CBAM กับผู้ส่งออกเหล็กไทย: ต้นทุนรายสินค้า ค่ามาตรฐานอ้างอิง และแนวทางรับมือ

เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย (รหัส CN 7208) ที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงมีต้นทุนใบรับรอง CBAM 168.08 ยูโรต่อตันสินค้าสำหรับการนำเข้าปี 2569 สูงกว่าตุรกี เพราะตารางของไทยระบุเส้นทางเตาอาร์กไฟฟ้า ดูต้นทุนรายสินค้า ข้อมูลที่ต้องส่ง และแนวทางรับมือ

เนื้อหาในหน้านี้

ภายใต้มาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM) ของสหภาพยุโรป เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย (รหัส CN 7208 10 00) ที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง (default value) ต้องใช้ใบรับรอง CBAM (CBAM certificate) จำนวน 2.0418 ใบต่อตันสินค้า สำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 (ค.ศ. 2026)

ราคาใบรับรอง CBAM อย่างเป็นทางการของไตรมาส 3 ปี 2569 คือ 82.32 ยูโรต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) ซึ่งประกาศเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2569 ต้นทุนจึงเท่ากับ 168.08 ยูโรต่อตันสินค้า

สินค้าเดียวกันจากตุรกีมีต้นทุนเพียง 109.90 ยูโรต่อตันสินค้า ทั้งที่ค่ามาตรฐานอ้างอิงของตุรกี (2.428) สูงกว่าของไทย (1.92) เนื่องจากตารางของไทยระบุเส้นทางเตาอาร์กไฟฟ้าที่ใช้เศษเหล็ก (E) ซึ่งมีค่าเบนช์มาร์ก CBAM (CBAM benchmark) เพียง 0.072 การปรับลดที่ไทยได้รับจึงมีเพียง 0.0702 ต่อตัน

ในปี 2568 สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้าที่อยู่ใน CBAM จากไทยมูลค่า 474.3 ล้านยูโร ในจำนวนนี้เป็นเหล็กและเหล็กกล้า 430.2 ล้านยูโร หรือประมาณร้อยละ 90.7 (Eurostat Comext DS-045409, 2025 ดึงข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569)

กฎหมายหลักคือระเบียบ (EU) 2023/956 ของรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป ลงวันที่ 10 พฤษภาคม 2566 ว่าด้วยการจัดตั้งมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Regulation (EU) 2023/956)

CBAM เป็นระบบใบรับรองที่ผูกกับราคาของระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) โดยกำหนดให้ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปซื้อและส่งมอบใบรับรอง CBAM ตามปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว (embedded emissions) ในสินค้า

ผู้ผลิตและผู้ส่งออกเหล็กไทยไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายภายใต้ CBAM แต่ต้นทุนของผู้ซื้อในสหภาพยุโรปขึ้นอยู่กับข้อมูลการปล่อยที่ส่งไปพร้อมกับสินค้าในการขนส่งแต่ละครั้ง

หน้านี้อธิบายต้นทุนรายสินค้าของไทย สาเหตุที่เหล็กไทยได้รับการปรับลดน้อย สถานะราคาคาร์บอนของไทย ข้อมูลที่ต้องส่งให้ผู้ซื้อ และแนวทางรับมือตั้งแต่ปี 2569


การส่งออกเหล็กจากไทยไปสหภาพยุโรป: สินค้าที่อยู่ใน CBAM และมูลค่า

สหภาพยุโรปนำเข้าเหล็กและเหล็กกล้าที่อยู่ใน CBAM จากไทยในปี 2568 มูลค่า 430.2 ล้านยูโร ปริมาณ 242,721 ตัน คิดเป็นร้อยละ 0.71 ของมูลค่าและร้อยละ 0.42 ของปริมาณที่สหภาพยุโรปนำเข้าจากนอกสหภาพ

ตัวเลขนี้ครอบคลุมสินค้าตามภาคผนวก I ในตอนที่ 72 และ 73 โดยไม่รวมสินแร่เหล็ก (Eurostat Comext, 2025) ไทยเป็นแหล่งนำเข้าอันดับ 21 ตามมูลค่าและอันดับ 28 ตามปริมาณ มูลค่าเพิ่มขึ้นร้อยละ 66 จาก 259.8 ล้านยูโรในปี 2567 และปริมาณเพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัวจาก 114,846 ตัน

ตารางด้านล่างแยกการนำเข้าเหล็กจากไทยปี 2568 ตามกลุ่มย่อยทั้งห้า ซึ่งรวมกันเท่ากับยอดรวม (Eurostat Comext, 2025)

กลุ่มย่อย มูลค่าปี 2568 ปริมาณปี 2568
สิ่งของในตอนที่ 73 (7301 ถึง 7311, 7318, 7326) EUR 265.2 ล้าน 92,469 ตัน
ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปในตอนที่ 72 (7205, 7208 ถึง 7217, 7219 ถึง 7223, 7225 ถึง 7229) EUR 164.2 ล้าน 150,153 ตัน
เหล็กกล้าดิบและผลิตภัณฑ์กึ่งสำเร็จรูป (7206, 7207, 7218, 7224) EUR 0.68 ล้าน 45 ตัน
เหล็กถลุง เฟอร์โรอัลลอยที่อยู่ใน CBAM และเหล็กพรุน (DRI) (7201, 7202 1, 7202 4, 7202 6, 7203) EUR 0.06 ล้าน 54 ตัน
สินแร่เหล็กที่ผ่านการอัดก้อน (2601 12 00) 0 0
รวม EUR 430.2 ล้าน 242,721 ตัน

สินค้าเหล็กหลักจากไทยเรียงตามมูลค่าปี 2568 แสดงในตารางด้านล่าง (Eurostat Comext, 2025 อันดับนับเฉพาะประเทศคู่ค้านอกสหภาพยุโรป)

รหัส (4 หลัก) สินค้า มูลค่าปี 2568 ปริมาณปี 2568 สัดส่วนในการนำเข้าจากนอก EU (มูลค่า / ปริมาณ) อันดับของไทย (มูลค่า / ปริมาณ)
7318 สกรู สลักเกลียว น็อต แหวนรอง หมุดย้ำ EUR 119.3 ล้าน 74,373 ตัน 1.81% / 4.06% 11 / 6
7308 โครงสร้างเหล็กและส่วนประกอบ EUR 68.6 ล้าน 5,509 ตัน 1.11% / 0.20% 12 / 23
7219 เหล็กกล้าไร้สนิมรีดแบน กว้าง 600 มม. ขึ้นไป EUR 67.2 ล้าน 30,317 ตัน 3.22% / 2.94% 10 / 10
7208 เหล็กแผ่นรีดร้อน (เหล็กกล้าไม่เจือ กว้าง 600 มม. ขึ้นไป) EUR 42.8 ล้าน 80,093 ตัน 0.65% / 0.70% 19 / 19
7217 ลวดเหล็กหรือเหล็กกล้าไม่เจือ EUR 33.8 ล้าน 27,146 ตัน 5.16% / 3.84% 4 / 4
7307 อุปกรณ์ข้อต่อท่อ EUR 33.4 ล้าน 3,139 ตัน 1.61% / 0.78% 8 / 12
7326 สิ่งของอื่นทำด้วยเหล็กหรือเหล็กกล้า EUR 27.7 ล้าน 4,470 ตัน 0.38% / 0.24% 18 / 20
7210 เหล็กแผ่นเคลือบหรือชุบ (เหล็กกล้าไม่เจือ) EUR 8.7 ล้าน 10,475 ตัน 0.16% / 0.16% 23 / 22

เหล็กที่ไทยส่งออกไปสหภาพยุโรปจึงเป็นสิ่งของแปรรูปในตอนที่ 73 มากกว่าเหล็กกล้าดิบ สกรูและน็อต (7318) เป็นประเภทพิกัดที่มีมูลค่าสูงสุด และไทยเป็นแหล่งนำเข้าลวดเหล็ก (7217) อันดับ 4 ของสหภาพยุโรปทั้งตามมูลค่าและปริมาณ

เหล็กแผ่นรีดร้อน (7208) เพิ่มขึ้นจากเกือบศูนย์ในปี 2567 เป็น 80,093 ตันในปี 2568 แหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบไม่ได้อธิบายสาเหตุไว้ หน้านี้จึงไม่ระบุสาเหตุ

สถิติฝั่งไทยเป็นข้อมูลการส่งออกในสกุลดอลลาร์สหรัฐ จึงไม่นำมาแสดงในตารางเดียวกับตัวเลขของ Eurostat

ตัวอย่างเช่น กลุ่มอุตสาหกรรมเหล็ก สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) รายงานว่าการส่งออกเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็กของไทยไปสหภาพยุโรปในเดือนมกราคมถึงตุลาคม 2568 เพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 250 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน (The Nation 4 มกราคม 2569)

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) รายงานว่าการส่งออกสินค้า CBAM ไปสหภาพยุโรปช่วงเดียวกันเพิ่มขึ้นร้อยละ 54.71 (The Nation 5 มกราคม 2569)


ต้นทุน CBAM ของเหล็กไทยรายสินค้า: ปี 2569 และ 2573

จำนวนใบรับรอง CBAM ต่อตันสินค้าเท่ากับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะ หักด้วยการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า (free allocation adjustment) และไม่ต่ำกว่าศูนย์

มาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป ใช้สูตรเดียวกับเหล็กทุกชนิด: ใบรับรอง = max[0; การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะ − การปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า − ส่วนราคาคาร์บอนตามมาตรา 9] × มวลสินค้า (มาตรา 6(2)(c) และมาตรา 31 ของระเบียบ (EU) 2023/956)

การปรับลดต่อตันเท่ากับตัวประกอบ CBAM (CBAM factor) × ตัวประกอบปรับแก้ข้ามภาคส่วน (cross-sectoral correction factor: CSCF) × ค่าเบนช์มาร์ก CBAM ของสินค้า ค่าเบนช์มาร์กกำหนดไว้ในระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 (Implementing Regulation) ตัวประกอบ CBAM ปี 2569 คือร้อยละ 97.5 และ CSCF คือร้อยละ 100 สำหรับปี 2569 ถึง 2573 (คำวินิจฉัยการบังคับใช้ (EU) 2026/1862)

ตัวประกอบ CBAM คือสัดส่วนการจัดสรรสิทธิการปล่อยแบบให้เปล่า (free allocation) ที่ผู้ผลิตในสหภาพยุโรปยังคงได้รับ โดยจะลดลงเหลือร้อยละ 51.5 ในปี 2573 และจะไม่มีการใช้ตัวประกอบนี้อีกตั้งแต่ปี 2577 (มาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC)

การปรับลดเป็นปริมาณคงที่ต่อตัน ไม่ใช่สัดส่วนของการปล่อย ดังนั้นตั้งแต่ปี 2569 การปล่อยทุกตันที่เกินค่าเบนช์มาร์ก รวมทั้งส่วนปรับเพิ่ม (mark-up) ทั้งหมด ต้องใช้ใบรับรองเต็มจำนวน

ตัวอย่างการคำนวณสำหรับเหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย รหัส CN 7208 10 00: ค่ามาตรฐานอ้างอิง 1.92 × 1.10 = 2.112 หักด้วย 0.975 × 1.00 × 0.072 = 0.0702 ได้ 2.0418 ใบรับรองต่อตันสินค้า ที่ราคา 82.32 ยูโร ต้นทุนเท่ากับ 168.08 ยูโรต่อตันสินค้า

ตารางด้านล่างแสดงผลการคำนวณด้วยวิธีเดียวกันสำหรับสินค้าเหล็กของไทย 11 รายการ ค่ามาตรฐานอ้างอิงคือค่า “total emissions” ในตารางประเทศไทยของภาคผนวก I ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ฉบับที่แทนที่ด้วยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740

ค่าเบนช์มาร์กคือค่าใน Column B ตามเส้นทางการผลิตที่ระบุในแถวของไทย ผลลัพธ์คำนวณเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ด้วย lib/cbam-law.js

สินค้า (รหัส CN) ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทย (tCO2e/t) ปี 2569 รวมส่วนปรับเพิ่ม 10% ค่าเบนช์มาร์ก Column B (เส้นทาง) ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 ต้นทุนต่อตันสินค้า ปี 2569 ต้นทุนต่อตันสินค้า ปี 2573
เหล็กแผ่นรีดร้อน (7208 10 00) 1.92 2.112 0.072 (E) 2.0418 EUR 168.08 EUR 202.42
ลวดเหล็กไม่เคลือบ (7217 10 10) 1.92 2.112 0.066 (E) 2.04765 EUR 168.56 EUR 202.67
เหล็กแผ่นรีดเย็น (7209 16 90) 2.331 2.5641 0.108 (E) 2.4588 EUR 202.41 EUR 244.88
เหล็กแผ่นเคลือบ (7210 49 00) 2.331 2.5641 0.141 (E) 2.426625 EUR 199.76 EUR 243.48
ข้อต่อท่อเหล็ก (7307 99 80) 1.849 2.0339 0.085 (E) 1.951025 EUR 160.61 EUR 194.27
ท่อเชื่อมหน้าตัดกลม (7306 30 77) 2.079 2.2869 0.141 (E) 2.149425 EUR 176.94 EUR 216.51
สกรูและสลักเกลียวหกเหลี่ยม (7318 15 88) 2.408 2.6488 0.066 (E) 2.58445 EUR 212.75 EUR 254.90
น็อต เส้นผ่านศูนย์กลางในไม่เกิน 12 มม. (7318 16 92) 4.449 4.8939 0.066 (E) 4.82955 EUR 397.57 EUR 473.32
โครงสร้างเหล็กอื่น ๆ (7308 90 98) 4.29 4.719 0.141 (E) 4.581525 EUR 377.15 EUR 453.12
สิ่งของเหล็กอื่น ๆ (7326 90 98) 1.98 2.178 0.141 (E) 2.040525 EUR 167.98 EUR 205.91
เหล็กกล้าไร้สนิมรีดเย็น หนา 0.5 ถึง 1 มม. (7219 34 10) ขีด (-) ในตารางไทย ใช้ค่า “Other countries” 5.02 5.522 1.27 (ไม่ระบุเส้นทาง) 4.28375 EUR 352.64 EUR 485.07

คอลัมน์ปี 2573 คำนวณจากค่ามาตรฐานอ้างอิงเดิมและราคาคงที่ 82.32 ยูโร โดยใช้ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 30 และตัวประกอบ CBAM ร้อยละ 51.5 ของปี 2573 ค่าเบนช์มาร์กของรหัส 7219 34 10 ช่วงปี 2571 ถึง 2573 คือ 1.23 ทั้งนี้ อารัมภบท ข้อ 10 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 คาดว่าจะมีการปรับค่าเบนช์มาร์กสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 ตัวเลขปี 2573 จึงเป็นเพียงค่าประมาณ

ตารางของไทยมีแถวที่เป็นขีด 40 แถว ทุกแถวเป็นเหล็ก รวมทั้งเหล็กกล้าไร้สนิมรีดแบน 7219 ทุกแถว ประเภทพิกัดที่มีมูลค่าสูงเป็นอันดับสามของไทยจึงต้องใช้ค่าของ “Other countries” คือ 4.94 สำหรับแบบรีดร้อนและ 5.02 สำหรับแบบรีดเย็น หรือประมาณ 2.6 เท่าของค่า 1.92 ของเหล็กแผ่นรีดร้อนไทย

ต้นทุนของเหล็กแผ่นรีดร้อนไทยที่ราคา 82.32 ยูโรคงที่ คือ 168.08 ยูโรในปี 2569 184.03 ยูโรในปี 2570 200.14 ยูโรในปี 2571 และ 202.42 ยูโรในปี 2573 ต่อตันสินค้า ตัวเลขปี 2570 ขึ้นไปอาจเปลี่ยนหากค่าเบนช์มาร์กได้รับการปรับ

ผู้ส่งออกคำนวณต้นทุนสำหรับสินค้าและปริมาณของตนเองได้ที่ เครื่องคำนวณ CBAM ผลลัพธ์เป็นค่าประมาณจากค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กทางการ (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 และ 2025/2620) ตัวเลขที่มีผลผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีของผู้นำเข้า

ทำไมเหล็กไทยมีต้นทุนสูงกว่าตุรกีทั้งที่ค่ามาตรฐานอ้างอิงต่ำกว่า

เมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ค่าเบนช์มาร์กเป็นไปตามเส้นทางการผลิต (production route) ที่ระบุในแถวของประเทศนั้นในภาคผนวก I (ภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ข้อ 5.1) ผู้ส่งออกเลือกเส้นทางเองไม่ได้

แถวเหล็กของไทยระบุเส้นทาง E (เหล็กกล้าคาร์บอน เตาอาร์กไฟฟ้าที่ใช้เศษเหล็ก) 103 แถว และ H (เหล็กกล้าเจือต่ำ เตาอาร์กไฟฟ้าที่ใช้เศษเหล็ก) 32 แถว

ตารางของตุรกี จีน อินเดีย เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น และเวียดนามระบุเส้นทาง C (เตาถลุงเหล็กและเตาผลิตเหล็กกล้าแบบเป่าออกซิเจน) สำหรับเหล็กแผ่นรีดร้อน

ตารางด้านล่างเปรียบเทียบเหล็กแผ่นรีดร้อนรหัส CN 7208 10 00 ที่นำเข้าในปี 2569 ด้วยค่ามาตรฐานอ้างอิง (82.32 ยูโร ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 และ 2025/2620 คำนวณเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2569)

ประเทศต้นทาง ค่ามาตรฐานอ้างอิง (tCO2e/t) เส้นทางที่ระบุ ค่าเบนช์มาร์ก Column B ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 ต้นทุน ปี 2569 ต้นทุน ปี 2573
ญี่ปุ่น 2.100 C 1.370 0.97425 EUR 80.20 EUR 166.65
เกาหลีใต้ 2.118 C 1.370 0.99405 EUR 81.83 EUR 168.58
เวียดนาม 2.350 C 1.370 1.24925 EUR 102.84 EUR 193.41
ตุรกี 2.428 C 1.370 1.33505 EUR 109.90 EUR 201.75
ไทย 1.920 E 0.072 2.0418 EUR 168.08 EUR 202.42
จีน 3.187 C 1.370 2.16995 EUR 178.63 EUR 282.98
อินเดีย 4.280 C 1.370 3.37225 EUR 277.60 EUR 399.95

ผลคือเหล็กไทยแทบไม่ได้รับการปรับลดเลยตั้งแต่ปี 2569 ขณะที่ประเทศที่ตารางระบุเส้นทาง C ได้รับการปรับลด 1.33575 ต่อตัน เหล็กกึ่งสำเร็จรูปรหัส CN 7207 11 14 ให้ภาพเดียวกัน คือ 168.56 ยูโรต่อตันสินค้าสำหรับไทย เทียบกับ 99.70 ยูโรสำหรับตุรกี

ช่องว่างนี้จะแคบลงเมื่อเวลาผ่านไป ในปี 2573 ต้นทุนของไทย (202.42 ยูโร) ใกล้เคียงกับตุรกี (201.75 ยูโร) เพราะการปรับลดของประเทศเส้นทาง C ลดลงตามตัวประกอบ CBAM ขณะที่การปรับลดของไทยมีน้อยตั้งแต่ต้น

สำหรับรหัส 7208 ค่าเบนช์มาร์ก Column B คือ 1.370 สำหรับ BF/BOF (C) 0.481 สำหรับ DRI/EAF (D) และ 0.072 สำหรับเศษเหล็ก/EAF (E) ส่วนรหัส 7207 11 14 และ 7207 12 10 คือ 1.364 0.475 และ 0.066

เมื่อใช้ค่าจริง การปรับลดจะใช้ค่าเบนช์มาร์กกระบวนการใน Column A บวกสิทธิแบบให้เปล่าที่ฝังอยู่ในสารตั้งต้น (precursor) ส่วนกรณีใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ส่วนปรับเพิ่มคือร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571

ประเด็นที่ยังไม่ยุติ: สำหรับแถวเหล็กกล้าเจือของไทยที่ระบุเส้นทาง H ยังไม่ชัดเจนว่าใช้ค่าเบนช์มาร์ก (H) หรือค่า (J) ที่สูงกว่า หน้านี้จึงไม่แสดงตัวอย่างสำหรับแถวเส้นทาง H รายละเอียดของเส้นทางอยู่ที่ เส้นทางเตาอาร์กไฟฟ้า (EAF)


การคำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวของเหล็กภายใต้ CBAM

การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวของเหล็กคือการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรง (direct emissions) ต่อตันสินค้าที่ผลิต คำนวณในระดับสถานประกอบการ (installation) ตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547

สินค้าเหล็กในตอนที่ 72 และ 73 อยู่ในภาคผนวก II จึงไม่นับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อม (indirect emissions) จากการใช้ไฟฟ้า (มาตรา 7(1)) ข้อยกเว้นคือสินแร่เหล็กที่ผ่านการอัดก้อน ทั้งแบบเม็ดและซินเตอร์ (รหัส CN 2601 12 00) ซึ่งภาคผนวก II ไม่ได้ระบุไว้ นิยามการปล่อยฝังตัวอยู่ในมาตรา 3(22)

ผู้ผลิตเหล็กในสหภาพยุโรปได้รับเงินชดเชยต้นทุนไฟฟ้าภายใต้ EU ETS หากนับการปล่อยทางอ้อมภายใต้ CBAM ขณะที่ยังชดเชยให้ผู้ผลิตในสหภาพยุโรป จะเกิดความไม่สมมาตร

ภาคผนวก II ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 ข้อ B.2 เปิดให้ผู้ประกอบกิจการโรงงาน (operator) นอกสหภาพยุโรปเลือกได้สองวิธี วิธีแรกคือวิธีการคำนวณ (calculation-based methodology) ซึ่งใช้ข้อมูลกิจกรรมร่วมกับค่าสัมประสิทธิ์ โดยเลือกได้ระหว่างวิธีมาตรฐาน (ข้อ B.3.1) และวิธีสมดุลมวล (mass balance method ข้อ B.3.2)

วิธีสมดุลมวลนับคาร์บอนที่เข้ามากับเชื้อเพลิงและวัตถุดิบ แล้วหักคาร์บอนที่ออกไปกับผลิตภัณฑ์ ตะกรัน และของเสีย วิธีที่สองคือวิธีการตรวจวัด (measurement-based methodology ข้อ B.6) ซึ่งวัดความเข้มข้นของ CO2 และอัตราการไหลของก๊าซไอเสียอย่างต่อเนื่อง

ผู้ประกอบกิจการโรงงานเลือกวิธีที่ให้ผลแม่นยำและเชื่อถือได้มากที่สุด และใช้หลายวิธีร่วมกันในส่วนต่าง ๆ ของสถานประกอบการได้ วิธีที่เลือกทั้งหมดต้องระบุไว้ในแผนการติดตามตรวจสอบ (monitoring plan) ซึ่งกำหนดขอบเขตระบบให้ครอบคลุมกระบวนการผลิตที่เชื่อมโยงกันทั้งหมด

เศษเหล็ก (รหัส CN 7204) ไม่อยู่ในภาคผนวก I จึงไม่มีการปล่อยฝังตัวติดมาในฐานะสารตั้งต้น โรงงาน BF-BOF ที่เพิ่มสัดส่วนเศษเหล็กจึงลดการปล่อยฝังตัวจำเพาะที่คำนวณได้ แรงจูงใจนี้เพิ่มขึ้นเมื่อตัวประกอบ CBAM ลดลงหลังปี 2570

ผู้ผลิตสกรู ลวด และโครงสร้างเหล็กของไทยผลิตสินค้าแบบซับซ้อน (complex goods) ที่ใช้ลวดเหล็กหรือเหล็กแผ่นเป็นสารตั้งต้น การปล่อยฝังตัวของสินค้าแบบซับซ้อนรวมการปล่อยของสารตั้งต้นด้วย โรงงานจึงต้องได้ข้อมูลการปล่อยจากผู้ขายเหล็กต้นทาง

ผู้ส่งออกส่งข้อมูลถึงผู้นำเข้าได้สองช่องทาง ช่องทางแรกคือส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM (operator portal) ซึ่งการลงทะเบียนเป็นทางเลือก (มาตรา 10 ของระเบียบ (EU) 2023/956)

ผู้ประกอบกิจการโรงงานที่ลงทะเบียนแล้วอัปโหลดข้อมูลสถานประกอบการเพียงครั้งเดียว และเมื่อผ่านการทวนสอบ (verification) แล้วจะแบ่งปันให้ผู้ซื้อทุกรายในสหภาพยุโรปได้

ช่องทางที่สอง ผู้ที่ไม่ลงทะเบียนส่งรายงานฉบับเดียวกันให้ผู้ซื้อแต่ละรายโดยตรง หากไม่มีข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบ ผู้นำเข้าจะใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงรวมส่วนปรับเพิ่ม และผลักต้นทุนที่เพิ่มขึ้นกลับมายังผู้ส่งออกในรูปของราคาซื้อที่ต่ำลง

วิธีลงทะเบียนอธิบายไว้ที่ ส่วน O3CI สำหรับผู้ประกอบกิจการโรงงาน

องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) เผยแพร่คู่มือแนวทางการรายงาน CBAM สำหรับสี่อุตสาหกรรม รวมทั้งเหล็กและเหล็กกล้า (ปรับปรุง 26 ธันวาคม 2568) และแพลตฟอร์มคำนวณค่าคาร์บอนแฝง (CBAM and CFP Platform) ให้ใช้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย


CBAM ส่งผลต่อผู้ส่งออกเหล็กไทยอย่างไรในทางปฏิบัติ

ผู้ส่งออกเหล็กไทยไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายภายใต้ CBAM หน้าที่ซื้อใบรับรอง ยื่นแบบแสดงรายการ และส่งมอบใบรับรองเป็นของผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (authorised CBAM declarant) ในสหภาพยุโรป (มาตรา 3(17))

อย่างไรก็ตาม ผลทางการค้าเกิดขึ้นทันที ผู้ซื้อในสหภาพยุโรปคำนวณต้นทุนใบรับรองจากตัวเลขการปล่อยของการขนส่งแต่ละครั้ง ผู้ส่งออกที่มีตัวเลขการปล่อยต่ำและผ่านการทวนสอบจึงได้เปรียบ ส่วนผู้ที่ต้องพึ่งค่ามาตรฐานอ้างอิงจะเสียเปรียบด้านราคา

ผลทางการค้าของ CBAM ต่อผู้ส่งออกเหล็กไทยมีสี่ประการดังนี้

  1. ผู้ซื้อในสหภาพยุโรปใช้ตัวเลขการปล่อยฝังตัวของการขนส่งแต่ละครั้งคำนวณจำนวนใบรับรอง ตัวเลขที่ต่ำและผ่านการทวนสอบช่วยลดต้นทุนของผู้ซื้อและทำให้ความสัมพันธ์ทางการค้าแน่นแฟ้นขึ้น
  2. ค่ามาตรฐานอ้างอิงกำหนดไว้สูงโดยเจตนาเพื่อจูงใจให้ส่งข้อมูลจริง ส่วนปรับเพิ่มตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 คือร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 และการปล่อยทุกตันในส่วนปรับเพิ่มต้องใช้ใบรับรองเต็มจำนวน
  3. ข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบใช้ได้กับผู้ซื้อทุกรายในสหภาพยุโรป ข้อมูลที่อัปโหลดครั้งเดียวในส่วน O3CI แบ่งปันให้ผู้นำเข้าทุกรายที่ซื้อสินค้าจากสถานประกอบการนั้นได้ การลงทุนด้านการทวนสอบจึงคุ้มค่าเมื่อมีผู้ซื้อหลายราย
  4. สำหรับแถวเส้นทาง E ของไทย แรงกดดันหลักมาจากส่วนปรับเพิ่ม ไม่ใช่การลดลงของตัวประกอบ CBAM ต้นทุนเหล็กแผ่นรีดร้อนไทยเพิ่มจาก 168.08 ยูโรในปี 2569 เป็น 200.14 ยูโรในปี 2571 แล้วเพิ่มอีกเพียงเล็กน้อยเป็น 202.42 ยูโรในปี 2573 ที่ราคา 82.32 ยูโรคงที่ (ค่าเบนช์มาร์กอาจปรับสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ปี 2570)

ภาพรวมของภาคเหล็ก รหัส CN ในตอนที่ 72 และ 73 กฎสารตั้งต้นของเหล็กม้วนรีดร้อน และสินค้าปลายน้ำอย่างท่อและเหล็กรูปพรรณ อยู่ที่ คู่มือ CBAM ภาคเหล็ก


จดหมายข่าว CBAM (ภาษาอังกฤษ)

จดหมายข่าวภาษาอังกฤษ ส่งการแจ้งเตือนราคาใบรับรอง CBAM และการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่สำคัญ พร้อมข่าวสารเกี่ยวกับ CBAM ทุกสัปดาห์ ไม่มีสแปม ยกเลิกได้ทุกเมื่อ

เราเก็บเฉพาะอีเมลของท่านเพื่อส่งการแจ้งเตือนนี้ นโยบายความเป็นส่วนตัว (ภาษาอังกฤษ)

ราคาคาร์บอนของไทยหักลดภายใต้มาตรา 9 ได้หรือไม่

ไม่ได้ ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดภายใต้มาตรา 9 รวมถึงไทย และระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง

ร่างระเบียบการบังคับใช้ว่าด้วยการหักลดราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศที่สาม (มาตรา 9) เผยแพร่เมื่อ 13 พฤษภาคม 2569 และปิดรับฟังความเห็นเมื่อ 10 มิถุนายน 2569 การหักลดใช้ได้เฉพาะราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงในประเทศผู้ผลิต หลังหักการคืนเงินหรือการชดเชยใด ๆ (มาตรา 9(1))

มาตรการด้านราคาคาร์บอนของไทยและความสัมพันธ์กับมาตรา 9 สรุปไว้ในตารางด้านล่าง (สถานะ ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569)

มาตรการ ความครอบคลุมและราคา สถานะ ผลต่อ CBAM ของเหล็ก
กลไกราคาคาร์บอนในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน (กรมสรรพสามิต) น้ำมันเบนซินและแก๊สโซฮอล์ น้ำมันก๊าด น้ำมันเครื่องบิน ดีเซล LPG น้ำมันเตา ที่ 200 บาทต่อ tCO2e อัตราภาษีรวมไม่เปลี่ยน ไม่ครอบคลุมถ่านหินและก๊าซธรรมชาติ มีผลตั้งแต่ 23 เม.ย. 2568 (ประกาศในราชกิจจานุเบกษา 22 เม.ย. 2568) เป็นราคาคาร์บอนเดียวที่มีผลบังคับใช้ แต่ยังไม่ได้รับการรับรองภายใต้มาตรา 9
ระบบการจัดสรรสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS) ภาคส่วนยังไม่กำหนด ร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. .... ครม. อนุมัติหลักการ 2 ธ.ค. 2568 อยู่ระหว่างคณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณา ยังไม่เป็นกฎหมาย ไม่มีราคาที่จ่ายจริง
ภาษีคาร์บอน สินค้ากำหนดโดยกฎหมายลำดับรอง ร่าง (พระราชบัญญัติฉบับเดียวกัน) ยังไม่เป็นกฎหมาย
กลไกการปรับราคาคาร์บอนข้ามพรมแดน (Thai CBAM) มาตรการสำหรับสินค้านำเข้าสู่ไทย ร่าง (หมวด 9 ของร่างพระราชบัญญัติ) เป็นมาตรการขาเข้า ไม่ใช่ราคาที่ผู้ผลิตไทยจ่าย
T-VER และตลาดคาร์บอนของ อบก. คาร์บอนเครดิตภาคสมัครใจ ภาคสมัครใจ ไม่นับเป็นราคาคาร์บอนที่จ่ายจริง

ข้อพิจารณาสำหรับไทยมีสี่ข้อดังนี้

  • ยังไม่มีบทบัญญัติใดตอบว่า ส่วนราคาคาร์บอนที่แยกออกจากอัตราภาษีสรรพสามิตเดิมโดยที่อัตรารวมไม่เปลี่ยนแปลง ถือเป็นราคาคาร์บอนที่ “จ่ายจริง” ตามมาตรา 9(1) หรือไม่
  • เหล็กนับเฉพาะการปล่อยทางตรง (ภาคผนวก II) เชื้อเพลิงที่ใช้ผลิตไฟฟ้าซึ่งโรงงานซื้อมาจึงไม่เกี่ยวข้อง
  • ก๊าซธรรมชาติและถ่านหินซึ่งเป็นเชื้อเพลิงอุตสาหกรรมหลักอยู่นอกกลไกราคาคาร์บอนในภาษีสรรพสามิต จะเกี่ยวข้องเฉพาะดีเซล น้ำมันเตา หรือ LPG ที่เผาในสถานประกอบการ
  • ตามร่างระเบียบการบังคับใช้ หลักฐานต้องจัดทำแยกตามสถานประกอบการ และตามมาตรา 9(2) เอกสารต้องได้รับการรับรองโดยบุคคลที่เป็นอิสระจากผู้ยื่นแบบฯ และจากหน่วยงานของประเทศที่สาม

เมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง การหักลดทำได้เฉพาะโดยอ้างอิงราคาคาร์บอนมาตรฐานรายปีที่คณะกรรมาธิการยุโรปอาจกำหนดตั้งแต่ปี 2570 (มาตรา 9(4)) ซึ่งยังไม่มีการกำหนดสำหรับไทย

หลักฐานต้องเก็บรักษาไว้จนถึงสิ้นปีที่สี่หลังปีที่ยื่นหรือควรยื่นแบบแสดงรายการ CBAM (มาตรา 9(3))

ร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งรวม ETS ภาษีคาร์บอน และ Thai CBAM ไว้ในฉบับเดียว ยังไม่มีผลเป็นกฎหมาย ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 International Carbon Action Partnership (ICAP) ระบุว่าระบบ ETS นำร่องของไทยอาจเริ่มในปี 2572 รายละเอียดเรื่องการหักลดอยู่ที่ การหักลดราคาคาร์บอนตามมาตรา 9


ข้อมูลที่โรงงานเหล็กไทยต้องส่งให้ผู้ซื้อในสหภาพยุโรป

ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปต้องได้ข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะของแต่ละสถานประกอบการที่ผลิตสินค้า จึงจะไม่ต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง

รายงานสรุปการปล่อย 16 รายการข้อมูล (summary emissions report) กำหนดไว้ในภาคผนวก IV ข้อ 1.2 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 และต้องส่งเป็นภาษาอังกฤษ (มาตรา 10(4) ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547)

รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของชุดเอกสารสามฉบับตามแนวทางฉบับที่ 3 ของคณะกรรมาธิการยุโรป ลงวันที่ 14 สิงหาคม 2569 ซึ่งใช้แทนแบบฟอร์มการสื่อสารข้อมูลที่ไม่บังคับใช้ในระยะเปลี่ยนผ่าน (transitional period)

ข้อมูลที่สถานประกอบการเหล็กของไทยต้องเตรียมแบ่งได้ห้าหมวดดังนี้

  1. ข้อมูลระบุสถานประกอบการ: ชื่อและเลขทะเบียนของผู้ประกอบกิจการโรงงาน ชื่อและที่อยู่สถานประกอบการ UN/LOCODE พิกัดทางภูมิศาสตร์แบบทศนิยมหกตำแหน่ง และรหัสเฉพาะในระบบทะเบียน CBAM (CBAM Registry) สำหรับสถานประกอบการที่ลงทะเบียนแล้ว
  2. การจำแนกเส้นทางการผลิต: เส้นทางตามที่คณะกรรมาธิการกำหนด (BF-BOF, DRI-EAF หรือเศษเหล็ก-EAF) และสัดส่วนเศษเหล็กที่ใช้
  3. การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะทางตรง: tCO2e ต่อตันสินค้า คำนวณด้วยวิธีการคำนวณ (วิธีมาตรฐานหรือวิธีสมดุลมวล) หรือวิธีการตรวจวัดตามภาคผนวก II ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547
  4. แผนการติดตามตรวจสอบ: เอกสารกำหนดขอบเขตระบบ แหล่งปล่อยทั้งหมด เครื่องมือวัด และขั้นตอนควบคุมคุณภาพข้อมูล
  5. ข้อมูลราคาคาร์บอน (ถ้ามี): เอกสารแสดงราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงต่อ tCO2e หลังหักสิทธิแบบให้เปล่า สำหรับการหักลดตามมาตรา 9

การทวนสอบเป็นข้อบังคับเมื่อแจ้งค่าการปล่อยจริง (มาตรา 8(1) ของระเบียบ (EU) 2023/956) การแจ้งด้วยค่ามาตรฐานอ้างอิงไม่ต้องทวนสอบ ผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงาน (accredited verifier) ต้องได้รับการรับรองระบบงานจากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปเท่านั้น

การรับรองระบบงานเป็นไปตามระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551 (Delegated Regulation) โดยประเมินตามมาตรฐาน EN ISO/IEC 17029:2019 ในปีแรกที่สถานประกอบการได้รับการทวนสอบ ต้องมีการตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการ (site visit) (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546 มาตรา 2)

ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 มีหลักฐานว่าหน่วยทวนสอบเจ็ดรายได้รับการรับรองระบบงานจากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติห้าแห่ง ห้ารายแรกคือ EmiCert S.A. (ESYD กรีซ) Bureau Veritas Italia S.p.A. RINA Services S.p.A. และ SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia อิตาลี) และ Intertek Certification AB (Swedac สวีเดน)

อีกสองรายคือ Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC) เมืองดามิเอตตา อียิปต์ (RvA เนเธอร์แลนด์ 22 ตุลาคม 2569) และ SGS BELGIUM nv (BELAC เบลเยียม ขอบเขตมีผลตั้งแต่ 5 พฤศจิกายน 2569)

หกรายตั้งอยู่ในสหภาพยุโรป ISSC เป็นรายแรกที่ตั้งอยู่นอกสหภาพยุโรป และไม่มีนิติบุคคลไทยในจำนวนนี้ RvA รับรอง ISSC ด้วยกระบวนการ TAB โดยประเมินครบแล้ว และจะเข้าร่วมการทวนสอบ CBAM ครั้งแรกของ ISSC ก่อนเปลี่ยนเป็นการรับรองระบบงานปกติ

DNV ประกาศเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 ว่าได้รับการรับรองระบบงานจาก Accredia แต่ Accredia ยังไม่ได้เผยแพร่ข้อมูลนี้ (ตรวจสอบเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2569) จึงไม่นับรวม และ ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 คณะกรรมาธิการยุโรปยังไม่ได้เผยแพร่รายชื่อผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน

กลุ่มอุตสาหกรรมเหล็ก ส.อ.ท. ผลักดันให้สหภาพยุโรปยอมรับผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงานในไทย (The Nation 4 มกราคม 2569)

ตามกฎปัจจุบัน หน่วยงานไทยรวมถึงสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) รับรองระบบงานผู้ทวนสอบ CBAM ไม่ได้ และการขึ้นทะเบียนกับ อบก. ไม่ใช่การรับรองระบบงานสำหรับ CBAM

หน่วยทวนสอบของไทยต้องยื่นขอรับรองระบบงานกับหน่วยใดหน่วยหนึ่งในหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติเจ็ดแห่งที่รับผู้สมัครจากนอกสหภาพยุโรป ตามตารางของคณะกรรมาธิการยุโรปลงวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งไม่เปลี่ยนแปลงจากวันที่ 21 ตุลาคม 2569

หน่วยรับรองระบบงานทั้งเจ็ดแห่ง ได้แก่ COFRAC (ฝรั่งเศส) ESYD (กรีซ) Accredia (อิตาลี) RvA (เนเธอร์แลนด์) PCA (โปแลนด์) SNAS (สโลวาเกีย) และ Swedac (สวีเดน)

ผู้ให้บริการทวนสอบเสนอค่าบริการ 5,000 ถึง 50,000 ยูโรต่อสถานประกอบการต่อรอบการรายงาน ซึ่งเป็นค่าประมาณของตลาดที่แปรผันตามความซับซ้อนและการเดินทาง รายชื่อหน่วยที่ได้รับการรับรองอยู่ที่ ผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน


ผู้ส่งออกเหล็กไทยควรรับมือกับ CBAM อย่างไร

ผู้ส่งออกเหล็กไทยมีทางเลือกสี่ทาง การเลือกขึ้นกับกรอบเวลา เงินทุน และความเข้มข้นการปล่อยในปัจจุบัน

ทางเลือกที่ 1: วัดและทวนสอบการปล่อยจริงตั้งแต่วันนี้ สถานประกอบการที่มีการปล่อยจริงต่ำกว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงรวมส่วนปรับเพิ่มได้เปรียบตั้งแต่ปีแรก เพราะส่วนที่เกินค่าเบนช์มาร์กต้องใช้ใบรับรองเต็มจำนวน

ตัวอย่างเช่น น็อตรหัส CN 7318 16 92 มีค่ามาตรฐานอ้างอิงรวมส่วนปรับเพิ่ม 4.8939 tCO2e ต่อตันในปี 2569 คิดเป็นต้นทุน 397.57 ยูโรต่อตันสินค้า

จำนวนที่ประหยัดได้ขึ้นกับการปล่อยที่ผ่านการทวนสอบของสถานประกอบการเอง และฐานค่าเบนช์มาร์กที่ต่างกัน (ค่าจริงใช้ Column A บวกสิทธิแบบให้เปล่าในสารตั้งต้น ค่ามาตรฐานอ้างอิงใช้ Column B) คู่มือของ อบก. และ ข้อมูลที่ผู้ส่งออกต้องเตรียม ช่วยในการเริ่มต้น

ทางเลือกที่ 2: เพิ่มสัดส่วนเศษเหล็ก เศษเหล็กไม่มีการปล่อยฝังตัวติดมา การเพิ่มสัดส่วนเศษเหล็กในเตา BF-BOF หรือ EAF จึงลดการปล่อยที่ต้องแจ้งโดยตรง และไม่ต้องใช้เทคโนโลยีการผลิตใหม่

ทางเลือกที่ 3: ลงทุนในเตา DRI-EAF หรือ DRI ที่ใช้ไฮโดรเจน DRI-EAF ที่ใช้ก๊าซธรรมชาติปล่อยน้อยกว่า BF-BOF มาก ค่าเบนช์มาร์ก Column B ของเหล็กแผ่นรีดร้อน (รหัส CN 7208) คือ 0.481 สำหรับ DRI/EAF และ 1.370 สำหรับ BF/BOF (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620) ส่วน DRI ที่ใช้ไฮโดรเจนลดการปล่อยฝังตัวลงจนใกล้ศูนย์

ทางเลือกที่ 4: สนับสนุนการพัฒนาราคาคาร์บอนในประเทศ ราคาคาร์บอนที่ผู้ผลิตจ่ายจริงในประเทศลดจำนวนใบรับรองที่ผู้นำเข้าต้องส่งมอบได้ตามมาตรา 9

กลุ่มอุตสาหกรรมเหล็ก ส.อ.ท. ขอให้ร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและระบบ ETS มีความคืบหน้า (The Nation 4 มกราคม 2569)

ในการประชุมคณะกรรมการร่วมไทย-สหภาพยุโรป (Joint Committee) ครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 ทั้งสองฝ่ายตกลงกระชับความร่วมมือด้านการลดคาร์บอนและราคาคาร์บอนเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับ CBAM (แถลงการณ์ร่วม EEAS 2 ตุลาคม 2569)

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของไทย แนวทางเพิ่มเติมอยู่ที่ กลยุทธ์ CBAM สำหรับผู้ส่งออก

การหันไปส่งออกยังตลาดอื่นอาจเป็นทางเลือกในช่วงปี 2569 ถึง 2570 แต่ภาษี CBAM ของสหราชอาณาจักร ซึ่งเป็นภาษีแยกต่างหาก ครอบคลุมห้าภาคส่วนและเริ่มวันที่ 1 มกราคม 2570

อัตราภาษีตัวอย่างของเหล็กที่ประกาศเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 คือ 9.69 ปอนด์ต่อ tCO2e ซึ่งยังไม่ก่อภาระภาษีจริง (ดู UK CBAM ภาษาอังกฤษ)

แคนาดายังไม่ได้ออกกฎหมายปรับคาร์บอนที่พรมแดน ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2569 การรับฟังความเห็นที่เริ่มเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม 2564 ปิดไปแล้ว และงบประมาณของแคนาดา (Budget 2025) ลงวันที่ 4 พฤศจิกายน 2568 ไม่ได้กล่าวถึงเรื่องนี้ ผู้ส่งออกจึงควรตรวจสอบแต่ละตลาดก่อนตัดสินใจ


CBAM จากมุมมองผู้นำเข้าเหล็กในสหภาพยุโรป

ผู้ส่งออกเหล็กไทยและผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปมีบทบาทต่างกันในการปฏิบัติตาม CBAM ผู้ส่งออกเป็นผู้จัดทำข้อมูลการปล่อย ส่วนผู้นำเข้าเป็นผู้แจ้งข้อมูลนั้นและส่งมอบใบรับรอง

ผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาตต้องยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีและส่งมอบใบรับรอง CBAM ภายในวันที่ 30 กันยายนของทุกปี ครั้งแรกคือวันที่ 30 กันยายน 2570 (ค.ศ. 2027) สำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 (มาตรา 6(1) และมาตรา 22(1))

การขายใบรับรอง CBAM เริ่มวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2570 (มาตรา 20(1))

ตั้งแต่ปี 2570 ณ สิ้นแต่ละไตรมาส ผู้ยื่นแบบฯ ต้องมีใบรับรอง CBAM ในบัญชีอย่างน้อยร้อยละ 50 ของการปล่อยฝังตัวในสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ต้นปีปฏิทิน โดยนำการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่ามาคำนวณด้วย (มาตรา 22(2))

การตรวจครั้งแรกคือวันที่ 31 มีนาคม 2570 สินค้าที่นำเข้าในปี 2569 ไม่มีข้อกำหนดนี้

สำหรับผู้ส่งออก คำถามหลักคือจะลดตัวเลขการปล่อยที่ผ่านการทวนสอบและรักษาความสามารถในการแข่งขันด้านราคาได้อย่างไร (ดู CBAM สำหรับผู้ส่งออกนอกสหภาพยุโรป) ภาระของผู้นำเข้าอธิบายไว้ใน คู่มือ CBAM เหล็กสำหรับผู้นำเข้า (ภาษาอังกฤษ)


มีกฎของสหภาพยุโรปอื่นนอกจาก CBAM ที่กระทบเหล็กส่งออกจากไทยหรือไม่

มี นอกเหนือจาก CBAM สหภาพยุโรปมีกฎอีกสองฉบับที่ใช้กับเหล็กนำเข้า ระเบียบว่าด้วยเหล็ก (EU) 2026/1384 ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 โดยกำหนดโควตาภาษีรวม 18,345,922 ตันต่อปี และอากรร้อยละ 50 สำหรับการนำเข้านอกโควตา หน้านี้ไม่ได้ตรวจสอบโควตาสำหรับไทย

ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1963 ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2569 กำหนดให้แสดงหลักฐานประเทศที่หลอมและหล่อเหล็ก (melt and pour) หลักฐานหลักคือใบรับรองผลการทดสอบจากโรงงาน (mill test certificate) ที่ระบุหมายเลขเตาหลอม ทั้งสองฉบับไม่ใช่ต้นทุน CBAM และไม่ทำให้จำนวนใบรับรองเปลี่ยนแปลง

อากรตอบโต้การทุ่มตลาดเหล็กแผ่นรีดร้อนปี 2568 (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/1919) ใช้กับอียิปต์ ญี่ปุ่น และเวียดนาม ไทยไม่ได้อยู่ในคดีนี้

ข้อเสนอขยาย CBAM ไปยังสินค้าปลายน้ำกระทบเหล็กไทยอย่างไร

การขยายขอบเขตไปยังสินค้าปลายน้ำ (downstream extension) ยังเป็นข้อเสนอของคณะกรรมาธิการยุโรป COM(2025)989 (ยังไม่เป็นกฎหมาย) โดยเสนอให้เริ่มวันที่ 1 มกราคม 2571

จำนวนสินค้าที่แต่ละฝ่ายเสนอคือประมาณ 180 รายการ (คณะกรรมาธิการ) ประมาณ 200 รายการ (คณะมนตรี) และประมาณ 457 รายการ (รัฐสภายุโรป ค่าประมาณ)

การเจรจาไตรภาคี (trilogue) ครั้งแรกเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569 ยังไม่ได้ข้อตกลงโดยรวม และมีรายงานว่าการเจรจาครั้งที่สองจะจัดขึ้นในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2569

ข้อเสนอของทุกฝ่ายครอบคลุมเฉพาะสินค้าที่ทำจากเหล็กและอะลูมิเนียม โดยไม่รวมเคมีภัณฑ์หรือพอลิเมอร์ ไทยซึ่งส่งออกสิ่งของในตอนที่ 73 เป็นหลักจึงควรติดตามรายการสินค้าฉบับสุดท้าย รายละเอียดอยู่ที่ การขยายขอบเขตไปยังสินค้าปลายน้ำ

CBAM เป็นภาษีนำเข้าเหล็กหรือไม่

ไม่ใช่ แม้พาดหัวข่าวไทยหลายฉบับจะเรียก CBAM ว่าภาษี CBAM เป็นระบบใบรับรองตามระเบียบ (EU) 2023/956 ที่กำหนดให้ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรป (ไม่ใช่ผู้ส่งออกไทย) ซื้อใบรับรองตามการปล่อยฝังตัวของสินค้าที่นำเข้า

ราคาใบรับรองสำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 เป็นราคาเฉลี่ยรายไตรมาส (มาตรา 21(1a)) และเป็นรายสัปดาห์ตั้งแต่ปี 2570 (มาตรา 21(1)) ผลต่อผู้ส่งออกจึงเป็นผลทางอ้อม เช่น ผู้ซื้ออาจขอลดราคาหรือเปลี่ยนไปซื้อจากผู้ผลิตที่ปล่อยน้อยกว่า

CBAM ครอบคลุมผลิตภัณฑ์เหล็กทุกชนิดหรือไม่

CBAM ครอบคลุมเหล็กและเหล็กกล้า 15 รายการในภาคผนวก I ของระเบียบ (EU) 2023/956 ซึ่งเป็นรหัส CN ในตอนที่ 72 และ 73 เช่น เหล็กถลุง (7201) ผลิตภัณฑ์กึ่งสำเร็จรูป (7207) เหล็กรีดแบน (7208 ถึง 7212) เหล็กเส้นและลวด (7213 ถึง 7217) และท่อ (7303 ถึง 7307) เศษเหล็ก (รหัส CN 7204) ไม่อยู่ในขอบเขต

ผู้นำเข้าที่นำเข้าสินค้า CBAM รวมทุกรหัส CN ไม่เกิน 50 ตัน (น้ำหนักสุทธิ) ต่อปีปฏิทินได้รับยกเว้น (มาตรา 2a และภาคผนวก VII ข้อ 1) แต่ต้องแสดงการยกเว้นในใบขนสินค้าขาเข้า (มาตรา 2a(1)) ไฟฟ้าและไฮโดรเจนไม่ได้รับยกเว้น (มาตรา 2a(4))

พิกัดศุลกากรไทยกับรหัส CN ใช้พิกัด HS 6 หลักแรกตรงกัน แต่รหัส CN 8 หลักของสหภาพยุโรปไม่ใช่พิกัดศุลกากรไทย ผู้ส่งออกจึงควรยืนยันรหัส CN กับผู้นำเข้า รายการรหัสอยู่ที่ รหัส CN ของเหล็กภายใต้ CBAM

ค่ามาตรฐานอ้างอิงของเหล็กไทยเท่าไร

ค่ามาตรฐานอ้างอิงของเหล็กแผ่นรีดร้อน (7208) ลวดเหล็ก (7217) และเหล็กกึ่งสำเร็จรูปส่วนใหญ่ (7207 ยกเว้นแบบตีขึ้นรูปซึ่งคือ 1.44) ของไทยคือ 1.92 tCO2e ต่อตันสินค้า ตามตารางประเทศไทยในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ฉบับที่แทนที่ด้วยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740

ค่าของเหล็กแผ่นรีดเย็น (7209) และเหล็กแผ่นเคลือบ (7210) คือ 2.331 สกรูและสลักเกลียว (7318 15) คือ 2.408 น็อต (7318 16) คือ 4.449 และโครงสร้างเหล็ก (7308) คือ 4.29

เมื่อรวมส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 ในปี 2569 เหล็กแผ่นรีดร้อนต้องใช้ 2.0418 ใบรับรองต่อตันสินค้า หรือ 168.08 ยูโรที่ราคาไตรมาส 3 ปี 2569 (82.32 ยูโร) ค่าของประเทศอื่นดูได้ที่ ค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM สำหรับผู้ส่งออก

หน่วยงานไทยใดให้ข้อมูล CBAM แก่ผู้ส่งออกเหล็ก

หน่วยงานไทยสามแห่งเผยแพร่ข้อมูล CBAM ที่ผู้ส่งออกเหล็กใช้ได้

กรมการค้าต่างประเทศ (คต.) แจ้งเตือนผู้ส่งออกเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2569 เกี่ยวกับสินค้าหกภาคส่วน ค่ามาตรฐานอ้างอิง ส่วนปรับเพิ่ม การทวนสอบ และเกณฑ์ 50 ตัน และรับเรื่องสอบถามที่กองบริหารสินค้าข้อตกลงและมาตรการการค้า

อบก. ให้บริการคู่มือการรายงานสำหรับเหล็กและเหล็กกล้าและแพลตฟอร์มคำนวณโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ส่วน สนค. เผยแพร่บทวิเคราะห์ผลกระทบต่อการส่งออก ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ไม่พบโครงการเงินอุดหนุนหรือศูนย์ช่วยเหลือที่เฉพาะสำหรับ CBAM ของไทย

ภาพรวมของไทยอยู่ที่ CBAM กับประเทศไทย และท่านสามารถขอให้เราแนะนำผู้ให้บริการด้านการคำนวณหรือการทวนสอบได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายที่ ศูนย์ช่วยเหลือ CBAM


แหล่งข้อมูล: ระเบียบ (EU) 2023/956 · ระเบียบ (EU) 2025/2083 (Omnibus) · ระเบียบการบังคับใช้ 2025/2621 · ข้อมูล EU ETS ผ่าน EEX ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย