
ภายใต้มาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM) การคำนวณ CBAM ใช้หาว่าผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปต้องซื้อและส่งมอบใบรับรอง CBAM (CBAM certificate) กี่ใบสำหรับสินค้าที่นำเข้าแต่ละตัน
สูตรหลักคือ จำนวนใบรับรอง CBAM = max[0; SEE ลบ SEFA ลบ ส่วนราคาคาร์บอน] × ปริมาณ (ตัน) และต้นทุนเท่ากับจำนวนใบรับรอง × ราคาใบรับรอง CBAM (ยูโรต่อ tCO2e)
SEE คือการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะ (specific embedded emissions) ของสินค้า SEFA คือการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า (free allocation adjustment) ต่อตัน และส่วนราคาคาร์บอนคือการหักลดตามมาตรา 9 ทั้งสามค่ามีหน่วยเป็นตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) ต่อตันสินค้า
ราคาใบรับรอง CBAM ทางการของปี 2569 ได้แก่ ไตรมาส 1 อยู่ที่ 75.36 ยูโรต่อ tCO2e ไตรมาส 2 อยู่ที่ 75.28 ยูโร และไตรมาส 3 อยู่ที่ 82.32 ยูโร (ประกาศเมื่อ 5 ตุลาคม 2569) แต่ละค่าคือค่าเฉลี่ยรายไตรมาสของราคาประมูลในระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) ตามมาตรา 21(1a)
กฎหมายหลักคือระเบียบ (EU) 2023/956 ของรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป ลงวันที่ 10 พฤษภาคม 2566 ว่าด้วยการจัดตั้งมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Regulation (EU) 2023/956) ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบ (EU) 2025/2083 (Omnibus)
ผู้นำเข้าที่ไม่ส่งมอบใบรับรองภายในกำหนดยื่นครั้งแรก 30 กันยายน 2570 (ค.ศ. 2027) ต้องเสียค่าปรับตามมาตรา 26(1) ในอัตรา 100 ยูโรต่อ tCO2e (ก่อนปรับตามดัชนีเงินเฟ้อ) สำหรับใบรับรองแต่ละใบที่ไม่ได้ส่งมอบ
ผลการคำนวณสำหรับผู้ส่งออกไทยต่างจากตัวอย่างทั่วไปมาก เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย (รหัส CN 7208 10 00) ที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงมีต้นทุน 168.08 ยูโรต่อตันสินค้าในปี 2569 ซึ่งเท่ากับร้อยละ 96.7 ของต้นทุนรวม เหตุผลอยู่ในขั้นตอนที่ 2 และ 4
หน้านี้อธิบายการคำนวณทั้งหกขั้นตอน พร้อมตัวอย่างครบหกภาคส่วน ตารางต้นทุน ตัวอย่างสินค้าไทย และคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป
การคำนวณ CBAM วัดอะไร
การคำนวณ CBAM วัดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวในสินค้านำเข้า แล้วแปลงเป็นภาระทางการเงินที่ผูกกับราคาคาร์บอนของ EU ETS
ผลที่ได้ไม่ใช่อากรศุลกากรหรือภาษี แต่เป็นจำนวนใบรับรอง โดยใบรับรองหนึ่งใบเท่ากับการปล่อยหนึ่ง tCO2e ที่เหลืออยู่หลังหักการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าและการหักลดตามมาตรา 9
ฐานทางกฎหมายของวิธีคำนวณการปล่อยฝังตัวคือมาตรา 7 ของระเบียบ (EU) 2023/956 รายละเอียดทางเทคนิคอยู่ในระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 (Implementing Regulation)
การคำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว ทุกครั้งอาศัยค่าหลักสองค่า ได้แก่ SEE ของสินค้า (tCO2e ต่อตัน) และน้ำหนักสุทธิของสินค้านำเข้า (ตัน) ส่วนมาตรา 31 และระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 เพิ่มค่าที่สาม คือการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า
การคำนวณนับการปล่อยสามประเภท โดยแต่ละภาคส่วนนับต่างกัน ดังนี้
- การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรง (direct emissions): ก๊าซเรือนกระจกจากกระบวนการผลิต รวมความร้อนและความเย็นที่ใช้ในการผลิต (มาตรา 3(21)) คิดราคาในทั้งหกภาคส่วน
- การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อม (indirect emissions): การปล่อยจากไฟฟ้าที่ใช้ในการผลิต (มาตรา 3(34)) คิดราคาเฉพาะปูนซีเมนต์ ปุ๋ย และสินแร่เหล็กที่ผ่านการอัดก้อน (รหัส CN 2601 12 00)
- การปล่อยฝังตัวของสารตั้งต้น (precursor): การปล่อยฝังตัวที่ส่งต่อมาจากวัตถุดิบในภาคผนวก I ที่ใช้ผลิตสินค้าแบบซับซ้อน (complex goods) เช่น ท่อเหล็กที่ใช้เหล็กม้วนรีดร้อน และปูนซีเมนต์ที่ใช้ปูนเม็ด
การปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าลดจำนวนใบรับรอง เพื่อสะท้อนสิทธิ EU ETS ที่ผู้ผลิตสินค้าเดียวกันในสหภาพยุโรปยังได้รับฟรี (มาตรา 31)
ตัวประกอบ CBAM (CBAM factor) คือสัดส่วนของการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าที่ยังคงเหลืออยู่ ซึ่งในปี 2569 เท่ากับร้อยละ 97.5 ตามมาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC ส่วนที่ยกเลิกไปในปี 2569 จึงเท่ากับร้อยละ 2.5 ของการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า
SEFA ต่อตันคำนวณจากตัวประกอบ CBAM × ตัวประกอบปรับแก้ข้ามภาคส่วน (CSCF) × ค่าเบนช์มาร์ก CBAM (CBAM benchmark) ของสินค้า แล้วนำไปหักออกจาก SEE
ภาระสุทธิจึงไม่ใช่ร้อยละ 2.5 ของต้นทุนรวม เฉพาะสินค้าที่ปล่อยเท่ากับค่าเบนช์มาร์กพอดีเท่านั้นที่จ่ายร้อยละ 2.5 ของต้นทุนรวมในปี 2569
การปล่อยทุก tCO2e ที่เกินค่าเบนช์มาร์กต้องจ่ายเต็มราคา ส่วนสินค้าที่ปล่อยต่ำกว่าร้อยละ 97.5 ของค่าเบนช์มาร์กไม่ต้องส่งมอบใบรับรอง
ต้นทุนรวม (SEE × ปริมาณ × ราคา) ยังสำคัญต่อการวางแผน เพราะเป็นเพดานที่ภาระสุทธิจะขยับเข้าใกล้เรื่อย ๆ เมื่อตัวประกอบ CBAM ลดลง และตั้งแต่ปี 2577 จะไม่มีการใช้ตัวประกอบ CBAM อีก
วิธีคำนวณภาระ CBAM: 6 ขั้นตอน
การคำนวณภาระ CBAM มีหกขั้นตอนตามลำดับหน้าที่ของผู้นำเข้าภายใต้ระเบียบ (EU) 2023/956 และระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547
ผลของแต่ละขั้นตอนเป็นข้อมูลตั้งต้นของขั้นตอนถัดไป เมื่อครบหกขั้นตอนจะได้จำนวนใบรับรอง CBAM ที่ต้องส่งมอบในแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี (CBAM declaration)
ขั้นตอนที่ 1: ระบุรหัส CN และภาคส่วนที่อยู่ในขอบเขต
การคำนวณ CBAM ทุกครั้งเริ่มจากรหัส CN (Combined Nomenclature) ของสินค้านำเข้า รหัส CN บอกว่าสินค้าอยู่ในภาคผนวก I ของระเบียบ (EU) 2023/956 หรือไม่ และอยู่ในภาคส่วนใดในหกภาคส่วน
ผู้ส่งออกไทยควรทราบว่า พิกัด HS 6 หลักแรกตรงกัน แต่รหัส CN 8 หลักของสหภาพยุโรปไม่ใช่พิกัดศุลกากรไทย ควรขอรหัส CN จากผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปซึ่งใช้รหัสนี้ในใบขนสินค้าขาเข้า
ภาคผนวก I มี 42 รายการในหกภาคส่วนตามตารางด้านล่าง รายการที่ระบุในระดับตอนหรือประเภทครอบคลุมรหัส CN 8 หลักทุกรหัสภายใต้รายการนั้น ดูคำอธิบายแต่ละรายการได้ที่รายการสินค้า CBAM สินค้าที่ไม่อยู่ในภาคผนวก I ไม่มีภาระ CBAM ไม่ว่าจะปล่อยคาร์บอนมากเพียงใด
| ภาคส่วน | รายการในภาคผนวก I | การปล่อยทางตรง | การปล่อยทางอ้อม |
|---|---|---|---|
| เหล็กและเหล็กกล้า (15 รายการ) | ตอนที่ 72 ยกเว้นเศษเหล็ก (7204) และเฟอร์โรอัลลอยประเภท 7202 นอกจากเฟอร์โรแมงกานีส เฟอร์โรโครเมียม และเฟอร์โรนิกเกิล; 2601 12 00 (สินแร่เหล็กที่ผ่านการอัดก้อน); 7301, 7302, 7303 00, 7304, 7305, 7306, 7307, 7308, 7309 00, 7310, 7311 00, 7318, 7326 | คิดราคา | ไม่คิดราคา ยกเว้น 2601 12 00 |
| ปูนซีเมนต์ (6 รายการ) | ex 2507 00 80 (เฉพาะดินเหนียวเผา), 2523 10 00, 2523 21 00, 2523 29 00, 2523 30 00, 2523 90 00 | คิดราคา | คิดราคา |
| อะลูมิเนียม (14 รายการ) | 7601, 7603, 7604, 7605, 7606, 7607, 7608, 7609 00 00, 7610, 7611 00 00, 7612, 7613 00 00, 7614, 7616 | คิดราคา | ไม่คิดราคา |
| ปุ๋ย (5 รายการ) | 2808 00 00, 2814, 2834 21 00, 3102, 3105 (ยกเว้น 3105 60 00) | คิดราคา | คิดราคา |
| ไฟฟ้า | 2716 00 00 เท่านั้น | คิดราคา | ไม่เกี่ยวข้อง |
| ไฮโดรเจน | 2804 10 00 เท่านั้น | คิดราคา | ไม่คิดราคา |
ข้อยกเว้นสองข้อทำให้สินค้าพ้นจากขอบเขตแม้รหัส CN ตรงกัน ข้อแรกคือเกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก 50 ตัน (de minimis) ตามมาตรา 2a ผู้นำเข้าที่นำเข้าสินค้า CBAM รวมทุกรหัส CN ไม่เกิน 50 ตัน (น้ำหนักสุทธิ) ต่อปีปฏิทินไม่มีภาระตาม CBAM (ภาคผนวก VII ข้อ 1)
ผู้นำเข้าที่ได้รับยกเว้นต้องแสดงการยกเว้นในใบขนสินค้าขาเข้า (มาตรา 2a(1)) ไฟฟ้าและไฮโดรเจนไม่มีเกณฑ์นี้และไม่ได้รับยกเว้น (มาตรา 2a(4))
ข้อที่สองคือสินค้าที่มีถิ่นกำเนิดในประเทศตามภาคผนวก III ได้แก่ ไอซ์แลนด์ ลิกเตนสไตน์ นอร์เวย์ และสวิตเซอร์แลนด์ ได้รับยกเว้น เพราะ EU ETS มีผลบังคับใช้ในประเทศเหล่านี้ หรือประเทศนั้นมีระบบซื้อขายสิทธิที่เชื่อมโยงกับ EU ETS อย่างสมบูรณ์ (มาตรา 2(6))
ขั้นตอนที่ 2: กำหนดเส้นทางการผลิต
เส้นทางการผลิต (production route) มีผลสองด้าน ด้านแรก เมื่อใช้ค่าการปล่อยจริง เส้นทางการผลิตกำหนดขอบเขตระบบและกฎการติดตามตรวจสอบที่สถานประกอบการ (installation) ต้องปฏิบัติตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 และต้องระบุไว้ในรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผู้ประกอบกิจการ (operator's emissions report)
ด้านที่สอง เมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง (default value) ผู้นำเข้าเลือกเส้นทางเองไม่ได้ ตัวอักษรเส้นทางที่พิมพ์ในแถวของประเทศในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 เป็นตัวกำหนดค่าเบนช์มาร์ก CBAM ที่ใช้ปรับลดในขั้นตอนที่ 4 (ภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ข้อ 5.1)
ค่าเบนช์มาร์กของแต่ละเส้นทางต่างกันมาก เอกสารขององค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) เรียกค่านี้ว่า “ค่ากลางความเข้มข้นการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Benchmark value)”
ตารางด้านล่างแสดงค่าเบนช์มาร์กมาตรฐาน Column B ของสินค้าหลักแต่ละภาคส่วน จากภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ข้อ 5.3
| ภาคส่วน | สินค้า (รหัส CN) | ตัวอักษรเส้นทาง | ค่าเบนช์มาร์ก Column B (tCO2e/t) |
|---|---|---|---|
| เหล็กและเหล็กกล้า | เหล็กกล้าคาร์บอนกึ่งสำเร็จรูป (7207 11 14) | (C) BF-BOF | 1.364 |
| เหล็กและเหล็กกล้า | เหล็กกล้าคาร์บอนกึ่งสำเร็จรูป (7207 11 14) | (D) DRI-EAF | 0.475 |
| เหล็กและเหล็กกล้า | เหล็กกล้าคาร์บอนกึ่งสำเร็จรูป (7207 11 14) | (E) เศษเหล็ก-EAF | 0.066 |
| ปูนซีเมนต์ | ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทา (2523 29 00) | ไม่มี | 0.666 |
| ปูนซีเมนต์ | ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีขาว (2523 21 00) | ไม่มี | 0.859 |
| อะลูมิเนียม | อะลูมิเนียมยังไม่ได้ขึ้นรูป (7601) | (K) ปฐมภูมิ | 1.423 |
| อะลูมิเนียม | อะลูมิเนียมยังไม่ได้ขึ้นรูป (7601) | (L) ทุติยภูมิ | 0.091 |
| ปุ๋ย | ยูเรีย (3102 10 19) | ไม่มี | 0.902 |
| ปุ๋ย | แอมโมเนียแอนไฮดรัส (2814 10 00) | ไม่มี | 1.522 |
| ไฮโดรเจน | ไฮโดรเจน (2804 10 00) | ไม่มี | 5.089 |
| ไฟฟ้า | พลังงานไฟฟ้า (2716 00 00) | ไม่มี | ไม่มีค่าเบนช์มาร์ก การปรับลดเป็นศูนย์ |
ค่าเบนช์มาร์กเป็นฐานของการปรับลด ไม่ใช่ความเข้มข้นการปล่อยจริงของโรงงาน ส่วน SEE ได้จากขั้นตอนที่ 3 คือค่าการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบของสถานประกอบการ หรือค่ามาตรฐานอ้างอิงในภาคผนวก I ตามประเทศต้นทางและรหัส CN
ตารางประเทศไทยระบุเส้นทางใด
ตารางประเทศไทยในภาคผนวก I ระบุเส้นทางเตาอาร์กไฟฟ้าที่ใช้เศษเหล็ก (scrap-EAF) สำหรับเหล็กกล้าคาร์บอน (E) 103 แถว และสำหรับเหล็กกล้าเจือต่ำ (H) 32 แถว ส่วนแถวอะลูมิเนียมระบุเส้นทางทุติยภูมิ (L)
ค่าเบนช์มาร์ก Column B ของเส้นทาง E ต่ำมาก คือ 0.066 tCO2e ต่อตันสำหรับลวดเหล็กและสลักเกลียว และ 0.072 สำหรับเหล็กแผ่นรีดร้อน (แถวเส้นทาง E ของไทยอยู่ระหว่าง 0.027 ถึง 0.331)
การปรับลดของเหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทยจึงมีเพียง 0.0702 ต่อตัน ขณะที่เหล็กกึ่งสำเร็จรูปจากตุรกีซึ่งใช้เส้นทาง C (BF-BOF) ได้ 1.3299
ผลคือ สินค้าเหล็กไทยที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงต้องจ่ายเกือบเต็มจำนวนของค่าที่บวกส่วนปรับเพิ่มแล้ว ดูคำอธิบายเส้นทางนี้เพิ่มเติมที่เส้นทางเตาอาร์กไฟฟ้า (EAF)
ขั้นตอนที่ 3: หาค่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะ (ค่าจริงหรือค่ามาตรฐานอ้างอิง)
SEE มีหน่วยเป็น tCO2e ต่อตันสินค้า และเป็นจุดเริ่มต้นของการคำนวณจำนวนใบรับรอง CBAM ผู้นำเข้าหาค่า SEE ได้จากหนึ่งในสองทางเลือก
ทางเลือก A: ค่าการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบ ค่านี้มาจากสถานประกอบการผลิตนอกสหภาพยุโรป โดยผู้ผลิตจัดทำแผนการติดตามตรวจสอบ (monitoring plan) วัดหรือคำนวณการปล่อยตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 แล้วส่งค่า SEE พร้อมเอกสารประกอบ
ค่าจริงต้องผ่านการทวนสอบ (verification) โดยผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงาน (accredited verifier) ตามระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551 (Delegated Regulation) ค่าจริงเป็นทางเลือกที่ควรใช้ เพราะค่ามาตรฐานอ้างอิงมีส่วนปรับเพิ่ม (mark-up) ซึ่งเพิ่มภาระ
เฉพาะหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปเท่านั้นที่รับรองระบบงานผู้ทวนสอบ CBAM ได้
หน่วยงานทวนสอบในไทยต้องยื่นคำขอต่อหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของสหภาพยุโรปแห่งใดแห่งหนึ่งในเจ็ดแห่งที่รับผู้สมัครจากประเทศที่สาม (ตารางสถานะของคณะกรรมาธิการยุโรป ณ วันที่ 21 ตุลาคม 2569)
ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 มีหน่วยทวนสอบ 7 รายที่มีหลักฐานการรับรองระบบงานเป็นผู้ทวนสอบ CBAM จากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติ 5 แห่ง
ทั้ง 7 รายได้แก่ EmiCert S.A. (ESYD กรีซ), Bureau Veritas Italia, RINA Services และ SGS ICS Italia (Accredia อิตาลี), Intertek Certification AB (Swedac สวีเดน), ISSC แห่งดัมเยตตา อียิปต์ (RvA เนเธอร์แลนด์) และ SGS BELGIUM nv (BELAC เบลเยียม ขอบเขตมีผลตั้งแต่ 5 พฤศจิกายน 2569)
6 รายตั้งอยู่ในสหภาพยุโรป ISSC ซึ่ง RvA รับรองระบบงานเมื่อ 22 ตุลาคม 2569 เป็นรายแรกที่ตั้งอยู่นอกสหภาพยุโรป และยังไม่มีรายใดในไทย คณะกรรมาธิการยุโรปยังไม่เผยแพร่รายชื่ออย่างเป็นทางการ ดูรายละเอียดที่ผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงาน
DNV ประกาศเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2569 ว่าได้รับการรับรองระบบงานจาก Accredia แต่ Accredia ยังไม่ได้เผยแพร่ (ตรวจสอบเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2569) จึงไม่นับรวม
ทางเลือก B: ค่ามาตรฐานอ้างอิง ตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 และใช้เมื่อไม่มีข้อมูลจริง ค่ามาตรฐานอ้างอิงกำหนดแยกตามประเทศต้นทางและรหัส CN
ค่า “total emissions” ต้องบวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 ส่วนปุ๋ยบวกร้อยละ 1 ทุกปี ส่วนปรับเพิ่มบวกก่อนหักการปรับลด และค่าเบนช์มาร์กไม่มีส่วนปรับเพิ่ม การปล่อยทุก tCO2e ที่บวกเพิ่มจึงต้องจ่ายเต็มราคาใบรับรอง
สำหรับทางเลือก A คณะกรรมาธิการยุโรปมีเอกสารสนับสนุนแล้ว โดยเมื่อ 14 สิงหาคม 2569 คณะกรรมาธิการยุโรป (DG TAXUD) เผยแพร่แนวทางสิบฉบับสำหรับระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ (definitive period)
แนวทางชุดนี้มีแนวทางฉบับที่ 3 ว่าด้วยวิธีคำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว และแนวทางรายภาคส่วน 5a ถึง 5f สำหรับปูนซีเมนต์ ไฮโดรเจน ปุ๋ย เหล็กและเหล็กกล้า อะลูมิเนียม และไฟฟ้า
แนวทางเหล่านี้ไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย และจัดทำขึ้นเพื่อรองรับปีรายงาน 2569 ซึ่งต้องยื่นแบบครั้งแรกภายใน 30 กันยายน 2570 ดูภาพรวมของแนวทางทั้งสิบฉบับ (ภาษาอังกฤษ)
ในประเทศไทย อบก. เผยแพร่คู่มือแนวทางการรายงาน CBAM สำหรับสี่อุตสาหกรรมให้ใช้ได้ฟรี (ไฟฟ้า ปูนซีเมนต์ เหล็กและเหล็กกล้า และอะลูมิเนียม ปรับปรุงเมื่อ 26 ธันวาคม 2568) รวมทั้งแพลตฟอร์มคำนวณค่าคาร์บอนแฝงและคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CBAM and CFP Platform)
เครื่องมือของ อบก. คำนวณการปล่อยฝังตัวเท่านั้น ไม่ได้คำนวณจำนวนใบรับรอง การหักการปรับลดในขั้นตอนที่ 4 ยังเป็นหน้าที่ของผู้นำเข้า ทั้งนี้ คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CFP) มีขอบเขตต่างจาก CBAM จึงใช้แทนรายงานการปล่อยตาม CBAM ไม่ได้
ประเด็นที่ควรนำมาวางแผนคือ ทั้งสองทางเลือกใช้ค่าเบนช์มาร์กต่างกันในการคำนวณ SEFA (Specific Embedded Free Allocation) เมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง การหักจะใช้ค่าเบนช์มาร์กมาตรฐานใน Column B ข้อ 5 ของภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620
เมื่อใช้ค่าจริง การหักใช้ค่าเบนช์มาร์กกระบวนการใน Column A บวกการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าที่ฝังอยู่ในสารตั้งต้น ผลสุทธิของสองทางเลือกจึงอาจต่างกันมากกว่าหรือน้อยกว่าส่วนต่างของค่าการปล่อย ผู้นำเข้าควรคำนวณทั้งสองทางเลือกก่อนตัดสินใจ
ขั้นตอนที่ 4: ใช้สูตร CBAM
สูตรคำนวณ CBAM รวมบทบัญญัติของมาตรา 7 มาตรา 9 และมาตรา 31 ของระเบียบ (EU) 2023/956 เข้าด้วยกันตามมาตรา 6(2)(c) แนวทางฉบับที่ 1 ของคณะกรรมาธิการยุโรป ลงวันที่ 14 สิงหาคม 2569 (ไม่มีผลผูกพัน ส่วน 2.4.2) เขียนสูตรไว้ดังนี้
จำนวนใบรับรอง CBAM = max[0; SEE ลบ SEFA ลบ ส่วนราคาคาร์บอน] × ปริมาณ (ตัน)
ภาระ CBAM (ยูโร) = จำนวนใบรับรอง CBAM × ราคาใบรับรอง CBAM (ยูโรต่อ tCO2e)
สูตรมีองค์ประกอบหกส่วน ดังนี้
- SEE: การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะเป็น tCO2e ต่อตัน จากค่าจริง หรือจากค่ามาตรฐานอ้างอิงบวกส่วนปรับเพิ่ม (มาตรา 7)
- SEFA: การปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าเป็น tCO2e ต่อตัน (มาตรา 31; ภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 สมการที่ 1 ถึง 6) เมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง SEFA = ตัวประกอบ CBAM × CSCF × ค่าเบนช์มาร์กมาตรฐานใน Column B ข้อ 5 (สมการที่ 6) เมื่อใช้ค่าจริง ใช้ค่าเบนช์มาร์กกระบวนการใน Column A บวกการปรับลดที่ฝังอยู่ในสารตั้งต้น (สมการที่ 2 ถึง 4)
- ตัวประกอบ CBAM: ร้อยละ 97.5 สำหรับปี 2569 คือสัดส่วนการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าที่ยังคงอยู่ (มาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC)
- CSCF: ร้อยละ 100 ทุกปีตั้งแต่ 2569 ถึง 2573 (คำวินิจฉัยการบังคับใช้ (EU) 2026/1862 (Implementing Decision) มาตรา 1)
- ส่วนราคาคาร์บอน: ราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงในประเทศผู้ผลิต (carbon price effectively paid) ต่อตันสินค้า หารด้วยราคาใบรับรอง (มาตรา 9) ระเบียบการบังคับใช้ว่าด้วยการแปลงค่านี้ยังไม่ได้รับการรับรอง ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569
- max[0; ...]: ผลลัพธ์ติดลบนับเป็นศูนย์ สินค้าที่ปล่อยเท่ากับหรือต่ำกว่าร้อยละ 97.5 ของค่าเบนช์มาร์กจึงไม่ต้องส่งมอบใบรับรองในปี 2569
การปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าของไฟฟ้าเป็นศูนย์ (มาตรา 1(2) ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620) ไฟฟ้านำเข้าจึงต้องจ่ายตามการปล่อยฝังตัวทั้งหมด
ราคาใบรับรองสำหรับการปล่อยปี 2569 คือค่าเฉลี่ยราคาปิดของสิทธิ EU ETS บนแพลตฟอร์มประมูลในไตรมาสที่นำเข้า (มาตรา 21(1a); ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2548) ตั้งแต่ปี 2570 เป็นค่าเฉลี่ยรายสัปดาห์ (มาตรา 21(1)) ดูราคาล่าสุดได้ที่ตัวติดตามราคา
ตารางด้านล่างแสดงต้นทุนรวมและต้นทุนสุทธิปี 2569 ต่อตันสินค้าของสินค้าห้ารายการที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง
ค่ามาตรฐานอ้างอิงคือค่า “total emissions” ในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 ส่วนค่าเบนช์มาร์กคือ Column B ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620
ต้นทุนรวมคือค่ามาตรฐานอ้างอิงบวกส่วนปรับเพิ่ม × ราคา ก่อนหัก SEFA ส่วนต้นทุนสุทธิคือภาระตามกฎหมาย คำนวณที่ราคาทางการของแต่ละไตรมาสปี 2569 ที่ประกาศแล้ว
| ประเทศต้นทางและสินค้า (รหัส CN) | ค่ามาตรฐานอ้างอิงบวกส่วนปรับเพิ่มปี 2569 (tCO2e/t) | ค่าเบนช์มาร์ก | ใบรับรองต่อตันสินค้า | ต้นทุนรวมที่ EUR 82.32 | สุทธิที่ EUR 75.36 (ไตรมาส 1) | สุทธิที่ EUR 75.28 (ไตรมาส 2) | สุทธิที่ EUR 82.32 (ไตรมาส 3) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ตุรกี เหล็กกึ่งสำเร็จรูป (7207 11 14) | 2.541 | 1.364 | 1.2111 | EUR 209.18 | EUR 91.27 | EUR 91.17 | EUR 99.70 |
| อียิปต์ ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทา (2523 29 00) | 1.419 | 0.666 | 0.76965 | EUR 116.81 | EUR 58.00 | EUR 57.94 | EUR 63.36 |
| สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ อะลูมิเนียมยังไม่ได้ขึ้นรูป (7601) | 2.057 | 1.423 | 0.669575 | EUR 169.33 | EUR 50.46 | EUR 50.41 | EUR 55.12 |
| อียิปต์ ยูเรีย (3102 10 19) | 1.4039 | 0.902 | 0.52445 | EUR 115.57 | EUR 39.52 | EUR 39.48 | EUR 43.17 |
| ตุรกี ไฮโดรเจน (2804 10 00) | 11.902 | 5.089 | 6.940225 | EUR 979.77 | EUR 523.02 | EUR 522.46 | EUR 571.32 |
ใบรับรองต่อตันสินค้า = ค่ามาตรฐานอ้างอิงบวกส่วนปรับเพิ่ม ลบ 0.975 × 1.00 × ค่าเบนช์มาร์ก ต้นทุนคำนวณจากจำนวนใบรับรองที่ไม่ปัดเศษ ต้นทุนสุทธิไม่ใช่สัดส่วนคงที่ของต้นทุนรวม ไฟฟ้าไม่มีค่ามาตรฐานอ้างอิงในภาคผนวก I และไม่มีการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า
ตัวอย่างการคำนวณเหล็กแท่งเล็ก (billet) เส้นทาง BF-BOF จากตุรกีที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง (รหัส CN 7207 11 14 นำเข้าไตรมาส 3 ปี 2569) มีขั้นตอนดังนี้
- ค่ามาตรฐานอ้างอิง: 2.310 tCO2e/t (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 ภาคผนวก I ตุรกี เส้นทาง (C))
- SEE บวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10: 2.310 × 1.10 = 2.541 tCO2e/t
- ค่าเบนช์มาร์ก CBAM มาตรฐาน: 1.364 tCO2e/t (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ข้อ 5.3 Column B เส้นทาง (C) เหล็กกล้าคาร์บอนจากเตาถลุงเหล็กและเตาผลิตเหล็กกล้าแบบเป่าออกซิเจน)
- SEFA: 0.975 × 1.00 × 1.364 = 1.3299 tCO2e/t
- ใบรับรองต่อตันสินค้า: 2.541 ลบ 1.3299 = 1.2111
- ปริมาณ: 500 ตัน ได้ 605.55 ใบรับรอง
- ราคาใบรับรอง: 82.32 ยูโรต่อ tCO2e (ราคาทางการไตรมาส 3 ปี 2569)
- ต้นทุน CBAM รวม: 2.541 × 500 × 82.32 = 104,587.56 ยูโร
- ภาระสุทธิปี 2569: 605.55 × 82.32 = 49,848.88 ยูโร หรือ 99.70 ยูโรต่อตันสินค้า
ภาระสุทธิเท่ากับร้อยละ 47.7 ของต้นทุนรวม ไม่ใช่ร้อยละ 2.5 หากคิดเพียงร้อยละ 2.5 ของต้นทุนรวมจะได้ 5.23 ยูโรต่อตัน ขณะที่ภาระจริงคือ 99.70 ยูโร
หากใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ค่าเบนช์มาร์ก และราคาเดียวกัน ต้นทุนของการนำเข้าปี 2573 จะเพิ่มเป็น 189.38 ยูโรต่อตัน เพราะส่วนปรับเพิ่มเป็นร้อยละ 30 และตัวประกอบ CBAM ลดเหลือร้อยละ 51.5
ตัวเลขปี 2573 เป็นค่าประมาณ เพราะอาจมีการปรับปรุงค่าเบนช์มาร์กสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 (อารัมภบท ข้อ 10 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620)
การวางแผนรับมือการลดการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าช่วงปี 2572 ถึง 2573 จึงเป็นการตัดสินใจทางการเงินที่สำคัญที่สุดของผู้นำเข้าเหล็ก
ตัวอย่างการคำนวณ: เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย
เหล็กแผ่นรีดร้อนเหล็กไม่เจือจากไทย (รหัส CN 7208 10 00) ที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงต้องใช้ 2.0418 ใบรับรองต่อตันสินค้าในปี 2569 หรือ 168.08 ยูโรต่อตันที่ราคาไตรมาส 3 ปี 2569
ขั้นตอนการคำนวณสำหรับ 500 ตันที่นำเข้าไตรมาส 3 ปี 2569 มีดังนี้ (คำนวณด้วย lib/cbam-law.js เมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569)
- ค่ามาตรฐานอ้างอิง: 1.92 tCO2e/t (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 ภาคผนวก I ตารางประเทศไทย เส้นทาง (E))
- SEE บวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10: 1.92 × 1.10 = 2.112 tCO2e/t
- ค่าเบนช์มาร์ก CBAM มาตรฐาน: 0.072 tCO2e/t (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ข้อ 5.3 Column B เส้นทาง (E) เตาอาร์กไฟฟ้าที่ใช้เศษเหล็ก)
- SEFA: 0.975 × 1.00 × 0.072 = 0.0702 tCO2e/t
- ใบรับรองต่อตันสินค้า: 2.112 ลบ 0.0702 = 2.0418
- ปริมาณ: 500 ตัน ได้ 1,020.9 ใบรับรอง
- ต้นทุน CBAM รวม: 2.112 × 500 × 82.32 = 86,929.92 ยูโร
- ภาระสุทธิปี 2569: 1,020.9 × 82.32 = 84,040.49 ยูโร หรือ 168.08 ยูโรต่อตันสินค้า
ภาระสุทธิเท่ากับร้อยละ 96.7 ของต้นทุนรวม แม้ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทย (1.92) ต่ำกว่าของตุรกี (2.310) แต่ต้นทุนกลับสูงกว่า เพราะค่าเบนช์มาร์กของเส้นทาง E ทำให้หักออกได้น้อยมาก
ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณจากค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กทางการ (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 และ 2025/2620) ตัวเลขที่มีผลผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM ของผู้นำเข้า ท่านทดลองคำนวณด้วยปริมาณของท่านเองได้ที่เครื่องคำนวณ CBAM
ขั้นตอนที่ 5: คำนวณข้อกำหนดการถือครองใบรับรองรายไตรมาส
ข้อกำหนดการถือครองใบรับรองรายไตรมาส (quarterly holding) ตามมาตรา 22(2) ของระเบียบ (EU) 2023/956 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบ (EU) 2025/2083 มีผลตั้งแต่ปี 2570 โดยตรวจครั้งแรกวันที่ 31 มีนาคม 2570 สินค้าที่นำเข้าในปี 2569 ไม่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดนี้
ณ สิ้นแต่ละไตรมาส บัญชีในระบบทะเบียน CBAM (CBAM Registry) ต้องมีใบรับรองอย่างน้อย ร้อยละ 50 ของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว ในสินค้าทั้งหมดที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคมของปีนั้น ปริมาณการปล่อยคำนวณจากฐานใดฐานหนึ่งในสองฐานด้านล่าง โดยนำการปรับลดตามมาตรา 31 มาคำนวณด้วย
- ฐาน (a): ค่ามาตรฐานอ้างอิงที่ไม่บวกส่วนปรับเพิ่ม
- ฐาน (b): จำนวนใบรับรองที่ส่งมอบสำหรับปีปฏิทินก่อนหน้า เมื่อเป็นสินค้าเดียวกันตามรหัส CN และประเทศต้นทาง
ข้อกำหนดนี้ป้องกันไม่ให้ผู้นำเข้าเลื่อนการซื้อใบรับรองทั้งหมดไปไว้ที่กำหนดยื่นแบบประจำปี หากถือครองไม่ครบ หน่วยงานผู้มีอำนาจระดับชาติของประเทศสมาชิก (national competent authority) จะแจ้งให้ผู้นำเข้าเติมให้ครบภายในหนึ่งเดือน (มาตรา 22(3)) โดยไม่มีค่าปรับต่อตัน
วิธีคำนวณการถือครองรายไตรมาสบนฐาน (a) มีสี่ขั้นดังนี้
- รวมน้ำหนักสินค้า CBAM แต่ละรายการที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคมถึงสิ้นไตรมาสที่เกี่ยวข้อง (ไตรมาส 1 ถึง 4)
- คูณน้ำหนักแต่ละรายการด้วยค่ามาตรฐานอ้างอิงที่ไม่บวกส่วนปรับเพิ่ม หักด้วย SEFA ของปีนั้น
- คูณด้วย 0.50 เพื่อหาเกณฑ์ร้อยละ 50
- เทียบกับใบรับรองที่ถือครองในบัญชีระบบทะเบียน CBAM และซื้อส่วนที่ขาดก่อนสิ้นไตรมาส
ตัวอย่าง: ผู้นำเข้ารายหนึ่งนำเข้าเหล็กแท่งเล็กจากตุรกี (รหัส CN 7207 11 14) 1,000 ตันในไตรมาส 1 ปี 2570 และ 800 ตันในไตรมาส 2 ปี 2570 ค่ามาตรฐานอ้างอิงที่ไม่บวกส่วนปรับเพิ่มคือ 2.310 tCO2e/t
ตัวประกอบ CBAM ปี 2570 คือร้อยละ 95 ดังนั้น SEFA = 0.95 × 1.00 × 1.364 = 1.2958 tCO2e/t และเหลือ 1.0142 tCO2e/t ณ สิ้นไตรมาส 2 ปริมาณสะสม 1,800 ตัน × 1.0142 = 1,825.56 tCO2e (หักการปรับลดเต็มจำนวนก่อนคิดร้อยละ 50) ข้อกำหนดการถือครองจึงเป็น 913 ใบรับรอง ภายใน 30 มิถุนายน 2570
หากเป็นเหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย (รหัส CN 7208 10 00) ในปริมาณเท่ากัน ค่าที่ไม่บวกส่วนปรับเพิ่มคือ 1.92 หัก SEFA 0.95 × 1.00 × 0.072 = 0.0684 เหลือ 1.8516 tCO2e/t รวมเป็น 3,332.88 tCO2e และต้องถือครอง 1,667 ใบรับรอง ภายใน 30 มิถุนายน 2570
ตัวเลขปี 2570 เป็นค่าประมาณ เพราะอารัมภบท ข้อ 10 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ระบุว่าคาดว่าจะมีการปรับปรุงค่าเบนช์มาร์กสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2570
ขั้นตอนที่ 6: ซื้อใบรับรองและส่งมอบพร้อมแบบแสดงรายการ
การขายใบรับรอง CBAM เริ่มวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2570 บนแพลตฟอร์มกลางร่วม (มาตรา 20(1)) ใบรับรองไม่ซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ ใบรับรองหนึ่งใบเท่ากับหนึ่ง tCO2e
ใบรับรองสำหรับการปล่อยปี 2569 ใช้ราคาทางการของไตรมาสที่นำเข้าสินค้า (มาตรา 21(1a)) ตั้งแต่ปี 2570 ราคาเป็นค่าเฉลี่ยรายสัปดาห์ (มาตรา 21(1)) กลไกทั้งหมดอธิบายไว้ที่ใบรับรอง CBAM
แบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีสำหรับสินค้านำเข้าปี 2569 ต้องยื่นภายใน 30 กันยายน 2570 พร้อมกับการส่งมอบใบรับรอง CBAM (surrender) ตามจำนวนที่คำนวณในขั้นตอนที่ 4 หลังหักตามมาตรา 9 และการปรับลดตามมาตรา 31 (มาตรา 6(2)(c) และมาตรา 22(1))
ข้อมูลหกรายการที่ต้องระบุในแบบแสดงรายการตามมาตรา 6(2) ของระเบียบ (EU) 2023/956 และรายละเอียดประกอบ มีดังนี้
- ปริมาณสินค้า CBAM ทั้งหมดที่นำเข้าในปีปฏิทิน แยกตามรหัส CN และประเทศต้นทาง
- การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวทั้งหมด (tCO2e) ผ่านการทวนสอบเมื่อใช้ค่าจริง แยกตามประเภทสินค้าและประเทศต้นทาง
- จำนวนใบรับรอง CBAM ทั้งหมดที่ต้องส่งมอบ หลังหักตามมาตรา 9 และการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า
- ราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศต้นทางที่ขอหักลดตามมาตรา 9
- รายงานการทวนสอบ (verification report) ที่รองรับค่าการปล่อยจริง
- ตัวเลข SEFA ที่ใช้ในการปรับลด รวมค่าเบนช์มาร์ก CBAM ที่ใช้กับสินค้าแต่ละรายการ
การขอให้ซื้อคืนใบรับรองส่วนเกิน (repurchase) ทำได้ที่ราคาซื้อเดิม โดยยื่นคำขอภายใน 31 ตุลาคมของปีที่ส่งมอบ (มาตรา 23(1) และ 23(3))
จำนวนที่ขอซื้อคืนได้จำกัดอยู่ที่จำนวนใบรับรองที่ผู้นำเข้ามีหน้าที่ต้องซื้อตามมาตรา 22(2) ในปีปฏิทินที่ซื้อ (มาตรา 23(2))
ใบรับรองที่ซื้อในปี 2570 สำหรับการปล่อยปี 2569 ขอซื้อคืนได้เฉพาะในปี 2570 (มาตรา 23(2a)) บทบัญญัตินี้ช่วยลดความเสี่ยงจากการซื้อใบรับรองเกินเมื่อปริมาณนำเข้าต่ำกว่าที่คาด
ค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM อย่างเป็นทางการทั้งหมดในสเปรดชีตเดียว พร้อมส่วนปรับเพิ่ม ค่าเบนช์มาร์ก CBAM และต้นทุนต่อตันสินค้าปี 2569 ฉบับภาษาอังกฤษ ดาวน์โหลดได้ทันที
เราเก็บเฉพาะอีเมลของท่านเพื่อส่งการแจ้งเตือนนี้ นโยบายความเป็นส่วนตัว (ภาษาอังกฤษ)
ตัวอย่างการคำนวณ CBAM ครบ 6 ภาคส่วน
ตัวอย่างหกรายการด้านล่างใช้สูตรกับสินค้า 1,000 ตันที่นำเข้าไตรมาส 3 ปี 2569 โดยใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ที่ราคาทางการไตรมาส 3 ปี 2569 คือ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e แสดงทั้งต้นทุนรวมและต้นทุนสุทธิปี 2569
ค่ามาตรฐานอ้างอิงแต่ละค่าคือ “total emissions” ในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 ค่าเบนช์มาร์กมาจากข้อ 5.3 Column B ของภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 และ SEFA = 0.975 × 1.00 × ค่าเบนช์มาร์ก
ตัวอย่างหกภาคส่วนเรียงตามลำดับในภาคผนวก I ดังนี้
- เหล็ก (เหล็กแท่งเล็ก BF-BOF จากตุรกี รหัส CN 7207 11 14): ค่ามาตรฐานอ้างอิง 2.310 tCO2e/t บวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 เป็น 2.541 ค่าเบนช์มาร์ก 1.364 (เส้นทาง (C)) SEFA 1.3299 ใบรับรอง = (2.541 ลบ 1.3299) × 1,000 = 1,211.1 ภาระรวม 209,175.12 ยูโร ภาระสุทธิปี 2569 99,697.75 ยูโร
- ปูนซีเมนต์ (ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทาจากอียิปต์ รหัส CN 2523 29 00): ค่ามาตรฐานอ้างอิง 1.290 tCO2e/t บวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 เป็น 1.419 คิดราคาทั้งการปล่อยทางตรงและทางอ้อม ค่าเบนช์มาร์ก 0.666 SEFA 0.6494 ใบรับรอง 769.65 ภาระรวม 116,812.08 ยูโร ภาระสุทธิปี 2569 63,357.59 ยูโร
- อะลูมิเนียม (อะลูมิเนียมปฐมภูมิยังไม่ได้ขึ้นรูปจากสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ รหัส CN 7601): ค่ามาตรฐานอ้างอิง 1.870 tCO2e/t บวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 เป็น 2.057 (เฉพาะการปล่อยทางตรง CBAM ไม่คิดราคาการปล่อยทางอ้อมจากไฟฟ้าของอะลูมิเนียม) ค่าเบนช์มาร์ก 1.423 (เส้นทาง (K)) SEFA 1.3874 ใบรับรอง 669.58 ภาระรวม 169,332.24 ยูโร ภาระสุทธิปี 2569 55,119.41 ยูโร
- ปุ๋ย (ยูเรียจากอียิปต์ รหัส CN 3102 10 19): ค่ามาตรฐานอ้างอิง 1.390 tCO2e/t บวกส่วนปรับเพิ่มของปุ๋ยร้อยละ 1 เป็น 1.4039 คิดราคาทั้งการปล่อยทางตรงและทางอ้อม ค่าเบนช์มาร์ก 0.902 SEFA 0.8795 ใบรับรอง 524.45 ภาระรวม 115,569.05 ยูโร ภาระสุทธิปี 2569 43,172.72 ยูโร
- ไฟฟ้า: ภาระคิดต่อ MWh ไม่ใช่ต่อตัน และการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าเป็นศูนย์ (มาตรา 1(2) ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620) ภาระรวมและสุทธิจึงเท่ากัน ตัวอย่างสมมติ 1,000 MWh ที่ค่าการปล่อย 0.5 tCO2 ต่อ MWh ได้ 500 ใบรับรอง หรือ 500 × 82.32 = 41,160 ยูโร
- ไฮโดรเจน (จากตุรกี รหัส CN 2804 10 00): ค่ามาตรฐานอ้างอิง 10.820 tCO2e/t บวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 เป็น 11.902 ค่าเบนช์มาร์ก 5.089 SEFA 4.9618 ใบรับรอง 6,940.23 ภาระรวม 979,772.64 ยูโร ภาระสุทธิปี 2569 571,319.32 ยูโร เมื่อใช้ค่าจริง ค่าเบนช์มาร์ก Column A ก็เป็น 5.089 ไฮโดรเจนที่มี SEE ผ่านการทวนสอบไม่เกิน 4.962 tCO2e/t รวมไฮโดรเจนสีเขียว จึงไม่ต้องส่งมอบใบรับรองในปี 2569
ในตัวอย่างเหล่านี้ ภาระสุทธิอยู่ระหว่างร้อยละ 33 ถึง 58 ของต้นทุนรวม สัดส่วนที่แน่นอนขึ้นกับว่าการปล่อยที่แจ้งสูงกว่าค่าเบนช์มาร์กของรหัส CN และเส้นทางการผลิตเพียงใด
ต้นทุน CBAM ของสินค้าไทยที่ส่งออกไปสหภาพยุโรปมากที่สุด
สินค้า CBAM ที่สหภาพยุโรปนำเข้าจากไทยในปี 2568 (ค.ศ. 2025) มีมูลค่า 474.3 ล้านยูโร (249,323 ตัน) และเหล็กและเหล็กกล้าคิดเป็น 430.2 ล้านยูโร (Eurostat Comext DS-045409, 2025)
ไทยเป็นแหล่งต้นทางอันดับที่ 33 ตามมูลค่าของสินค้า CBAM ทั้งหมด สินค้าหลักคือสลักเกลียวและน็อต (7318) 119.3 ล้านยูโร (74,373 ตัน) ตามด้วยโครงสร้างเหล็ก (7308) เหล็กแผ่นสเตนเลส (7219) เหล็กแผ่นรีดร้อน (7208) และลวดเหล็ก (7217) อะลูมิเนียมมีมูลค่า 44.2 ล้านยูโร ส่วนปูนซีเมนต์และปุ๋ยแทบไม่มี
ตารางด้านล่างแสดงต้นทุนปี 2569 ต่อตันสินค้า เมื่อผู้นำเข้าใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทย ที่ราคา 82.32 ยูโร (คำนวณด้วย lib/cbam-law.js เมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569)
| รหัส CN | สินค้า | ค่ามาตรฐานอ้างอิง (total) | เส้นทาง | SEE บวกร้อยละ 10 | SEFA | ใบรับรองต่อตันสินค้า | EUR ต่อตันสินค้า |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 7208 10 00 | เหล็กแผ่นรีดร้อน เหล็กไม่เจือ | 1.92 | E | 2.112 | 0.0702 | 2.0418 | 168.08 |
| 7217 10 10 | ลวดเหล็ก ไม่เคลือบ | 1.92 | E | 2.112 | 0.06435 | 2.04765 | 168.56 |
| 7318 15 88 | สลักเกลียวหัวหกเหลี่ยม ไม่ใช่สเตนเลส ≥ 800 MPa | 2.408 | E | 2.6488 | 0.06435 | 2.58445 | 212.75 |
| 7318 16 92 | น็อต ไม่ใช่สเตนเลส เส้นผ่านศูนย์กลางใน ≤ 12 mm | 4.449 | E | 4.8939 | 0.06435 | 4.82955 | 397.57 |
| 7308 90 98 | โครงสร้างเหล็ก อื่น ๆ | 4.29 | E | 4.719 | 0.137475 | 4.581525 | 377.15 |
| 7219 34 10 | สเตนเลสรีดเย็น หนา 0.5 ถึง 1 mm นิกเกิล ≥ 2.5% | 5.02 (ค่า "Other Countries") | ไม่ระบุ | 5.522 | 1.23825 | 4.28375 | 352.64 |
| 7616 99 90 | ผลิตภัณฑ์อะลูมิเนียมอื่น ๆ | 1.73 | L | 1.903 | 0.1443 | 1.7587 | 144.78 |
| 7607 11 90 | อะลูมิเนียมฟอยล์ | 1.73 | L | 1.903 | 0.25155 | 1.65145 | 135.95 |
| 2523 29 00 | ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทา | 1.44 (ค่า "Other Countries") | ไม่ระบุ | 1.584 | 0.64935 | 0.93465 | 76.94 |
| 3102 10 19 | ยูเรีย (ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 1) | 1.54 | ไม่ระบุ | 1.5554 | 0.87945 | 0.67595 | 55.64 |
ตารางประเทศไทยระบุขีด (dash) ในแถวเหล็กแผ่นสเตนเลส 7219 ทุกแถว และไม่มีตารางปูนซีเมนต์ สองกรณีนี้จึงใช้ค่า “Other Countries and Territories” ยังไม่มีข้อยุติว่าแถวเส้นทาง H ใช้ค่าเบนช์มาร์กใด หน้านี้จึงไม่ยกตัวอย่างเหล็กกล้าเจือต่ำเส้นทาง H
ดูค่ามาตรฐานอ้างอิงของประเทศไทยทุกรายการได้ที่ค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM สำหรับผู้ส่งออก
เมื่อไม่มีข้อมูลสำหรับคำนวณจะเกิดอะไรขึ้น
ผู้นำเข้าที่ไม่ได้รับข้อมูลการปล่อยฝังตัวจริงจากผู้ผลิตนอกสหภาพยุโรปต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740
ระบบค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM ให้ค่าความเข้มข้นการปล่อยตามประเทศและสินค้า ซึ่งใช้เป็น SEE ในสูตรเมื่อไม่มีข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบ
ค่ามาตรฐานอ้างอิงกำหนดจากความเข้มข้นการปล่อยเฉลี่ยของสินค้าในประเทศต้นทาง แล้วบวกส่วนปรับเพิ่ม
คำอธิบายของกรมการค้าต่างประเทศ (คต.) ที่หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจรายงานเมื่อ 28 เมษายน 2569 ระบุว่าค่านี้เป็นค่าเฉลี่ยของกลุ่มโรงงานที่ปล่อยสูงสุดร้อยละ 10 ซึ่งไม่ตรงกับวิธีที่ใช้กำหนดค่าในภาคผนวก I
ส่วนปรับเพิ่มสูงขึ้นตามลำดับ คือร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 ส่วนค่ามาตรฐานอ้างอิงของปุ๋ยบวกร้อยละ 1 ตั้งแต่ปี 2569 เป็นต้นไป ตามส่วนนำของภาคผนวก I
ส่วนต่างที่ผู้นำเข้าซึ่งใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงต้องจ่ายมากกว่าผู้นำเข้าที่มีข้อมูลจริงจึงเพิ่มขึ้นทุกปี
ผู้ส่งออกที่มีการปล่อยจริงต่ำกว่าค่าของประเทศจึงมีแรงจูงใจทางการเงินสูงในการลงทุนระบบติดตามตรวจสอบ ส่งข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบให้ลูกค้าในสหภาพยุโรป และลดการปล่อย
ส่วนปรับเพิ่มต้องจ่ายเต็มราคา เพราะการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าไม่ได้เพิ่มขึ้นตามการปล่อยที่แจ้ง
สำหรับเหล็กแท่งเล็กจากตุรกี (รหัส CN 7207 11 14 ค่ามาตรฐานอ้างอิง 2.310) ส่วนปรับเพิ่มปี 2569 ทำให้การปล่อยเพิ่มขึ้น 0.231 tCO2e ต่อตัน หรือ 19.02 ยูโรต่อตันที่ราคา 82.32 ยูโร และตั้งแต่ปี 2571 ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 30 จะเพิ่ม 0.693 tCO2e หรือ 57.05 ยูโรต่อตัน
สำหรับเหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย (รหัส CN 7208 10 00 ค่ามาตรฐานอ้างอิง 1.92) ส่วนปรับเพิ่มปี 2569 ทำให้การปล่อยเพิ่มขึ้น 0.192 tCO2e ต่อตัน หรือ 15.81 ยูโรต่อตัน และตั้งแต่ปี 2571 จะเพิ่ม 0.576 tCO2e หรือ 47.42 ยูโรต่อตันที่ราคาเดียวกัน
ข้อมูลที่ผู้ประกอบกิจการโรงงาน (operator) ในไทยต้องจัดเตรียมเพื่อให้ผู้นำเข้าเลิกใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง คือรายงานสรุปการปล่อย 16 รายการข้อมูล (summary emissions report) เป็นภาษาอังกฤษ ดูรายละเอียดที่ข้อมูลที่ผู้ส่งออกต้องจัดเตรียม
การคำนวณ CBAM เชื่อมโยงกับ EU ETS และการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าอย่างไร
การคำนวณ CBAM ผูกกับระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) โดยตรง และความเชื่อมโยงสองด้านมีผลโดยตรงต่อต้นทุนสุทธิของผู้นำเข้า
การลดการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า
การจัดสรรสิทธิการปล่อยแบบให้เปล่า (free allocation) ที่ EU ETS ให้แก่ภาคส่วน CBAM ทำให้จำนวนใบรับรองลดลงตามมาตรา 31 ของระเบียบ (EU) 2023/956 โดยคำนวณด้วยวิธี SEFA ในระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620
ตัวประกอบ CBAM คือสัดส่วนการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าที่ผู้ผลิตในสหภาพยุโรปยังได้รับ กำหนดในมาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC เมื่อตัวประกอบลดลง SEFA จะเล็กลง และจำนวนใบรับรองสุทธิจะเพิ่มขึ้น
ตารางด้านล่างใช้ตารางเวลาการลดสิทธินี้กับตัวอย่างเหล็กแท่งเล็กจากตุรกี (รหัส CN 7207 11 14 ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ค่าเบนช์มาร์ก 1.364 และ CSCF ร้อยละ 100) ที่ราคาคงที่ 82.32 ยูโร เนื่องจาก CSCF กำหนดไว้ถึงปี 2573 เท่านั้น SEFA ของปี 2574 ถึง 2576 จึงยังคำนวณไม่ได้
| ปี | ตัวประกอบ CBAM (สิทธิแบบให้เปล่าที่คงอยู่) | สัดส่วนที่ถูกยกเลิก | ส่วนปรับเพิ่ม | SEFA (tCO2e/t) | ใบรับรองต่อตันสินค้า | ต้นทุนสุทธิต่อตันสินค้า |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2569 (2026) | 97.5% | 2.5% | 10% | 1.3299 | 1.2111 | EUR 99.70 |
| 2570 (2027) | 95% | 5% | 20% | 1.2958 | 1.4762 | EUR 121.52 |
| 2571 (2028) | 90% | 10% | 30% | 1.2276 | 1.7754 | EUR 146.15 |
| 2572 (2029) | 77.5% | 22.5% | 30% | 1.0571 | 1.9459 | EUR 160.19 |
| 2573 (2030) | 51.5% | 48.5% | 30% | 0.7025 | 2.3005 | EUR 189.38 |
| 2574 (2031) | 39% | 61% | 30% | ยังไม่กำหนด | ไม่มีข้อมูล | ไม่มีข้อมูล |
| 2575 (2032) | 26.5% | 73.5% | 30% | ยังไม่กำหนด | ไม่มีข้อมูล | ไม่มีข้อมูล |
| 2576 (2033) | 14% | 86% | 30% | ยังไม่กำหนด | ไม่มีข้อมูล | ไม่มีข้อมูล |
| ตั้งแต่ 2577 (2034) | ไม่มีการใช้ตัวประกอบ CBAM | 100% | 30% | 0 | 3.0030 | EUR 247.21 |
ตัวเลขตั้งแต่ปี 2570 เป็นค่าประมาณ เพราะอาจมีการปรับปรุงค่าเบนช์มาร์กสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 (อารัมภบท ข้อ 10 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620)
การเพิ่มขึ้นสูงสุดเกิดระหว่างปี 2572 ถึง 2573 เมื่อตัวประกอบ CBAM ลดจากร้อยละ 77.5 เป็นร้อยละ 51.5
ผู้นำเข้าที่นำเข้าเหล็กแท่งเล็กนี้ปีละ 10,000 ตันจะมีต้นทุนสุทธิรายปีเพิ่มจากประมาณ 997,000 ยูโรสำหรับการนำเข้าปี 2569 เป็นประมาณ 1.89 ล้านยูโรสำหรับปี 2573 แม้ปริมาณนำเข้าและราคาใบรับรองไม่เปลี่ยน
สัดส่วนที่ถูกยกเลิกจะเท่ากับสัดส่วนภาระสุทธิต่อต้นทุนรวมในกรณีเดียวเท่านั้น คือเมื่อสินค้าปล่อยเท่ากับค่าเบนช์มาร์กพอดี สินค้านั้นจ่ายร้อยละ 2.5 ของต้นทุนรวมในปี 2569 และร้อยละ 48.5 ในปี 2573
ส่วนการปล่อยที่เกินค่าเบนช์มาร์ก รวมทั้งส่วนปรับเพิ่มทั้งหมด ต้องจ่ายเต็มราคาทุกปี
หน้าแม่แบบแบบจำลองต้นทุน CBAM (ภาษาอังกฤษ) อธิบายวิธีตามกฎหมายนี้ และเชื่อมไปยังเครื่องคำนวณต้นทุนที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กทางการตามประเทศต้นทางและรหัส CN ที่เลือก
การลดการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่ากระทบเหล็กไทยมากน้อยเพียงใด
สำหรับเหล็กไทยที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง การลดตัวประกอบ CBAM เพิ่มต้นทุนเพียงเล็กน้อย เพราะ SEFA ของเส้นทาง E เล็กมากตั้งแต่ปีแรก ปัจจัยหลักที่ทำให้ต้นทุนเพิ่มคือส่วนปรับเพิ่ม
ตารางด้านล่างใช้เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย (รหัส CN 7208 10 00 ค่ามาตรฐานอ้างอิง 1.92 ค่าเบนช์มาร์ก 0.072) ที่ราคาคงที่ 82.32 ยูโร (คำนวณด้วย lib/cbam-law.js เมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569)
| ปี | ส่วนปรับเพิ่ม | SEE (tCO2e/t) | SEFA (tCO2e/t) | ใบรับรองต่อตันสินค้า | ต้นทุนสุทธิต่อตันสินค้า |
|---|---|---|---|---|---|
| 2569 (2026) | 10% | 2.112 | 0.0702 | 2.0418 | EUR 168.08 |
| 2570 (2027) | 20% | 2.304 | 0.0684 | 2.2356 | EUR 184.03 |
| 2571 (2028) | 30% | 2.496 | 0.0648 | 2.4312 | EUR 200.14 |
| 2572 (2029) | 30% | 2.496 | 0.0558 | 2.4402 | EUR 200.88 |
| 2573 (2030) | 30% | 2.496 | 0.03708 | 2.45892 | EUR 202.42 |
| ตั้งแต่ 2577 (2034) | 30% | 2.496 | 0 | 2.496 | EUR 205.47 |
ตัวเลขตั้งแต่ปี 2570 เป็นค่าประมาณ เพราะอาจมีการปรับปรุงค่าเบนช์มาร์กสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 (อารัมภบท ข้อ 10 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620)
ต้นทุนของเหล็กไทยเพิ่มจาก 168.08 เป็น 202.42 ยูโรต่อตันระหว่างปี 2569 ถึง 2573 ส่วนเหล็กตุรกีเพิ่มจาก 99.70 เป็น 189.38 ยูโร สำหรับผู้ส่งออกไทย วิธีลดต้นทุนที่ได้ผลที่สุดคือการส่งค่าการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบแทนการใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง
เอกสารอ้างอิงของคณะกรรมาธิการยุโรปสำหรับการปรับลดนี้คือแนวทางฉบับที่ 4 ว่าด้วยการคำนวณการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าในจำนวนใบรับรองที่ต้องส่งมอบ ซึ่งเผยแพร่เมื่อ 14 สิงหาคม 2569 ในชุดแนวทางสิบฉบับ และไม่มีผลผูกพัน
การหักลดราคาคาร์บอนตามมาตรา 9
ผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (authorised CBAM declarant) ขอลดจำนวนใบรับรองได้ตามราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงในประเทศที่สามสำหรับการปล่อยฝังตัวที่แจ้ง (มาตรา 9(1)) โดยต้องหักเงินคืนหรือการชดเชยอื่นที่ได้รับในประเทศนั้นออกก่อน
ด้วยเหตุนี้ สิทธิที่ได้รับจัดสรรฟรีจึงไม่นับเป็นราคาที่จ่าย
ระเบียบยังกำหนดหน้าที่ด้านเอกสาร โดยผู้ยื่นแบบฯ ต้องเก็บหลักฐานการจ่ายราคาจริงที่รับรองโดยบุคคลซึ่งเป็นอิสระทั้งจากผู้ยื่นแบบฯ และจากหน่วยงานของประเทศที่สาม (มาตรา 9(2))
หลักฐานต้องเก็บไว้จนถึงสิ้นปีที่สี่หลังปีที่ยื่นหรือควรยื่นแบบแสดงรายการ (มาตรา 9(3)) เมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ผู้ยื่นแบบฯ ขอหักลดได้เฉพาะโดยอ้างอิงราคาคาร์บอนมาตรฐานรายปี ซึ่งคณะกรรมาธิการยุโรปอาจกำหนดได้ตั้งแต่ปี 2570 (มาตรา 9(4))
ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดภายใต้มาตรา 9 คณะกรรมาธิการยุโรปเผยแพร่ร่างระเบียบการบังคับใช้เมื่อ 13 พฤษภาคม 2569 ซึ่งมีสี่ช่องทางการรับรอง ได้แก่ ระบบ ETS ภาษีคาร์บอน ณ แหล่งปล่อย ภาษีคาร์บอนจากเชื้อเพลิง และระบบผสม
ร่างนี้ยังไม่ได้รับการรับรองแม้ปิดรับฟังความคิดเห็นไปแล้วเมื่อ 10 มิถุนายน 2569 และหากรับรองจะใช้กับทุกประเทศต้นทาง รวมถึงเกาหลีใต้ สหราชอาณาจักร จีน อินเดีย และตุรกี
ส่วนสินค้าที่มีถิ่นกำเนิดในสวิตเซอร์แลนด์ไม่ต้องใช้การหักลดนี้ เพราะได้รับยกเว้นจาก CBAM ตามภาคผนวก III
ราคาคาร์บอนของไทยหักลดในการคำนวณ CBAM ได้หรือไม่
ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ราคาคาร์บอนของไทยยังหักลดไม่ได้ เพราะระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง และยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใด รวมถึงไทย
ราคาคาร์บอนเพียงรายการเดียวของไทยที่มีผลบังคับใช้แล้วคือราคาคาร์บอนในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน 200 บาทต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า ตามประกาศกรมสรรพสามิตที่ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 22 เมษายน 2568 และมีผลตั้งแต่ 23 เมษายน 2568
ราคานี้ครอบคลุมน้ำมันเบนซิน แก๊สโซฮอล์ ดีเซล น้ำมันเตา และ LPG แต่ไม่ครอบคลุมถ่านหินและก๊าซธรรมชาติ อัตราภาษีสรรพสามิตรวมไม่เปลี่ยนแปลง เพราะส่วนคาร์บอนแยกออกมาจากอัตราเดิม (อินโฟเควสท์ 19 พฤษภาคม 2568)
แม้จะได้รับการรับรองในอนาคต ผลต่อการคำนวณก็จะมีไม่มาก ด้วยเหตุผลสามข้อ ดังนี้
- เหล็กและอะลูมิเนียมนับเฉพาะการปล่อยทางตรง (ภาคผนวก II) เชื้อเพลิงที่ใช้ผลิตไฟฟ้าซึ่งโรงงานใช้จึงไม่นับ
- ก๊าซธรรมชาติและถ่านหิน ซึ่งเป็นเชื้อเพลิงหลักของอุตสาหกรรม อยู่นอกราคาคาร์บอนในภาษีสรรพสามิต
- ยังไม่มีข้อยุติว่าส่วนคาร์บอนที่แยกจากอัตราภาษีเดิมซึ่งไม่เปลี่ยนแปลงถือเป็นราคาที่ “จ่ายจริง” หลังหักเงินคืนหรือการชดเชยตามมาตรา 9(1) หรือไม่
ระบบการจัดสรรสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS) ภาษีคาร์บอน และกลไกการปรับราคาคาร์บอนข้ามพรมแดน (Thai CBAM) ของไทยอยู่ในร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. .... ซึ่งคณะรัฐมนตรีอนุมัติหลักการเมื่อ 2 ธันวาคม 2568 และยังเป็นร่าง ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569
Thai CBAM เป็นมาตรการนำเข้าของไทยเอง แยกจากมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป และไม่ใช่ราคาคาร์บอนที่จ่ายในการผลิต ดูรายละเอียดที่การหักลดราคาคาร์บอน
ระเบียบ (EU) 2023/956 มีฐานทางกฎหมายตามมาตรา 192(1) ของสนธิสัญญาว่าด้วยการดำเนินงานของสหภาพยุโรป (TFEU) ซึ่งจัด CBAM เป็นมาตรการด้านสิ่งแวดล้อม ไม่ใช่มาตรการทางการค้า
ความแตกต่างนี้มีผลต่อการพิจารณาว่าการหักลดตามมาตรา 9 สอดคล้องกับพันธกรณีขององค์การการค้าโลกหรือไม่ ประเด็นนี้ยังไม่ยุติในข้อพิพาทWTO DS639 (รัสเซียกับสหภาพยุโรป) ซึ่งมีการตั้งคณะผู้พิจารณาเมื่อ 25 กันยายน 2569
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการคำนวณ CBAM
สูตรคำนวณ CBAM คืออะไร
สูตรคำนวณ CBAM คือ จำนวนใบรับรอง CBAM = max[0; SEE ลบ SEFA ลบ ส่วนราคาคาร์บอน] × ปริมาณ (ตัน) และภาระ CBAM เป็นยูโรเท่ากับจำนวนใบรับรอง × ราคาใบรับรอง (ยูโรต่อ tCO2e)
SEE มาจากข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบของสถานประกอบการ หรือค่ามาตรฐานอ้างอิงในระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740
SEFA เท่ากับตัวประกอบ CBAM (ร้อยละ 97.5 ปี 2569) × CSCF (ร้อยละ 100 ปี 2569 ถึง 2573) × ค่าเบนช์มาร์กของสินค้าในระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ส่วนราคาคาร์บอนคือการหักลดตามมาตรา 9
การคำนวณ CBAM ใช้ค่าการปล่อยเดียวกันทุกประเทศหรือไม่
ไม่ใช่ การคำนวณ CBAM ใช้การปล่อยฝังตัวของสถานประกอบการผลิตแต่ละแห่ง ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของประเทศ ค่ามาตรฐานอ้างอิงกำหนดตามประเทศ (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621) แต่ข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบของโรงงานใช้แทนค่าเฉลี่ยของประเทศได้
ผู้ผลิตเหล็ก BF-BOF ในตุรกีที่มีโรงงานทันสมัยอาจมี SEE จริงต่ำกว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงของตุรกี โรงงานเตาอาร์กไฟฟ้าในไทยก็เช่นกัน ซึ่งในกรณีนี้การหักจะใช้ค่าเบนช์มาร์กกระบวนการใน Column A แทน Column B
การคำนวณ CBAM ของเหล็กกับปูนซีเมนต์ต่างกันหรือไม่
ต่างกัน การคำนวณ CBAM ของเหล็กนับเฉพาะการปล่อยทางตรง (CO2) ยกเว้นสินแร่เหล็กที่ผ่านการอัดก้อน (รหัส CN 2601 12 00) ส่วนปูนซีเมนต์นับทั้งการปล่อยทางตรงและทางอ้อม รวมการใช้ไฟฟ้าในกระบวนการผลิต
ปูนซีเมนต์เป็นหนึ่งในสองภาคส่วนที่คิดราคาการปล่อยทางอ้อมของสินค้าทุกรายการภายใต้ CBAM อีกภาคส่วนคือปุ๋ย ข้อมูล SEE ของปูนซีเมนต์จึงซับซ้อนกว่า ผู้นำเข้าต้องได้ทั้งค่าการปล่อยทางตรงและข้อมูลการใช้ไฟฟ้าจากสถานประกอบการผลิต
ผู้นำเข้าใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงในการคำนวณ CBAM ได้หรือไม่
ได้ แต่ต้องรับภาระทางการเงินเพิ่ม ค่ามาตรฐานอ้างอิงจากระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ใช้ได้เมื่อไม่มีข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบ และมีส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 ในปี 2569 ซึ่งเพิ่มเป็นร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 (ปุ๋ยร้อยละ 1)
ตัวอย่างในภาคส่วนเหล็ก CBAM แสดงว่าส่วนต่างระหว่างค่ามาตรฐานอ้างอิงกับค่าจริงกลายเป็นต้นทุนที่มีนัยสำคัญเมื่อการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าลดลง
เกณฑ์ยกเว้น 50 ตันมีผลต่อการคำนวณ CBAM หรือไม่
มีผล เกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก 50 ตันทำให้ผู้นำเข้ารายเล็กพ้นจากภาระ CBAM ทั้งหมด และไม่ต้องคำนวณ หากสินค้า CBAM ทั้งหมด (ไม่รวมไฟฟ้าและไฮโดรเจน) ไม่เกิน 50 ตันน้ำหนักสุทธิต่อผู้นำเข้าต่อปีปฏิทิน (มาตรา 2a; ภาคผนวก VII ข้อ 1)
เกณฑ์ใช้ต่อผู้นำเข้า ไม่ใช่ต่อเที่ยวขนส่งหรือต่อประเภทสินค้า ผู้นำเข้าที่เกินเกณฑ์ต้องคำนวณ CBAM เต็มรูปแบบสำหรับสินค้าที่อยู่ในขอบเขตทั้งหมด
การคำนวณ CBAM เปลี่ยนทุกไตรมาสหรือไม่
ค่าการปล่อยฝังตัวที่แจ้งในแบบแสดงรายการประจำปีไม่ได้เปลี่ยนทุกไตรมาส
ตั้งแต่ปี 2570 ข้อกำหนดการถือครองรายไตรมาสตามมาตรา 22(2) ทำให้ผู้นำเข้าต้องติดตามการนำเข้าตลอดปี และถือครองใบรับรองอย่างน้อยร้อยละ 50 ของการปล่อยฝังตัวที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม หลังหักการปรับลด ณ สิ้นแต่ละไตรมาส
ส่วนราคาในปี 2569 เปลี่ยนตามไตรมาส โดยใบรับรองสำหรับการปล่อยปี 2569 ใช้ราคาเฉลี่ยทางการของไตรมาสที่นำเข้าตามมาตรา 21(1a) ซึ่งคณะกรรมาธิการยุโรปประกาศตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2548
ผู้ส่งออกไทยต้องคำนวณ CBAM และซื้อใบรับรองเองหรือไม่
ไม่ต้อง ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปเป็นผู้คำนวณ ซื้อ และส่งมอบใบรับรอง CBAM ผู้ประกอบกิจการโรงงานในไทยไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายภายใต้ CBAM
ผู้ส่งออกไทยมีบทบาทเชิงพาณิชย์ คือส่งค่าการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบให้ผู้ซื้อ การลงทะเบียนในส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM (operator portal) เป็นทางเลือก (มาตรา 10) ดูรายละเอียดที่ส่วน O3CI สำหรับผู้ประกอบกิจการ
การคำนวณ CBAM ของหกภาคส่วนต่างกันอย่างไร
หกภาคส่วนที่อยู่ใน CBAM ใช้สูตรหลักเดียวกัน แต่ต่างกันที่ประเภทการปล่อยที่นับใน SEE และก๊าซเรือนกระจกที่นับ
การคำนวณ CBAM นับเพอร์ฟลูออโรคาร์บอน (PFCs) จากอะลูมิเนียมหรือไม่
นับ สำหรับอะลูมิเนียม SEE รวมทั้ง CO2 จากการใช้ขั้วแอโนดและการปล่อย PFCs จากปรากฏการณ์แอโนด (anode effect) ในการถลุงแบบ Hall-Héroult ได้แก่ CF4 ที่มีศักยภาพในการทำให้เกิดภาวะโลกร้อน (GWP) 6,630 และ C2F6 ที่มี GWP 11,100
PFCs แปลงเป็น CO2e ด้วยค่า GWP ผู้ผลิตอะลูมิเนียมปฐมภูมิที่เกิดปรากฏการณ์แอโนดบ่อยจึงมี SEE และภาระใบรับรองสูงกว่า ค่าเบนช์มาร์กของอะลูมิเนียมยังไม่ได้ขึ้นรูปคือ 1.423 tCO2e/t สำหรับปฐมภูมิ และ 0.091 สำหรับทุติยภูมิ (Column B ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620) ดูเพิ่มที่PFCs ของอะลูมิเนียม
การคำนวณ CBAM ของไฮโดรเจนสีเขียวเป็นศูนย์หรือไม่
เป็นศูนย์ได้ เมื่อใช้ค่าจริงที่ผ่านการทวนสอบ ไฮโดรเจนอยู่ในภาคผนวก II ของระเบียบ (EU) 2023/956 จึงนับเฉพาะการปล่อยทางตรง ไฟฟ้าที่ใช้ในการแยกน้ำด้วยไฟฟ้าไม่อยู่ใน SEE
ปี 2569 การปรับลดของไฮโดรเจนคือ 0.975 × 5.089 = 4.962 tCO2e/t ทั้งเมื่อใช้ค่าจริงและค่ามาตรฐานอ้างอิง ไฮโดรเจนที่มี SEE ผ่านการทวนสอบไม่เกินค่านี้จึงไม่ต้องส่งมอบใบรับรอง
หากไม่มีข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบ ต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงของประเทศไม่ว่าผลิตด้วยวิธีใด เช่น 10.820 tCO2e/t ของตุรกีก่อนบวกส่วนปรับเพิ่ม
ดูข้อกำหนดครบทั้งหกภาคส่วนได้ที่ภาคส่วน CBAM และสถานะของไทยโดยรวมที่CBAM กับประเทศไทย ท่านที่ต้องการผู้ให้บริการด้านการคำนวณหรือการทวนสอบ ขอรับการแนะนำฟรีได้ที่ศูนย์ช่วยเหลือ CBAM