Giá trị mặc định CBAM 2026: chi phí cho hàng xuất khẩu Việt Nam và lợi ích của dữ liệu phát thải đã thẩm tra

Theo giá trị mặc định CBAM, thép tôn mạ Việt Nam (mã CN 7210 49 00) nhập khẩu vào EU năm 2026 chịu chi phí 94,94 EUR mỗi tấn.

Nội dung trang

Theo giá trị mặc định CBAM, mỗi tấn thép tôn mạ Việt Nam (mã CN 7210 49 00) nhập khẩu vào EU năm 2026 chịu chi phí chứng chỉ 94,94 EUR, tính theo giá chứng chỉ chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e.

Hệ số cộng thêm trên giá trị mặc định tăng từ 10% năm 2026 lên 30% từ năm 2028 (Quy định thực thi (EU) 2025/2621).

Nhóm 7210 là mặt hàng thuộc diện CBAM lớn nhất mà EU nhập khẩu từ Việt Nam: 1.036.373 tấn, trị giá 744,2 triệu EUR năm 2025, và Việt Nam là nhà cung cấp lớn thứ hai của EU ở nhóm này, sau Hàn Quốc (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Giá trị mặc định của Việt Nam cho nhóm này là 2,370 tCO₂e mỗi tấn, tức 2,607 khi cộng 10%. Hàng hóa của cơ sở sản xuất có phát thải đã thẩm tra thấp hơn được tính theo con số thực tế của chính cơ sở đó.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.

Chênh lệch giữa giá trị mặc định và phát thải thực tế ảnh hưởng đến cả sáu ngành: sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và hydro.

Bài viết này trình bày cách áp dụng giá trị mặc định, chi phí cụ thể cho từng sản phẩm của Việt Nam và cách dữ liệu đã thẩm tra biến bất lợi về chi phí thành lợi thế cạnh tranh.


Giá trị mặc định CBAM là gì và tác động thế nào đến nhà xuất khẩu Việt Nam

Giá trị mặc định CBAM là cường độ phát thải do Ủy ban châu Âu công bố cho từng nước xuất xứ và từng mã CN, được dùng khi nhà nhập khẩu EU không có dữ liệu phát thải thực tế đã thẩm tra từ cơ sở sản xuất.

Căn cứ pháp lý là điểm (b) khoản 2 Điều 7 Quy định (EU) 2023/956 và Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, ban hành theo khoản 7 Điều 7. Giá trị mặc định được xác định ở mức cường độ phát thải bình quân của từng nước đối với từng nhóm sản phẩm, sau đó cộng thêm một tỷ lệ mang tính răn đe.

Mục đích của hệ số cộng thêm chính là khuyến khích nhà xuất khẩu cung cấp dữ liệu thực tế.

Bảng dưới đây tóm tắt mức hệ số cộng thêm theo từng năm, căn cứ phần giới thiệu của Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621.

Năm nhập khẩu Hệ số cộng thêm trên giá trị mặc định Áp dụng cho
2026 +10% Sắt thép, xi măng, nhôm, hydro
2027 +20% Sắt thép, xi măng, nhôm, hydro
Từ 2028 +30% Sắt thép, xi măng, nhôm, hydro
Từ 2026 Chỉ +1% Phân bón

Các phụ lục quy định giá trị mặc định đã được đính chính vào giữa năm 2026.

Quy định thực thi (EU) 2026/1740, thông qua ngày 20 tháng 7 năm 2026 và đăng trên Công báo EU ngày 31 tháng 7 năm 2026, sửa các số liệu và mã hàng hóa sai trong Phụ lục I và Phụ lục IV của Quy định thực thi (EU) 2025/2621, áp dụng hồi tố từ ngày 1 tháng 1 năm 2026.

Người khai báo sử dụng giá trị mặc định phải áp dụng các phụ lục đã sửa cho toàn bộ hàng nhập khẩu năm 2026. Phương pháp tính không thay đổi.

Ngày 3 tháng 8 năm 2026, Hải quan Phần Lan đã ra thông báo cấp quốc gia về việc đính chính. Bài tin đính chính theo IR 2026/1740 (tiếng Anh) nêu chi tiết các nội dung thay đổi.

Bản đính chính cũng đã có ở dạng bảng tính để sử dụng. Ngày 10 tháng 8 năm 2026, Tổng vụ Thuế và Liên minh Hải quan (DG TAXUD) đăng tệp Excel "Default values definitive period" đã sửa trên trang pháp luật và hướng dẫn CBAM, kèm ghi chú rằng bản hợp nhất của Quy định thực thi (EU) 2025/2621 sắp được công bố.

Phân tích của bản tin thị trường Stainless Espresso, đăng trên steelnews.biz ngày 13 tháng 8 năm 2026, cho thấy cả 46 thay đổi số liệu mang tính thực chất trong bản đính chính đều làm giảm giá trị mặc định.

Các trường hợp tăng duy nhất là tiền chất nhôm trong Phụ lục IV, tăng khoảng 47,5%.

Nhà nhập khẩu EU nào đã trích lập dự phòng chi phí năm 2026 theo số liệu hồi tháng 1 nhiều khả năng đã dự phòng thừa.

Giá trị mặc định giảm làm thu hẹp khoảng chênh lệch mà dự án thẩm tra cần tạo ra, trong khi giá trị tăng ở tiền chất nhôm khiến dữ liệu đã thẩm tra càng có giá trị ở các dòng hàng này.

Bài tin phân tích tệp Excel đã sửa (tiếng Anh) trình bày chi tiết số liệu.

Sau đính chính, bảng của Việt Nam ghi 2,350 tCO₂e mỗi tấn cho bán thành phẩm (7207 11 14) và thép cán nóng (7208), 2,370 cho thép cán nguội (7209) và thép tôn mạ (7210), 2,840 cho kết cấu thép (7308 90 98).

Mọi dòng thép carbon trong bảng của Việt Nam đều ghi lộ trình lò cao - lò thổi oxy (BF-BOF, lộ trình C).

Nhà sản xuất ngoài EU không có nghĩa vụ pháp lý trực tiếp theo Quy định (EU) 2023/956. Nghĩa vụ mua và nộp lại chứng chỉ CBAM thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép tại EU.

Trên thực tế, nhà nhập khẩu EU chuyển phần chi phí tăng thêm ngược về nhà xuất khẩu thông qua giá mua thấp hơn hoặc chuyển sang nhà cung cấp khác.

Trang tổng quan về CBAM của EU trình bày cách chi phí này được truyền dẫn, từ nghĩa vụ nộp lại chứng chỉ của nhà nhập khẩu đến giá bán của nhà xuất khẩu.

Với hàng hóa khai báo theo giá trị mặc định, nghĩa vụ năm 2026 không hề nhỏ. Theo luật, hệ số CBAM là tỷ lệ phân bổ miễn phí trong EU ETS còn được giữ lại, ở mức 97,5% năm 2026.

Khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí tính từ hệ số này là một lượng cố định trên mỗi tấn: 0,975 × định mức CBAM của hàng hóa.

Chỉ hàng hóa có phát thải đúng bằng định mức mới trả 2,5% tổng chi phí. Mọi tấn CO₂e vượt định mức, kể cả toàn bộ hệ số cộng thêm, chịu toàn bộ giá chứng chỉ.

Với thép cán nóng Việt Nam (mã CN 7208 39 00) khai báo theo giá trị mặc định, chi phí là 102,84 EUR mỗi tấn đối với hàng nhập khẩu năm 2026.

Với hàng nhập khẩu năm 2030, khi hệ số cộng thêm là 30% và hệ số CBAM còn 51,5%, chi phí lên tới 193,41 EUR mỗi tấn ở mức giá không đổi 82,32 EUR.

Con số năm 2030 dựa trên định mức hiện hành, có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027 (đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Nhà xuất khẩu nào coi năm 2026 là năm ít rủi ro đang đánh giá thấp một khoản chi phí sẽ còn tăng đến năm 2034, khi không còn hệ số CBAM nào được áp dụng và phân bổ miễn phí trong EU ETS cho hàng hóa thuộc diện CBAM chấm dứt.


Giá trị mặc định CBAM của Việt Nam và chi phí theo từng sản phẩm, giai đoạn 2026-2030

Số chứng chỉ CBAM phải nộp lại bằng phát thải gắn liền cụ thể trừ đi khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, nhân với khối lượng hàng hóa.

Công thức là: số chứng chỉ = max[0; phát thải gắn liền cụ thể trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí trừ giá carbon đã thực trả] × khối lượng (Điều 31 Quy định (EU) 2023/956; Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Khoản điều chỉnh mỗi tấn = hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM. Hệ số điều chỉnh liên ngành là 100% cho giai đoạn 2026-2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862).

Ví dụ tính cho thép cán nóng mã CN 7208 39 00 xuất xứ Việt Nam, nhập khẩu năm 2026 theo giá trị mặc định: 2,350 × 1,10 = 2,585; khoản điều chỉnh 0,975 × 1,00 × 1,370 = 1,33575; số chứng chỉ 1,24925 mỗi tấn; 102,84 EUR mỗi tấn theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR.

Bảng dưới đây áp dụng cùng phương pháp cho chín sản phẩm Việt Nam xuất khẩu sang EU.

Giá trị mặc định lấy từ cột "tổng phát thải" trong Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 (được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740); định mức lấy từ Cột B (Column B) tại điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620. Số liệu được tính ngày 4 tháng 11 năm 2026 bằng thư viện lib/cbam-law.js.

Sản phẩm (mã CN) Giá trị mặc định Việt Nam (tCO₂e/tấn) Lộ trình Định mức Cột B Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 2026 2027 2028 2030
Bán thành phẩm thép (7207 11 14) 2,350 C 1,364 1,2551 103,32 EUR 125,47 EUR 150,43 EUR 193,66 EUR
Thép cán nóng (7208 39 00) 2,350 C 1,370 1,24925 102,84 EUR 125,00 EUR 149,99 EUR 193,41 EUR
Thép cán nguội (7209 17 90) 2,370 C 1,458 1,18545 97,59 EUR 120,10 EUR 145,61 EUR 191,82 EUR
Thép tôn mạ (7210 49 00) 2,370 C 1,491 1,153275 94,94 EUR 117,52 EUR 143,16 EUR 190,42 EUR
Thép dây cán nóng dạng cuộn (7213 91 10) 2,350 C 1,364 1,2551 103,32 EUR 125,47 EUR 150,43 EUR 193,66 EUR
Kết cấu thép (7308 90 98) 2,840 C 1,491 1,670275 137,50 EUR 163,94 EUR 193,46 EUR 240,71 EUR
Nhôm chưa gia công (7601) 0,360 L 0,091 0,307275 25,29 EUR 28,45 EUR 31,78 EUR 34,67 EUR
Nhôm định hình (7604 10 90) 2,040 L 0,152 2,0958 172,53 EUR 189,63 EUR 207,05 EUR 211,87 EUR
Xi măng poóc lăng xám (2523 29 00) 1,440 (giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác") không ghi 0,666 0,93465 76,94 EUR 90,17 EUR 104,76 EUR 125,87 EUR

Chi phí tính trên mỗi tấn sản phẩm, ở giá không đổi 82,32 EUR/tCO₂e, với hệ số cộng thêm và hệ số CBAM của từng năm nhập khẩu (2027: 20% và 95%; 2028: 30% và 90%; 2030: 30% và 51,5%). Theo đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620, định mức dự kiến được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, nên các cột từ năm 2027 trở đi chỉ mang tính tham khảo.

Bảng của Việt Nam không có dòng nào cho xi măng, nên giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác" được áp dụng.

Với nhôm, bảng của Việt Nam ghi lộ trình L (nhôm thứ cấp) có định mức thấp, nên gần như toàn bộ giá trị mặc định của nhôm định hình chịu giá chứng chỉ.

Với phân nhóm 7318 15 (bu lông, vít), giá trị mặc định của Việt Nam là 2,750 tCO₂e mỗi tấn. Định mức CBAM tại điểm 5.3 của Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620 được đặt cho từng mã con 8 số, từ 7318 15 20 đến 7318 15 95, và khác nhau giữa thép không gỉ và thép khác, nên chi phí phụ thuộc vào mã CN chính xác.

Ví dụ, với bu lông đầu lục giác bằng thép (trừ thép không gỉ), có độ bền kéo từ 800 MPa trở lên (mã CN 7318 15 88): 2,750 × 1,10 = 3,025; khoản điều chỉnh 0,975 × 1,00 × 1,364 = 1,3299; số chứng chỉ 1,6951 mỗi tấn; 139,54 EUR mỗi tấn năm 2026 ở 82,32 EUR.

Doanh nghiệp có thể tự ước tính cho sản phẩm và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.

Biểu thuế xuất nhập khẩu của Việt Nam dùng mã AHTN 8 số, trong đó chỉ sáu số đầu (mã HS) trùng với mã CN của EU.

Phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU, vì vậy các mã trên trang này được viết theo cách ghi của EU.

So sánh các ước tính đã công bố tại Việt Nam với phương pháp tính theo luật

Ước tính 87 đến 94 EUR mỗi tấn cho quý I/2026 của VDSC, được báo chí Việt Nam trích dẫn, khớp với kết quả tính theo phương pháp của luật cho thép dẹt Việt Nam ở mức giá quý I/2026.

Ngày 3 tháng 5 năm 2026, báo Diễn đàn Doanh nghiệp dẫn ước tính của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC): nếu áp dụng giá trị mặc định hiện hành của EU, chi phí tuân thủ CBAM của nhà nhập khẩu thép Việt Nam tại EU trong quý I/2026 dao động từ 87 đến 94 EUR mỗi tấn thép. Áp dụng phương pháp tính theo luật với giá chính thức quý I/2026 là 75,36 EUR/tCO₂e, chi phí mỗi tấn là 86,91 EUR cho thép tôn mạ (7210 49 00), 89,34 EUR cho thép cán nguội (7209 17 90) và 94,14 EUR cho thép cán nóng (7208 39 00) (cbamguide.com tính ngày 4/11/2026).

Giá trị mặc định của Việt Nam cho thép dẹt là 2,350 đến 2,370 tCO₂e mỗi tấn. Giá trị mặc định không do cơ quan hải quan tự áp dụng: chính người khai báo CBAM được cấp phép đưa giá trị này vào tờ khai CBAM hằng năm.

Một số tài liệu tiếng Việt vẫn mô tả nghĩa vụ năm 2026 bằng một tỷ lệ cố định của tổng chi phí.

Cách tính đó bỏ qua việc khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí là một lượng cố định theo định mức, nên dẫn đến đánh giá thấp chi phí của hàng hóa dùng giá trị mặc định.

So sánh giá trị mặc định thép tôn mạ của Việt Nam với các nước cung cấp khác

Giá trị mặc định 2,370 tCO₂e của Việt Nam cho thép tôn mạ cao hơn Hàn Quốc (2,144), Nhật Bản (2,130) và Đài Loan (Trung Quốc) (2,333), nhưng thấp hơn nhiều so với Trung Quốc (3,205) và Ấn Độ (4,280).

Bảng dưới đây so sánh chi phí cho cùng mã CN 7210 49 00 nhập khẩu theo giá trị mặc định (82,32 EUR; Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620; định mức Cột B 1,491, lộ trình C; tính ngày 4/11/2026).

Nước xuất xứ Giá trị mặc định (tCO₂e/tấn) Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 Chi phí 2026 Chi phí 2030
Nhật Bản 2,130 0,889275 73,21 EUR 164,73 EUR
Hàn Quốc 2,144 0,904675 74,47 EUR 166,23 EUR
Đài Loan (Trung Quốc) 2,333 1,112575 91,59 EUR 186,46 EUR
Việt Nam 2,370 1,153275 94,94 EUR 190,42 EUR
Trung Quốc 3,205 2,071775 170,55 EUR 279,78 EUR
Ấn Độ 4,280 3,254275 267,89 EUR 394,82 EUR

Hàn Quốc là nhà cung cấp nhóm 7210 lớn nhất của EU với 1.085.632 tấn năm 2025, ngay trên Việt Nam với 1.036.373 tấn (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Khi cả hai cùng khai báo theo giá trị mặc định, chi phí CBAM năm 2026 của thép tôn mạ Hàn Quốc thấp hơn 20,46 EUR mỗi tấn. Dữ liệu đã thẩm tra là cách duy nhất để nhà máy Việt Nam xóa bỏ khoảng cách này.


Vì sao giá trị mặc định gây bất lợi cho nhà sản xuất hiệu quả

Giá trị mặc định gây bất lợi cho nhà sản xuất hiệu quả vì giá trị này phản ánh mức bình quân của cả nước chứ không phản ánh hiệu suất của từng cơ sở sản xuất.

Thép lò điện hồ quang (EAF) dùng phế liệu có cường độ phát thải ước khoảng 0,4 đến 0,6 tCO₂ mỗi tấn (chỉ mang tính tham khảo, không phải giá trị mặc định, định mức hay số liệu đã thẩm tra).

Giá trị mặc định của Thổ Nhĩ Kỳ cho bán thành phẩm (mã CN 7207 11 14) là 2,310 tCO₂e mỗi tấn, tức 2,541 khi cộng 10%, và dòng của nước này trong Phụ lục I ghi lộ trình BF-BOF.

Việt Nam cũng ở tình huống tương tự. Mọi dòng thép carbon trong bảng của Việt Nam ghi lộ trình C (BF-BOF), nên một nhà máy lò điện hồ quang dùng giá trị mặc định vẫn bị tính theo con số dựa trên lò cao, bất kể phát thải thực tế.

Nhà sản xuất hiệu quả chịu thiệt nhiều nhất, nhà sản xuất phát thải cao chịu thiệt ít nhất; nghịch lý này chỉ được khắc phục khi có dữ liệu thực tế đã thẩm tra.

Giá trị mặc định được xây dựng từ cường độ phát thải bình quân gia quyền của tất cả cơ sở trong cùng một nước và cùng một lộ trình sản xuất, dựa trên số liệu kiểm kê quốc gia và thống kê ngành, sau đó áp hệ số cộng thêm.

Hai nhà sản xuất cùng nước, cùng lộ trình chịu cùng một giá trị mặc định, kể cả khi một bên đã đầu tư thu hồi năng lượng, thay thế nguyên liệu bằng phế liệu hay tối ưu hóa quy trình.

Khi có phát thải gắn liền cụ thể thực tế đã thẩm tra (tCO₂e trên mỗi tấn hàng hóa), con số này thay thế hoàn toàn giá trị mặc định.

Nhà nhập khẩu EU khi đó nộp lại chứng chỉ theo con số đã thẩm tra thấp hơn, và chi phí thấp hơn được phản ánh vào điều khoản thương mại giữa nhà xuất khẩu và người mua.

Chỉ có hai căn cứ hợp lệ để tính: giá trị thực tế tính theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547 hoặc giá trị mặc định của Ủy ban châu Âu. Số liệu bình quân ngành không phải là căn cứ hợp lệ (khoản 2 Điều 7).

Báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg cũng không phải là báo cáo phát thải của nhà vận hành theo CBAM, và việc thẩm định kết quả kiểm kê trong nước không phải là thẩm tra CBAM.


Ví dụ so sánh chi phí: thép cán nóng theo giá trị mặc định và theo phát thải thực tế

Với thép cán nóng Việt Nam, chi phí theo giá trị mặc định có thể tính trước: 1,24925 chứng chỉ và 102,84 EUR mỗi tấn đối với hàng nhập khẩu năm 2026.

Giả định một nhà máy BF-BOF của Việt Nam xuất khẩu thép cán nóng (mã CN 7208 39 00) cho một người mua tại EU, là người khai báo CBAM được cấp phép theo Quy định (EU) 2023/956. Bảng dưới đây so sánh hai kịch bản.

Kịch bản Phát thải gắn liền cụ thể (tCO₂e/tấn) Khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 Chi phí mỗi tấn ở 82,32 EUR
Giá trị mặc định (2,350 cộng 10% của năm 2026) 2,585 0,975 × 1,370 (Cột B, lộ trình C) = 1,33575 1,24925 102,84 EUR
Phát thải thực tế đã thẩm tra Con số đã thẩm tra của chính nhà máy Định mức Cột A (0,044 cho mã CN 7208) cộng phân bổ miễn phí gắn trong tiền chất Tùy dữ liệu của nhà máy Không tính trong ví dụ này

Theo cách tính mặc định, chi phí tăng lên 193,41 EUR mỗi tấn với hàng nhập khẩu năm 2030 ở cùng mức giá (dựa trên định mức hiện hành, có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027).

Cách tính theo phát thải thực tế không thể quy về một con số chung nếu thiếu dữ liệu đã thẩm tra của nhà máy, vì khoản khấu trừ gồm định mức Cột A cộng phân bổ miễn phí gắn trong tiền chất.

Khoản tiết kiệm nhờ thẩm tra là chênh lệch giữa hai cách tính và chỉ xác định được từ số liệu đã thẩm tra. Để so sánh, cùng phép tính cho thép cán nóng Thổ Nhĩ Kỳ (mã CN 7208) cho kết quả: giá trị mặc định 2,428, tức 2,6708 khi cộng 10%; 1,33505 chứng chỉ; 109,90 EUR mỗi tấn năm 2026 và 201,75 EUR năm 2030.

Chi phí thẩm tra, theo báo giá của các đơn vị cung cấp dịch vụ, là 5.000 đến 50.000 EUR cho mỗi cơ sở mỗi kỳ báo cáo; đây là ước tính thị trường, không phải số liệu của Ủy ban châu Âu.

Với bất kỳ nhà máy nào giao hàng nghìn tấn mỗi năm cho người mua EU, khoản này nhỏ so với mức 102,84 EUR mỗi tấn theo giá trị mặc định.

Để hình dung quy mô: nếu toàn bộ 1.036.373 tấn thép tôn mạ nhập khẩu từ Việt Nam năm 2025 được khai báo theo giá trị mặc định ở mức chi phí năm 2026 của mã 7210 49 00, tổng chi phí chứng chỉ khoảng 98,4 triệu EUR (minh họa của cbamguide.com, không phải dự báo).

Phép tính dùng giá chứng chỉ CBAM chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e, công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026 (quý I: 75,36 EUR; quý II: 75,28 EUR).

Năm 2026, giá chứng chỉ CBAM là giá theo quý (khoản 1a Điều 21); từ năm 2027 là giá theo tuần (khoản 1 Điều 21). Giá chứng chỉ cao hơn làm chi phí của mỗi tấn CO₂e vượt khoản điều chỉnh tăng theo tỷ lệ tương ứng, và ngược lại.

Nhiều nhà máy Việt Nam cán nguội và mạ từ thép cuộn cán nóng mua ngoài, một phần trong đó là hàng nhập khẩu (suy luận từ cơ cấu sản phẩm, không phải số liệu Eurostat).

Khi khai báo theo phát thải thực tế, các nhà máy này cần dữ liệu phát thải gắn liền của tiền chất do nhà cung cấp thép cuộn cung cấp, như trình bày tại trang yêu cầu dữ liệu CBAM cho nhà xuất khẩu.

Nhìn từ phía nhà nhập khẩu EU (trang giá trị mặc định CBAM), logic cũng tương tự: nhà nhập khẩu nhận được dữ liệu đã thẩm tra từ nhà xuất khẩu phải nộp ít chứng chỉ hơn và có lợi thế thương mại so với nhà nhập khẩu dựa vào giá trị mặc định.


Ngành nào chịu tác động lớn nhất từ giá trị mặc định CBAM

Bốn cặp sản phẩm và xuất xứ dưới đây cho thấy chi phí tính theo giá trị mặc định chênh lệch lớn giữa các ngành.

Sản phẩm Xuất xứ Giá trị mặc định Phụ lục I (tCO₂e/tấn) Cộng hệ số năm 2026 Chi phí 2026 theo giá trị mặc định
Phôi thép dẹt (7207 12 10) Trung Quốc 3,169 3,4859 177,48 EUR/tấn
Clinker xám (2523 10 00) Thổ Nhĩ Kỳ 1,410 1,551 74,22 EUR/tấn
Amoniac khan (2814 10 00) Ai Cập 2,050 2,0705 48,28 EUR/tấn
Nhôm nguyên sinh chưa gia công (7601) Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất 1,870 2,057 55,12 EUR/tấn

Giá trị mặc định: Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740, cộng 10% năm 2026 (1% cho phân bón). Chi phí: định mức Cột B lần lượt 1,364; 0,666; 1,522 và 1,423 (Quy định thực thi (EU) 2025/2620), hệ số CBAM 97,5%, giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR. Dòng clinker xám của Thổ Nhĩ Kỳ ghi dấu gạch, nên giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác" được áp dụng.

Khoản tiết kiệm nhờ dữ liệu đã thẩm tra phụ thuộc vào phát thải đã thẩm tra của chính cơ sở và vào cách tính theo phát thải thực tế, trong đó khoản khấu trừ là định mức Cột A cộng phân bổ miễn phí của tiền chất.

Xi măng Việt Nam nằm trong nhóm chịu sức ép lớn nhất. Bảng của Việt Nam không có dòng xi măng, nên xi măng poóc lăng xám dùng giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác" là 1,440 tCO₂e mỗi tấn, tức 1,584 khi cộng 10%, tương ứng 76,94 EUR mỗi tấn năm 2026 và 125,87 EUR năm 2030 ở mức giá 82,32 EUR (định mức hiện hành, có thể cập nhật từ năm 2027).

EU nhập khẩu 113.610 tấn xi măng poóc lăng xám từ Việt Nam năm 2025, trị giá 11,1 triệu EUR (Eurostat Comext DS-045409, 2025), tức trị giá bình quân khoảng 97,86 EUR mỗi tấn (cbamguide.com tính).

Chi phí chứng chỉ năm 2026 theo giá trị mặc định tương đương khoảng 78,6% trị giá nhập khẩu đó, trong khi với thép tôn mạ là khoảng 13,2%.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng dùng giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác" cho clinker xám (1,410) và xi măng poóc lăng xám (1,440).

Hiệp hội Türkçimento công bố mức 0,88 tCO₂ mỗi tấn clinker xám của các hội viên; đó là số liệu của hiệp hội ngành, không phải giá trị thực tế đã thẩm tra hay giá trị mặc định.

Nhôm Việt Nam có hai trường hợp trái ngược. Nhôm chưa gia công (7601) có giá trị mặc định thấp, 0,360 tCO₂e mỗi tấn, nên chi phí chỉ 25,29 EUR mỗi tấn năm 2026.

Nhôm định hình (7604 10 90) có giá trị 2,040 nhưng định mức lộ trình L chỉ 0,152, nên chi phí lên tới 172,53 EUR mỗi tấn. Năm 2025, EU nhập khẩu 6.133 tấn hàng thuộc nhóm 7604 từ Việt Nam (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Phân bón là ngoại lệ. Hệ số cộng thêm cho phân bón chỉ là 1%, so với 10% đến 30% của các ngành khác; đoạn 6 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2621 không nêu lý do nào ngoài "những cân nhắc cụ thể".

Với urê (mã CN 3102 10 19) từ Ai Cập, Nga và Algeria, ba nguồn urê lớn nhất của EU năm 2025 (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026), động lực để đo đạc đến từ chênh lệch giữa giá trị mặc định quốc gia (1,390; 1,470 và 1,410) và con số của chính nhà máy.

Theo giá trị mặc định, urê Ai Cập vẫn chịu chi phí 43,17 EUR mỗi tấn với hàng nhập khẩu năm 2026 ở mức giá 82,32 EUR. Lượng phân bón EU nhập khẩu từ Việt Nam không đáng kể: 354 tấn năm 2025 (Eurostat Comext DS-045409, 2025).


Bảng tính giá trị mặc định (tiếng Anh)

Toàn bộ giá trị mặc định chính thức của CBAM trong một bảng tính, kèm hệ số cộng thêm, định mức CBAM và chi phí trên mỗi tấn hàng hóa năm 2026. Bản tiếng Anh, tải về ngay.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Nhà xuất khẩu Việt Nam cung cấp dữ liệu phát thải thực tế đã thẩm tra như thế nào

Nhà vận hành (doanh nghiệp vận hành cơ sở sản xuất) cung cấp dữ liệu thực tế qua Cổng O3CI dành cho nhà vận hành cơ sở ở nước thứ ba, thuộc Hệ thống đăng ký CBAM của Ủy ban châu Âu.

Mẫu trao đổi thông tin tùy chọn dùng trong giai đoạn chuyển tiếp không còn là định dạng áp dụng.

Nhà vận hành muốn báo cáo giá trị thực tế cần lập báo cáo phát thải của nhà vận hành và báo cáo tóm tắt phát thải với nội dung theo Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547, bằng tiếng Anh (khoản 4 Điều 10), theo cấu trúc ba tài liệu nêu trong Hướng dẫn số 3 ngày 14 tháng 8 năm 2026.

Báo cáo tóm tắt gồm 16 mục dữ liệu, ghi tọa độ đến 6 chữ số thập phân, và là phần mà người mua EU nhận được.

Mỗi kỳ báo cáo chỉ cần lập một báo cáo, dùng chung cho mọi nhà nhập khẩu. Chi tiết về cách truy cập có tại trang Cổng O3CI cho nhà vận hành.

Để dữ liệu đã thẩm tra thay thế được giá trị mặc định, nhà xuất khẩu cần thực hiện ba bước sau.

  1. Lập kế hoạch giám sát mô tả cách đo phát thải gắn liền tại cơ sở sản xuất: ranh giới hệ thống, mọi nguồn phát thải và phương pháp tính theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547.
  2. Thu thập dữ liệu hoạt động của kỳ báo cáo ở cấp cơ sở: tiêu thụ nhiên liệu, hóa đơn điện, nguyên liệu đầu vào và sản lượng.
  3. Thuê đơn vị thẩm tra được công nhận. Đơn vị thẩm tra phải được tổ chức công nhận quốc gia của một nước thành viên EU công nhận theo Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551, theo tiêu chuẩn EN ISO/IEC 17029:2019. Năm đầu tiên phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546).

Đơn vị thẩm tra lập báo cáo thẩm tra, kết luận liệu phát thải gắn liền cụ thể đã kê khai có phản ánh trung thực và hợp lý phát thải thực tế của kỳ sản xuất hay không.

Báo cáo này được gửi kèm dữ liệu cho nhà nhập khẩu EU. Chỉ cần thẩm tra khi khai báo theo phát thải thực tế (khoản 1 Điều 8).

Việc đăng ký đơn vị thẩm tra trong Hệ thống đăng ký CBAM mở từ ngày 1 tháng 9 năm 2026.

Chỉ tổ chức công nhận quốc gia của các nước thành viên EU mới có thẩm quyền công nhận đơn vị thẩm tra CBAM; không tổ chức công nhận nào của Việt Nam có thể thực hiện việc này.

Theo bảng tổng hợp tình hình của Ủy ban châu Âu ngày 21 tháng 10 năm 2026, đơn vị thẩm tra thành lập ngoài EU nộp hồ sơ cho một trong bảy tổ chức công nhận của EU nhận hồ sơ từ nước thứ ba (24 tổ chức cung cấp dịch vụ công nhận CBAM, 20 tổ chức sẵn sàng nhận hồ sơ).

Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, đã có bảy đơn vị thẩm tra được ghi nhận là đã được năm tổ chức công nhận quốc gia công nhận: EmiCert S.A. (ESYD, Hy Lạp), Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. và SGS ICS Italia S.r.l.

(Accredia, Ý), Intertek Certification AB (Swedac, Thụy Điển), Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC) tại Damietta, Ai Cập (RvA, Hà Lan, ngày 22/10/2026, đơn vị đầu tiên có trụ sở ngoài EU) và SGS BELGIUM nv (BELAC, Bỉ, phạm vi có hiệu lực từ ngày 5/11/2026).

Tính đến ngày 12/11/2026, Ủy ban châu Âu chưa công bố danh sách chính thức.

Với ISSC, RvA áp dụng thủ tục TAB: việc đánh giá đầy đủ đã hoàn tất, RvA tham dự đợt thẩm tra CBAM đầu tiên của ISSC rồi chuyển thành công nhận thông thường.

Sáu đơn vị được thành lập tại EU và một đơn vị tại Ai Cập; không đơn vị nào được thành lập tại Việt Nam.

DNV công bố ngày 6/11/2026 đã được Accredia công nhận, nhưng Accredia chưa công bố quyết định này (kiểm tra ngày 11/11/2026), nên DNV chưa được tính. Danh sách chi tiết có tại trang đơn vị thẩm tra CBAM được công nhận.

Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, chưa có nguồn nào nêu tên một doanh nghiệp Việt Nam đã được thẩm tra CBAM hoặc đang báo cáo giá trị thực tế cho nhà nhập khẩu EU.

Ngày 14/8/2026, Ủy ban châu Âu công bố hướng dẫn theo ngành, gồm các tài liệu hướng dẫn 5a đến 5f (xi măng, hydro, phân bón, sắt thép, nhôm và điện).

Mỗi tài liệu áp dụng phương pháp tính cho các lộ trình sản xuất của ngành tương ứng. Bài tin mười tài liệu hướng dẫn CBAM (tiếng Anh) liệt kê đầy đủ.


Khi nào giá trị mặc định CBAM làm nhà xuất khẩu mất lợi thế cạnh tranh

Giá trị mặc định CBAM bắt đầu làm nhà xuất khẩu mất lợi thế cạnh tranh khi người mua EU có thể mua hàng tương đương từ nhà cung cấp có dữ liệu đã thẩm tra và cường độ phát thải được ghi nhận thấp hơn.

Thời điểm cụ thể khác nhau tùy ngành và hành vi của người mua, nhưng ba mốc dưới đây khiến năm 2027 và 2028 trở thành giai đoạn then chốt với phần lớn nhà xuất khẩu.

  • Tháng 2/2027: Chứng chỉ CBAM bắt đầu được bán trên nền tảng trung tâm chung từ ngày 1 tháng 2 năm 2027 (khoản 1 Điều 20), biến nghĩa vụ thành khoản chi bằng tiền thực tế của nhà nhập khẩu EU. Người mua sẽ nhanh chóng nhận ra nhà cung cấp nào giúp họ giảm chi phí chứng chỉ.
  • Năm 2028: Hệ số cộng thêm tăng từ 20% lên 30%, làm khoảng cách giữa nhà cung cấp có và không có dữ liệu đã thẩm tra rộng thêm 10 điểm phần trăm.
  • Giai đoạn 2028-2030: Hệ số CBAM giảm từ 90% xuống 51,5%, thu hẹp khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí. Ở mức giá không đổi 82,32 EUR, chi phí theo giá trị mặc định của thép tôn mạ Việt Nam tăng từ 143,16 EUR lên 190,42 EUR mỗi tấn, của thép cán nóng Thổ Nhĩ Kỳ từ 158,33 EUR lên 201,75 EUR (tính trên định mức hiện hành, có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027).

Tờ khai CBAM hằng năm và việc nộp lại chứng chỉ CBAM có hạn chót là ngày 30 tháng 9 của năm sau; lần đầu là ngày 30/9/2027 cho hàng nhập khẩu năm 2026 (khoản 1 Điều 6 và khoản 1 Điều 22 Quy định (EU) 2023/956).

Nhà xuất khẩu bắt đầu giám sát và thẩm tra ngay trong năm 2026 sẽ có dữ liệu sẵn sàng cho kỳ khai báo đầu tiên.

Nhà xuất khẩu chờ đến năm 2027 mới bắt đầu sẽ bỏ lỡ kỳ khai báo đầu tiên và để người mua EU phải chịu trọn một năm chi phí theo giá trị mặc định.

Yếu tố cạnh tranh không chỉ dừng ở chi phí chứng chỉ. Nhà nhập khẩu EU đang chịu sức ép về biên lợi nhuận sẽ ưu tiên nhà cung cấp chứng minh được mức phát thải đã thẩm tra thấp, vì phát thải gắn liền thấp hơn đồng nghĩa với ít chứng chỉ phải nộp lại hơn trên mỗi tấn.

Với thép tôn mạ Việt Nam, mức phát thải đã thẩm tra thấp hơn 2,607 tCO₂e mỗi tấn (giá trị mặc định đã cộng hệ số năm 2026) là một lợi thế thương mại, chứ không chỉ là thủ tục tuân thủ.


Điều gì xảy ra khi nhà nhập khẩu EU dùng giá trị mặc định thay cho dữ liệu đã thẩm tra

Nhà nhập khẩu EU không nhận được dữ liệu từ nhà xuất khẩu sẽ dùng giá trị mặc định CBAM.

Số chứng chỉ CBAM nhà nhập khẩu phải nộp lại bằng giá trị mặc định cộng hệ số cộng thêm, trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, nhân với khối lượng nhập khẩu.

Phần chi phí chứng chỉ vượt quá mức lẽ ra phải trả nếu có phát thải thực tế đã thẩm tra là một khoản thiệt hại thương mại thuần túy và được phân bổ dọc chuỗi cung ứng.

Khoản thiệt hại này rơi vào bên nào phụ thuộc vào vị thế thị trường của các bên. Có bốn kịch bản đối với nhà nhập khẩu EU dùng giá trị mặc định, mỗi kịch bản kéo theo hệ quả tương ứng cho nhà xuất khẩu.

  • Nhà nhập khẩu tự chịu phần chi phí chứng chỉ tăng thêm và chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn. Sức ép về biên lợi nhuận khi đó thúc đẩy họ tìm nhà cung cấp có chi phí thấp hơn.
  • Nhà nhập khẩu chuyển chi phí cho nhà xuất khẩu thông qua giá mua thấp hơn. Doanh thu ròng mỗi tấn của nhà xuất khẩu giảm tương ứng với phần hệ số cộng thêm.
  • Nhà nhập khẩu chuyển chi phí cho khách hàng cuối tại EU thông qua giá bán cao hơn. Về lâu dài, điều này làm giảm sản lượng tiêu thụ.
  • Nhà nhập khẩu đổi nhà cung cấp sang nước có giá trị mặc định thấp hơn hoặc sang nhà cung cấp có dữ liệu thực tế đã thẩm tra.

Trừ kịch bản nhà nhập khẩu tự chịu, mọi kịch bản còn lại đều gây thiệt hại trực tiếp hoặc gián tiếp cho nhà xuất khẩu.

Rủi ro lớn nhất thuộc về nhà xuất khẩu ở nước có giá trị mặc định cao như Trung Quốc (phôi thép dẹt 3,169 tCO₂e mỗi tấn) và Thổ Nhĩ Kỳ (xi măng poóc lăng xám tính theo giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác" 1,440 tCO₂e mỗi tấn).

Ở những nước này, khoảng cách giữa giá trị mặc định và phát thải thực tế lớn nhất, và đối thủ từ nước có giá trị mặc định thấp hơn có thể giành lợi thế về chi phí CBAM tính toán, dù chi phí sản xuất thực tế tương đương.

Với thép tôn mạ, Việt Nam đứng ở giữa: thấp hơn nhiều so với Trung Quốc và Ấn Độ, nhưng cao hơn Hàn Quốc và Nhật Bản.


Mối liên hệ giữa dữ liệu đã thẩm tra và các nghĩa vụ CBAM khác

Cung cấp dữ liệu đã thẩm tra có khiến nhà xuất khẩu chịu trách nhiệm pháp lý theo CBAM không?

Không. Cung cấp dữ liệu phát thải thực tế đã thẩm tra cho nhà nhập khẩu EU không khiến nhà xuất khẩu Việt Nam chịu trách nhiệm pháp lý theo Quy định (EU) 2023/956. Nghĩa vụ mua và nộp lại chứng chỉ CBAM thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép tại EU.

Vai trò của nhà xuất khẩu là cung cấp dữ liệu chính xác ở cấp cơ sở. Nhà xuất khẩu không có tài khoản chứng chỉ và không có nghĩa vụ nộp lại. Trách nhiệm đối với dữ liệu sai (nếu có) thuộc phạm vi luật hợp đồng giữa nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu EU, không phải vấn đề thực thi CBAM.

Giá carbon nhà xuất khẩu Việt Nam đã trả trong nước có được khấu trừ không?

Có, nhưng chỉ qua tờ khai của nhà nhập khẩu EU, không trực tiếp. Theo Điều 9 Quy định (EU) 2023/956, người khai báo CBAM được cấp phép có thể yêu cầu khấu trừ giá carbon đã thực trả tại nước sản xuất, sau khi trừ mọi khoản hoàn trả hay bù đắp, kể cả phân bổ miễn phí. Nhà xuất khẩu cần lưu hồ sơ về cơ chế định giá carbon, số tiền đã trả cho mỗi tCO₂e và mọi khoản phân bổ miễn phí hay hoàn trả đã nhận.

Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ. Tính đến ngày 4/11/2026, quy định thực thi về Điều 9 vẫn chưa được thông qua và chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận.

Sàn giao dịch carbon trong nước khai trương ngày 29 tháng 6 năm 2026 tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Tính đến ngày 28 tháng 9 năm 2026, sàn ghi nhận 7 giao dịch với tổng cộng 1.310 hạn ngạch, giá từ 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e (VietnamFinance, ngày 29 tháng 9 năm 2026). Bù trừ phát thải tự nguyện, giá carbon nội bộ và các khoản trợ cấp không phải là giá carbon đã thực trả. Chi tiết có tại trang khấu trừ giá carbon đã thực trả.

Khi khai báo theo giá trị mặc định, khoản khấu trừ chỉ có thể được yêu cầu dựa trên giá carbon mặc định hằng năm mà Ủy ban châu Âu có thể ấn định cho từng nước từ năm 2027 (khoản 4 Điều 9). Tính đến ngày 4/11/2026, chưa có giá nào được ấn định cho Việt Nam.

Có trường hợp nào giá trị mặc định có lợi hơn dữ liệu thực tế đã thẩm tra không?

Điều này tùy từng cơ sở, nên doanh nghiệp cần tính theo cả hai cách. Cách tính theo giá trị mặc định lấy giá trị mặc định đã cộng hệ số trừ đi định mức mặc định Cột B. Cách tính theo phát thải thực tế lấy phát thải đã thẩm tra trừ đi định mức quy trình Cột A cộng phân bổ miễn phí gắn trong tiền chất.

Nhà xuất khẩu có cường độ phát thải đã thẩm tra cao hơn giá trị mặc định quốc gia đã cộng hệ số không được lợi gì khi dùng giá trị thực tế, và người mua EU có thể tiếp tục khai báo theo giá trị mặc định. Việc đo đạc vẫn hữu ích cho các nhà sản xuất này, vì kết quả cho thấy mức đầu tư cần thiết để đưa phát thải thực tế xuống dưới mức mặc định.

Nhà xuất khẩu nên bắt đầu đo đạc phát thải từ đâu?

Bước đầu tiên là lập kế hoạch giám sát, tức tài liệu mô tả cách đo, tính và ghi nhận phát thải gắn liền tại cơ sở sản xuất: ranh giới hệ thống, mọi nguồn phát thải, phương pháp tính theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547 và người chịu trách nhiệm thu thập dữ liệu.

Đây là tài liệu nền tảng để đơn vị thẩm tra xem xét. Nhà xuất khẩu muốn cung cấp dữ liệu đã thẩm tra cho hàng nhập khẩu năm 2026 cần có kế hoạch giám sát trước khi bắt đầu sản xuất trong kỳ báo cáo. Trang yêu cầu dữ liệu CBAM cho nhà xuất khẩu trình bày 16 mục dữ liệu, dữ liệu tiền chất và quy trình tải lên Cổng O3CI.


Câu hỏi thường gặp về giá trị mặc định CBAM cho nhà xuất khẩu

Giá trị mặc định CBAM là gì?

Giá trị mặc định CBAM là cường độ phát thải bình quân của từng nước, được nhà nhập khẩu EU sử dụng khi không có dữ liệu đã thẩm tra từ cơ sở sản xuất. Giá trị này được cộng thêm 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028 (riêng phân bón là 1% cho mọi năm), và được ấn định theo nước và mã CN trong Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740.

Phần cộng thêm chịu toàn bộ giá chứng chỉ, vì khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí không tăng theo lượng phát thải khai báo.

Giá trị mặc định CBAM áp dụng cho nhà xuất khẩu hay nhà nhập khẩu EU?

Giá trị mặc định CBAM được dùng trong phép tính số chứng chỉ của nhà nhập khẩu EU. Nhà xuất khẩu không có nghĩa vụ pháp lý trực tiếp. Tuy nhiên, nhà nhập khẩu chuyển chi phí chứng chỉ ngược về nhà xuất khẩu thông qua giá mua thấp hơn hoặc đổi nhà cung cấp, nên trên thực tế tác động tài chính rơi vào nhà xuất khẩu.

Việt Nam có bảng giá trị mặc định riêng không?

Có. Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 có bảng riêng cho Việt Nam: 2,350 tCO₂e mỗi tấn cho thép cán nóng (7208), 2,370 cho thép cán nguội (7209) và thép tôn mạ (7210), 0,360 cho nhôm chưa gia công (7601). Bảng này không có dòng xi măng, nên xi măng Việt Nam dùng giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác" là 1,440 cho xi măng poóc lăng xám.

Dùng giá trị mặc định tốn kém hơn dữ liệu thực tế đã thẩm tra bao nhiêu?

Mức chênh lệch tùy thuộc vào sản phẩm, xuất xứ và giá chứng chỉ. Theo giá trị mặc định, phôi thép dẹt Trung Quốc (7207 12 10; 3,169, tức 3,4859 khi cộng hệ số năm 2026) chịu chi phí 177,48 EUR mỗi tấn năm 2026 ở giá quý III/2026 là 82,32 EUR. Xi măng poóc lăng xám Thổ Nhĩ Kỳ theo giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác" 1,440 (1,584 khi cộng hệ số) chịu 76,94 EUR mỗi tấn; thép tôn mạ Việt Nam chịu 94,94 EUR.

Khoản tiết kiệm bằng chênh lệch giữa giá trị mặc định đã cộng hệ số và con số đã thẩm tra, nhân với giá chứng chỉ, rồi điều chỉnh theo khác biệt về định mức của cách tính theo phát thải thực tế. Ở mức giá 82,32 EUR, mỗi 0,1 tCO₂e chênh lệch tương đương 8,23 EUR mỗi tấn, trước khi điều chỉnh.

Nhà xuất khẩu có tự truy cập Cổng O3CI được không?

Có. Cổng O3CI dành cho nhà vận hành cơ sở ở nước thứ ba, thuộc Hệ thống đăng ký CBAM của Ủy ban châu Âu, cho phép nhà vận hành ngoài EU tải dữ liệu phát thải đã thẩm tra lên và chia sẻ với từng nhà nhập khẩu EU. Việc truy cập dùng tài khoản EU Login có xác thực hai yếu tố.

Nhà vận hành muốn báo cáo giá trị thực tế cần lập báo cáo phát thải và báo cáo tóm tắt theo cấu trúc Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547, bằng tiếng Anh. Dữ liệu đã tải lên giúp nhà nhập khẩu bớt phụ thuộc vào giá trị mặc định và có thể dùng đồng thời cho mọi người mua EU.

Hệ số cộng thêm của giá trị mặc định có cố định không?

Mức hệ số cộng thêm theo từng năm được quy định trong luật. Mức 30% áp dụng từ năm 2028 theo Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và giữ nguyên cho sắt thép, xi măng, nhôm và hydro, trừ khi quy định thực thi được sửa đổi. Mức 1% cho phân bón cũng cố định theo luật hiện hành.

Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, văn bản duy nhất sửa đổi Quy định thực thi (EU) 2025/2621 là Quy định thực thi (EU) 2026/1740 (thông qua ngày 20 tháng 7 năm 2026, công bố ngày 31 tháng 7 năm 2026). Văn bản này thay thế Phụ lục I và IV bằng giá trị đã sửa, áp dụng hồi tố từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, và giữ nguyên mức hệ số cộng thêm cùng phương pháp tính. Trang pháp luật CBAM của Ủy ban châu Âu không liệt kê văn bản sửa đổi nào khác vào ngày đó.

Một đợt rà soát đã được ấn định: khoản 5 Điều 11 Quy định thực thi (EU) 2025/2547 yêu cầu Ủy ban châu Âu rà soát giá trị mặc định chậm nhất vào tháng 12/2027. Đợt rà soát này áp dụng cho bản thân các giá trị mặc định; chưa có thay đổi nào về tỷ lệ cộng thêm được thông qua.

Khi nào nhà xuất khẩu nên bắt đầu đo đạc phát thải?

Để kịp hạn khai báo CBAM đầu tiên ngày 30 tháng 9 năm 2027 (cho hàng nhập khẩu năm 2026), nhà xuất khẩu cần có kế hoạch giám sát từ đầu kỳ báo cáo năm 2026 và hoàn tất báo cáo thẩm tra trước khi nhà nhập khẩu EU nộp tờ khai. Việc đăng ký đơn vị thẩm tra trong Hệ thống đăng ký CBAM mở từ ngày 1 tháng 9 năm 2026. Trang hướng dẫn CBAM cho nhà xuất khẩu trình bày trình tự các bước đo đạc, thẩm tra và gửi dữ liệu.

Cơ quan nào ở Việt Nam hướng dẫn doanh nghiệp về CBAM?

Bộ Công Thương là đầu mối xây dựng và triển khai đề án ứng phó với CBAM (thông báo 6082/VPCP-NN của Văn phòng Chính phủ, được Bộ Công Thương đưa tin ngày 28 tháng 8 năm 2024). Trung tâm WTO và Hội nhập của VCCI phát hành sổ tay hỏi đáp về CBAM vào tháng 12/2024. Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, chưa tìm thấy chương trình hỗ trợ tài chính riêng cho việc tuân thủ hay thẩm tra CBAM.

Bối cảnh Việt Nam được tổng hợp tại trang CBAM và Việt Nam. Quý doanh nghiệp có thể yêu cầu giới thiệu nhà cung cấp dịch vụ tính toán và thẩm tra qua trang hỗ trợ CBAM: dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.


Ở mọi ngành, nguyên tắc cốt lõi đều như nhau: giá trị mặc định CBAM được thiết kế mang tính răn đe để nhà xuất khẩu chọn đo đạc phát thải thay vì đứng ngoài. Nhà sản xuất có phát thải thực tế thấp hơn giá trị mặc định (phần lớn các cơ sở vận hành hiệu quả trong ngành thép, xi măng và nhôm) được hưởng lợi tài chính trực tiếp từ việc thẩm tra.

Nhà sản xuất có phát thải thực tế cao hơn giá trị mặc định đứng trước một câu hỏi chiến lược khác: giảm phát thải hay rời thị trường EU. Phát thải gắn liền mà dữ liệu đã thẩm tra đo được chính là đại lượng quyết định chi phí chứng chỉ ở mọi giai đoạn cho đến năm 2034. Trang phát thải gắn liền trong CBAM giải thích ranh giới hệ thống và quy tắc về tiền chất, những yếu tố quyết định phát thải nào được đưa vào phép tính.


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.