Giá trị mặc định CBAM 2026: bảng của Việt Nam, hệ số cộng thêm và cách chuyển sang phát thải thực tế

Giá trị mặc định CBAM được cộng thêm 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028.

Nội dung trang
Hai cách xác định phát thải gắn liền: có dữ liệu đã thẩm tra thì dùng giá trị thực tế, không cộng thêm; không có thì tra giá trị mặc định theo nước xuất xứ và mã CN (thiếu thì dùng bảng "Các nước và vùng lãnh thổ khác"), cộng hệ số cộng thêm.

Giá trị mặc định CBAM được cộng thêm 10% cho hàng nhập khẩu năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028 (phân bón 1% mọi năm), theo Quy định thực thi (EU) 2025/2621.

Với thép tôn mạ Việt Nam (mã CN 7210 49 00), giá trị mặc định 2,370 tCO₂e mỗi tấn dẫn đến chi phí 94,94 EUR mỗi tấn sản phẩm năm 2026, tính theo giá chứng chỉ chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e.

Việt Nam có bảng giá trị mặc định riêng, nhưng bảng này không có giá trị cho thép không gỉ.

Vì vậy, thép không gỉ cán phẳng của Việt Nam (nhóm 7219) phải dùng giá trị của bảng "Các nước và vùng lãnh thổ khác" là 5,020 tCO₂e mỗi tấn, với chi phí 352,64 EUR mỗi tấn năm 2026, gấp khoảng 3,7 lần thép tôn mạ.

Trang này trình bày căn cứ pháp lý của giá trị mặc định, lộ trình tăng hệ số cộng thêm, cấu trúc bảng của Việt Nam, chi phí theo mã CN đến năm 2034 và bốn bước để nhà nhập khẩu EU chuyển sang phát thải thực tế đã thẩm tra. Mọi số liệu đều được ghi rõ nguồn và thời điểm.


Giá trị mặc định CBAM là gì?

Giá trị mặc định CBAM là cường độ phát thải do Ủy ban châu Âu công bố cho từng cặp nước xuất xứ và mã CN, được dùng khi nhà nhập khẩu EU không có dữ liệu phát thải gắn liền cụ thể từ cơ sở sản xuất, và được cộng thêm một hệ số mang tính răn đe.

Giá trị mặc định được định nghĩa tại khoản 27 Điều 3 Quy định (EU) 2023/956 của Nghị viện châu Âu và Hội đồng ngày 10 tháng 5 năm 2023 về việc thiết lập cơ chế điều chỉnh biên giới carbon.

Căn cứ áp dụng là điểm (b) khoản 2 Điều 7 và điểm 4.1 Phụ lục IV; thẩm quyền ban hành giá trị mặc định được quy định tại khoản 7 Điều 7.

Số liệu cụ thể và lộ trình hệ số cộng thêm cho giai đoạn chính thức được quy định trong Quy định thực thi (EU) 2025/2621, công bố ngày 31 tháng 12 năm 2025.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.

Giá trị mặc định phản ánh cường độ phát thải bình quân của một nước cho một loại sản phẩm. Ủy ban châu Âu dùng cùng phương pháp tính như phát thải thực tế (Quy định thực thi (EU) 2025/2547), nhưng áp ở cấp quốc gia thay vì cấp cơ sở.

Một nhà máy Việt Nam phát thải thấp vẫn bị tính theo mức bình quân của Việt Nam nếu người mua EU dùng giá trị mặc định.

Phụ lục được đính chính, áp dụng hồi tố từ ngày 1/1/2026

Quy định thực thi (EU) 2026/1740, được thông qua ngày 20 tháng 7 năm 2026 và đăng Công báo EU ngày 31/7/2026, sửa các số liệu và mã hàng hóa sai trong Phụ lục I và Phụ lục IV của Quy định thực thi (EU) 2025/2621.

Bản đính chính áp dụng hồi tố từ ngày 1/1/2026, nên người khai báo áp dụng phụ lục đã sửa cho toàn bộ hàng nhập khẩu năm 2026. Phương pháp tính không thay đổi.

Ngày 3/8/2026, Hải quan Phần Lan ra thông báo quốc gia về bản đính chính.

Ngày 10/8/2026, Tổng vụ Thuế và Liên minh Hải quan (DG TAXUD) đăng tệp Excel "Default values definitive period" đã sửa trên trang pháp luật và hướng dẫn CBAM, kèm ghi chú rằng bản hợp nhất của Quy định thực thi (EU) 2025/2621 sắp được công bố.

Chi tiết có trong bài tin bản đính chính theo Quy định thực thi (EU) 2026/1740 (tiếng Anh).

Theo bản tin thị trường Stainless Espresso đăng trên steelnews.biz ngày 13/8/2026, bản đính chính có 46 lần thay thế số liệu thực chất và cả 46 lần đều làm giảm giá trị mặc định.

Mức tăng thực chất duy nhất là ở tiền chất nhôm trong Phụ lục IV, khoảng +47,5%. Nhà nhập khẩu đã lập dự phòng chi phí năm 2026 theo số liệu tháng 1 nhiều khả năng đã dự phòng dư.

Bài tin phân tích tệp Excel đã sửa (tiếng Anh) đi vào từng dòng số liệu. Các số liệu của Việt Nam trên trang này đều lấy từ phụ lục đã đính chính.

Ai quyết định dùng giá trị mặc định?

Việc dùng giá trị mặc định do người khai báo CBAM được cấp phép tại EU quyết định khi lập tờ khai CBAM hằng năm; đó là nhà nhập khẩu EU hoặc đại diện hải quan gián tiếp của nhà nhập khẩu. Nhà vận hành (doanh nghiệp vận hành cơ sở sản xuất) tại Việt Nam không có nghĩa vụ theo CBAM. Nhà vận hành có thể cung cấp số liệu phát thải thực tế đã thẩm tra; nếu không có dữ liệu này, giá trị mặc định của Việt Nam sẽ được áp dụng.

Trang tổng quan về CBAM của EU giải thích nghĩa vụ chứng chỉ, Hệ thống đăng ký CBAM và tờ khai CBAM hằng năm, tức khuôn khổ chung mà giá trị mặc định là một phần.


Lịch trình hệ số cộng thêm: 10%, 20%, 30%

Hệ số cộng thêm trên giá trị mặc định là 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028 cho sắt thép, xi măng, nhôm và hydro; phân bón chỉ chịu 1% mọi năm.

Các mức này được quy định tại phần giới thiệu Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 (Phụ lục đã được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740) và được cộng vào cột "tổng phát thải" (total emissions). Bảng dưới đây tóm tắt lộ trình.

Năm nhập khẩu Sắt thép, xi măng, nhôm, hydro Phân bón Nguồn
2026 +10% trên giá trị mặc định tổng phát thải +1% Phần giới thiệu Phụ lục I, Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740
2027 +20% trên giá trị mặc định tổng phát thải +1% Như trên
Từ 2028 +30% trên giá trị mặc định tổng phát thải +1% Như trên

Mức áp dụng cho phân bón được nêu trong một câu riêng của cùng phần giới thiệu: "For goods in the fertiliser sector, the mark-up shall be 1 % for the year 2026 and onwards."

(Với hàng hóa thuộc ngành phân bón, hệ số cộng thêm là 1% cho năm 2026 trở đi; cbamguide.com dịch.) Phụ lục không nêu lý do.

Phụ lục chỉ ghi giá trị trước khi cộng hệ số; giá trị sau khi cộng do Hệ thống đăng ký CBAM tính.

Thép tôn mạ Việt Nam (7210 49 00) có giá trị 2,370 tCO₂e mỗi tấn, tăng lên 2,607 năm 2026, 2,844 năm 2027 và 3,081 từ năm 2028. Ở mức giá 82,32 EUR, riêng phần cộng thêm tương đương 19,51 EUR mỗi tấn năm 2026 và 58,53 EUR từ năm 2028.

Khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí cũng được tính khác nhau giữa hai phương án. Khi dùng giá trị mặc định, khoản điều chỉnh dựa trên định mức mặc định Cột B (Column B) của Quy định thực thi (EU) 2025/2620.

Khi dùng phát thải thực tế, khoản điều chỉnh dựa trên định mức quy trình Cột A cộng phân bổ miễn phí gắn trong tiền chất.

Hai phương án trừ đi các lượng khác nhau, nên khoản tiết kiệm từ dữ liệu đã thẩm tra có thể lớn hơn hoặc nhỏ hơn chênh lệch phát thải; doanh nghiệp cần tính theo cả hai phương án trước khi lựa chọn.


Bảng giá trị mặc định của Việt Nam: cấu trúc và chi phí năm 2026

Phụ lục I có bảng riêng cho Việt Nam gồm 275 dòng (kể cả 23 dòng tiêu đề nhóm), trong đó 217 dòng có giá trị và 35 dòng ghi dấu gạch.

Bảng của Việt Nam bao gồm sắt thép, nhôm, phân bón và hydro, nhưng không có dòng nào cho xi măng (Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740, đọc qua thư viện lib/cbam-law.js của cbamguide.com ngày 4 tháng 11 năm 2026).

Theo phần giới thiệu Phụ lục I, dòng ghi dấu gạch hoặc mã không có dòng sẽ dùng giá trị của bảng "Các nước và vùng lãnh thổ khác" (Other Countries and Territories).

Có ba nhóm hàng của Việt Nam phải dùng giá trị dự phòng này.

  • Thép không gỉ (nhóm 7218 đến 7223, 31 dòng gạch): thỏi, bán thành phẩm, thép cán phẳng, thanh, que và dây thép không gỉ.
  • Hợp kim fero và sắt hoàn nguyên trực tiếp (4 dòng gạch): fero-mangan 7202 19, fero-crom 7202 41 và 7202 49, sắt hoàn nguyên trực tiếp 7203.
  • Xi măng (không có dòng): mọi mã của ngành xi măng (2507 00 80 và nhóm 2523), kể cả xi măng poóc lăng xám 2523 29 00.

Bảng dưới đây cho thấy giá trị mặc định và chi phí năm 2026 của các mặt hàng Việt Nam xuất khẩu sang EU nhiều nhất.

Số chứng chỉ mỗi tấn được tính bằng giá trị mặc định × 1,10 trừ khoản điều chỉnh 0,975 (hệ số CBAM năm 2026) × 1,00 (hệ số điều chỉnh liên ngành) × định mức Cột B; kết quả được tính ngày 4/11/2026 bằng lib/cbam-law.js.

Mã CN Sản phẩm Giá trị mặc định (trước hệ số, tCO₂e/tấn) Lộ trình Năm 2026 (+10%) Định mức Cột B Số chứng chỉ mỗi tấn sản phẩm Chi phí mỗi tấn sản phẩm (82,32 EUR) EU nhập từ Việt Nam năm 2025 (nhóm 4 số)
7210 49 00 Thép tôn mạ, không hợp kim 2,370 C 2,607 1,491 1,153275 94,94 EUR 744,2 triệu EUR; 1.036.373 tấn
7208 39 00 Thép cán nóng dạng cuộn, không hợp kim 2,350 C 2,585 1,370 1,24925 102,84 EUR 219,3 triệu EUR; 405.858 tấn
7207 11 14 Bán thành phẩm thép không hợp kim 2,350 C 2,585 1,364 1,2551 103,32 EUR 311,6 triệu EUR; 668.725 tấn
7209 17 90 Thép cán nguội, không hợp kim 2,370 C 2,607 1,458 1,18545 97,59 EUR 148,0 triệu EUR; 228.812 tấn
7308 90 98 Kết cấu thép 2,840 C 3,124 1,491 1,670275 137,50 EUR 258,9 triệu EUR; 120.309 tấn
7219 33 90 Thép không gỉ cán nguội, dày 1 đến 3 mm 5,020 (giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác") không ghi 5,522 1,270 4,28375 352,64 EUR 126,3 triệu EUR; 56.888 tấn
7604 10 90 Nhôm dạng hình, không hợp kim 2,040 L 2,244 0,152 2,0958 172,53 EUR 26,9 triệu EUR; 6.133 tấn
7601 10 90 Nhôm chưa gia công, không hợp kim 0,360 L 0,396 0,091 0,307275 25,29 EUR 16,8 triệu EUR; 7.086 tấn
2523 29 00 Xi măng poóc lăng xám 1,440 (giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác") không ghi 1,584 0,666 0,93465 76,94 EUR 11,1 triệu EUR; 113.610 tấn

Giá trị mặc định: Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740. Định mức: Cột B, điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620. Lộ trình: C = lò cao - lò thổi oxy (BF-BOF), L = nhôm thứ cấp. Số liệu thương mại: Eurostat Comext DS-045409, 2025 (trích xuất ngày 12/10/2026), là thống kê thương mại, không phải tờ khai CBAM. Chi phí tính từ số chứng chỉ chưa làm tròn.

Phân nhóm 7318 15 (bu lông, vít) của Việt Nam có giá trị mặc định 2,750 tCO₂e mỗi tấn. Năm 2025, EU nhập 149.193 tấn hàng nhóm 7318 từ Việt Nam, đưa Việt Nam lên vị trí thứ ba về khối lượng (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Một số mã chi tiết, ví dụ 7318 15 90, không có dòng định mức trong điểm 5.3 của Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620, nên trang này chưa công bố chi phí cho bu lông và vít.

Biểu thuế của Việt Nam dùng mã AHTN 8 số, chỉ sáu số đầu (HS) trùng với mã CN của EU.

Phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU, vì vậy các mã trên trang này được viết theo cách ghi của EU. Danh mục mã thép có tại trang mã CN thép thuộc diện CBAM.

Ví dụ tính: thép cán nóng Việt Nam (mã CN 7208 39 00), năm 2026

Thép cán nóng xuất xứ Việt Nam nhập khẩu vào EU năm 2026, khai báo theo giá trị mặc định, cần 1,24925 chứng chỉ CBAM cho mỗi tấn sản phẩm. Cách tính gồm bốn bước.

  1. Cộng hệ số vào giá trị mặc định tổng phát thải: 2,350 × 1,10 = 2,585 tCO₂e.
  2. Tính khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí: 0,975 (hệ số CBAM) × 1,00 (hệ số điều chỉnh liên ngành) × 1,370 (định mức Cột B, lộ trình C) = 1,33575.
  3. Lấy hiệu: 2,585 trừ 1,33575 bằng 1,24925 chứng chỉ mỗi tấn sản phẩm.
  4. Nhân với giá: 1,24925 × 82,32 EUR (giá chính thức quý III/2026) = 102,84 EUR mỗi tấn sản phẩm.

Doanh nghiệp có thể tự tính cho sản phẩm và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM (tiếng Anh). Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.

Giá trị mặc định CBAM cho thép không gỉ Việt Nam

Thép không gỉ cán phẳng Việt Nam (nhóm 7219) không có giá trị riêng, nên phải dùng giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác": 4,940 tCO₂e mỗi tấn cho thép cán nóng và 5,020 cho thép cán nguội.

Nhóm 7219 là mặt hàng thép không gỉ duy nhất EU nhập từ Việt Nam với khối lượng đáng kể: năm 2025, EU nhập 56.888 tấn, trị giá 126,3 triệu EUR, tương đương 5,5% khối lượng nhập khẩu từ ngoài EU, đưa Việt Nam lên vị trí thứ sáu (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Bảng dưới đây so sánh chi phí năm 2026 cho mã 7219 33 90 theo nước xuất xứ (82,32 EUR; định mức Cột B 1,270; tính ngày 4/11/2026).

Nước xuất xứ Giá trị mặc định (tCO₂e/tấn) Nguồn của giá trị Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 Chi phí mỗi tấn, 2026
Hàn Quốc 3,650 Bảng riêng 2,77675 228,58 EUR
Việt Nam 5,020 "Các nước và vùng lãnh thổ khác" 4,28375 352,64 EUR
Đài Loan (Trung Quốc) 5,020 "Các nước và vùng lãnh thổ khác" 4,28375 352,64 EUR
Thổ Nhĩ Kỳ 5,540 Bảng riêng 4,85575 399,73 EUR
Trung Quốc 5,590 Bảng riêng 4,91075 404,25 EUR
Ấn Độ 6,500 Bảng riêng 5,91175 486,66 EUR
Indonesia 8,690 Bảng riêng 8,32075 684,96 EUR

Trị giá bình quân của thép không gỉ cán phẳng Việt Nam tại biên giới EU năm 2025 là khoảng 2.221 EUR mỗi tấn (126.324.168 EUR chia 56.888 tấn, cbamguide.com tính).

Chi phí theo giá trị mặc định năm 2026 tương đương khoảng 15,9% trị giá này, so với khoảng 13,2% ở thép tôn mạ (trị giá bình quân 718 EUR mỗi tấn).

Định mức Cột B của thép không gỉ không phụ thuộc lộ trình sản xuất; với mã 7219 33 90, định mức giảm từ 1,270 (giai đoạn 2026-2027) xuống 1,230 (giai đoạn 2028-2030).

Nhà máy thép không gỉ nào có phát thải thực tế đã thẩm tra thấp hơn 5,522 tCO₂e mỗi tấn thì được tính theo chính số liệu của mình.

So sánh thép cán nóng Việt Nam với các nước cung cấp khác

Giá trị mặc định 2,350 tCO₂e của Việt Nam cho thép cán nóng cao hơn Nhật Bản (2,100), Hàn Quốc (2,118) và Đài Loan (Trung Quốc) (2,310), nhưng thấp hơn Thổ Nhĩ Kỳ (2,428), Trung Quốc (3,187) và Ấn Độ (4,280).

Bảng dưới đây so sánh chi phí năm 2026 cho cùng mã CN 7208 39 00 theo giá trị mặc định (82,32 EUR; định mức Cột B 1,370, lộ trình C; Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620; tính ngày 4/11/2026).

Nước xuất xứ Giá trị mặc định (tCO₂e/tấn) Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 Chi phí mỗi tấn, 2026
Nhật Bản 2,100 0,97425 80,20 EUR
Hàn Quốc 2,118 0,99405 81,83 EUR
Đài Loan (Trung Quốc) 2,310 1,20525 99,22 EUR
Việt Nam 2,350 1,24925 102,84 EUR
Thổ Nhĩ Kỳ 2,428 1,33505 109,90 EUR
Trung Quốc 3,187 2,16995 178,63 EUR
Ấn Độ 4,280 3,37225 277,60 EUR
Indonesia 8,230 7,71725 635,28 EUR

Mọi dòng thép carbon trong bảng của Việt Nam đều ghi lộ trình BF-BOF

Khi dùng giá trị mặc định, nhà nhập khẩu không được tự chọn lộ trình sản xuất: ký hiệu lộ trình ghi trong dòng của nước xuất xứ quyết định định mức áp dụng (điểm 5.1 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Mọi dòng thép carbon trong bảng của Việt Nam đều ghi lộ trình C (BF-BOF). Vì vậy, một nhà máy lò điện hồ quang (EAF) dùng phế liệu tại Việt Nam vẫn bị tính như thép lò cao cho đến khi có dữ liệu thực tế đã thẩm tra.

Định mức Cột B khác nhau theo mã CN. Với phôi (7207 12 10), định mức là 1,364 tCO₂e mỗi tấn cho BF-BOF, 0,475 cho DRI-EAF (sắt hoàn nguyên trực tiếp, lò điện hồ quang) và 0,066 cho EAF dùng phế liệu.

Với thép cán nóng nhóm 7208, ba mức tương ứng là 1,370, 0,481 và 0,072. Chi tiết có tại trang định mức CBAM cho thép.


Giá trị mặc định CBAM theo quốc gia và theo ngành

Giá trị mặc định trong Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được ấn định theo nước xuất xứ và theo sản phẩm, phản ánh công nghệ sản xuất, cơ cấu nhiên liệu và cường độ carbon của lưới điện ở từng nước.

Nước có hạ tầng sản xuất cũ, thâm dụng carbon có giá trị cao hơn. Nước không có định giá carbon không được hưởng khoản khấu trừ nào theo Điều 9 Quy định (EU) 2023/956.

Từ ngày 31 tháng 7 năm 2026, số liệu phụ lục phải được đọc theo bản đã đính chính: Quy định thực thi (EU) 2026/1740 sửa các số liệu và mã hàng hóa sai trong Phụ lục I và Phụ lục IV của Quy định thực thi (EU) 2025/2621, áp dụng hồi tố từ ngày 1/1/2026.

Bảng dưới đây tóm tắt sáu ngành, kèm ví dụ trong bảng của Việt Nam.

Ngành Phát thải được tính Khí nhà kính Hệ số cộng thêm 2026 Ví dụ giá trị mặc định (tổng, trước hệ số) Ví dụ Việt Nam
Sắt thép Chỉ trực tiếp CO₂ +10% Trung Quốc, phôi (7207 12 10): 3,169 tCO₂e/tấn Thép cán nóng (7208): 2,350
Xi măng Trực tiếp và gián tiếp CO₂ +10% Thổ Nhĩ Kỳ, xi măng poóc lăng xám (2523 29 00): 1,440, giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác" Không có dòng; dùng 1,440
Nhôm Chỉ trực tiếp CO₂ và PFC +10% Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Bahrain, nhôm chưa gia công (7601): 1,870 Nhôm chưa gia công (7601): 0,360, lộ trình L
Phân bón Trực tiếp và gián tiếp CO₂ và N₂O +1% Ai Cập, urê (3102 10 19): 1,390 Urê (3102 10 19): 2,430
Điện Chỉ trực tiếp CO₂ Không áp dụng (giá trị mặc định là cách tính chuẩn) Ấn định theo nước hoặc khu vực, tCO₂/MWh EU không nhập điện từ Việt Nam năm 2025
Hydro Chỉ trực tiếp CO₂ +10% "Các nước và vùng lãnh thổ khác" (2804 10 00): 17,740 Hydro (2804 10 00): 10,820

Phụ lục ghi các giá trị này trước khi cộng hệ số. Năm 2026, giá trị của phôi Trung Quốc tăng lên 3,486 tCO₂e mỗi tấn, còn xi măng poóc lăng xám dùng giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác" tăng lên 1,584.

Năm 2025, EU không nhập hydro từ Việt Nam và chỉ nhập 354 tấn phân bón (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Sắt thép: khoảng cách lớn nhất giữa giá trị mặc định và định mức

Giá trị mặc định 3,169 tCO₂e mỗi tấn của Trung Quốc cho phôi (7207 12 10) không phải là cao nhất: Ấn Độ là 4,270 và giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác" là 3,996.

Dù vậy, giá trị của phôi Trung Quốc vẫn cao hơn định mức BF-BOF 132%, kể cả khi phôi được dùng làm tiền chất trong sản phẩm của một nước khác.

Giả sử một nhà máy Trung Quốc có phát thải đã thẩm tra là 2,0 tCO₂e mỗi tấn (con số giả định): năm 2026, nhà nhập khẩu sẽ khai 2,0 thay vì 3,486, chênh lệch 1,486 tCO₂e mỗi tấn.

Khoản tiết kiệm là chênh lệch đó nhân giá chứng chỉ, điều chỉnh theo khác biệt định mức của lộ trình thực tế.

Bảng dưới đây liệt kê năm trong mười nước cung cấp sắt thép lớn nhất cho EU cùng với Việt Nam, xếp theo khối lượng hàng sắt thép thuộc diện CBAM (chương 72 và 73, mã thuộc Phụ lục I, không gồm quặng sắt) EU nhập khẩu năm 2025.

Nga (5,17 triệu tấn) và Ukraine (4,25 triệu tấn) đứng thứ ba và thứ tư (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12/10/2026).

Nước Khối lượng 2025, thị phần nhập khẩu ngoài EU, thứ hạng Giá trị mặc định tham chiếu Định giá carbon và Điều 9
Trung Quốc 9,07 triệu tấn, 15,7%, thứ nhất (13,45 tỷ EUR) Phôi 3,169 Thị trường carbon quốc gia bao gồm thép, xi măng và luyện nhôm từ đợt mở rộng năm 2025, hạn ngạch phân bổ miễn phí (ICAP)
Thổ Nhĩ Kỳ 7,43 triệu tấn, 12,9%, thứ hai (tăng từ 4,56 triệu tấn năm 2023) Kết hợp BF-BOF và EAF Quy định ETS ngày 27/8/2026 mở giai đoạn thí điểm với 100% phân bổ miễn phí, nên chưa có giá carbon thực trả
Ấn Độ 4,01 triệu tấn, 6,9%, thứ năm Phôi 4,270 Cơ chế giao dịch tín chỉ carbon (CCTS) chưa được công nhận theo Điều 9 tính đến ngày 12/10/2026
Hàn Quốc 3,63 triệu tấn, 6,3%, thứ sáu Thép cán nóng 2,118 K-ETS chưa được công nhận theo Điều 9 tính đến ngày 12/10/2026; thép giữ 100% phân bổ miễn phí trong giai đoạn 4 của K-ETS (2026 đến 2030) theo ICAP
Việt Nam 2,94 triệu tấn, 5,1%, thứ tám (2,36 tỷ EUR, thứ chín về trị giá) Thép cán nóng 2,350; thép tôn mạ 2,370 Thị trường carbon thí điểm, hạn ngạch phân bổ miễn phí; chưa được công nhận theo Điều 9 tính đến ngày 4/11/2026
Vương quốc Anh 2,24 triệu tấn, 3,9%, thứ mười Bảng riêng Có UK ETS nhưng không được miễn CBAM của EU; UK ETS chưa được công nhận theo Điều 9 tính đến ngày 12/10/2026

Xi măng: giá trị mặc định cao hơn gấp đôi định mức

Xi măng cho thấy giá trị dự phòng có thể cách xa số liệu của nhà sản xuất đến mức nào.

Dòng xi măng poóc lăng xám (2523 29 00) của Thổ Nhĩ Kỳ ghi dấu gạch, và bảng của Việt Nam không có dòng xi măng, nên cả hai dùng 1,440 tCO₂e mỗi tấn (gồm phát thải gián tiếp), tức 1,584 sau khi cộng 10% năm 2026.

Hiệp hội xi măng Thổ Nhĩ Kỳ Türkçimento công bố mức khoảng 0,88 tCO₂ mỗi tấn clinker xám.

Con số này tính cho clinker; giá trị mặc định tương ứng là 1,410 tCO₂e mỗi tấn clinker xám (1,551 sau khi cộng hệ số), cao hơn khoảng 60% khi chưa cộng hệ số. Đó là số liệu của hiệp hội ngành, không phải giá trị thực tế đã thẩm tra.

Năm 2026, khoản điều chỉnh cho xi măng poóc lăng xám là 0,975 × 0,666 = 0,649 tCO₂e mỗi tấn, nên xi măng dùng giá trị mặc định cần 0,935 chứng chỉ mỗi tấn, tức 76,94 EUR ở giá 82,32 EUR, so với 130,39 EUR nếu chưa trừ khoản điều chỉnh.

Năm 2028, với hệ số cộng thêm 30% và hệ số CBAM 90%, kết quả là 1,273 chứng chỉ và 104,76 EUR mỗi tấn nếu giá và định mức không đổi.

Các chi phí này gần bằng hoặc vượt trị giá sản phẩm. Xi măng poóc lăng xám Thổ Nhĩ Kỳ có trị giá bình quân tại biên giới EU khoảng 78 EUR mỗi tấn năm 2025 (186,6 triệu EUR cho 2,40 triệu tấn), còn xi măng Việt Nam khoảng 97,86 EUR mỗi tấn (11,1 triệu EUR cho 113.610 tấn); Eurostat Comext DS-045409, 2025, cbamguide.com tính.

Như vậy, chi phí năm 2026 bằng khoảng 98,6% trị giá xi măng Thổ Nhĩ Kỳ và 78,6% trị giá xi măng Việt Nam; con số 104,76 EUR của năm 2028 cao hơn trị giá bình quân của xi măng Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 35% và của xi măng Việt Nam khoảng 7%.

Thổ Nhĩ Kỳ là nguồn cung xi măng và clinker lớn nhất của EU: 6,12 triệu tấn năm 2025 (436,6 triệu EUR, 43,0% khối lượng nhập khẩu từ ngoài EU), tăng từ 3,32 triệu tấn năm 2023 và 4,43 triệu tấn năm 2024.

Riêng xi măng poóc lăng xám, thị phần của Thổ Nhĩ Kỳ là 41,7% khối lượng; Ukraine đứng thứ hai về xi măng và clinker với 13,3% (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Nhôm: phát thải gián tiếp không được tính

Theo CBAM, nhôm chỉ tính phát thải trực tiếp vì thuộc Phụ lục II Quy định (EU) 2023/956; phát thải gián tiếp từ điện tiêu thụ không được tính.

Giá trị mặc định của nhôm bao gồm perfluorocarbon (PFC) phát sinh khi quá trình điện phân Hall-Héroult gặp hiệu ứng anode: CF₄ có tiềm năng nóng lên toàn cầu (GWP) là 6.630 và C₂F₆ có GWP là 11.100.

Na Uy (4,47 tỷ EUR), Iceland (2,20 tỷ EUR) và Thụy Sĩ (1,67 tỷ EUR) được miễn CBAM theo Phụ lục III, trong khi Trung Quốc (3,25 tỷ EUR) và Thổ Nhĩ Kỳ (2,84 tỷ EUR) chịu CBAM đầy đủ đối với phát thải trực tiếp.

Số liệu trong ngoặc là trị giá nhôm thuộc diện CBAM mà EU nhập khẩu năm 2025; theo khối lượng, Na Uy chiếm 16,9% và Iceland 9,0% (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12/10/2026).

Bảng của Việt Nam ghi lộ trình L (nhôm thứ cấp) cho nhôm. Định mức của lộ trình này thấp (0,091 cho 7601 10 90, 0,152 cho 7604 10 90), nên gần như toàn bộ giá trị mặc định của nhôm dạng hình Việt Nam phải chịu giá chứng chỉ.


Bảng tính giá trị mặc định (tiếng Anh)

Toàn bộ giá trị mặc định chính thức của CBAM trong một bảng tính, kèm hệ số cộng thêm, định mức CBAM và chi phí trên mỗi tấn hàng hóa năm 2026. Bản tiếng Anh, tải về ngay.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Chi phí theo giá trị mặc định thay đổi thế nào từ năm 2027 đến 2034?

Chi phí theo giá trị mặc định của thép tôn mạ Việt Nam tăng từ 94,94 EUR mỗi tấn năm 2026 lên 143,16 EUR năm 2028 và 253,63 EUR từ năm 2034, ở giá không đổi 82,32 EUR.

Chi phí tăng do hai yếu tố: hệ số cộng thêm tăng lên 30%, và hệ số CBAM (tỷ lệ phân bổ miễn phí trong EU ETS được giữ lại) giảm dần từ 97,5% năm 2026 và không còn được áp dụng từ năm 2034 (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC).

Bảng dưới đây trình bày diễn biến chi phí của bốn sản phẩm Việt Nam.

Năm Hệ số cộng thêm Hệ số CBAM 7210 49 00 thép tôn mạ (chứng chỉ; EUR/tấn) 7208 39 00 thép cán nóng (chứng chỉ; EUR/tấn) 7219 33 90 thép không gỉ (chứng chỉ; EUR/tấn) 2523 29 00 xi măng (chứng chỉ; EUR/tấn)
2026 10% 97,5% 1,153275; 94,94 1,24925; 102,84 4,28375; 352,64 0,93465; 76,94
2027 20% 95% 1,42755; 117,52 1,5185; 125,00 4,8175; 396,58 1,0953; 90,17
2028 30% 90% 1,7391; 143,16 1,822; 149,99 5,419; 446,09 1,2726; 104,76
2030 30% 51,5% 2,313135; 190,42 2,34945; 193,41 5,89255; 485,07 1,52901; 125,87
Từ 2034 30% Không áp dụng 3,081; 253,63 3,055; 251,49 6,526; 537,22 1,872; 154,10

Giả định: giá chứng chỉ không đổi ở mức chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR; giá trị mặc định và định mức hiện hành (đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620 dự kiến cập nhật định mức cho hàng nhập khẩu từ ngày 1/1/2027, nên các dòng từ 2027 chỉ mang tính tham khảo); hệ số điều chỉnh liên ngành 100% cho giai đoạn 2026-2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862). Từ năm 2034, toàn bộ phát thải gắn liền đã cộng hệ số chịu chứng chỉ.

Với phôi Trung Quốc (7207 12 10), giá trị 3,169 tăng lên 4,120 khi cộng hệ số 30% năm 2028. Khoản điều chỉnh năm 2028 là 0,90 × 1,364 = 1,228, sau khi trừ còn 2,892 chứng chỉ mỗi tấn, tức 238,08 EUR ở mức 82,32 EUR.

Từ năm 2034, khi không còn hệ số CBAM nào được áp dụng, toàn bộ 4,120 tCO₂e chịu chứng chỉ: 339,13 EUR mỗi tấn ở cùng mức giá.

Nghĩa vụ năm 2026 không phải là một tỷ lệ nhỏ cố định của phát thải gắn liền.

Mọi tấn CO₂e vượt khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, kể cả toàn bộ phần cộng thêm, đều chịu đủ giá chứng chỉ, và bản thân khoản điều chỉnh thu hẹp dần qua từng năm. Phương pháp tính chi tiết có tại trang cách tính CBAM.


Cách chuyển từ giá trị mặc định CBAM sang dữ liệu phát thải thực tế

Phát thải thực tế thay thế giá trị mặc định khi nhà nhập khẩu EU nhận được dữ liệu phát thải đã thẩm tra từ cơ sở sản xuất.

Để thay thế, cần có ba yếu tố: kế hoạch giám sát ở cấp cơ sở, số liệu phát thải tính theo phương pháp của Quy định thực thi (EU) 2025/2547, và việc thẩm tra của bên thứ ba theo Quy định thực thi (EU) 2025/2546, do đơn vị thẩm tra được công nhận theo Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551 thực hiện.

Quá trình chuyển từ giá trị mặc định sang giá trị thực tế gồm bốn bước.

  1. Đề nghị cơ sở sản xuất giám sát phát thải. Nhà nhập khẩu EU đề nghị cơ sở của nhà xuất khẩu giám sát phát thải gắn liền theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547 và lập báo cáo phát thải của nhà vận hành cùng báo cáo tóm tắt phát thải (Phụ lục IV của quy định đó). Nhà vận hành ngoài EU không có nghĩa vụ theo CBAM, nên nhà nhập khẩu cần chủ động đề nghị và xác nhận trước rằng cơ sở sẵn sàng hợp tác.
  2. Thuê đơn vị thẩm tra được công nhận. Đơn vị thẩm tra phải được tổ chức công nhận quốc gia của một nước thành viên EU công nhận theo Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551, theo tiêu chuẩn EN ISO/IEC 17029:2019. Năm đầu tiên phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546). Việc đăng ký đơn vị thẩm tra trong Hệ thống đăng ký CBAM mở từ ngày 1 tháng 9 năm 2026 theo Điều 10a Quy định (EU) 2023/956.
  3. Nhận báo cáo thẩm tra. Đơn vị thẩm tra cấp báo cáo xác nhận phát thải gắn liền cụ thể, tính bằng tCO₂e trên mỗi tấn sản phẩm, kể cả PFC đối với nhôm và N₂O đối với phân bón, nếu có.
  4. Khai giá trị thực tế trong tờ khai CBAM. Tờ khai CBAM hằng năm nộp vào Hệ thống đăng ký CBAM (hạn chót ngày 30/9/2027 cho hàng nhập khẩu năm 2026, khoản 1 Điều 6) dùng số liệu đã thẩm tra thay cho giá trị mặc định của nước xuất xứ. Phần chứng chỉ giảm được chính là khoản tiết kiệm.

Báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu (điểm 1.2 Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547), được lập bằng tiếng Anh (khoản 4 Điều 10 của quy định đó), ghi tọa độ đến 6 chữ số thập phân và theo cấu trúc ba tài liệu của Hướng dẫn số 3 ngày 14/8/2026.

Nhà vận hành có thể tải dữ liệu lên Cổng O3CI dành cho nhà vận hành cơ sở ở nước thứ ba, thuộc Hệ thống đăng ký CBAM; chi tiết có tại trang Cổng O3CI cho nhà vận hành.

Báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg không phải là báo cáo phát thải của nhà vận hành theo CBAM, và việc thẩm định kết quả kiểm kê trong nước không phải là thẩm tra CBAM.

Phương pháp tính phát thải gắn liền cụ thể, kể cả cách phân biệt phát thải trực tiếp và gián tiếp theo từng ngành, có tại trang phát thải gắn liền trong CBAM.

Ngày 14/8/2026, Ủy ban châu Âu công bố các tài liệu hướng dẫn theo ngành 5a đến 5f (xi măng, hydro, phân bón, sắt thép, nhôm và điện).

Mỗi tài liệu áp dụng phương pháp tính cho các lộ trình sản xuất của ngành, và đó chính là tài liệu một cơ sở sản xuất cần khi người mua EU muốn chuyển sang giá trị thực tế. Danh sách đầy đủ có trong bài tin mười tài liệu hướng dẫn CBAM (tiếng Anh).

Thời gian còn lại cho hàng nhập khẩu năm 2026

Hạn nộp đơn xin cấp phép của nhà nhập khẩu EU là ngày 31 tháng 3 năm 2026 (khoản 7a Điều 17, được bổ sung bởi Quy định (EU) 2025/2083).

Nhà nhập khẩu và đại diện hải quan gián tiếp đã nộp đơn trước hạn được phép tạm thời tiếp tục nhập khẩu cho đến khi cơ quan có thẩm quyền của nước thành viên ra quyết định.

Tờ khai CBAM cho hàng nhập khẩu năm 2026 đến hạn ngày 30/9/2027, nên dữ liệu thực tế về sản xuất năm 2026 cần được thu thập và thẩm tra xong trong khoảng nửa đầu năm 2027.

Trang yêu cầu dữ liệu CBAM cho nhà xuất khẩu trình bày các mục dữ liệu và dữ liệu tiền chất.


Khi nào bắt buộc dùng giá trị mặc định?

Giá trị mặc định là lựa chọn duy nhất trong hai trường hợp: cơ sở sản xuất không cung cấp dữ liệu phát thải, hoặc dữ liệu được cung cấp không qua được thẩm tra của bên thứ ba.

Với điện thì ngược lại: giá trị mặc định là cách tính chuẩn, không phải phương án dự phòng.

Giá trị thực tế của điện chỉ được dùng khi đáp ứng đồng thời cả năm tiêu chí tại điểm 5 Phụ lục IV Quy định (EU) 2023/956, trong đó có hợp đồng mua bán điện với nhà sản xuất ở nước thứ ba, công suất đăng ký khớp với sản lượng trong khoảng không quá một giờ, và cơ sở phát không quá 550 g CO₂ hóa thạch mỗi kWh.

Rất ít lô điện nhập khẩu đủ điều kiện dùng giá trị thực tế. EU không nhập điện từ Việt Nam năm 2025 (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Khi nhà cung cấp không muốn cung cấp dữ liệu, nhà nhập khẩu có ba lựa chọn: chấp nhận giá trị mặc định và chi phí đi kèm, chuyển sang nhà cung cấp có dữ liệu đã thẩm tra, hoặc đưa chi phí theo giá trị mặc định vào đàm phán giá với nhà xuất khẩu.

Tiền phạt bằng mức phạt phát thải vượt mức của EU ETS, 100 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát, cho mỗi chứng chỉ không nộp lại đúng hạn (khoản 1 Điều 26, sửa đổi bởi Quy định (EU) 2025/2083); nộp phạt không miễn nghĩa vụ nộp lại chứng chỉ (khoản 3 Điều 26).

Người không phải là người khai báo được cấp phép chịu gấp ba đến năm lần (khoản 2 Điều 26). Khoản phạt này độc lập với chi phí chứng chỉ và được cộng thêm vào chi phí đó.


Giá carbon ở nước xuất xứ có làm giảm giá trị mặc định không?

Giá carbon ở nước xuất xứ không làm giảm giá trị mặc định, nhưng giá carbon đã thực trả tại đó có thể làm giảm số chứng chỉ phải nộp thông qua khoản khấu trừ theo Điều 9.

Giá trị mặc định được ấn định bất kể nước xuất xứ có định giá carbon hay không.

Khoản khấu trừ theo Điều 9 áp dụng sau khi lượng phát thải đã được xác định: theo khoản 1 Điều 9 khi dùng giá trị thực tế, và khi dùng giá trị mặc định thì chỉ dựa trên giá carbon mặc định hằng năm mà Ủy ban châu Âu có thể ấn định cho từng nước từ năm 2027 (khoản 4 Điều 9). Chưa có giá nào được ấn định cho Việt Nam.

Khoản khấu trừ đòi hỏi giá carbon đã thực trả trên chính lượng phát thải gắn liền đó, sau khi trừ mọi khoản hoàn trả hay bù đắp.

Ngày 13 tháng 5 năm 2026, Ủy ban châu Âu công bố dự thảo quy định thực thi về Điều 9; đợt tham vấn kết thúc ngày 10/6/2026, và tính đến ngày 4/11/2026, dự thảo vẫn chưa được thông qua.

Chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận, kể cả K-ETS của Hàn Quốc, thị trường carbon quốc gia của Trung Quốc, CCTS của Ấn Độ và UK ETS. Khi không có giá carbon thực trả, không có gì để khấu trừ.

Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ.

Tổng hạn ngạch là 243.082.392 tCO₂e cho năm 2025 và 268.391.454 tCO₂e cho năm 2026 (Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026).

Sàn giao dịch carbon trong nước mở ngày 29/6/2026 tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Tính đến ngày 28/9/2026, sàn ghi nhận 7 giao dịch với tổng cộng 1.310 hạn ngạch, giá từ 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e (VietnamFinance, ngày 29/9/2026).

Do hạn ngạch được phân bổ miễn phí, lượng phát thải nằm trong phần được phân bổ không gắn với giá carbon nào đã thực trả.

Tính đến ngày 4/11/2026, còn ba câu hỏi bỏ ngỏ đối với Việt Nam.

  • Hạn ngạch mua trên HNX để bù thiếu hụt, hay tín chỉ các-bon trong nước dùng để bù trừ, có được tính là giá carbon thực trả theo quy định thực thi cuối cùng hay không.
  • Thời điểm: theo cách đọc của cbamguide.com đối với Nghị định 119/2025/NĐ-CP, hạn ngạch cho phát thải năm 2025 đến 2026 được nộp trả trước ngày 31/12/2027, sau hạn tờ khai CBAM đầu tiên ngày 30/9/2027.
  • Phạm vi: thị trường thí điểm bao gồm 25 cơ sở sản xuất thép thô, trong khi phần lớn thép tôn mạ, thép cán nguội, bu lông và kết cấu xuất sang EU do các nhà máy cán lại và doanh nghiệp gia công sản xuất (suy luận từ cơ cấu sản phẩm, không phải số liệu Eurostat).

Trang Quy định (EU) 2023/956 (tiếng Anh) trình bày toàn bộ khung pháp lý, còn trang khấu trừ giá carbon đã thực trả giải thích Điều 9 chi tiết.


Chi phí khi dùng giá trị mặc định là bao nhiêu?

Chi phí khi dùng giá trị mặc định thay cho dữ liệu thực tế đã thẩm tra phụ thuộc vào ba biến: khoảng cách giữa giá trị mặc định của nước và cường độ phát thải thực tế của cơ sở, mức hệ số cộng thêm của năm, và giá chứng chỉ CBAM.

Bảng dưới đây cho thấy chi phí năm 2026 theo giá trị mặc định cho một số cặp sản phẩm và xuất xứ có khối lượng lớn, ở giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e.

Số chứng chỉ mỗi tấn bằng giá trị mặc định cộng hệ số, trừ khoản điều chỉnh 0,975 × 1,00 × định mức.

Sản phẩm Xuất xứ Giá trị mặc định, tổng Phụ lục I (tCO₂e/tấn) Sau khi cộng hệ số 2026 Định mức Cột B Số chứng chỉ mỗi tấn sản phẩm Chi phí mỗi tấn sản phẩm (82,32 EUR)
Phôi thép (7207 12 10) Trung Quốc 3,169 3,486 1,364 2,156 177,48 EUR
Phôi thép (7207 12 10) Ấn Độ 4,270 4,697 1,364 3,367 277,18 EUR
Thép không gỉ cán nguội (7219 33 90) Việt Nam (giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác") 5,020 5,522 1,270 4,284 352,64 EUR
Thép tôn mạ (7210 49 00) Việt Nam 2,370 2,607 1,491 1,153 94,94 EUR
Xi măng poóc lăng xám (2523 29 00) Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam (giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác") 1,440 1,584 0,666 0,935 76,94 EUR
Nhôm chưa gia công (7601) Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất 1,870 2,057 1,423 0,670 55,12 EUR
Urê (3102 10 19) Ai Cập 1,390 1,404 (hệ số 1%) 0,902 0,524 43,17 EUR

Giá trị mặc định: Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740. Định mức: Cột B, điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620, theo lộ trình in trong dòng Phụ lục I: (C) BF-BOF cho phôi và thép tôn mạ, (K) nhôm nguyên sinh. Chi phí tính từ số chứng chỉ chưa làm tròn.

Dữ liệu thực tế đã thẩm tra thay đổi cùng lúc hai đầu vào. Phát thải khai báo giảm từ giá trị mặc định đã cộng hệ số xuống con số đã thẩm tra của cơ sở, và khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí chuyển từ định mức Cột B sang định mức quy trình Cột A cộng phân bổ miễn phí gắn trong tiền chất.

Khoản tiết kiệm là chênh lệch phát thải nhân giá chứng chỉ, điều chỉnh theo khác biệt định mức đó.


Nước được miễn CBAM có giá trị mặc định không?

Không. Nước được miễn CBAM không có giá trị mặc định vì hàng hóa có xuất xứ từ đó nằm ngoài phạm vi Quy định (EU) 2023/956.

Các nước được miễn trong Phụ lục III là Iceland, Liechtenstein, Na Uy (đều thuộc Khu vực Kinh tế châu Âu) và Thụy Sĩ (có ETS liên kết với EU ETS).

Hàng hóa xuất xứ từ các lãnh thổ này không cần chứng chỉ CBAM và không áp dụng giá trị mặc định. Việt Nam không có trong Phụ lục III, nên hàng thuộc diện CBAM của Việt Nam dùng bảng của Việt Nam hoặc giá trị dự phòng.

Vương quốc Anh không có trong Phụ lục III, nên chịu CBAM của EU dù có UK ETS, và hàng hóa xuất xứ Anh cũng áp dụng giá trị mặc định như hàng của các nước thứ ba khác.

Dự thảo quy định thực thi ngày 13/5/2026 nêu bốn phương thức công nhận giá carbon của nước thứ ba: ETS, thuế carbon theo nguồn điểm, thuế carbon theo nhiên liệu và hệ thống tuân thủ hỗn hợp.

Nếu dự thảo được thông qua, UK ETS sẽ thuộc phương thức ETS; tính đến ngày 4/11/2026, dự thảo chưa được thông qua.

Góc nhìn của nhà xuất khẩu, kể cả cách nhà sản xuất ngoài EU cung cấp dữ liệu giám sát để người mua thoát khỏi giá trị mặc định, có tại trang giá trị mặc định CBAM cho nhà xuất khẩu.


Giá trị mặc định trong toàn bộ hệ thống tuân thủ CBAM

Giá trị mặc định là một thành phần của hệ thống tuân thủ CBAM, được dùng ở bước tính toán, sau khi nhà nhập khẩu được cấp phép và trước khi nộp tờ khai CBAM hằng năm.

Giá trị mặc định của EU không dùng được cho CBAM của Vương quốc Anh.

Thuế CBAM của Vương quốc Anh có giá trị riêng do Bộ Tài chính Anh ấn định bằng thông báo; ngày 16 tháng 10 năm 2026, HMRC công bố dự thảo giá trị mặc định cho năm 2027 và 2028, trong đó mỗi hàng hóa có một giá trị bình quân gia quyền theo thương mại.

Chi tiết có tại trang giá trị mặc định CBAM của Vương quốc Anh (tiếng Anh).

Yếu tố nào quyết định dùng giá trị mặc định hay giá trị thực tế?

Ba yếu tố quyết định: nhà cung cấp có sẵn sàng lập kế hoạch giám sát không, có đơn vị thẩm tra được công nhận sẵn sàng thẩm tra cơ sở không, và cơ sở có đáp ứng yêu cầu phương pháp của Quy định thực thi (EU) 2025/2547 không. Nhà cung cấp ở nước chưa có hạ tầng giám sát CBAM, nhất là các nền kinh tế đang phát triển, gặp rào cản cao nhất khi cung cấp giá trị thực tế năm 2026.

Năng lực thẩm tra đang là điểm nghẽn. Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, tài liệu của năm tổ chức công nhận quốc gia ghi nhận bảy đơn vị thẩm tra được công nhận cho CBAM, mỗi đơn vị cho các nhóm hoạt động được liệt kê: EmiCert S.A. (ESYD, Hy Lạp); Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. và SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia, Ý); Intertek Certification AB (Swedac, Thụy Điển); Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC) tại Damietta, Ai Cập (RvA, Hà Lan, ngày 22/10/2026, đơn vị đầu tiên được thành lập ngoài EU); và SGS BELGIUM nv (BELAC, Bỉ, phạm vi có hiệu lực từ ngày 5/11/2026).

Sáu đơn vị được thành lập tại EU, một tại Ai Cập; không có đơn vị nào tại Việt Nam. RvA công nhận ISSC theo thủ tục TAB: việc đánh giá đầy đủ đã hoàn tất, RvA sẽ tham dự đợt thẩm tra CBAM đầu tiên của ISSC rồi chuyển sang công nhận thông thường. DNV thông báo ngày 6/11/2026 đã được Accredia công nhận, nhưng đến ngày 11/11/2026 Accredia chưa công bố quyết định nào nêu tên DNV, nên DNV chưa được tính.

Từ ngày 30/9/2026, đơn vị thẩm tra được cấp quyền truy cập tác nghiệp vào Hệ thống đăng ký CBAM. Tính đến ngày 12/11/2026, Ủy ban châu Âu chưa công bố danh sách chính thức. Không tổ chức công nhận nào của Việt Nam có thể công nhận đơn vị thẩm tra CBAM; danh sách có tại trang đơn vị thẩm tra CBAM được công nhận.

Dùng giá trị mặc định có vi phạm CBAM không?

Không. Dùng giá trị mặc định là một cách tuân thủ hợp pháp: điểm (b) khoản 2 Điều 7 Quy định (EU) 2023/956 cho phép xác định phát thải gắn liền theo giá trị mặc định. Tiền phạt theo khoản 1 Điều 26 áp dụng khi không nộp lại đủ chứng chỉ, không phải khi dùng giá trị mặc định.

Nhà nhập khẩu dùng giá trị mặc định, tính đúng nghĩa vụ chứng chỉ và nộp lại đủ chứng chỉ là đã tuân thủ đầy đủ. Ở phần lớn các cặp sản phẩm và xuất xứ, chi phí tài chính cao hơn so với khi dùng giá trị thực tế, nhưng nghĩa vụ pháp lý vẫn được thực hiện đầy đủ.

Giá trị mặc định có thay đổi sau năm 2026 không?

Có. Quy định thực thi (EU) 2025/2621 ấn định giá trị mặc định cho giai đoạn chính thức từ ngày 1/1/2026, và Ủy ban châu Âu rà soát, cập nhật định kỳ khi dữ liệu sản xuất được cải thiện. Thay đổi đầu tiên là một bản đính chính chứ không phải rà soát: Quy định thực thi (EU) 2026/1740 sửa Phụ lục I và IV hồi tố từ ngày 1/1/2026, không đổi phương pháp tính.

Khi ngày càng nhiều dữ liệu thực tế đã thẩm tra của một nước hay một ngành được đưa vào Hệ thống đăng ký CBAM, các lần tính lại sau này sẽ chịu ảnh hưởng theo cả hai chiều. Nhà nhập khẩu đã đầu tư vào thẩm tra không bị ảnh hưởng bởi việc sửa giá trị mặc định; nhà nhập khẩu dựa vào giá trị mặc định chịu rủi ro các lần cập nhật bất lợi.

Ngưỡng miễn trừ 50 tấn có ảnh hưởng đến giá trị mặc định không?

Ngưỡng miễn trừ là 50 tấn khối lượng tịnh mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm dương lịch, cộng dồn mọi mã CN (Điều 2a; điểm 1 Phụ lục VII). Nhà nhập khẩu được miễn phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan. Điện và hydro không bao giờ được miễn.

Ngưỡng tính theo nhà nhập khẩu EU, không theo khối lượng xuất khẩu hằng năm của doanh nghiệp Việt Nam. Nhà nhập khẩu vượt 50 tấn phải tính theo giá trị mặc định hoặc giá trị thực tế cho mọi lô hàng thuộc diện CBAM.

Cần lưu ý gì khi đọc tài liệu tiếng Việt về giá trị mặc định?

Một số tài liệu tiếng Việt về CBAM vẫn ghi các quy tắc cũ hoặc sai, nên doanh nghiệp cần đối chiếu với văn bản EU. Bốn điểm hay gặp được liệt kê dưới đây.

  • Tỷ lệ cố định của tổng chi phí cho năm 2026: cách tính này bỏ qua việc khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí là một lượng cố định theo định mức, nên đánh giá thấp chi phí của hàng hóa dùng giá trị mặc định.
  • Ngưỡng 50 tấn tính theo hàng xuất khẩu của doanh nghiệp: Báo Công Thương ngày 27/8/2026 mô tả như vậy; theo Điều 2a, ngưỡng thuộc về nhà nhập khẩu EU.
  • Hệ số CBAM "về 0%" năm 2034: về kết quả thì đúng (từ năm 2034 không còn khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí), nhưng văn bản pháp lý không ấn định mức 0%: hệ số CBAM giảm từ 97,5% năm 2026 và không còn được áp dụng từ năm 2034 (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC).
  • Hạn tờ khai vào cuối tháng 5 và giá chứng chỉ theo tuần cho năm 2026: đó là quy tắc trước Quy định (EU) 2025/2083. Hạn tờ khai hiện nay là ngày 30/9 của năm sau (khoản 1 Điều 6), và năm 2026 giá chứng chỉ là giá theo quý (khoản 1a Điều 21).

Ước tính 87 đến 94 EUR mỗi tấn thép cho quý I/2026 của VDSC, được Diễn đàn Doanh nghiệp dẫn lại ngày 3/5/2026, phù hợp với phương pháp tính theo quy định pháp lý. Ở giá quý I/2026 là 75,36 EUR, chi phí mỗi tấn là 86,91 EUR cho thép tôn mạ (7210 49 00), 89,34 EUR cho thép cán nguội (7209 17 90) và 94,14 EUR cho thép cán nóng (7208 39 00) (cbamguide.com tính ngày 4/11/2026).


Câu hỏi thường gặp

Hệ số cộng thêm của giá trị mặc định cho thép năm 2028 là bao nhiêu?

Hệ số cộng thêm của giá trị mặc định cho thép (và xi măng, nhôm, hydro) từ năm 2028 là 30% trên cường độ phát thải bình quân của từng nước, theo Quy định thực thi (EU) 2025/2621. Đây là bậc cuối của lộ trình ba bậc: 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028. Phân bón giữ mức 1% mọi năm.

Giá trị mặc định CBAM của thép Việt Nam là bao nhiêu?

Giá trị mặc định của Việt Nam là 2,350 tCO₂e mỗi tấn cho bán thành phẩm (7207 11 14) và thép cán nóng (7208), 2,370 cho thép cán nguội (7209) và thép tôn mạ (7210), 2,840 cho kết cấu thép (7308 90 98), theo Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740. Thép không gỉ không có giá trị riêng và dùng giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác", từ 4,820 (thanh, que, dây) đến 5,020 (thép cán nguội).

Nhà nhập khẩu có thể chuyển từ giá trị mặc định sang giá trị thực tế sau một năm không?

Có. Nhà nhập khẩu có thể chuyển sang giá trị thực tế đã thẩm tra cho bất kỳ kỳ khai báo nào sau đó, khi cơ sở sản xuất có kế hoạch giám sát và báo cáo thẩm tra của đơn vị thẩm tra được công nhận. Việc chuyển đổi không đòi hỏi sửa các tờ khai trước đã dùng giá trị mặc định và được áp dụng từ kỳ khai báo đầu tiên có dữ liệu đã thẩm tra.

Khi đã có giá trị thực tế, nhà nhập khẩu phải dùng nhất quán: không được luân phiên giữa giá trị mặc định và giá trị thực tế cho cùng một cơ sở mà không có lý do được ghi nhận cho việc thiếu dữ liệu.

Giá trị mặc định giai đoạn chính thức có giống giai đoạn chuyển tiếp không?

Không. Giá trị mặc định của giai đoạn chuyển tiếp (dùng cho báo cáo CBAM hằng quý theo Quy định thực thi (EU) 2023/1773, từ tháng 10/2023 đến tháng 12/2025) được xây dựng theo phương pháp khác và có số liệu khác với giá trị của giai đoạn chính thức trong Quy định thực thi (EU) 2025/2621, vốn được ấn định theo nước xuất xứ và mã CN.

Giá trị của giai đoạn chính thức cho thép cán nóng Việt Nam (7208) là 2,350 tCO₂e mỗi tấn trước hệ số. Nhà nhập khẩu đã dùng giá trị chuyển tiếp để ước tính chi phí cần đối chiếu lại mọi con số với phụ lục đã đính chính.

Giá trị mặc định có áp dụng cho tiền chất trong hàng hóa phức tạp không?

Có. Khi nhập khẩu hàng hóa phức tạp (ví dụ ống thép, kết cấu nhôm hay hỗn hợp phân bón), phát thải gắn liền của tiền chất được cộng vào tổng phát thải gắn liền. Nếu không có dữ liệu thực tế cho tiền chất, giá trị mặc định của nước xuất xứ tiền chất được áp dụng.

Một nhà máy cán nguội hoặc mạ ở Việt Nam dùng thép cuộn cán nóng nhập khẩu không có dữ liệu đã thẩm tra sẽ mang giá trị mặc định của nước sản xuất thép cuộn vào phát thải gắn liền của sản phẩm. Hướng dẫn theo ngành về mã CN, lộ trình sản xuất và cách áp giá trị mặc định có tại trang các ngành thuộc diện CBAM.

Doanh nghiệp Việt Nam tìm hướng dẫn về CBAM ở đâu?

Bộ Công Thương là đầu mối xây dựng và triển khai đề án ứng phó với CBAM (thông báo 6082/VPCP-NN của Văn phòng Chính phủ, được Bộ Công Thương đưa tin ngày 28/8/2024). Trung tâm WTO và Hội nhập của VCCI phát hành sổ tay hỏi đáp về CBAM tháng 12/2024. Tính đến ngày 4/11/2026, chưa tìm thấy chương trình hỗ trợ tài chính riêng cho việc tuân thủ hay thẩm tra CBAM.

Bối cảnh Việt Nam được tổng hợp tại trang CBAM và Việt Nam. Quý doanh nghiệp có thể yêu cầu giới thiệu nhà cung cấp dịch vụ tính toán và thẩm tra qua trang hỗ trợ CBAM: dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.