Cách tính CBAM: hướng dẫn 6 bước kèm ví dụ cho 6 ngành và hàng xuất khẩu Việt Nam

Số chứng chỉ CBAM bằng phát thải gắn liền trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, nhân khối lượng.

Nội dung trang
Công thức CBAM: phát thải gắn liền (dữ liệu đã thẩm tra của cơ sở hoặc bảng giá trị mặc định cộng hệ số cộng thêm), trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, trừ giá carbon đã trả tại nước xuất xứ, ra số chứng chỉ; nhân giá chứng chỉ, ra chi phí.

Cách tính CBAM xác định số chứng chỉ CBAM mà nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại cho mỗi tấn hàng thâm dụng carbon đưa vào EU.

Công thức cốt lõi là: số chứng chỉ CBAM = max[0; SEE trừ SEFA trừ phần giá carbon] × khối lượng (tấn), và chi phí = số chứng chỉ × giá chứng chỉ (EUR/tCO₂e).

SEE là phát thải gắn liền cụ thể của hàng hóa, SEFA là khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí tính trên mỗi tấn, còn phần giá carbon là khoản giảm theo Điều 9; cả ba đều tính bằng tCO₂e trên mỗi tấn hàng.

Với thép cán nóng xuất xứ Việt Nam (mã CN 7208 39 00) nhập khẩu năm 2026 theo giá trị mặc định, kết quả là 1,24925 chứng chỉ trên mỗi tấn sản phẩm, tức 102,84 EUR mỗi tấn sản phẩm theo giá chính thức quý III/2026.

Con số này cao gấp khoảng 19 lần mức 5,32 EUR nếu tính tắt theo kiểu "2,5% tổng chi phí".

Giá chứng chỉ chính thức năm 2026 là 75,36 EUR/tCO₂e cho quý I, 75,28 EUR cho quý II và 82,32 EUR cho quý III (công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026).

Mỗi mức là bình quân theo quý của giá đấu giá hạn ngạch EU ETS theo khoản 1a Điều 21 Quy định (EU) 2023/956. Sáu ngành thuộc phạm vi CBAM là sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và hydro.

Tính đúng ngay từ trước hạn nộp tờ khai CBAM hằng năm đầu tiên (ngày 30 tháng 9 năm 2027) giúp nhà nhập khẩu tránh tiền phạt theo khoản 1 Điều 26: 100 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát, cho mỗi chứng chỉ không nộp lại đúng hạn.

Nộp phạt không miễn nghĩa vụ nộp lại chứng chỉ (khoản 3 Điều 26). Người không phải là người khai báo được cấp phép chịu gấp ba đến năm lần (khoản 2 Điều 26).

Hướng dẫn này trình bày quy trình 6 bước theo Quy định (EU) 2023/956 của Nghị viện châu Âu và Hội đồng ngày 10 tháng 5 năm 2023 về việc thiết lập cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, được sửa đổi bởi Quy định (EU) 2025/2083.

Bài viết có ví dụ cho cả 6 ngành, bảng chi phí cho các mã hàng Việt Nam xuất khẩu nhiều nhất sang EU và câu trả lời cho các câu hỏi thường gặp về CBAM của EU.


Cách tính CBAM đo lường điều gì?

Cách tính CBAM đo lượng phát thải khí nhà kính gắn liền trong hàng nhập khẩu và quy đổi lượng đó thành nghĩa vụ tài chính theo giá carbon của EU ETS.

Kết quả của phép tính không phải là thuế hải quan hay thuế tính trên doanh thu. Kết quả là một số lượng chứng chỉ: một chứng chỉ CBAM cho mỗi tấn CO₂e còn lại sau khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí và khoản giảm theo Điều 9.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.

Cơ sở pháp lý của phương pháp tính phát thải gắn liền là Điều 7 Quy định (EU) 2023/956, được chi tiết hóa trong Quy định thực thi (EU) 2025/2547.

Hai đại lượng quyết định phần phát thải gắn liền của mọi phép tính: phát thải gắn liền cụ thể (SEE, tCO₂e trên mỗi tấn sản phẩm) và khối lượng tịnh của lô hàng (tấn). Điều 31 và Quy định thực thi (EU) 2025/2620 bổ sung đại lượng thứ ba là khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí.

Tùy theo ngành, phép tính bao gồm ba loại phát thải sau.

  • Phát thải trực tiếp gắn liền: khí nhà kính từ chính quá trình sản xuất, kể cả nhiệt và làm lạnh tiêu thụ trong sản xuất (khoản 21 Điều 3 Quy định (EU) 2023/956). Được tính giá ở cả sáu ngành.
  • Phát thải gián tiếp gắn liền: phát thải từ điện tiêu thụ trong sản xuất (khoản 34 Điều 3). Chỉ được tính giá với xi măng, phân bón và mã 2601 12 00 (quặng sắt đã kết tụ).
  • Phát thải gắn liền của tiền chất: phát thải gắn liền trong các nguyên liệu đầu vào thuộc Phụ lục I, được chuyển vào hàng hóa phức tạp sản xuất từ các nguyên liệu đó, ví dụ thép cuộn cán nóng làm tiền chất cho ống thép hoặc tôn mạ, và clinker làm tiền chất cho xi măng.

Khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí làm giảm số chứng chỉ để phản ánh phần hạn ngạch EU ETS mà nhà sản xuất EU cùng loại hàng vẫn được phân bổ miễn phí (Điều 31 Quy định (EU) 2023/956).

Hệ số CBAM theo luật là phần phân bổ miễn phí được giữ lại: 97,5% năm 2026 theo khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC, nghĩa là 2,5% phân bổ miễn phí bị loại bỏ trong năm 2026.

Khoản điều chỉnh trên mỗi tấn (SEFA) bằng hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM của hàng hóa, và được trừ khỏi SEE.

Vì vậy, nghĩa vụ ròng không phải là 2,5% tổng chi phí. Chỉ hàng hóa có phát thải đúng bằng định mức mới trả 2,5% tổng chi phí trong năm 2026; mọi tấn CO₂e vượt định mức chịu toàn bộ giá chứng chỉ, còn hàng hóa ở mức bằng hoặc dưới 97,5% định mức thì không phải nộp chứng chỉ nào.

Tổng chi phí (SEE × khối lượng × giá) vẫn quan trọng cho việc lập kế hoạch: đó là mức trần mà chi phí ròng dần tiến tới khi hệ số CBAM giảm; từ năm 2034, hệ số CBAM không còn được áp dụng.

Nhà xuất khẩu Việt Nam không có nghĩa vụ pháp lý theo CBAM: nghĩa vụ mua và nộp lại chứng chỉ CBAM thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép tại EU.

Tuy vậy, kết quả của phép tính quyết định chi phí của người mua EU cho từng lô hàng, nên ảnh hưởng trực tiếp đến việc đàm phán giá với doanh nghiệp Việt Nam.


Cách tính nghĩa vụ CBAM: 6 bước

Sáu bước dưới đây bám theo trình tự tuân thủ của nhà nhập khẩu theo Quy định (EU) 2023/956 và Quy định thực thi (EU) 2025/2547.

Kết quả của mỗi bước là đầu vào của bước tiếp theo; bước cuối cùng cho ra số chứng chỉ CBAM phải nộp lại trong tờ khai CBAM hằng năm.

Bước 1: Xác định mã CN và ngành thuộc diện CBAM

Mọi phép tính CBAM bắt đầu từ mã CN (Danh mục hàng hóa kết hợp của EU) của sản phẩm nhập khẩu. Mã CN quyết định hàng hóa có thuộc Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956 hay không và thuộc ngành nào trong sáu ngành.

Phụ lục I có 42 mục trong sáu ngành, liệt kê ở bảng dưới. Một mục ở cấp chương hoặc nhóm bao gồm mọi mã CN 8 số bên dưới; trang danh mục hàng hóa CBAM ghi từng mục kèm mô tả.

Hàng hóa không thuộc Phụ lục I thì không phát sinh nghĩa vụ CBAM, bất kể hàm lượng carbon cao hay thấp.

Ngành Các mục trong Phụ lục I Phát thải trực tiếp Phát thải gián tiếp
Sắt thép (15 mục) Chương 72, trừ thép phế liệu (7204) và các hợp kim fero thuộc nhóm 7202 ngoài fero-mangan, fero-crôm và fero-niken; 2601 12 00 (quặng sắt đã kết tụ, gồm quặng thiêu kết và quặng viên); 7301, 7302, 7303 00, 7304, 7305, 7306, 7307, 7308, 7309 00, 7310, 7311 00, 7318, 7326 Được tính giá Không tính giá, trừ mã 2601 12 00
Xi măng (6 mục) ex 2507 00 80 (chỉ đất sét đã nung), 2523 10 00, 2523 21 00, 2523 29 00, 2523 30 00, 2523 90 00 Được tính giá Được tính giá
Nhôm (14 mục) 7601, 7603, 7604, 7605, 7606, 7607, 7608, 7609 00 00, 7610, 7611 00 00, 7612, 7613 00 00, 7614, 7616 Được tính giá Không tính giá
Phân bón (5 mục) 2808 00 00, 2814, 2834 21 00, 3102, 3105 (trừ 3105 60 00) Được tính giá Được tính giá
Điện Chỉ 2716 00 00 Được tính giá Không áp dụng
Hydro Chỉ 2804 10 00 Được tính giá Không tính giá

Biểu thuế Việt Nam dùng mã AHTN 8 số; chỉ sáu số đầu (HS) trùng với mã CN của EU.

Phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU, nên doanh nghiệp cần đối chiếu mã với người mua EU thay vì dựa vào mã AHTN trên tờ khai xuất khẩu.

Có hai trường hợp hàng hóa nằm ngoài phạm vi CBAM dù mã CN khớp.

Thứ nhất, ngưỡng miễn trừ 50 tấn theo Điều 2a: nhà nhập khẩu có tổng khối lượng tịnh hàng CBAM không vượt quá 50 tấn trong một năm dương lịch (ngưỡng tại điểm 1 Phụ lục VII) không có nghĩa vụ, nhưng phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan. Điện và hydro không có ngưỡng và không bao giờ được miễn.

Ngưỡng này thuộc về nhà nhập khẩu EU, không thuộc về nhà xuất khẩu Việt Nam: người mua EU nhận hàng từ nhiều nhà cung cấp phải cộng dồn toàn bộ khối lượng.

Thứ hai, hàng có xuất xứ từ các nước thuộc Phụ lục III, cụ thể là Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ, được miễn vì EU ETS áp dụng ở đó hoặc hệ thống mua bán phát thải của họ liên kết hoàn toàn với EU ETS (khoản 6 Điều 2).

Với doanh nghiệp Việt Nam, bước 1 chủ yếu liên quan đến thép. Hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) EU nhập khẩu từ Việt Nam năm 2025 đạt 2,47 tỷ EUR và 3,07 triệu tấn, trong đó sắt thép (Chương 72 và 73, không gồm quặng) chiếm 2,36 tỷ EUR, tức 95,5% giá trị (Eurostat Comext DS-045409, 2025; tỷ lệ do cbamguide.com tính).

Các nhóm hàng Việt Nam xuất khẩu nhiều nhất sang EU trong phạm vi CBAM được liệt kê dưới đây theo khối lượng năm 2025 (Eurostat Comext DS-045409, 2025, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026).

Nhóm CN Sản phẩm Khối lượng 2025 Giá trị 2025 Thứ hạng của Việt Nam (theo khối lượng)
7210 Thép không hợp kim cán phẳng, rộng từ 600 mm, đã mạ hoặc phủ 1.036.373 tấn 744,2 triệu EUR 2
7207 Bán thành phẩm bằng sắt hoặc thép không hợp kim (phôi) 668.725 tấn 311,6 triệu EUR 5
7208 Thép không hợp kim cán phẳng, rộng từ 600 mm, cán nóng 405.858 tấn 219,3 triệu EUR 9
7209 Thép không hợp kim cán phẳng, rộng từ 600 mm, cán nguội 228.812 tấn 148,0 triệu EUR 5
7318 Vít, bu lông, đai ốc và sản phẩm tương tự bằng sắt thép 149.193 tấn 295,5 triệu EUR 3
7308 Kết cấu và bộ phận kết cấu bằng sắt thép 120.309 tấn 258,9 triệu EUR 4
2523 29 00 Xi măng poóc lăng (trừ xi măng trắng) 113.610 tấn 11,1 triệu EUR 7
7604 Thanh, que và hình bằng nhôm 6.133 tấn 26,9 triệu EUR 11

Bước 2: Xác định quy trình sản xuất

Quy trình sản xuất ảnh hưởng đến phép tính theo hai cách. Khi dùng số liệu thực tế, quy trình xác định ranh giới hệ thống và các quy tắc giám sát mà cơ sở sản xuất áp dụng theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547, và báo cáo phát thải của nhà vận hành ghi rõ quy trình đó.

Khi dùng giá trị mặc định, nhà nhập khẩu không chọn quy trình: ký hiệu quy trình ghi trong dòng của nước xuất xứ tại Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 quyết định định mức CBAM dùng cho khoản điều chỉnh ở bước 4 (điểm 5.1 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Bảng dưới đây cho thấy mức chênh lệch về định mức giữa các quy trình, với định mức mặc định cột B cho các hàng hóa chính của từng ngành theo điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620.

Ngành Hàng hóa (mã CN) Ký hiệu quy trình Định mức CBAM cột B (tCO₂e/tấn)
Sắt thép Bán thành phẩm thép carbon (7207 11 14) (C) lò cao - lò thổi oxy (BF-BOF) 1,364
Sắt thép Bán thành phẩm thép carbon (7207 11 14) (D) lò điện hồ quang dùng sắt hoàn nguyên trực tiếp (DRI/EAF) 0,475
Sắt thép Bán thành phẩm thép carbon (7207 11 14) (E) lò điện hồ quang dùng thép phế liệu 0,066
Xi măng Xi măng poóc lăng xám (2523 29 00) Không có 0,666
Xi măng Xi măng poóc lăng trắng (2523 21 00) Không có 0,859
Nhôm Nhôm chưa gia công (7601) (K) nhôm nguyên sinh 1,423
Nhôm Nhôm chưa gia công (7601) (L) nhôm thứ cấp 0,091
Phân bón Urê (3102 10 19) Không có 0,902
Phân bón Amoniac khan (2814 10 00) Không có 1,522
Hydro Hydro (2804 10 00) Không có 5,089
Điện Điện năng (2716 00 00) Không có Không có định mức: khoản điều chỉnh bằng 0

Định mức CBAM là giá trị được trừ trong khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, không phải cường độ phát thải của một nhà máy cụ thể.

SEE đến từ bước 3: số liệu thực tế đã thẩm tra của cơ sở sản xuất, hoặc giá trị mặc định trong Phụ lục I cho nước xuất xứ và mã CN.

Với hàng Việt Nam, điều này có hệ quả trực tiếp. Không dòng thép nào trong bảng giá trị mặc định của Việt Nam ghi quy trình lò điện hồ quang (D hoặc E), và các dòng thép carbon chính (7207, 7208, 7209, 7210, 7308) đều ghi quy trình lò cao (C), nên sản phẩm của các nhà máy lò điện hồ quang Việt Nam vẫn bị tính như thép lò cao khi dùng giá trị mặc định.

Lợi thế của lò điện hồ quang chỉ thể hiện khi người mua EU khai báo bằng số liệu thực tế đã thẩm tra.

Bước 3: Lấy phát thải gắn liền cụ thể (thực tế hoặc mặc định)

Phát thải gắn liền cụ thể (SEE) được tính bằng tCO₂e trên mỗi tấn hàng hóa và là đại lượng khởi đầu của phép tính chứng chỉ CBAM. Nhà nhập khẩu lấy số liệu SEE theo một trong hai cách.

Cách A: phát thải thực tế đã thẩm tra do cơ sở sản xuất ngoài EU cung cấp. Nhà vận hành (doanh nghiệp vận hành cơ sở sản xuất) lập kế hoạch giám sát, đo hoặc tính phát thải theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547 và cung cấp số SEE kèm hồ sơ.

Số liệu này phải được thẩm tra bởi một đơn vị thẩm tra được tổ chức công nhận quốc gia của một nước thành viên EU công nhận theo Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551 (khoản 1 Điều 8 Quy định (EU) 2023/956).

Cách A được ưu tiên vì giá trị mặc định có hệ số cộng thêm mang tính phạt. Trong năm đầu tiên một cơ sở được thẩm tra, đơn vị thẩm tra phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546).

Cách B: giá trị mặc định theo Quy định thực thi (EU) 2025/2621, được sửa đổi bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, áp dụng khi không có số liệu thực tế. Giá trị mặc định được quy định theo nước xuất xứ và mã CN.

Giá trị "tổng phát thải" được áp dụng hệ số cộng thêm 10% cho năm 2026, 20% cho năm 2027 và 30% từ năm 2028; phân bón chịu 1% mọi năm.

Hệ số cộng thêm được áp dụng trước khi trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, còn định mức không có hệ số cộng thêm, nên mỗi tấn CO₂e phát sinh thêm đều chịu toàn bộ giá chứng chỉ.

Đối với phương pháp tính theo cách A, Ủy ban châu Âu đã ban hành tài liệu hỗ trợ.

Ngày 14 tháng 8 năm 2026, Tổng vụ Thuế và Liên minh Hải quan (DG TAXUD) công bố mười tài liệu hướng dẫn cho giai đoạn chính thức, gồm Hướng dẫn số 3 về phương pháp tính phát thải gắn liền và các hướng dẫn ngành 5a đến 5f cho xi măng, hydro, phân bón, sắt thép, nhôm và điện.

Các hướng dẫn này không có tính ràng buộc và phục vụ năm báo cáo 2026 (tờ khai đầu tiên có hạn nộp ngày 30 tháng 9 năm 2027); bài tổng quan về mười tài liệu hướng dẫn (tiếng Anh) tóm tắt nội dung từng tài liệu.

Một lưu ý quan trọng cho việc lập kế hoạch: hai cách dùng hai định mức khác nhau trong phương pháp SEFA. Với giá trị mặc định, khoản trừ dùng định mức CBAM mặc định ở cột B điểm 5 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620.

Với số liệu thực tế, khoản trừ dùng định mức quy trình ở cột A cộng với phần phân bổ miễn phí gắn liền trong tiền chất.

Vì vậy, chênh lệch về kết quả ròng giữa hai cách có thể lớn hơn hoặc nhỏ hơn chênh lệch về phát thải. Nhà nhập khẩu nên mô phỏng cả hai cách trước khi quyết định.

Với các nhà máy cán lại và dây chuyền mạ tại Việt Nam mua thép cuộn cán nóng, kể cả cuộn nhập khẩu, bài toán đầu tiên của cách A là dữ liệu tiền chất.

Phát thải gắn liền của cuộn cán nóng đi vào SEE của tôn mạ (7210) hay thép cán nguội (7209), nên nhà cung cấp cuộn cũng phải cung cấp số liệu. Đây là suy luận của cbamguide.com từ cơ cấu hàng xuất khẩu, không phải số liệu của Eurostat.

Dữ liệu thực tế đến tay nhà nhập khẩu EU qua báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu (điểm 1.2 Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547), bằng tiếng Anh, với tọa độ đến 6 chữ số thập phân.

Danh mục đầy đủ có tại trang yêu cầu dữ liệu CBAM cho nhà xuất khẩu.

Báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg không phải là báo cáo phát thải CBAM, và việc thẩm định kết quả kiểm kê trong nước không phải là thẩm tra CBAM.

Bước 4: Áp dụng công thức CBAM

Công thức tính CBAM kết hợp Điều 7, Điều 9 và Điều 31 Quy định (EU) 2023/956, theo yêu cầu tại điểm (c) khoản 2 Điều 6. Hướng dẫn số 1 của Ủy ban châu Âu ngày 14/8/2026 (không ràng buộc, mục 2.4.2) trình bày công thức như sau:

Số chứng chỉ CBAM = max[0; SEE trừ SEFA trừ phần giá carbon] × khối lượng (tấn)

Nghĩa vụ CBAM (EUR) = số chứng chỉ CBAM × giá chứng chỉ (EUR/tCO₂e)

Công thức gồm các thành phần sau.

  • SEE: phát thải gắn liền cụ thể, tCO₂e trên mỗi tấn, theo số liệu thực tế hoặc giá trị mặc định cộng hệ số cộng thêm (Điều 7).
  • SEFA: khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí cụ thể, tCO₂e trên mỗi tấn (Điều 31; Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620, Phương trình 1 đến 6). Với giá trị mặc định, SEFA = hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành (CSCF) × định mức CBAM mặc định ở điểm 5, cột B (Phương trình 6). Với số liệu thực tế, áp dụng định mức quy trình cột A cộng khoản điều chỉnh gắn liền trong tiền chất (Phương trình 2 đến 4).
  • Hệ số CBAM: 97,5% cho năm 2026, là phần phân bổ miễn phí được giữ lại (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC).
  • Hệ số điều chỉnh liên ngành (CSCF): 100% cho mỗi năm từ 2026 đến 2030 (Điều 1 Quyết định thực thi (EU) 2026/1862).
  • Phần giá carbon: giá carbon đã thực trả tại nước xuất xứ trên mỗi tấn hàng, chia cho giá chứng chỉ (Điều 9; tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, quy định thực thi về cách quy đổi này chưa được thông qua).
  • max[0; ...]: kết quả âm được tính là 0, nên hàng hóa ở mức bằng hoặc dưới 97,5% định mức không phải nộp chứng chỉ nào trong năm 2026.

Khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí đối với điện bằng 0 (khoản 2 Điều 1 Quy định thực thi (EU) 2025/2620), nên điện nhập khẩu chịu toàn bộ phát thải gắn liền.

Giá chứng chỉ cho phát thải năm 2026 là bình quân theo quý của giá đóng cửa hạn ngạch EU ETS trên nền tảng đấu giá, tính cho quý nhập khẩu hàng hóa (khoản 1a Điều 21; Quy định thực thi (EU) 2025/2548). Từ năm 2027, giá là bình quân theo tuần (khoản 1 Điều 21).

Các giá chính thức đến nay là 75,36 EUR/tCO₂e cho quý I/2026, 75,28 EUR cho quý II/2026 và 82,32 EUR cho quý III/2026, mức cuối cùng được công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026; giá quý IV/2026 dự kiến công bố ngày 4 tháng 1 năm 2027.

Bảng dưới đây so sánh tổng chi phí và chi phí ròng năm 2026 trên mỗi tấn cho năm hàng hóa theo giá trị mặc định.

Giá trị mặc định là giá trị "tổng phát thải" trong Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740, và định mức là giá trị cột B của Quy định thực thi (EU) 2025/2620.

Tổng chi phí là giá trị mặc định cộng hệ số cộng thêm, nhân giá, trước khi trừ SEFA; chi phí ròng là nghĩa vụ theo luật ở giá chính thức của từng quý năm 2026 đã công bố.

Xuất xứ và hàng hóa (mã CN) Mặc định cộng hệ số cộng thêm 2026 (tCO₂e/tấn) Định mức CBAM Số chứng chỉ trên mỗi tấn Tổng chi phí ở 82,32 EUR Ròng ở 75,36 EUR (quý I) Ròng ở 75,28 EUR (quý II) Ròng ở 82,32 EUR (quý III)
Thổ Nhĩ Kỳ, bán thành phẩm thép (7207 11 14) 2,541 1,364 1,2111 209,18 EUR 91,27 EUR 91,17 EUR 99,70 EUR
Ai Cập, xi măng poóc lăng xám (2523 29 00) 1,419 0,666 0,76965 116,81 EUR 58,00 EUR 57,94 EUR 63,36 EUR
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nhôm chưa gia công (7601) 2,057 1,423 0,669575 169,33 EUR 50,46 EUR 50,41 EUR 55,12 EUR
Ai Cập, urê (3102 10 19) 1,4039 0,902 0,52445 115,57 EUR 39,52 EUR 39,48 EUR 43,17 EUR
Thổ Nhĩ Kỳ, hydro (2804 10 00) 11,902 5,089 6,940225 979,77 EUR 523,02 EUR 522,46 EUR 571,32 EUR

Số chứng chỉ trên mỗi tấn = giá trị mặc định cộng hệ số cộng thêm, trừ 0,975 × 1,00 × định mức. Chi phí được tính từ số chứng chỉ chưa làm tròn. Chi phí ròng không phải là một tỷ lệ cố định của tổng chi phí. Điện không có giá trị mặc định trong Phụ lục I và không có khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí.

Chi phí năm 2026 cho các mã hàng xuất xứ Việt Nam

Theo giá trị mặc định, chi phí CBAM của thép xuất xứ Việt Nam nhập khẩu trong quý III/2026 dao động từ 94,94 EUR đến 137,50 EUR mỗi tấn sản phẩm.

Bảng dưới áp dụng cùng phương pháp cho các mã hàng Việt Nam xuất khẩu nhiều nhất sang EU.

Giá trị mặc định lấy từ bảng của Việt Nam trong Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 (thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740), định mức lấy từ cột B Quy định thực thi (EU) 2025/2620; cbamguide.com tính ngày 12/11/2026 bằng thư viện lib/cbam-law.js.

Hàng hóa Việt Nam (mã CN) Giá trị mặc định (tCO₂e/tấn) Cộng hệ số cộng thêm 10% Định mức CBAM (quy trình) Số chứng chỉ trên mỗi tấn Tổng chi phí ở 82,32 EUR Ròng quý I (75,36 EUR) Ròng quý II (75,28 EUR) Ròng quý III (82,32 EUR)
Bán thành phẩm thép carbon (7207 11 14) 2,350 2,585 1,364 (C) 1,2551 212,80 EUR 94,58 EUR 94,48 EUR 103,32 EUR
Thép cán nóng (7208 39 00) 2,350 2,585 1,370 (C) 1,24925 212,80 EUR 94,14 EUR 94,04 EUR 102,84 EUR
Thép cán nguội (7209 17 90) 2,370 2,607 1,458 (C) 1,18545 214,61 EUR 89,34 EUR 89,24 EUR 97,59 EUR
Thép mạ hoặc phủ (7210 49 00) 2,370 2,607 1,491 (C) 1,153275 214,61 EUR 86,91 EUR 86,82 EUR 94,94 EUR
Kết cấu thép (7308 90 98) 2,840 3,124 1,491 (C) 1,670275 257,17 EUR 125,87 EUR 125,74 EUR 137,50 EUR
Nhôm chưa gia công (7601) 0,360 0,396 0,091 (L) 0,307275 32,60 EUR 23,16 EUR 23,13 EUR 25,29 EUR
Thanh và que nhôm (7604 10 10) 2,020 2,222 0,148 (L) 2,0777 182,92 EUR 156,58 EUR 156,41 EUR 171,04 EUR
Xi măng poóc lăng xám (2523 29 00) 1,440 1,584 0,666 0,93465 130,39 EUR 70,44 EUR 70,36 EUR 76,94 EUR

Bảng của Việt Nam không có dòng cho mã 2523 29 00, nên giá trị của "Các nước và vùng lãnh thổ khác" được áp dụng. Các dòng nhôm của Việt Nam ghi quy trình (L), nhôm thứ cấp. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.

Dưới đây là ví dụ tính chi tiết cho thép cán nóng xuất xứ Việt Nam theo giá trị mặc định (mã CN 7208 39 00, nhập khẩu trong quý III/2026).

  • Giá trị mặc định: 2,350 tCO₂e/tấn (Quy định thực thi (EU) 2026/1740, Phụ lục I, Việt Nam, quy trình (C))
  • SEE với hệ số cộng thêm 10%: 2,350 × 1,10 = 2,585 tCO₂e/tấn
  • Định mức CBAM mặc định: 1,370 tCO₂e/tấn (Quy định thực thi (EU) 2025/2620, điểm 5.3, cột B, quy trình (C), thép carbon theo lò cao - lò thổi oxy)
  • SEFA: 0,975 × 1,00 × 1,370 = 1,33575 tCO₂e/tấn
  • Số chứng chỉ trên mỗi tấn: 2,585 trừ 1,33575 = 1,24925
  • Khối lượng: 500 tấn, tức 624,625 chứng chỉ
  • Giá chứng chỉ: 82,32 EUR/tCO₂e (giá chính thức quý III/2026)
  • Tổng chi phí CBAM: 2,585 × 500 × 82,32 EUR = 106.398,60 EUR
  • Nghĩa vụ ròng năm 2026: 624,625 × 82,32 EUR = 51.419,13 EUR, tức 102,84 EUR mỗi tấn sản phẩm

Con số ròng bằng 48,3% tổng chi phí, không phải 2,5%: tính phẳng 2,5% tổng chi phí sẽ cho 5,32 EUR mỗi tấn so với 102,84 EUR thực tế phải trả.

Với phôi thép Thổ Nhĩ Kỳ (mã CN 7207 11 14), cùng phương pháp cho 99,70 EUR mỗi tấn, so với 5,23 EUR theo cách tính tắt.

Với cùng giá trị mặc định và giá, chi phí của thép cán nóng Việt Nam tăng lên 193,41 EUR mỗi tấn cho hàng nhập khẩu năm 2030, khi hệ số cộng thêm là 30% và hệ số CBAM là 51,5%.

Con số năm 2030 chỉ mang tính tham khảo, vì đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620 dự kiến cập nhật định mức cho hàng nhập khẩu từ ngày 1 tháng 1 năm 2027.

Doanh nghiệp có thể kiểm tra mã hàng và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM (tiếng Anh). Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.

Bước 5: Tính nghĩa vụ duy trì số dư chứng chỉ cuối mỗi quý

Nghĩa vụ duy trì số dư chứng chỉ cuối mỗi quý theo khoản 2 Điều 22 Quy định (EU) 2023/956, được sửa đổi bởi Quy định (EU) 2025/2083, áp dụng từ năm 2027.

Vào cuối mỗi quý, tài khoản của nhà nhập khẩu trên Hệ thống đăng ký CBAM phải có số chứng chỉ tương ứng với ít nhất 50% lượng phát thải gắn liền của toàn bộ hàng nhập khẩu từ ngày 1 tháng 1 của năm đó.

Lượng phát thải được xác định theo một trong hai cơ sở dưới đây, có tính đến khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí theo Điều 31.

  • Cơ sở (a): giá trị mặc định không có hệ số cộng thêm.
  • Cơ sở (b): số chứng chỉ đã nộp lại cho năm dương lịch trước, khi hàng nhập khẩu là cùng hàng hóa theo mã CN và nước xuất xứ.

Nghĩa vụ này ngăn nhà nhập khẩu dồn toàn bộ việc mua chứng chỉ đến hạn tờ khai hằng năm.

Khi tài khoản thiếu, cơ quan có thẩm quyền của nước thành viên thông báo cho nhà nhập khẩu, và nhà nhập khẩu có một tháng để bổ sung đủ chứng chỉ (khoản 3 Điều 22).

Không có tiền phạt theo tấn cho việc thiếu hụt cuối quý, và nghĩa vụ này không áp dụng cho hàng nhập khẩu năm 2026.

Cách tính số dư cuối quý theo cơ sở (a) gồm bốn bước sau.

  1. Cộng khối lượng của từng loại hàng CBAM nhập khẩu từ ngày 1 tháng 1 đến cuối quý liên quan (quý I, II, III hoặc IV)
  2. Nhân từng khối lượng với giá trị mặc định không có hệ số cộng thêm, trừ SEFA của năm đó
  3. Nhân với 0,50 để ra ngưỡng 50%
  4. So sánh con số đó với số chứng chỉ hiện có trên tài khoản Hệ thống đăng ký CBAM và mua phần thiếu trước cuối quý

Ví dụ: một nhà nhập khẩu đưa vào EU 1.000 tấn thép cán nóng xuất xứ Việt Nam (mã CN 7208 39 00) trong quý I/2027 và 800 tấn trong quý II/2027.

Giá trị mặc định không có hệ số cộng thêm là 2,350 tCO₂e/tấn. Với hệ số CBAM năm 2027 là 95%, SEFA = 0,95 × 1,00 × 1,370 = 1,3015 tCO₂e/tấn, còn lại 1,0485 tCO₂e/tấn.

Đến cuối quý II, 1.800 tấn × 1,0485 = 1.887,3 tCO₂e. Sau khi trừ toàn bộ khoản điều chỉnh rồi mới lấy 50%, nghĩa vụ số dư là 943,65, tức 944 chứng chỉ CBAM (làm tròn lên) vào cuối quý II, ngày 30 tháng 6 năm 2027. Định mức dùng cho năm 2027 có thể được cập nhật, như đã nêu ở bước 4.

Bước 6: Mua chứng chỉ và nộp lại khi khai báo

Việc bán chứng chỉ CBAM bắt đầu ngày 1 tháng 2 năm 2027 trên nền tảng trung tâm chung; chứng chỉ do nước thành viên nơi người khai báo được thành lập bán ra (khoản 1 Điều 20).

Chứng chỉ không được giao dịch trên sàn và mỗi chứng chỉ tương ứng với một tấn CO₂e. Chứng chỉ cho phát thải năm 2026 mang giá chính thức của quý nhập khẩu hàng (khoản 1a Điều 21); từ năm 2027, giá là bình quân theo tuần (khoản 1 Điều 21).

Tờ khai CBAM hằng năm, hạn ngày 30/9/2027 cho hàng nhập khẩu năm 2026, yêu cầu nộp lại số chứng chỉ tính ở bước 4: phát thải gắn liền sau khoản giảm theo Điều 9 và khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí theo Điều 31 (điểm (c) khoản 2 Điều 6 và khoản 1 Điều 22).

Sáu nhóm thông tin đầu vào của tờ khai, dựa trên khoản 2 Điều 6 Quy định (EU) 2023/956 và các quy định chi tiết, được liệt kê dưới đây.

  1. Tổng khối lượng hàng CBAM nhập khẩu trong năm dương lịch, chia theo mã CN và nước xuất xứ
  2. Tổng phát thải gắn liền (tCO₂e), đã thẩm tra khi dùng số liệu thực tế, chia theo loại hàng và nước xuất xứ
  3. Tổng số chứng chỉ CBAM phải nộp lại, sau khoản giảm theo Điều 9 và khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí
  4. Giá carbon đã thực trả tại nước xuất xứ khi có yêu cầu khấu trừ theo Điều 9
  5. Báo cáo thẩm tra cho các số liệu phát thải gắn liền thực tế
  6. Các số SEFA làm căn cứ cho khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, kể cả định mức CBAM dùng cho từng hàng hóa

Quy định về mua lại chứng chỉ cho phép nhà nhập khẩu yêu cầu mua lại số chứng chỉ thừa theo giá đã mua, với hạn nộp yêu cầu là ngày 31 tháng 10 của năm nộp lại (khoản 1 và khoản 3 Điều 23).

Số lượng giới hạn ở số chứng chỉ nhà nhập khẩu có nghĩa vụ mua theo khoản 2 Điều 22 trong năm dương lịch mua (khoản 2 Điều 23).

Chứng chỉ mua năm 2027 cho phát thải năm 2026 chỉ được mua lại trong năm 2027 (khoản 2a Điều 23).

Cơ chế mua lại giúp hạn chế rủi ro mua thừa khi khối lượng nhập khẩu thấp hơn dự kiến. Chi tiết về mua, nộp lại và hủy chứng chỉ có tại trang chứng chỉ CBAM.


Bảng tính giá trị mặc định (tiếng Anh)

Toàn bộ giá trị mặc định chính thức của CBAM trong một bảng tính, kèm hệ số cộng thêm, định mức CBAM và chi phí trên mỗi tấn hàng hóa năm 2026. Bản tiếng Anh, tải về ngay.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Ví dụ tính CBAM cho cả 6 ngành

Sáu ví dụ dưới đây áp dụng công thức cho lô hàng 1.000 tấn nhập khẩu trong quý III/2026 theo giá trị mặc định, ở giá chứng chỉ chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e, với cả tổng chi phí và chi phí ròng năm 2026.

Mỗi giá trị mặc định là số "tổng phát thải" trong Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740.

Mỗi định mức lấy từ điểm 5.3, cột B, Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620, và SEFA = 0,975 × 1,00 × định mức.

Thép (phôi BF-BOF từ Thổ Nhĩ Kỳ, mã CN 7207 11 14): giá trị mặc định 2,310 tCO₂e/tấn, cộng hệ số cộng thêm 10% là 2,541. Định mức 1,364 (quy trình (C)), SEFA 1,3299.

Số chứng chỉ = (2,541 trừ 1,3299) × 1.000 = 1.211,1. Tổng chi phí 209.175,12 EUR. Nghĩa vụ ròng năm 2026 là 99.697,75 EUR.

Xi măng (xi măng poóc lăng xám từ Ai Cập, mã CN 2523 29 00): giá trị mặc định 1,290 tCO₂e/tấn, cộng hệ số cộng thêm 10% là 1,419.

Cả phát thải trực tiếp và gián tiếp đều được tính giá. Định mức 0,666, SEFA 0,64935. Số chứng chỉ = 769,65. Tổng chi phí 116.812,08 EUR. Nghĩa vụ ròng năm 2026 là 63.357,59 EUR.

Nhôm (nhôm nguyên sinh chưa gia công từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, mã CN 7601): giá trị mặc định 1,870 tCO₂e/tấn, cộng hệ số cộng thêm 10% là 2,057 (chỉ phát thải trực tiếp; phát thải gián tiếp từ điện không được tính giá với nhôm). Định mức 1,423 (quy trình (K)), SEFA 1,387425.

Số chứng chỉ = 669,58. Tổng chi phí 169.332,24 EUR. Nghĩa vụ ròng năm 2026 là 55.119,41 EUR.

Phân bón (urê từ Ai Cập, mã CN 3102 10 19): giá trị mặc định 1,390 tCO₂e/tấn, cộng hệ số cộng thêm 1% của phân bón là 1,4039.

Cả phát thải trực tiếp và gián tiếp đều được tính giá. Định mức 0,902, SEFA 0,87945. Số chứng chỉ = 524,45. Tổng chi phí 115.569,05 EUR. Nghĩa vụ ròng năm 2026 là 43.172,72 EUR.

Điện: nghĩa vụ tính theo MWh, không theo tấn, và khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí bằng 0 (khoản 2 Điều 1 Quy định thực thi (EU) 2025/2620), nên tổng chi phí và chi phí ròng bằng nhau.

Với ví dụ minh họa 1.000 MWh và hệ số phát thải 0,5 tCO₂/MWh, nghĩa vụ là 500 chứng chỉ, tức 500 × 82,32 EUR = 41.160 EUR.

Hydro (từ Thổ Nhĩ Kỳ, mã CN 2804 10 00): giá trị mặc định 10,820 tCO₂e/tấn, cộng hệ số cộng thêm 10% là 11,902. Định mức 5,089, SEFA 4,961775. Số chứng chỉ = 6.940,23. Tổng chi phí 979.772,64 EUR. Nghĩa vụ ròng năm 2026 là 571.319,32 EUR.

Với số liệu thực tế, định mức cột A của hydro cũng là 5,089, nên hydro có SEE đã thẩm tra bằng hoặc dưới 4,962 tCO₂e/tấn, kể cả hydro xanh, không phải nộp chứng chỉ nào trong năm 2026.

Trong các ví dụ này, nghĩa vụ ròng dao động từ 33% đến 58% tổng chi phí. Tỷ lệ chính xác phụ thuộc vào mức phát thải khai báo cao hơn định mức của mã CN và quy trình sản xuất bao nhiêu.

Hàng Việt Nam cho kết quả khác vì giá trị mặc định khác. Bảng dưới so sánh lô 1.000 tấn nhập khẩu trong quý III/2026 cho cùng mã CN, theo cùng phương pháp và giá 82,32 EUR (cbamguide.com tính ngày 12 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js).

Mã CN Ví dụ trong bài (xuất xứ) Nghĩa vụ ròng, ví dụ trong bài Giá trị mặc định của Việt Nam Nghĩa vụ ròng nếu xuất xứ Việt Nam
7207 11 14 Thổ Nhĩ Kỳ (2,310) 99.697,75 EUR 2,350 (C) 103.319,83 EUR
2523 29 00 Ai Cập (1,290) 63.357,59 EUR 1,440 (giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác") 76.940,39 EUR
7601 Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (1,870, quy trình (K)) 55.119,41 EUR 0,360 (L) 25.294,88 EUR
3102 10 19 Ai Cập (1,390) 43.172,72 EUR 2,430 129.641,65 EUR

Nhôm chưa gia công của Việt Nam có chi phí thấp vì bảng của Việt Nam ghi quy trình nhôm thứ cấp (L) với giá trị mặc định 0,360.

Ngược lại, urê Việt Nam có giá trị mặc định 2,430, cao hơn nhiều so với Ai Cập, nhưng EU gần như không nhập khẩu phân bón từ Việt Nam (354 tấn năm 2025, Eurostat Comext DS-045409, 2025).


Tính CBAM thế nào khi không có số liệu thực tế?

Nhà nhập khẩu không lấy được số liệu phát thải gắn liền thực tế từ nhà cung cấp ngoài EU phải dùng hệ thống giá trị mặc định theo Quy định thực thi (EU) 2025/2621, được sửa đổi bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740.

Hệ thống giá trị mặc định CBAM đưa ra cường độ phát thải theo từng nước và từng sản phẩm, dùng làm SEE trong công thức khi không có số liệu thực tế đã thẩm tra.

Giá trị mặc định được đặt ở mức cường độ phát thải trung bình của sản phẩm tại nước xuất xứ, rồi cộng thêm hệ số cộng thêm.

Lộ trình hệ số cộng thêm tăng dần phần mang tính phạt: 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028. Giá trị mặc định của phân bón chịu hệ số cộng thêm 1% từ năm 2026 trở đi, theo phần mở đầu của Phụ lục I.

Hệ quả thực tế là nhà nhập khẩu trả chi phí CBAM theo giá trị mặc định sẽ trả ngày càng nhiều hơn so với nhà nhập khẩu có số liệu thực tế đã thẩm tra.

Nhà xuất khẩu có phát thải thực tế thấp hơn giá trị mặc định của nước mình có động lực tài chính rõ ràng để đầu tư vào hệ thống giám sát, cung cấp số liệu đã thẩm tra cho khách hàng EU và giảm phát thải gắn liền.

Phần phát thải do hệ số cộng thêm tạo ra chịu toàn bộ giá chứng chỉ, vì khoản trừ phân bổ miễn phí không tăng theo lượng phát thải khai báo.

Với thép cán nóng Việt Nam (mã CN 7208 39 00, giá trị mặc định 2,350 tCO₂e/tấn), hệ số cộng thêm năm 2026 thêm 0,235 tCO₂e mỗi tấn, tức 19,35 EUR mỗi tấn sản phẩm ở giá 82,32 EUR/tCO₂e.

Từ năm 2028, hệ số cộng thêm 30% thêm 0,705 tCO₂e, tức 58,04 EUR mỗi tấn sản phẩm ở cùng mức giá. Với phôi thép Thổ Nhĩ Kỳ (giá trị mặc định 2,310), các con số tương ứng là 19,02 EUR và 57,05 EUR.

Việc khai báo theo giá trị mặc định không cần 16 mục dữ liệu của nhà vận hành, nhưng chịu hệ số cộng thêm. Các bước chuẩn bị số liệu thực tế và thẩm tra được trình bày tại trang thẩm tra CBAM.


Cách tính CBAM, EU ETS và phân bổ miễn phí liên quan với nhau thế nào?

Cách tính CBAM gắn chặt với EU ETS. Hai mối tương tác ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí ròng của nhà nhập khẩu: lộ trình giảm phân bổ miễn phí và khoản khấu trừ giá carbon theo Điều 9.

Lộ trình giảm phân bổ miễn phí

Phân bổ miễn phí trong EU ETS cho các ngành CBAM làm giảm số chứng chỉ CBAM phải nộp, theo yêu cầu của Điều 31 Quy định (EU) 2023/956 và được tính bằng phương pháp SEFA trong Quy định thực thi (EU) 2025/2620.

Hệ số CBAM là phần phân bổ miễn phí mà nhà sản xuất EU được giữ lại, quy định tại khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC. Khi hệ số này giảm, SEFA thu hẹp và số chứng chỉ ròng tăng.

Bảng dưới áp dụng lộ trình cho thép cán nóng Việt Nam (mã CN 7208 39 00 theo giá trị mặc định, định mức 1,370, CSCF 100%) ở mức giá cố định 82,32 EUR/tCO₂e. CSCF mới chỉ được quy định đến năm 2030, nên chưa thể tính SEFA cho các năm 2031 đến 2033.

Năm Hệ số CBAM (phân bổ miễn phí được giữ lại) Phần phân bổ miễn phí bị loại bỏ Hệ số cộng thêm SEFA (tCO₂e/tấn) Số chứng chỉ trên mỗi tấn Chi phí ròng mỗi tấn sản phẩm
2026 97,5% 2,5% 10% 1,33575 1,24925 102,84 EUR
2027 95% 5% 20% 1,3015 1,5185 125,00 EUR
2028 90% 10% 30% 1,233 1,822 149,99 EUR
2029 77,5% 22,5% 30% 1,06175 1,99325 164,08 EUR
2030 51,5% 48,5% 30% 0,70555 2,34945 193,41 EUR
2031 39% 61% 30% chưa xác định không áp dụng không áp dụng
2032 26,5% 73,5% 30% chưa xác định không áp dụng không áp dụng
2033 14% 86% 30% chưa xác định không áp dụng không áp dụng
Từ 2034 Không áp dụng hệ số CBAM 100% 30% 0 3,055 251,49 EUR

Từ năm 2027, định mức có thể được cập nhật (đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620), nên các con số từ năm 2027 là ước tính tham khảo. Với phôi thép Thổ Nhĩ Kỳ (mã CN 7207 11 14), cùng phương pháp cho 99,70 EUR năm 2026, 189,38 EUR năm 2030 và 247,21 EUR từ năm 2034.

Mức tăng mạnh nhất rơi vào giai đoạn 2029-2030, khi hệ số CBAM giảm từ 77,5% xuống 51,5%.

Một nhà nhập khẩu 10.000 tấn thép cán nóng Việt Nam mỗi năm sẽ thấy chi phí CBAM ròng hằng năm tăng từ khoảng 1,03 triệu EUR cho hàng nhập khẩu năm 2026 lên khoảng 1,93 triệu EUR cho hàng nhập khẩu năm 2030, mà không cần thay đổi khối lượng hay giá chứng chỉ.

Phần phân bổ miễn phí bị loại bỏ chỉ bằng tỷ lệ nghĩa vụ ròng trên tổng chi phí trong một trường hợp duy nhất: hàng hóa có phát thải gắn liền đúng bằng định mức.

Hàng hóa như vậy trả 2,5% tổng chi phí năm 2026 và 48,5% năm 2030. Phát thải vượt định mức, kể cả toàn bộ hệ số cộng thêm, bị tính đầy đủ trong mọi năm.

Trang mẫu mô hình chi phí CBAM (tiếng Anh) giải thích phương pháp theo luật nói trên và dẫn đến công cụ tính; công cụ này áp dụng phương pháp đó cho giá trị mặc định và định mức chính thức của nước xuất xứ và mã CN được chọn. Cách tính riêng cho ngành thép có tại trang cách tính CBAM cho thép.

Hướng dẫn số 4 về cách tính khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí trên số chứng chỉ phải nộp là tài liệu tham chiếu của Ủy ban châu Âu cho khoản điều chỉnh này, công bố ngày 14 tháng 8 năm 2026 trong bộ mười tài liệu hướng dẫn cho giai đoạn chính thức. Tài liệu không có tính ràng buộc và phục vụ năm báo cáo 2026.

Khấu trừ giá carbon theo Điều 9

Người khai báo CBAM được cấp phép có thể yêu cầu giảm số chứng chỉ tương ứng với giá carbon đã thực trả tại nước thứ ba trên lượng phát thải gắn liền đã khai báo (khoản 1 Điều 9 Quy định (EU) 2023/956).

Mọi khoản hoàn trả hoặc bù đắp khác tại nước đó đều được tính đến, nên hạn ngạch được phân bổ miễn phí không phải là giá đã trả.

Điều 9 cũng đặt ra nghĩa vụ lưu giữ hồ sơ. Người khai báo lưu giữ hồ sơ chứng minh giá đã được thực trả, được một người độc lập với người khai báo và với cơ quan chức năng của nước thứ ba xác nhận (khoản 2 Điều 9).

Hồ sơ được lưu đến hết năm thứ tư sau năm tờ khai được nộp hoặc lẽ ra phải được nộp (khoản 3 Điều 9).

Khi dùng giá trị mặc định, chỉ có thể yêu cầu khấu trừ theo giá carbon mặc định hằng năm, mà Ủy ban châu Âu có thể quy định từ năm 2027 (khoản 4 Điều 9). Chưa có giá carbon mặc định nào được quy định cho Việt Nam.

Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, chưa có giá carbon của nước nào được công nhận theo Điều 9. Ngày 13 tháng 5 năm 2026, Ủy ban châu Âu công bố dự thảo Quy định thực thi với bốn hướng công nhận (hệ thống mua bán phát thải, thuế carbon tại nguồn phát thải, thuế carbon theo nhiên liệu và hệ thống tuân thủ hỗn hợp); văn bản vẫn chưa được thông qua dù đợt tham vấn công khai đã kết thúc ngày 10 tháng 6 năm 2026.

Điều này áp dụng cho mọi xuất xứ, kể cả Hàn Quốc, Vương quốc Anh, Trung Quốc, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ. Hàng xuất xứ Thụy Sĩ không cần khấu trừ vì nằm ngoài CBAM theo Phụ lục III.

Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ.

Tổng hạn ngạch là 243.082.392 tCO₂e cho năm 2025 và 268.391.454 tCO₂e cho năm 2026 (Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026).

Sàn giao dịch carbon trong nước đi vào hoạt động tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) ngày 29 tháng 6 năm 2026. Đến ngày 28 tháng 9 năm 2026, sàn ghi nhận 7 giao dịch với 1.310 hạn ngạch, khoảng 174,8 triệu đồng, ở mức 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e (VietnamFinance, 29/9/2026).

Hạn ngạch được phân bổ miễn phí nên không tạo ra giá carbon đã thực trả trên phần phát thải được phân bổ.

Ngoài ra, thí điểm bao gồm 25 cơ sở sản xuất thép thô, trong khi các nhóm hàng CBAM lớn nhất của Việt Nam (tôn mạ, thép cán nguội, bu lông, kết cấu) phần lớn do các nhà máy cán lại và gia công ngoài thí điểm sản xuất; đây là suy luận từ cơ cấu sản phẩm. Chi tiết có tại trang khấu trừ giá carbon.

Quy định (EU) 2023/956 (tiếng Anh) được ban hành trên cơ sở khoản 1 Điều 192 Hiệp ước về Hoạt động của Liên minh châu Âu (TFEU), nên CBAM được xếp là biện pháp môi trường, không phải biện pháp thương mại.

Sự phân biệt này ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa khoản khấu trừ theo Điều 9 và các nghĩa vụ trong WTO, một câu hỏi chưa được giải quyết trong tranh chấp WTO DS639 (Nga kiện EU); ban hội thẩm của vụ tranh chấp này được thành lập ngày 25 tháng 9 năm 2026.


Những lỗi thường gặp khi tính CBAM trong tài liệu tiếng Việt

Bốn lỗi xuất hiện thường xuyên nhất trong tài liệu tiếng Việt năm 2026 về cách tính CBAM, và mỗi lỗi làm sai lệch chi phí của người mua EU.

Các lỗi và cách hiểu đúng theo Quy định (EU) 2023/956 được liệt kê dưới đây.

  1. Cách tính tắt theo tỷ lệ loại bỏ. Bài viết trên Báo Công Thương ngày 5 tháng 8 năm 2026 trình bày rằng năm 2026 doanh nghiệp chỉ trả cho một phần nhỏ (2,5%) phát thải thuộc phạm vi CBAM. Theo luật, số chứng chỉ bằng SEE trừ khoản điều chỉnh; với thép cán nóng Việt Nam, kết quả là 102,84 EUR mỗi tấn sản phẩm, không phải 5,32 EUR.
  2. Ngưỡng 50 tấn tính theo nhà xuất khẩu. Một bài viết khác trên Báo Công Thương (27/8/2026) mô tả ngưỡng miễn trừ theo lượng xuất khẩu cộng dồn trong năm của doanh nghiệp. Ngưỡng thuộc về từng nhà nhập khẩu EU (Điều 2a), cộng dồn mọi mã CN và mọi nhà cung cấp.
  3. Hạn khai báo và giá cũ. Một số tài liệu hỏi đáp vẫn ghi hạn khai báo trước sửa đổi và giá chứng chỉ theo tuần cho năm 2026. Hạn đúng là ngày 30/9 của năm sau (khoản 1 Điều 6), giá năm 2026 là giá theo quý (khoản 1a Điều 21).
  4. Nhầm thẩm định trong nước với thẩm tra CBAM. Báo cáo kiểm kê khí nhà kính và kết quả thẩm định theo pháp luật Việt Nam không thay thế báo cáo phát thải của nhà vận hành và báo cáo thẩm tra của đơn vị thẩm tra được công nhận.

Tài liệu chính thức tiếng Việt vẫn hữu ích cho thuật ngữ và thông tin trong nước.

Bộ Công Thương là đầu mối xây dựng và triển khai đề án ứng phó với CBAM (Thông báo 6082/VPCP-NN của Văn phòng Chính phủ, được Bộ Công Thương đưa tin ngày 28 tháng 8 năm 2024), và Trung tâm WTO và Hội nhập của VCCI phát hành sổ tay hỏi đáp về CBAM (tháng 12 năm 2024).

Số liệu và điều khoản của EU nên được đối chiếu với văn bản gốc trên EUR-Lex.


Câu hỏi thường gặp về cách tính CBAM (FAQ)

Công thức tính CBAM là gì?

Công thức tính CBAM là: số chứng chỉ CBAM = max[0; SEE trừ SEFA trừ phần giá carbon] × khối lượng (tấn), và nghĩa vụ CBAM bằng EUR là số chứng chỉ × giá chứng chỉ (EUR/tCO₂e). SEE là phát thải gắn liền cụ thể, lấy từ số liệu thực tế đã thẩm tra của cơ sở sản xuất hoặc, nếu không có, từ giá trị mặc định trong Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được sửa đổi bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740.

SEFA là khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí trên mỗi tấn: hệ số CBAM (97,5% năm 2026) × hệ số điều chỉnh liên ngành (100% cho 2026 đến 2030) × định mức CBAM của hàng hóa trong Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620. Phần giá carbon là khoản giảm theo Điều 9.

CBAM có dùng cùng một hệ số phát thải cho mọi quốc gia không?

Không. Cách tính CBAM dùng phát thải gắn liền của từng cơ sở sản xuất, không dùng mức trung bình quốc gia. Giá trị mặc định được quy định theo từng nước (Quy định thực thi (EU) 2025/2621), nhưng số liệu thực tế đã thẩm tra của một cơ sở cụ thể thay thế giá trị mặc định đó. Một nhà máy thép BF-BOF hiệu quả tại Việt Nam có thể có SEE thực tế thấp hơn giá trị mặc định 2,350 tCO₂e/tấn của Việt Nam cho thép cán nóng.

Cách tính CBAM cho thép và xi măng có khác nhau không?

Có. Cách tính CBAM cho thép chỉ gồm phát thải trực tiếp (CO₂), trừ quặng sắt đã kết tụ (mã CN 2601 12 00) có tính cả phát thải gián tiếp. Cách tính cho xi măng gồm cả phát thải trực tiếp và gián tiếp (kể cả điện tiêu thụ trong sản xuất). Xi măng là một trong hai ngành có phát thải gián tiếp được tính giá cho toàn ngành theo CBAM; ngành còn lại là phân bón. Vì vậy, yêu cầu số liệu SEE của xi măng phức tạp hơn: nhà nhập khẩu phải có cả số phát thải trực tiếp và số liệu điện tiêu thụ của cơ sở sản xuất.

Nhà nhập khẩu có thể dùng giá trị mặc định để tính CBAM không?

Có, nhưng phải chịu chi phí cao hơn. Giá trị mặc định theo Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được dùng khi không có số liệu thực tế đã thẩm tra. Giá trị này chịu hệ số cộng thêm 10% năm 2026, tăng lên 30% từ năm 2028 (1% với phân bón). Các ví dụ về thép trong bài cho thấy khoảng cách giữa giá trị mặc định và số liệu thực tế có thể tạo ra chênh lệch chi phí đáng kể khi phân bổ miễn phí giảm dần.

Ngưỡng miễn trừ 50 tấn có ảnh hưởng đến cách tính CBAM không?

Có. Ngưỡng miễn trừ đưa nhà nhập khẩu nhỏ ra khỏi toàn bộ nghĩa vụ CBAM: không cần tính nếu tổng khối lượng tịnh mọi hàng CBAM (trừ điện và hydro) không vượt quá 50 tấn mỗi nhà nhập khẩu trong một năm dương lịch (Điều 2a; điểm 1 Phụ lục VII). Ngưỡng áp dụng cho từng nhà nhập khẩu, không theo lô hàng hay loại hàng, và nhà nhập khẩu được miễn phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan. Nhà nhập khẩu vượt ngưỡng phải tính CBAM đầy đủ cho mọi hàng thuộc phạm vi.

Cách tính CBAM có thay đổi theo quý không?

Số phát thải gắn liền dùng trong tờ khai hằng năm không thay đổi theo quý. Từ năm 2027, nghĩa vụ duy trì số dư chứng chỉ cuối mỗi quý theo khoản 2 Điều 22 buộc nhà nhập khẩu theo dõi hàng nhập khẩu trong suốt năm và giữ chứng chỉ cho ít nhất 50% phát thải gắn liền nhập khẩu từ ngày 1/1, sau khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, vào cuối mỗi quý.

Giá thì thay đổi theo quý trong năm 2026: chứng chỉ cho phát thải năm 2026 mang giá bình quân chính thức của quý nhập khẩu theo khoản 1a Điều 21, do Ủy ban châu Âu công bố theo Quy định thực thi (EU) 2025/2548.

Nhà xuất khẩu Việt Nam có phải tự tính và nộp chứng chỉ CBAM không?

Không. Nghĩa vụ mua và nộp lại chứng chỉ CBAM thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép tại EU, thường là nhà nhập khẩu hoặc đại diện hải quan gián tiếp của họ. Nhà xuất khẩu Việt Nam tính phát thải gắn liền cụ thể của cơ sở mình khi muốn người mua EU dùng số liệu thực tế thay cho giá trị mặc định. Số liệu đó phải được thẩm tra và gửi qua báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu, bằng tiếng Anh.

Giá trị mặc định của thép Việt Nam là bao nhiêu?

Giá trị mặc định của Việt Nam là 2,350 tCO₂e/tấn cho bán thành phẩm (mã CN 7207 11 14) và thép cán nóng (7208 39 00), 2,370 cho thép cán nguội (7209 17 90) và thép mạ hoặc phủ (7210 49 00), 2,840 cho kết cấu thép (7308 90 98), theo Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740. Năm 2026 cộng hệ số cộng thêm 10%, nên thép cán nóng phải nộp 1,24925 chứng chỉ trên mỗi tấn, tức 102,84 EUR mỗi tấn sản phẩm ở giá quý III/2026 là 82,32 EUR.

Doanh nghiệp Việt Nam có thể nhờ ai hỗ trợ tính toán CBAM?

Danh sách đơn vị tư vấn có dịch vụ CBAM tại Việt Nam nằm ở trang đơn vị tư vấn CBAM tại Việt Nam, và bối cảnh chung có tại trang CBAM và Việt Nam. Doanh nghiệp cũng có thể gửi yêu cầu giới thiệu qua trang hỗ trợ CBAM. Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.


Cách tính CBAM khác nhau thế nào giữa sáu ngành?

Sáu ngành thuộc phạm vi CBAM dùng chung công thức cốt lõi nhưng khác nhau ở loại phát thải được đưa vào SEE và loại khí nhà kính được tính.

Cách tính CBAM có bao gồm perfluorocarbon (PFC) từ nhôm không?

Có. Với nhôm, SEE gồm cả CO₂ từ tiêu hao anot và phát thải PFC (CF₄ với tiềm năng làm nóng lên toàn cầu (GWP) là 6.630, và C₂F₆ với GWP là 11.100) từ các hiệu ứng anot trong quá trình điện phân Hall-Héroult. PFC được quy đổi sang CO₂e theo GWP để tính CBAM. Nhà sản xuất nhôm nguyên sinh có nhiều hiệu ứng anot hơn sẽ có SEE cao hơn và nghĩa vụ chứng chỉ CBAM cao hơn. Định mức cho thấy khoảng cách giữa hai quy trình: 1,423 tCO₂e/tấn cho nhôm nguyên sinh và 0,091 cho nhôm thứ cấp chưa gia công (cột B, Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Cách tính CBAM cho hydro xanh có bằng 0 không?

Có thể, với số liệu thực tế đã thẩm tra. Hydro thuộc Phụ lục II Quy định (EU) 2023/956, nên chỉ tính phát thải trực tiếp, và điện dùng cho điện phân không thuộc SEE. Năm 2026, khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí cho hydro là 0,975 × 5,089 = 4,962 tCO₂e/tấn ở cả hai cách, nên hydro có SEE đã thẩm tra bằng hoặc dưới mức đó không phải nộp chứng chỉ nào.

Khi không có số liệu đã thẩm tra, giá trị mặc định của nước xuất xứ được áp dụng bất kể phương pháp sản xuất: 10,820 tCO₂e/tấn cho Thổ Nhĩ Kỳ trước hệ số cộng thêm. Bài viết về các ngành CBAM trình bày đầy đủ yêu cầu cho từng ngành trong sáu ngành.


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.