng EU thông qua lập trường chung ngày 12/6/2026 với danh sách rộng hơn: khoảng 200 mã bổ sung theo Mayer Brown, hơn 300 mục và mã tổng cộng theo cách đếm của cbamguide.com.
Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU đã đưa tin về lập trường này (Tạp chí Công Thương, 23/6/2026).
Ủy ban ENVI của Nghị viện châu Âu thông qua lập trường ngày 6/7/2026 (56 phiếu thuận, 11 phiếu chống, 12 phiếu trắng), đi xa hơn với ước tính 457 sản phẩm hạ nguồn (số liệu báo chí chuyên ngành, gồm hàng thép và nhôm thành phẩm như chốt, dây, lò xo, đồ gia dụng, tấm pin mặt trời, dụng cụ nhà bếp), kèm quy tắc chống lẩn tránh chặt hơn.
Phiên toàn thể Nghị viện thông qua nhiệm vụ đàm phán ngày 15/9/2026 với 464 phiếu thuận, 50 phiếu chống và 159 phiếu trắng.
Theo báo chí, vòng đàm phán ba bên đầu tiên ngày 20/10/2026 kết thúc mà chưa đạt thỏa thuận tổng thể, bốn vấn đề được chuyển sang cấp kỹ thuật; vòng thứ hai được đưa tin sẽ diễn ra ngày 30/11/2026.
Văn bản vẫn đang ở dạng đề xuất, với thời điểm áp dụng dự kiến là tháng 1/2028.
Danh sách sản phẩm cuối cùng là một vấn đề chính còn mở: các lập trường dao động từ khoảng 180 sản phẩm (Ủy ban, theo thông cáo báo chí), qua danh sách của Hội đồng (khoảng 200 mã bổ sung theo Mayer Brown, hơn 300 mục và mã tổng cộng theo cách đếm của cbamguide.com), đến ước tính 457 (Nghị viện).
Việc mở rộng này, nếu được thông qua, sẽ tăng đáng kể số nhà xuất khẩu bị ảnh hưởng và độ phức tạp của việc tính phát thải gắn liền.
Tranh chấp WTO DS639 do Nga khởi kiện tháng 5/2025 đã bước sang giai đoạn ban hội thẩm: Cơ quan giải quyết tranh chấp thành lập ban hội thẩm ngày 25/9/2026 theo yêu cầu lần thứ hai của Nga, và đây là ban hội thẩm WTO đầu tiên về một biện pháp biên giới carbon.
Tính đến ngày 12/10/2026, ban hội thẩm chưa được lập thành phần và chưa ra phán quyết; 27 thành viên WTO đã bảo lưu quyền bên thứ ba.
Cơ quan Phúc thẩm WTO ngừng hoạt động từ tháng 12/2019, nên mọi báo cáo của ban hội thẩm có thể bị kháng cáo mà không có kết quả ràng buộc.
Tín hiệu chính trị của DS639 quan trọng hơn mọi kết quả pháp lý có thể có: nếu hệ thống WTO không phân xử được tính hợp pháp của CBAM, các nước xây dựng cơ chế riêng sẽ không chịu ràng buộc đa phương nào.
Câu hỏi thường gặp về CBAM toàn cầu
Có giá carbon trong nước thì hàng xuất khẩu có được miễn CBAM của EU không?
Không có giá carbon trong nước nào tự động miễn CBAM của EU cho hàng xuất khẩu. Miễn trừ chỉ áp dụng cho các nước và vùng lãnh thổ trong Phụ lục III Quy định (EU) 2023/956: Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ, cùng năm vùng lãnh thổ, vì các nước này hoặc thuộc EU ETS, hoặc đã liên kết thị trường carbon với EU ETS.
Na Uy đi thêm một bước: Quốc hội Na Uy (Storting) thông qua luật đưa Na Uy thành nước ngoài EU đầu tiên áp dụng trực tiếp CBAM của EU (tiếng Anh) thay vì xây dựng cơ chế riêng. Quyết định 283/2026 của Ủy ban hỗn hợp EEA ngày 25/9/2026 mở rộng quy định của EU sang Na Uy và Iceland với nghĩa vụ từ ngày 1/1/2027; tính đến ngày 13/10/2026, quyết định này chưa có hiệu lực.
Mọi nước khác, dù có giá carbon hay không, đều chịu nghĩa vụ CBAM của EU. Giá carbon đã thực trả ở nước thứ ba có thể làm giảm nghĩa vụ chứng chỉ theo Điều 9, nhưng tính đến ngày 4/11/2026 quy định thực thi vẫn là dự thảo và chưa có giá carbon nào được công nhận, kể cả thị trường carbon thí điểm của Việt Nam.
Thuế CBAM của Vương quốc Anh có giống CBAM của EU không?
Thuế CBAM của Vương quốc Anh không giống CBAM của EU. Hai cơ chế có cùng mục tiêu ngăn rò rỉ carbon nhưng khác về thiết kế, cấu trúc pháp lý và cơ sở giá. CBAM của EU là cơ chế chứng chỉ gắn với giá EU ETS, do người khai báo CBAM được cấp phép thực hiện, với tờ khai CBAM hằng năm nộp trước ngày 30/9.
Thuế CBAM của Anh là thuế nộp trực tiếp cho HMRC, tính theo UK ETS. Phạm vi ngành cũng khác: Anh bao trùm năm ngành (nhôm, xi măng, phân bón, hydro, sắt thép) và không gồm điện, trong khi EU có bao trùm điện. Đáp ứng yêu cầu của cơ chế này không có nghĩa là đáp ứng cơ chế kia.
Canada có áp dụng CBAM không?
Tính đến ngày 12/10/2026, Canada chưa đề xuất hay ban hành cơ chế điều chỉnh biên giới carbon. Bộ Tài chính Canada tham vấn về ý tưởng này từ năm 2021; trang tham vấn (cbamguide.com đọc ngày 12/10/2026) đã được lưu trữ và không công bố quyết định hay dự luật nào. Trở ngại được nêu nhiều nhất là sự tương thích với CUSMA, vì Hoa Kỳ không có giá carbon liên bang tương đương. Hàng Canada vẫn chịu đầy đủ CBAM của EU, và chưa có giá carbon nào của Canada được công nhận theo Điều 9.
Các cơ chế CBAM trên thế giới có công nhận giá carbon của nhau không?
Các cơ chế CBAM không tự động công nhận giá carbon của nhau. Mỗi cơ chế có quy tắc khấu trừ hoặc công nhận riêng. Khoản khấu trừ theo Điều 9 của CBAM EU đòi hỏi giá carbon đã được "thực trả" ở nước xuất xứ theo một cơ chế bắt buộc của nhà nước.
Tính đến ngày 12/10/2026, hai phía ở vị trí khác nhau. Phía Anh, danh sách tạm thời các cơ chế định giá carbon đủ điều kiện của HMRC, công bố ngày 27/8/2026, gồm EU ETS, nên chi phí EU ETS đã thực trả có thể làm căn cứ giảm trừ giá carbon cho hàng xuất xứ EU. Phía EU, chi phí UK ETS có được khấu trừ theo Điều 9 cho hàng xuất xứ Anh hay không vẫn chưa có lời giải, vì chưa có giá carbon của nước nào được công nhận.
Dự thảo quy định thực thi về Điều 9 của Ủy ban châu Âu, công bố ngày 13/5/2026 và tham vấn đến ngày 10/6/2026, đặt ra các cách công nhận chung cho giá carbon của nước thứ ba, nhưng chưa được thông qua tính đến ngày 4/11/2026 và không nêu riêng Vương quốc Anh.
Thỏa thuận công nhận song phương vẫn cần hành động pháp lý rõ ràng của cả hai bên, và chưa có thỏa thuận nào được ký kết. Đàm phán chính thức giữa Anh và EU về liên kết hai hệ thống mua bán phát thải, diễn ra từ tháng 1/2026, có thể mở đường cho miễn trừ CBAM lẫn nhau khi hai hệ thống liên kết đầy đủ.
Có thể có thỏa thuận CBAM toàn cầu qua WTO hoặc UNFCCC không?
Hiện không có thỏa thuận toàn cầu ràng buộc nào về điều chỉnh biên giới carbon đang được đàm phán qua WTO hay UNFCCC. Cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO bị suy yếu vì Cơ quan Phúc thẩm ngừng hoạt động, và quy tắc WTO không đòi hỏi sự tương đương giữa các biện pháp môi trường tại biên giới.
Khuôn khổ Thỏa thuận Paris của UNFCCC dựa trên đóng góp do quốc gia tự quyết định và không có cơ chế cưỡng chế đối với biện pháp thương mại. Trong thời gian tới, sự phối hợp nhiều khả năng sẽ diễn ra ở cấp song phương, qua các quy định công nhận kiểu Điều 9, hơn là qua một khuôn khổ CBAM đa phương.
Nhà xuất khẩu Việt Nam có phải đăng ký thuế CBAM của Vương quốc Anh không?
Không. Thuế CBAM của Anh do nhà nhập khẩu Anh đăng ký với HMRC và nộp, khi trị giá hải quan hàng CBAM đạt ngưỡng 50.000 GBP; đại lý thuế có thể nộp tờ khai thuế nhưng không thể đăng ký thay. Nhà xuất khẩu Việt Nam chịu ảnh hưởng gián tiếp: nếu cung cấp được số liệu phát thải thực tế đã thẩm tra, nhà nhập khẩu có thể không phải dùng giá trị mặc định, và lựa chọn này phải được đưa ra ngay khi nộp tờ khai thuế, vì không thể sửa lại sau.
Thuế CBAM của Vương quốc Anh nằm ở đâu trong chiến lược giảm phát thải của Anh?
Thuế CBAM của Vương quốc Anh (tiếng Anh) nằm trong chiến lược giảm phát thải rộng hơn, gồm lộ trình trần của UK ETS, cam kết phát thải ròng bằng không theo Đạo luật Biến đổi khí hậu (Climate Change Act) và các lộ trình giảm phát thải công nghiệp theo ngành. Cơ chế được thiết kế để ngăn rò rỉ carbon khỏi UK ETS khi giá tăng theo thời gian, chứ mục tiêu chính không phải là tạo nguồn thu hay hạn chế thương mại.
Khung pháp lý CBAM có cho phép nhiều thỏa thuận song phương không?
Khung pháp lý của Quy định (EU) 2023/956 (tiếng Anh) theo Điều 9 cho phép công nhận song phương giá carbon nước ngoài qua biện pháp thực thi, không cần hiệp ước đầy đủ. Ủy ban châu Âu có thể công nhận cơ chế định giá carbon đủ điều kiện ở từng nước thứ ba bằng văn bản thực thi theo khoản 5 Điều 9, mà không sửa quy định gốc.
Cùng cấu trúc đó có thể cho phép công nhận chi phí UK ETS cho hàng xuất xứ Anh, nhưng chưa có công nhận nào được công bố. Dự thảo quy định thực thi về giá carbon của nước thứ ba, công bố ngày 13/5/2026 và tham vấn đến ngày 10/6/2026, chưa được thông qua tính đến ngày 4/11/2026 và không nêu riêng Vương quốc Anh.
Các nước đang phát triển có được miễn nghĩa vụ CBAM không?
Các nước đang phát triển không được miễn nghĩa vụ CBAM của EU theo Quy định (EU) 2023/956, trừ khi có tên trong Phụ lục III. Các nước kém phát triển nhất (LDC) theo phân loại của Liên hợp quốc không có miễn trừ cấu trúc nào theo quy định hiện hành.
EU cho biết sẽ theo dõi tác động tới các nước đang phát triển trong khuôn khổ rà soát theo Điều 30 và có thể cân nhắc biện pháp có mục tiêu, nhưng chưa có cơ chế miễn trừ nào có hiệu lực. Việc không có miễn trừ cho nước đang phát triển là một trong những phàn nàn chính trong đàm phán UNFCCC và chiến lược tranh chấp tại WTO.