Thép Việt Nam xuất khẩu sang EU và CBAM: chi phí theo mã CN, giá trị mặc định và cách ứng phó

Mỗi tấn thép mạ Việt Nam (mã CN 7210 49 00) nhập khẩu vào EU năm 2026 theo giá trị mặc định có chi phí chứng chỉ CBAM 94,94 EUR.

Nội dung trang

Theo Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU, mỗi tấn thép mạ xuất xứ Việt Nam (mã CN 7210 49 00) nhập khẩu năm 2026 theo giá trị mặc định cần 1,153275 chứng chỉ CBAM.

Với giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e (công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026), chi phí tương ứng là 94,94 EUR mỗi tấn sản phẩm. Với thép cán nóng (mã CN 7208 39 00), chi phí là 102,84 EUR mỗi tấn.

Áp dụng cùng cách tính, phôi thép Thổ Nhĩ Kỳ (mã CN 7207 11 14) có chi phí 99,70 EUR mỗi tấn, còn phôi tấm Trung Quốc (mã CN 7207 12 10) là 177,48 EUR mỗi tấn.

Tuyến sản xuất vẫn là yếu tố quan trọng: nhà máy phát thải thấp có dữ liệu đã thẩm tra được tính theo phát thải của chính mình thay vì giá trị mặc định của quốc gia.

Thép chiếm 95,5% giá trị hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) EU nhập khẩu từ Việt Nam năm 2025: 2,36 tỷ EUR trên tổng 2,47 tỷ EUR (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Tính theo khối lượng, Việt Nam là nhà cung cấp thép mạ nhóm 7210 lớn thứ hai của EU, chỉ sau Hàn Quốc (thứ ba theo giá trị, sau Hàn Quốc và Trung Quốc).

Cơ sở pháp lý là Quy định (EU) 2023/956 của Nghị viện châu Âu và Hội đồng ngày 10 tháng 5 năm 2023 về việc thiết lập cơ chế điều chỉnh biên giới carbon.

Doanh nghiệp thép Việt Nam không có nghĩa vụ pháp lý theo CBAM, nhưng chi phí chứng chỉ mà người mua EU phải gánh phụ thuộc vào lượng phát thải gắn liền được khai cho từng lô hàng.

Trang này trình bày chi phí theo mã CN, giá carbon của Việt Nam, dữ liệu cần cung cấp và các hướng ứng phó từ năm 2026.


Thép Việt Nam xuất khẩu sang EU: sản phẩm thuộc diện CBAM và kim ngạch

Năm 2025, EU nhập khẩu từ Việt Nam 2.937.281 tấn hàng hóa sắt thép thuộc diện CBAM, trị giá 2,36 tỷ EUR, chiếm 3,9% giá trị và 5,1% khối lượng nhập khẩu từ ngoài EU.

Trong số các nước cung cấp, Việt Nam đứng thứ 9 về giá trị và thứ 8 về khối lượng (hàng hóa Phụ lục I thuộc Chương 72 và 73, không gồm quặng sắt; Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Khối lượng năm 2025 giảm 13,9% so với mức 3.412.430 tấn của năm 2024, vốn đã tăng từ 2.808.343 tấn năm 2023. Các con số trên là số liệu của từng năm, không phải mức trung bình hằng năm.

Bảng dưới đây chia kim ngạch thép thành bốn nhóm; cộng các nhóm lại bằng tổng của ngành (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026).

Nhóm sản phẩm 2023 2024 2025 Tỷ trọng 2025 trong nhập khẩu ngoài EU (giá trị / khối lượng)
Thép thô và bán thành phẩm (7206, 7207, 7218, 7224) 249,4 triệu EUR; 414.811 tấn 311,7 triệu EUR; 542.055 tấn 348,2 triệu EUR; 740.412 tấn 6,3% / 7,3% (thứ 4 về khối lượng)
Gang, hợp kim fero và sắt hoàn nguyên trực tiếp 3,3 triệu EUR; 2.151 tấn 0,5 triệu EUR; 350 tấn 0,15 triệu EUR; 100 tấn dưới 0,1%
Thành phẩm Chương 72 1.774,6 triệu EUR; 2.174.190 tấn 1.856,7 triệu EUR; 2.627.979 tấn 1.336,8 triệu EUR; 1.885.353 tấn 5,3% / 6,0% (thứ 8 về khối lượng)
Sản phẩm Chương 73 (7301 đến 7311, 7318, 7326) 541,8 triệu EUR; 217.192 tấn 557,4 triệu EUR; 242.046 tấn 675,7 triệu EUR; 311.416 tấn 2,5% / 3,1% (thứ 7 về khối lượng)
Tổng sắt thép (không gồm quặng) 2.569,1 triệu EUR; 2.808.343 tấn 2.726,3 triệu EUR; 3.412.430 tấn 2.360,9 triệu EUR; 2.937.281 tấn 3,9% / 5,1%

Bảng sau liệt kê các nhóm hàng thép chính của Việt Nam năm 2025, xếp theo khối lượng (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Nhóm mã CN Sản phẩm Giá trị 2025 Khối lượng 2025 Tỷ trọng nhập khẩu ngoài EU (giá trị / khối lượng) Thứ hạng của Việt Nam (khối lượng)
7210 Thép cán phẳng không hợp kim, rộng từ 600 mm, đã mạ hoặc tráng phủ 744,2 triệu EUR 1.036.373 tấn 14,0% / 16,1% 2 (sau Hàn Quốc, 1.085.632 tấn)
7207 Bán thành phẩm bằng sắt hoặc thép không hợp kim (phôi) 311,6 triệu EUR 668.725 tấn 7,6% / 7,5% 5
7208 Thép cán phẳng không hợp kim, rộng từ 600 mm, cán nóng 219,3 triệu EUR 405.858 tấn 3,3% / 3,5% 9
7209 Thép cán phẳng không hợp kim, rộng từ 600 mm, cán nguội 148,0 triệu EUR 228.812 tấn 9,3% / 9,3% 5
7318 Vít, bu lông, đai ốc và sản phẩm tương tự bằng sắt thép 295,5 triệu EUR 149.193 tấn 4,5% / 8,1% 3 (sau Trung Quốc, Đài Loan)
7308 Kết cấu và bộ phận kết cấu bằng sắt thép 258,9 triệu EUR 120.309 tấn 4,2% / 4,4% 4
7213 Thép thanh, que cán nóng dạng cuộn cuốn không đều 50,7 triệu EUR 97.999 tấn 3,6% / 3,9% 8
7224 Thép hợp kim (trừ thép không gỉ) dạng thỏi và bán thành phẩm 36,6 triệu EUR 71.688 tấn 12,2% / 16,3% 3
7219 Thép không gỉ cán phẳng, rộng từ 600 mm 126,3 triệu EUR 56.888 tấn 6,1% / 5,5% 6

Biểu thuế của Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số; chỉ sáu chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU, và phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU. Danh mục đầy đủ có tại trang mã CN thép thuộc diện CBAM.

Nhận định của cbamguide.com (suy luận từ cơ cấu sản phẩm, không phải số liệu Eurostat): hàng thép Việt Nam vào EU chủ yếu là thép cán phẳng hạ nguồn (thép mạ 7210, thép cán nguội 7209), bu lông và kết cấu.

Phần lớn các sản phẩm này được làm từ thép cán nóng dạng cuộn, trong đó một phần là hàng nhập khẩu, nên dữ liệu tiền chất là vấn đề thực tiễn đầu tiên mà nhà xuất khẩu phải giải quyết.

Khối lượng thép cán nóng nhóm 7208 giảm 64%, từ 1.115.074 tấn năm 2023 xuống 726.825 tấn năm 2024 và 405.858 tấn năm 2025. Mức giảm năm 2024 diễn ra trước khi EU áp thuế chống bán phá giá.

Với mức giảm năm 2025, một nguyên nhân có thể là thuế chống bán phá giá tạm thời từ tháng 4 năm 2025, sau đó là thuế chính thức theo Quy định thực thi (EU) 2025/1919 ngày 25 tháng 9 năm 2025: mức 12,1% đối với Formosa Hà Tĩnh và mọi hàng nhập khẩu khác xuất xứ Việt Nam; biện pháp này không áp dụng cho Tập đoàn Hòa Phát.

Số liệu thống kê không chứng minh được quan hệ nhân quả, và thuế chống bán phá giá không phải là chi phí CBAM.


Chi phí CBAM của thép Việt Nam theo mã CN (2026 và 2030)

Số chứng chỉ CBAM phải nộp bằng phát thải gắn liền cụ thể trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, nhân với khối lượng hàng hóa.

Công thức của cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU là: số chứng chỉ = max[0; phát thải gắn liền cụ thể trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí trừ giá carbon đã thực trả theo Điều 9] × khối lượng (điểm (c) khoản 2 Điều 6 và Điều 31 Quy định (EU) 2023/956).

Khoản điều chỉnh mỗi tấn = hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM của hàng hóa, theo Quy định thực thi (EU) 2025/2620.

Hệ số CBAM là 97,5% trong năm 2026 (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC). Hệ số điều chỉnh liên ngành là 100% trong giai đoạn 2026-2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862).

Hệ số CBAM 97,5% là tỷ lệ phân bổ miễn phí trong Hệ thống mua bán phát thải của EU (EU ETS) mà nhà sản xuất EU vẫn được giữ lại.

Do khoản điều chỉnh là một lượng cố định trên mỗi tấn sản phẩm, mọi tấn CO₂e vượt định mức CBAM, kể cả toàn bộ phần cộng thêm, đều chịu đủ giá chứng chỉ ngay từ năm 2026.

Ví dụ với thép cán nóng mã CN 7208 39 00 xuất xứ Việt Nam, nhập khẩu năm 2026 theo giá trị mặc định: 2,350 × 1,10 = 2,585; khoản điều chỉnh 0,975 × 1,00 × 1,370 = 1,33575; số chứng chỉ 1,24925 mỗi tấn; 102,84 EUR mỗi tấn theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR.

Bảng dưới đây áp dụng cùng phương pháp cho mười sản phẩm thép chính của Việt Nam, tính ngày 4 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js.

Giá trị mặc định là giá trị "tổng phát thải" trong bảng Việt Nam tại Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621; phụ lục này đã được Quy định thực thi (EU) 2026/1740 thay thế. Định mức CBAM là giá trị Cột B theo tuyến ghi trong bảng đó.

Sản phẩm (mã CN) Giá trị mặc định Việt Nam (tCO₂e/tấn) Năm 2026 (cộng thêm 10%) Định mức CBAM (Cột B, tuyến) Số chứng chỉ 2026 (mỗi tấn sản phẩm) Chi phí 2026 (mỗi tấn sản phẩm) Chi phí 2030 (mỗi tấn sản phẩm)
Phôi thép (7207 11 14) 2,350 2,585 1,364 (C) 1,2551 103,32 EUR 193,66 EUR
Thép cán nóng (7208 39 00) 2,350 2,585 1,370 (C) 1,24925 102,84 EUR 193,41 EUR
Thép cán nguội (7209 17 90) 2,370 2,607 1,458 (C) 1,18545 97,59 EUR 191,82 EUR
Thép mạ kẽm (7210 49 00) 2,370 2,607 1,491 (C) 1,153275 94,94 EUR 190,42 EUR
Thép dây cán nóng (7213 91 10) 2,350 2,585 1,364 (C) 1,2551 103,32 EUR 193,66 EUR
Ống thép hàn tròn (7306 30 77) 2,370 2,607 1,491 (C) 1,153275 94,94 EUR 190,42 EUR
Kết cấu thép (7308 90 98) 2,840 3,124 1,491 (C) 1,670275 137,50 EUR 240,71 EUR
Bu lông lục giác (7318 15 88) 2,750 3,025 1,364 (C) 1,6951 139,54 EUR 236,47 EUR
Bán thành phẩm thép hợp kim (7224 90 18) 3,440 3,784 1,807 (F) 2,022175 166,47 EUR 298,61 EUR
Thép không gỉ cán nguội (7219 34 10) 5,020 (giá trị "Các nước khác") 5,522 1,270 (không ghi tuyến) 4,28375 352,64 EUR 485,07 EUR

Cột 2030 giữ nguyên giá trị mặc định và mức giá 82,32 EUR, đồng thời áp dụng hệ số cộng thêm 30% và hệ số CBAM 51,5% của năm 2030 (định mức thép hợp kim 1,640 và thép không gỉ 1,230 cho giai đoạn 2028-2030). Định mức CBAM có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ ngày 1 tháng 1 năm 2027 (đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620), nên số liệu 2030 chỉ mang tính tham khảo.

Bảng Việt Nam không có giá trị cho thép không gỉ (các dòng 7218 đến 7223 ghi dấu gạch), nên áp dụng giá trị của dòng "Các nước và vùng lãnh thổ khác".

Với 56.888 tấn thép không gỉ cán phẳng vào EU năm 2025, đây là nhóm hàng của Việt Nam có chi phí mặc định cao nhất, đồng thời là nhóm mà dữ liệu thực tế mang lại khoản tiết kiệm lớn nhất.

Chi phí của thép mạ 7210 49 00 tăng dần theo lộ trình của hệ số cộng thêm và hệ số CBAM. Ở mức giá không đổi 82,32 EUR, chi phí mỗi tấn sản phẩm là 94,94 EUR năm 2026, 117,52 EUR năm 2027, 143,16 EUR năm 2028 và 190,42 EUR năm 2030, tính trên định mức hiện hành (định mức có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027).

Từ năm 2034 không còn áp dụng hệ số CBAM, nên chi phí theo giá trị mặc định là 3,081 × 82,32 = 253,63 EUR mỗi tấn ở cùng mức giá.

Doanh nghiệp có thể ước tính chi phí cho sản phẩm và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.

So sánh giá trị mặc định của thép mạ Việt Nam với các nước cung cấp khác

Giá trị mặc định của thép mạ Việt Nam (2,370 tCO₂e/tấn) cao hơn Nhật Bản (2,130), Hàn Quốc (2,144) và Đài Loan (2,333), nhưng thấp hơn Thổ Nhĩ Kỳ (2,510), Trung Quốc (3,205) và Ấn Độ (4,280).

Bảng sau so sánh chi phí cho cùng mã CN 7210 49 00 nhập khẩu theo giá trị mặc định (82,32 EUR; Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620; tính ngày 4/11/2026).

Nước xuất xứ Giá trị mặc định (tCO₂e/tấn) Số chứng chỉ 2026 (mỗi tấn sản phẩm) Chi phí 2026 Chi phí 2030
Nhật Bản 2,130 0,889275 73,21 EUR 164,73 EUR
Hàn Quốc 2,144 0,904675 74,47 EUR 166,23 EUR
Đài Loan 2,333 1,112575 91,59 EUR 186,46 EUR
Việt Nam 2,370 1,153275 94,94 EUR 190,42 EUR
Thổ Nhĩ Kỳ 2,510 1,307275 107,61 EUR 205,40 EUR
Trung Quốc 3,205 2,071775 170,55 EUR 279,78 EUR
Ấn Độ 4,280 3,254275 267,89 EUR 394,82 EUR

Hàn Quốc, nhà cung cấp thép mạ số một của EU, có chi phí mặc định năm 2026 là 74,47 EUR mỗi tấn, so với 94,94 EUR của Việt Nam.

Trung Quốc, nhà cung cấp lớn thứ ba theo khối lượng với 937.081 tấn năm 2025, chịu 170,55 EUR mỗi tấn. Đối với thép mạ, Việt Nam có lợi thế lớn so với Trung Quốc, còn khoảng cách với Hàn Quốc và Nhật Bản chỉ có thể thu hẹp bằng dữ liệu thực tế đã thẩm tra.

Theo giá trị mặc định, thép lò điện của Việt Nam cũng bị tính như thép lò cao

Khi dùng giá trị mặc định, nhà xuất khẩu không chọn được tuyến sản xuất: định mức CBAM được xác định theo tuyến ghi trong bảng Việt Nam tại Phụ lục I (điểm 5.1 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Các dòng thép carbon trong bảng Việt Nam ghi tuyến C (lò cao - lò thổi oxy) hoặc C/F; không dòng nào ghi tuyến D hoặc E của lò điện hồ quang.

Vì vậy, thép của nhà máy lò điện dùng phế liệu vẫn được tính như thép lò cao cho đến khi có số liệu phát thải thực tế đã thẩm tra. Trang tuyến lò điện hồ quang (EAF) giải thích sự khác biệt giữa hai tuyến.

Định mức Cột B cho nhóm 7208 là 1,370 tCO₂e/tấn cho BF/BOF (C), 0,481 cho DRI/EAF (D) và 0,072 cho phế liệu/EAF (E); với mã 7207 11 14 là 1,364, 0,475 và 0,066; với nhóm 7210 là 1,491, 0,567 và 0,141.

Khi khai theo phát thải thực tế, khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí được tính theo định mức của quy trình (Cột A) cộng phần phân bổ miễn phí gắn trong tiền chất. Hệ số cộng thêm là 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028.


Cách tính phát thải gắn liền của thép theo CBAM

Phát thải gắn liền của thép là phát thải trực tiếp trên mỗi tấn sản phẩm, được xác định ở cấp cơ sở sản xuất theo phương pháp của Quy định thực thi (EU) 2025/2547.

Phát thải gián tiếp từ điện tiêu thụ không được tính cho các hàng hóa Chương 72 và 73 có tên trong Phụ lục II.

Trong ngành sắt thép, phát thải gián tiếp chỉ được tính cho quặng sắt đã kết tụ (thiêu kết hoặc viên, mã CN 2601 12 00), vì Phụ lục II không liệt kê mã này (khoản 1 Điều 7). Khái niệm phát thải gắn liền được định nghĩa tại khoản 22 Điều 3.

Điểm B.2 Phụ lục II Quy định thực thi (EU) 2025/2547 cho phép nhà vận hành (doanh nghiệp vận hành cơ sở sản xuất) ngoài EU chọn một trong hai phương pháp giám sát.

Phương pháp dựa trên tính toán dùng số liệu hoạt động và hệ số tính toán, theo phương pháp tiêu chuẩn (điểm B.3.1) hoặc phương pháp cân bằng khối lượng (điểm B.3.2), tức tính carbon đi vào qua nhiên liệu và nguyên liệu trừ carbon đi ra trong sản phẩm, xỉ và chất thải.

Phương pháp dựa trên đo lường (điểm B.6) đo liên tục nồng độ CO₂ và lưu lượng khí thải.

Nhà vận hành chọn phương pháp cho kết quả chính xác và tin cậy nhất, và có thể kết hợp nhiều phương pháp cho các phần khác nhau của cơ sở.

Dù chọn phương pháp nào, nhà vận hành cũng phải ghi rõ trong kế hoạch giám sát; kế hoạch này xác định ranh giới hệ thống cho mọi quy trình sản xuất liên quan.

Tiền chất: bài toán của doanh nghiệp cán nguội và mạ

Thép cán nguội, thép mạ, ống, bu lông và kết cấu là hàng hóa phức tạp: phát thải gắn liền gồm phát thải trực tiếp của công đoạn gia công cộng phát thải gắn liền của tiền chất, chủ yếu là thép cán nóng dạng cuộn (điểm 1 Phụ lục IV Quy định (EU) 2023/956).

Khi khai theo giá trị mặc định, người khai báo dùng giá trị của Việt Nam cho mã CN của sản phẩm cuối cùng, bất kể cuộn cán nóng được mua từ đâu.

Khi khai theo phát thải thực tế, dây chuyền mạ hoặc cán nguội cần dữ liệu tiền chất từ nhà cung cấp cuộn cán nóng, dù đó là nhà máy trong nước hay nguồn nhập khẩu.

Điều 27 Quy định (EU) 2023/956 về chống lẩn tránh nhắm vào những thay đổi trong mô hình thương mại không có lý do kinh tế nào khác ngoài việc né tránh nghĩa vụ CBAM.

Tính đến ngày 12 tháng 10 năm 2026, cbamguide.com chưa tìm thấy văn bản nào của Ủy ban châu Âu nêu tên hoạt động gia công thép tại Việt Nam là mô hình đang bị giám sát.

Hồ sơ xuất xứ và hồ sơ sản xuất của tiền chất vẫn là bằng chứng tốt nhất; chi tiết tại trang quy định chống lẩn tránh của CBAM.

Phế liệu sắt thép (mã CN 7204) không thuộc Phụ lục I, nên không mang phát thải gắn liền vào sản phẩm như một tiền chất.

Cơ sở lò cao - lò thổi oxy tăng tỷ lệ phế liệu sẽ giảm được phát thải gắn liền cụ thể tính toán. Điều này tạo động lực tài chính trực tiếp để ghi nhận và tối đa hóa tỷ lệ phế liệu, nhất là khi hệ số CBAM giảm dần sau năm 2027.

Dữ liệu của nhà xuất khẩu đến được nhà nhập khẩu EU qua hai con đường.

Nhà vận hành đã đăng ký chỉ cần tải dữ liệu cơ sở lên Cổng O3CI dành cho nhà vận hành cơ sở ở nước thứ ba (thuộc Hệ thống đăng ký CBAM) một lần, và sau khi được thẩm tra, dữ liệu có thể chia sẻ cho mọi người mua EU.

Nhà vận hành chưa đăng ký thì gửi trực tiếp cùng một báo cáo cho từng người mua. Nếu không có dữ liệu đã thẩm tra, nhà nhập khẩu dùng giá trị mặc định kèm hệ số cộng thêm và thường yêu cầu giảm giá mua để bù lại.


Tác động thực tế của CBAM đối với doanh nghiệp thép Việt Nam

Doanh nghiệp thép Việt Nam không có nghĩa vụ pháp lý theo CBAM; nghĩa vụ mua và nộp lại chứng chỉ CBAM thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép tại EU.

Người khai báo là nhà nhập khẩu EU hoặc đại diện hải quan gián tiếp của nhà nhập khẩu (thực tế thường được gọi là đại lý hải quan, nhưng theo Điều 5, chỉ đại diện gián tiếp đứng tên chính mình mới được cấp tư cách này).

Tuy vậy, tác động thương mại đến ngay: nhà xuất khẩu chứng minh được mức phát thải thấp đã thẩm tra sẽ được người mua ưu tiên, còn nhà xuất khẩu phụ thuộc vào giá trị mặc định sẽ mất sức cạnh tranh về giá.

CBAM tạo ra bốn hệ quả thương mại đối với doanh nghiệp thép Việt Nam.

  1. Người mua EU dùng phát thải gắn liền của từng lô hàng để tính số chứng chỉ phải nộp. Số liệu thấp hơn đã được thẩm tra giúp giảm chi phí của người mua và củng cố quan hệ mua bán.
  2. Giá trị mặc định được đặt ở mức cao để khuyến khích cung cấp dữ liệu. Hệ số cộng thêm theo Quy định thực thi (EU) 2025/2621 là 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028, và phần cộng thêm chịu toàn bộ giá chứng chỉ.
  3. Dữ liệu đã thẩm tra dùng được cho mọi người mua EU. Dữ liệu tải lên Cổng O3CI một lần có thể chia sẻ cho mọi nhà nhập khẩu hàng hóa của cơ sở, nên chi phí thẩm tra được phân bổ cho toàn bộ khách hàng.
  4. Áp lực chi phí tăng mạnh trong giai đoạn 2028-2030. Hệ số CBAM giảm từ 90% năm 2028 xuống 51,5% năm 2030. Chi phí của thép mạ Việt Nam tăng từ 143,16 EUR lên 190,42 EUR mỗi tấn ở mức giá không đổi 82,32 EUR, tính trên định mức hiện hành (có thể được cập nhật từ năm 2027).

Bối cảnh chung của toàn ngành, gồm các mã CN Chương 72 và 73, quy tắc tiền chất đối với cuộn cán nóng và cách xử lý các sản phẩm hạ nguồn như ống và thép hình, được trình bày tại hướng dẫn CBAM ngành thép.


Bản tin CBAM (tiếng Anh)

Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Giá carbon của Việt Nam có được khấu trừ theo Điều 9 không?

Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ.

Dự thảo quy định thực thi về khấu trừ giá carbon đã thực trả tại nước thứ ba được công bố ngày 13 tháng 5 năm 2026 và lấy ý kiến đến ngày 10 tháng 6 năm 2026; tính đến ngày 4/11/2026, dự thảo này chưa được thông qua.

Chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận. Khoản khấu trừ chỉ áp dụng cho giá carbon đã thực trả, sau khi trừ mọi khoản hoàn trả hoặc bồi thường (khoản 1 Điều 9); hạn ngạch được cấp miễn phí không tạo ra giá carbon đã thực trả.

Bảng sau tóm tắt các công cụ định giá carbon tại Việt Nam có liên quan đến thép (nguồn ghi trong bảng, kiểm tra ngày 4/11/2026).

Công cụ Nội dung Tình trạng Quan hệ với CBAM thép
Thị trường carbon thí điểm Nghị định 119/2025/NĐ-CP ngày 9/6/2025 sửa đổi Nghị định 06/2022/NĐ-CP; tổng hạn ngạch 243.082.392 tCO₂e cho năm 2025 và 268.391.454 tCO₂e cho năm 2026 (Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026) Đang thí điểm, phân bổ miễn phí (ICAP, 25/3/2026) Hạn ngạch miễn phí không phải giá đã thực trả
Phân bổ cho cơ sở thép Formosa Hà Tĩnh 13.666.930 tCO₂e, Hòa Phát Dung Quất 11.218.848 tCO₂e cho năm 2025 (Quyết định 699/QĐ-BNNMT, theo VnEconomy ngày 9/3/2026) 25 cơ sở sản xuất thép thô Cơ sở cán, mạ và gia công nằm ngoài thí điểm
Sàn giao dịch carbon trong nước (HNX) Mở ngày 29/6/2026; đến ngày 28/9/2026 có 7 giao dịch, 1.310 hạn ngạch, khoảng 174,8 triệu đồng, giá 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e (VietnamFinance, 29/9/2026) Thanh khoản rất thấp Chỉ phần hạn ngạch mua thêm để bù thiếu mới có thể được coi là giá carbon đã thực trả
Thuế carbon, phí carbon Không có Chưa ban hành tính đến ngày 4/11/2026 Không có khoản nào để khai báo

Hiện vẫn còn năm câu hỏi chưa có lời giải đáp.

  • Hạn ngạch mua trên HNX để bù thiếu hoặc tín chỉ carbon trong nước dùng để bù trừ có được coi là giá carbon đã thực trả hay không, và phần phân bổ miễn phí được trừ ra thế nào theo quy định thực thi cuối cùng
  • Thời điểm: hạn ngạch cho phát thải giai đoạn 2025-2026 được nộp trả trước ngày 31 tháng 12 năm 2027 (theo cách hiểu của cbamguide.com về Nghị định 119/2025/NĐ-CP), tức là sau hạn chót nộp tờ khai CBAM đầu tiên ngày 30 tháng 9 năm 2027
  • Phương thức phân bổ giai đoạn 2027-2028 (miễn phí hay đấu giá một phần) chưa được quyết định; hạn phê duyệt là ngày 31 tháng 10 năm 2027
  • Ủy ban châu Âu có ấn định giá carbon mặc định hằng năm cho Việt Nam theo khoản 4 Điều 9 hay không
  • Theo quy định cuối cùng, giá carbon phát sinh ở khâu thép thô sẽ được chuyển vào hàng hóa phức tạp như thép mạ ra sao

Khi khai theo giá trị mặc định, nhà nhập khẩu chỉ có thể yêu cầu giảm trừ dựa trên giá carbon mặc định hằng năm mà Ủy ban châu Âu có thể ấn định cho từng nước từ năm 2027 (khoản 4 Điều 9); hiện chưa có mức giá nào cho Việt Nam.

Hồ sơ chứng minh phải được một bên độc lập với người khai báo và với cơ quan nhà nước của nước thứ ba chứng nhận (khoản 2 Điều 9).

Hồ sơ được lưu giữ đến hết năm thứ tư sau năm tờ khai được nộp hoặc lẽ ra phải được nộp (khoản 3 Điều 9).

Chi tiết về điều kiện và hồ sơ có tại trang khấu trừ giá carbon đã thực trả.


Doanh nghiệp thép Việt Nam cần cung cấp dữ liệu gì cho người mua EU?

Để không phải dùng giá trị mặc định, nhà nhập khẩu EU cần số liệu phát thải gắn liền cụ thể của từng cơ sở đã sản xuất ra hàng hóa.

Báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu (điểm 1.2 Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547), là một phần của cấu trúc bắt buộc gồm ba tài liệu theo Hướng dẫn số 3 của Ủy ban châu Âu ngày 14 tháng 8 năm 2026, và phải lập bằng tiếng Anh (khoản 4 Điều 10 Quy định thực thi (EU) 2025/2547).

Cấu trúc này thay thế mẫu trao đổi thông tin tùy chọn của giai đoạn chuyển tiếp. Danh mục chi tiết có tại trang yêu cầu dữ liệu đối với nhà xuất khẩu.

Cơ sở thép Việt Nam cần chuẩn bị năm nhóm dữ liệu sau.

  1. Thông tin nhận diện cơ sở: tên và số đăng ký của nhà vận hành, tên và địa chỉ cơ sở, UN/LOCODE, tọa độ địa lý đến 6 chữ số thập phân và, với cơ sở đã đăng ký, mã định danh trong Hệ thống đăng ký CBAM.
  2. Phân loại tuyến sản xuất: tuyến theo định nghĩa của Ủy ban châu Âu (BF-BOF, DRI-EAF hoặc phế liệu-EAF) và tỷ lệ phế liệu đầu vào.
  3. Phát thải gắn liền trực tiếp cụ thể: tCO₂e trên mỗi tấn sản phẩm, xác định bằng phương pháp dựa trên tính toán (tiêu chuẩn hoặc cân bằng khối lượng) hoặc dựa trên đo lường theo Phụ lục II Quy định thực thi (EU) 2025/2547.
  4. Kế hoạch giám sát: tài liệu xác định ranh giới hệ thống, mọi nguồn phát thải, thiết bị đo và quy trình bảo đảm chất lượng dữ liệu.
  5. Dữ liệu giá carbon (nếu có): hồ sơ về giá carbon đã thực trả cho mỗi tCO₂e theo cơ chế trong nước, sau khi trừ phần phân bổ miễn phí, phục vụ khấu trừ theo Điều 9.

Chỉ cần thẩm tra khi khai báo theo phát thải thực tế (khoản 1 Điều 8); tờ khai theo giá trị mặc định không cần đơn vị thẩm tra. Đơn vị thẩm tra CBAM chỉ được công nhận bởi tổ chức công nhận quốc gia của nước thành viên EU, theo Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551 và tiêu chuẩn EN ISO/IEC 17029:2019.

Năm đầu tiên phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546).

Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, có bảy đơn vị thẩm tra được ghi nhận là đã được năm tổ chức công nhận quốc gia công nhận: EmiCert S.A. (ESYD, Hy Lạp); Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. và SGS ICS Italia S.r.l.

(Accredia, Ý); Intertek Certification AB (Swedac, Thụy Điển); Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC) tại Damietta, Ai Cập (RvA, Hà Lan, ngày 22/10/2026, đơn vị đầu tiên đặt ngoài EU); và SGS BELGIUM nv (BELAC, Bỉ, phạm vi có hiệu lực từ ngày 5/11/2026).

ISSC được công nhận theo thủ tục TAB của RvA: việc đánh giá đầy đủ đã hoàn tất, RvA tham dự đợt thẩm tra CBAM đầu tiên của đơn vị rồi chuyển thành công nhận thông thường.

Sáu đơn vị đặt tại EU, một đơn vị tại Ai Cập, không có đơn vị nào tại Việt Nam.

DNV công bố ngày 6/11/2026 đã được Accredia công nhận, nhưng đến ngày 11/11/2026 Accredia chưa công bố quyết định nên DNV chưa được tính. Tính đến ngày 12/11/2026, Ủy ban châu Âu chưa công bố danh sách chính thức.

Tổ chức công nhận của Việt Nam không thể công nhận đơn vị thẩm tra CBAM. Đơn vị thẩm tra đặt tại Việt Nam phải nộp hồ sơ cho một trong bảy tổ chức công nhận quốc gia của EU có nhận hồ sơ từ bên ngoài EU (bảng tổng hợp tình hình của Ủy ban châu Âu ngày 9 tháng 11 năm 2026).

Hoạt động thẩm định kết quả kiểm kê khí nhà kính trong nước không phải là thẩm tra CBAM.

Các đơn vị thẩm tra báo giá từ 5.000 đến 50.000 EUR cho mỗi cơ sở mỗi kỳ báo cáo, tùy độ phức tạp của cơ sở và chi phí đi lại; đây là ước tính thị trường, không phải số liệu của Ủy ban châu Âu.

Danh sách cập nhật có tại trang đơn vị thẩm tra CBAM được công nhận.


Doanh nghiệp thép Việt Nam nên ứng phó với CBAM như thế nào?

Doanh nghiệp thép Việt Nam có bốn hướng ứng phó; việc lựa chọn tùy thuộc vào thời gian, nguồn vốn và cường độ phát thải hiện tại.

Hướng 1: Đo và thẩm tra phát thải thực tế ngay từ bây giờ. Cơ sở có phát thải thực tế thấp hơn giá trị mặc định (đã cộng hệ số cộng thêm) có lợi thế chi phí ngay từ năm đầu, vì phần vượt định mức chịu toàn bộ giá chứng chỉ.

Theo giá trị mặc định, thép mạ 7210 49 00 được tính trên 2,607 tCO₂e/tấn năm 2026; sau khoản điều chỉnh 1,453725 còn 1,153275 chứng chỉ, tức 94,94 EUR mỗi tấn.

Mức tiết kiệm nhờ dữ liệu thực tế phụ thuộc vào phát thải đã thẩm tra của chính cơ sở và vào cách tính định mức, vốn khác nhau giữa hai trường hợp: Cột A cộng phân bổ miễn phí của tiền chất khi khai theo phát thải thực tế, Cột B khi khai theo giá trị mặc định.

Với dây chuyền mạ, kết quả phụ thuộc nhiều nhất vào dữ liệu của nhà cung cấp cuộn cán nóng.

Hướng 2: Tăng tỷ lệ phế liệu. Phế liệu không mang phát thải gắn liền vào sản phẩm, nên việc tăng tỷ lệ phế liệu tái chế trong lò cao - lò thổi oxy hoặc lò điện hồ quang trực tiếp làm giảm phát thải gắn liền được khai báo. Hướng này không đòi hỏi công nghệ sản xuất mới.

Hướng 3: Đầu tư DRI-EAF hoặc DRI dùng hydro. Lò điện dùng sắt hoàn nguyên trực tiếp từ khí tự nhiên phát thải ít hơn nhiều so với lò cao: định mức Cột B cho thép cán nóng (nhóm 7208) là 0,481 tCO₂e/tấn cho DRI/EAF và 1,370 cho BF/BOF (Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

DRI dùng hydro đưa phát thải gắn liền về gần bằng không, nhưng đòi hỏi vốn lớn và thời gian chuẩn bị dài.

Hướng 4: Thúc đẩy phát triển định giá carbon trong nước. Giá carbon mà nhà sản xuất thực trả trong nước có thể giúp giảm số chứng chỉ mà nhà nhập khẩu EU phải nộp lại theo Điều 9. Bộ Công Thương là đầu mối xây dựng đề án ứng phó với CBAM (Thông báo 6082/VPCP-NN của Văn phòng Chính phủ, được Bộ Công Thương đưa tin ngày 28 tháng 8 năm 2024).

Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, quy định thực thi Điều 9 vẫn là dự thảo. Các bước chi tiết có tại trang chiến lược CBAM cho nhà xuất khẩu.

Chuyển hướng xuất khẩu sang thị trường ngoài EU là một lựa chọn cho giai đoạn 2026-2027, nhưng thuế CBAM của Vương quốc Anh, một sắc thuế riêng cho năm ngành, bắt đầu áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2027.

Mức thuế suất minh họa cho sắt thép, công bố ngày 16 tháng 10 năm 2026, là 9,69 GBP/tCO₂e và không làm phát sinh nghĩa vụ nộp thuế.

Tính đến ngày 12 tháng 10 năm 2026, Canada chưa ban hành cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới. Chi tiết về cơ chế của Anh có tại UK CBAM (tiếng Anh).


CBAM nhìn từ phía nhà nhập khẩu thép EU: khác gì so với nhà xuất khẩu

Nhà xuất khẩu thép Việt Nam và nhà nhập khẩu thép EU đứng ở hai phía của cùng một quan hệ tuân thủ.

Nhà xuất khẩu tạo ra dữ liệu phát thải gắn liền; nhà nhập khẩu khai báo, giữ và nộp lại chứng chỉ CBAM.

Tờ khai CBAM hằng năm và việc nộp lại chứng chỉ có hạn chót là ngày 30 tháng 9 của năm sau; lần đầu là ngày 30/9/2027 cho hàng nhập khẩu năm 2026 (khoản 1 Điều 6 và khoản 1 Điều 22).

Mối quan tâm của nhà xuất khẩu là giảm số liệu phát thải đã thẩm tra và giữ sức cạnh tranh; xem thêm CBAM cho nhà xuất khẩu ngoài EU.

Mối quan tâm của nhà nhập khẩu là mua chứng chỉ, duy trì số dư cuối quý và bảo đảm độ chính xác của tờ khai.

Từ năm 2027, vào cuối mỗi quý, số chứng chỉ trên tài khoản phải tương ứng với ít nhất 50% phát thải gắn liền của hàng nhập khẩu từ đầu năm, có tính đến khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí (khoản 2 Điều 22).

Yêu cầu này không áp dụng cho hàng nhập khẩu năm 2026. Chi tiết cho nhà nhập khẩu có tại hướng dẫn CBAM thép cho nhà nhập khẩu (tiếng Anh).


Ngoài CBAM, thép Việt Nam xuất sang EU còn chịu những biện pháp nào?

Thép Việt Nam xuất sang EU chịu ba biện pháp khác ngoài CBAM. Thứ nhất là thuế chống bán phá giá thép cán nóng theo Quy định thực thi (EU) 2025/1919 ngày 25 tháng 9 năm 2025 (12,1%; không áp dụng cho Tập đoàn Hòa Phát). Thứ hai là hạn ngạch thuế quan theo Quy định (EU) 2026/1384 về thép, áp dụng từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, tổng cộng 18.345.922 tấn mỗi năm, với thuế suất 50% cho lượng ngoài hạn ngạch.

Thứ ba là yêu cầu chứng minh nơi nấu chảy và đúc (melt and pour) theo Quy định thực thi (EU) 2026/1963, áp dụng từ ngày 1 tháng 10 năm 2026, chủ yếu bằng chứng chỉ chất lượng của nhà máy (mill certificate) có ghi số mẻ nấu. Trang này chưa kiểm tra hạn ngạch dành riêng cho Việt Nam. Các biện pháp này không phải là chi phí CBAM và không làm thay đổi số chứng chỉ, nhưng dây chuyền cán và mạ nên chuẩn bị đồng thời hồ sơ nơi nấu chảy và dữ liệu tiền chất.

Đề xuất mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn ảnh hưởng thế nào đến thép Việt Nam?

Mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn là đề xuất COM(2025)989 của Ủy ban châu Âu, chưa phải là luật; ngày áp dụng được đề xuất là ngày 1 tháng 1 năm 2028. Số sản phẩm theo từng lập trường là khoảng 180 (Ủy ban châu Âu), khoảng 200 (Hội đồng EU) và khoảng 457 (Nghị viện châu Âu, ước tính). Phiên đàm phán ba bên đầu tiên ngày 20 tháng 10 năm 2026 chưa đạt được thỏa thuận tổng thể; theo tin đưa, phiên thứ hai dự kiến diễn ra ngày 30 tháng 11 năm 2026.

Tất cả các lập trường hiện nay chỉ đề cập đến sản phẩm chứa thép và nhôm, không bao gồm hóa chất hay polyme. Bu lông, kết cấu và ống thép của Việt Nam đã thuộc Phụ lục I từ trước; đề xuất sẽ bổ sung các sản phẩm chế tạo có hàm lượng thép cao. Theo dõi tiến trình tại trang mở rộng CBAM sang sản phẩm hạ nguồn.

CBAM có phải là thuế đánh vào thép nhập khẩu không?

CBAM không phải là thuế đánh vào thép nhập khẩu. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.

Năm 2026, giá chứng chỉ CBAM là giá theo quý, tính từ giá đấu giá hạn ngạch EU ETS (khoản 1a Điều 21); từ năm 2027 là giá theo tuần (khoản 1 Điều 21). Tác động đến nhà xuất khẩu là gián tiếp: người mua EU yêu cầu giảm giá hoặc chuyển sang nhà cung cấp phát thải thấp hơn.

CBAM có áp dụng cho mọi sản phẩm thép không?

CBAM áp dụng cho 15 mục sắt thép trong Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956, gồm các mã CN thuộc Chương 72 và 73. Phạm vi gồm gang (7201), bán thành phẩm (7207), thép cán phẳng (7208 đến 7212), thép thanh và que (7213 đến 7217) và ống (7303 đến 7307). Phế liệu sắt thép (mã CN 7204) không thuộc phạm vi.

Ngưỡng miễn trừ là 50 tấn khối lượng tịnh mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm dương lịch, cộng dồn mọi mã CN (Điều 2a; điểm 1 Phụ lục VII). Nhà nhập khẩu được miễn phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan. Ngưỡng này áp dụng cho từng nhà nhập khẩu EU, không tính theo khối lượng xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Giá trị mặc định của thép Việt Nam là bao nhiêu?

Giá trị mặc định của Việt Nam là 2,350 tCO₂e mỗi tấn cho phôi thép (7207 11 14) và thép cán nóng (7208), theo Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740. Thép cán nguội (7209) và thép mạ (7210) là 2,370, kết cấu thép (7308) là 2,840, bu lông và vít (7318 15) là 2,750, đai ốc (7318 16) là 2,960.

Thép không gỉ không có giá trị riêng cho Việt Nam, nên áp dụng giá trị "Các nước khác" là 5,020 cho thép không gỉ cán nguội (7219 34). Năm 2026 cộng thêm 10%: thép cán nóng được tính trên 2,585, trừ khoản điều chỉnh 1,33575, còn 1,24925 chứng chỉ mỗi tấn sản phẩm. Bảng theo từng nước có tại giá trị mặc định CBAM cho nhà xuất khẩu.

Nhà nhập khẩu EU có được khấu trừ giá carbon đã trả tại Việt Nam không?

Nhà nhập khẩu EU có thể yêu cầu giảm trừ theo Điều 9 đối với giá carbon đã thực trả tại nước sản xuất, sau khi trừ mọi khoản hoàn trả hoặc bồi thường; hồ sơ do một bên độc lập chứng nhận (khoản 2 Điều 9). Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, quy định thực thi Điều 9 vẫn là dự thảo và chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận, kể cả thị trường carbon thí điểm của Việt Nam. Tín chỉ bù trừ tự nguyện, giá carbon nội bộ và trợ cấp năng lượng không được coi là giá carbon đã thực trả.

Doanh nghiệp Việt Nam tìm hướng dẫn về CBAM ở đâu?

Bộ Công Thương là đầu mối của Chính phủ về ứng phó với CBAM, và Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU cung cấp thông tin cảnh báo sớm qua các kênh của Bộ. Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) phát hành sổ tay hỏi đáp về CBAM vào tháng 12 năm 2024, được đăng trên trang của Cục Phòng vệ thương mại. Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, chưa tìm thấy chương trình hỗ trợ tài chính nào dành riêng cho việc tuân thủ CBAM.

Một số tài liệu tiếng Việt về CBAM, kể cả bài viết năm 2026, vẫn nêu hạn chót cũ từ trước Quy định (EU) 2025/2083 hoặc tính chi phí năm 2026 bằng một tỷ lệ phần trăm cố định của tổng chi phí; cả hai đều không đúng với quy định hiện hành. Hạn chót đúng là ngày 30 tháng 9 năm 2027, và chi phí phải được tính theo công thức pháp lý nêu ở trên. Tổng quan về Việt Nam có tại CBAM và Việt Nam, danh sách đơn vị tư vấn tại tư vấn CBAM tại Việt Nam.

Quý doanh nghiệp có thể gửi yêu cầu giới thiệu đơn vị hỗ trợ tính toán và thẩm tra qua trang hỗ trợ CBAM. Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.