ข้อมูล CBAM ที่ผู้ส่งออกไทยต้องเตรียม: 16 รายการที่ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปต้องการ

ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปต้องการข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวระดับสถานประกอบการจากผู้ผลิตไทย คู่มือนี้อธิบายข้อมูล 16 รายการ รูปแบบ การทวนสอบ และต้นทุนเมื่อไม่มีข้อมูล

เนื้อหาในหน้านี้

ข้อมูล CBAM ที่ผู้ผลิตไทยส่งให้ลูกค้าในสหภาพยุโรปเป็นตัวกำหนดว่า ผู้ซื้อจะจ่ายตามปริมาณการปล่อยจริงของโรงงาน หรือตามค่ามาตรฐานอ้างอิง (default value) ที่บวกส่วนปรับเพิ่ม (mark-up) ร้อยละ 10 ถึง 30 (ปุ๋ยร้อยละ 1)

ตัวอย่างเช่น เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย รหัส CN 7208 10 00 ที่นำเข้าในปี 2569 โดยใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ต้องใช้ใบรับรอง CBAM (CBAM certificate) 2.0418 ใบต่อตันสินค้า หรือ 168.08 ยูโรต่อตันสินค้า ที่ราคาทางการไตรมาส 3 ปี 2569 (82.32 ยูโรต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) ประกาศเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2569)

กฎหมายหลักคือระเบียบ (EU) 2023/956 ของรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป ลงวันที่ 10 พฤษภาคม 2566 ว่าด้วยการจัดตั้งมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Regulation (EU) 2023/956)

มาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM) เป็นระบบใบรับรองที่ผูกกับราคาในระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) ไม่ใช่ภาษี ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปเป็นผู้ซื้อและส่งมอบใบรับรอง ผู้ประกอบกิจการโรงงานในไทยไม่มีหน้าที่ตามกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม หากไม่มีข้อมูลจากผู้ผลิต ผู้นำเข้าต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 (Implementing Regulation) และต้นทุนส่วนเกินจะตกกลับมาที่ผู้ส่งออกในรูปของราคารับซื้อที่ต่ำลงหรือคำสั่งซื้อที่หายไป

คู่มือนี้อธิบายข้อมูลทั้ง 16 รายการที่ผู้ซื้อต้องการ รูปแบบของแต่ละรายการ ข้อกำหนดด้านการทวนสอบ (verification) และการใช้ส่วน O3CI (operator portal) ของระบบทะเบียน CBAM (CBAM Registry) เพื่อส่งข้อมูลครั้งเดียวให้ลูกค้าทุกรายในสหภาพยุโรป


ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปต้องการข้อมูล CBAM อะไรจากผู้ผลิตไทย

ผู้นำเข้าต้องการการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะ (ต่อตันสินค้า) (specific embedded emissions: SEE) ระดับสถานประกอบการ หน่วยเป็น tCO2e ต่อตันสินค้า คำนวณตามวิธีของสหภาพยุโรปในระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547

ตัวเลข SEE นี้คือค่าที่ผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (authorised CBAM declarant) ใส่ในแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี (CBAM declaration) ซึ่งต้องยื่นภายในวันที่ 30 กันยายน 2570 (ค.ศ. 2027) สำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 (มาตรา 6(1))

ถ้าไม่มี SEE ที่ผ่านการทวนสอบ ผู้นำเข้าต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทยสำหรับสินค้านั้น บวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 (ปุ๋ยร้อยละ 1 ทุกปี)

SEE ไม่ใช่ตัวเลขประมาณการ การคำนวณตามวิธีของสหภาพยุโรปต้องอาศัยข้อมูลกิจกรรม (activity data) ค่าการปล่อยที่ได้จากผลวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ และแผนการติดตามตรวจสอบ (monitoring plan) ที่มีเอกสารรองรับ

ภาระใบรับรองผูกกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว (embedded emissions) ทุกตันในสินค้า ข้อมูลระดับการผลิตจึงเป็นฐานของทั้งระบบ รายละเอียดอยู่ใน คู่มือ CBAM ของสหภาพยุโรป

เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2569 คณะกรรมาธิการยุโรปเผยแพร่เอกสารแนวทาง (Guidance) สำหรับระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ (definitive period) 10 ฉบับ ฉบับที่ 2 จัดทำขึ้นสำหรับผู้ประกอบกิจการโรงงานนอกสหภาพยุโรปโดยเฉพาะ ส่วนฉบับที่ 3 อธิบายวิธีคำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว

ฉบับที่ 5a ถึง 5f ให้คำแนะนำรายภาคส่วนว่าต้องส่งข้อมูลใดให้ผู้นำเข้าสำหรับปีรายงาน 2569 ดูรายชื่อทั้ง 10 ฉบับได้ที่ข่าว เอกสารแนวทาง CBAM 10 ฉบับ (ภาษาอังกฤษ)


สินค้าไทยที่ลูกค้าในสหภาพยุโรปต้องการข้อมูล CBAM มากที่สุด

สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้าที่อยู่ในขอบข่าย CBAM จากไทยมูลค่า 474.3 ล้านยูโร (249,323 ตัน) ในปี 2568 โดยเหล็กและเหล็กกล้าคิดเป็น 430.2 ล้านยูโร (242,721 ตัน) และอะลูมิเนียม 44.2 ล้านยูโร (6,599 ตัน)

ตัวเลขเหล่านี้มาจาก Eurostat Comext DS-045409 ปี 2568 (ดึงข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569) ซึ่งเป็นสถิติการค้า ไม่ใช่ปริมาณที่ต้องซื้อใบรับรอง มูลค่ารวมเพิ่มขึ้นร้อยละ 53 จากปี 2567 ส่วนซีเมนต์และปุ๋ยจากไทยมีเพียงรายการละประมาณ 1 ตันในปี 2568

ตารางด้านล่างแสดงประเภทพิกัดหลักของไทย พร้อมต้นทุนต่อตันสินค้าหากผู้นำเข้าใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงในปี 2569 (คำนวณเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ด้วย lib/cbam-law.js ที่ราคา 82.32 ยูโร)

ประเภทพิกัด CN สินค้า การนำเข้าของ EU จากไทย ปี 2568 รหัส CN ตัวอย่าง ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทย (tCO2e/t) ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 ต้นทุนต่อตันสินค้า ปี 2569
7318 สกรู สลักเกลียว แป้นเกลียว EUR 119.3 ล้าน; 74,373 ตัน 7318 15 88 2.408 (เส้นทาง E) 2.58445 EUR 212.75
7308 โครงสร้างเหล็กและส่วนประกอบ EUR 68.6 ล้าน; 5,509 ตัน 7308 90 98 4.29 (เส้นทาง E) 4.581525 EUR 377.15
7219 เหล็กกล้าไร้สนิมรีดแบน กว้าง 600 มม. ขึ้นไป EUR 67.2 ล้าน; 30,317 ตัน 7219 34 10 ตารางไทยเป็นขีด (-) จึงใช้ค่า “ประเทศอื่น” 5.02 4.28375 EUR 352.64
7208 เหล็กแผ่นรีดร้อน ไม่เจือ กว้าง 600 มม. ขึ้นไป EUR 42.8 ล้าน; 80,093 ตัน 7208 10 00 1.92 (เส้นทาง E) 2.0418 EUR 168.08
7217 ลวดเหล็กไม่เจือ EUR 33.8 ล้าน; 27,146 ตัน 7217 10 10 1.92 (เส้นทาง E) 2.04765 EUR 168.56
7616 ผลิตภัณฑ์อะลูมิเนียมอื่น ๆ EUR 17.4 ล้าน; 1,061 ตัน 7616 99 90 1.73 (เส้นทาง L) 1.7587 EUR 144.78
7607 อะลูมิเนียมฟอยล์ EUR 10.3 ล้าน; 2,494 ตัน 7607 11 90 1.73 (เส้นทาง L) 1.65145 EUR 135.95

ที่มา: การนำเข้า Eurostat Comext DS-045409 ปี 2568; ค่ามาตรฐานอ้างอิงจากตารางประเทศไทยในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740; ค่าเบนช์มาร์ก Column B จากระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ต้นทุนในตารางเป็นประมาณการ ตัวเลขที่มีผลผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM

ไทยเป็นแหล่งนำเข้าลวดเหล็ก (7217) อันดับ 4 ของสหภาพยุโรปทั้งด้านมูลค่าและปริมาณ ส่วนสกรูและสลักเกลียว (7318) เป็นประเภทพิกัดที่มีมูลค่าสูงสุดของไทย สินค้าส่วนใหญ่เป็นผลิตภัณฑ์ปลายน้ำในตอนที่ 73 ไม่ใช่เหล็กกล้าดิบ

ทำไมข้อมูลจริงจึงสำคัญกับสินค้าเหล็กของไทยเป็นพิเศษ

รายการเหล็กกล้าคาร์บอนในตารางของไทยระบุเส้นทางการผลิต (production route) E คือเตาอาร์กไฟฟ้าที่ใช้เศษเหล็ก ซึ่งมีค่าเบนช์มาร์ก CBAM ต่ำมาก การปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า (free allocation adjustment) ของรายการเส้นทาง E ในตารางด้านบนจึงเหลือเพียง 0.06435 ถึง 0.137475 tCO2e ต่อตันสินค้า

ค่าเบนช์มาร์ก CBAM (CBAM benchmark) ของเส้นทาง E สำหรับเหล็กแผ่นรีดร้อนคือ 0.072 tCO2e ต่อตัน (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ภาคผนวก ข้อ 5.3) องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) เรียกค่านี้ว่าค่ากลางความเข้มข้นการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Benchmark value)

สำหรับรหัส CN 7208 10 00 การคำนวณคือ ค่ามาตรฐานอ้างอิง 1.92 × 1.10 = 2.112 หักด้วย 0.975 × 1.00 × 0.072 = 0.0702 ได้ 2.0418 ใบรับรองต่อตันสินค้า โดยตัวประกอบ CBAM (CBAM factor) ปี 2569 คือร้อยละ 97.5 (มาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC)

เปรียบเทียบกับสินค้าจากตุรกี (Türkiye) รหัส CN 7207 11 14 ซึ่งตารางระบุเส้นทาง C (BF-BOF) การปรับลดเท่ากับ 0.975 × 1.364 = 1.3299 และต้นทุนอยู่ที่ 99.70 ยูโรต่อตันสินค้า สินค้าเหล็กไทยที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงจึงต้องจ่ายเกือบเต็มค่าที่บวกส่วนปรับเพิ่มแล้ว

หากยื่นด้วยค่าการปล่อยจริง ส่วนที่หักออกคือค่าเบนช์มาร์ก Column A ของกระบวนการ บวกสิทธิแบบให้เปล่าที่ฝังอยู่ในสารตั้งต้น (precursor) ท่านประมาณการต้นทุนสำหรับสินค้าและปริมาณของท่านได้ที่ เครื่องคำนวณ CBAM


ข้อมูล CBAM 16 รายการที่ผู้นำเข้าต้องการจากผู้ส่งออก แบ่งเป็น 6 กลุ่ม

ข้อมูลระดับการผลิต 6 กลุ่มเป็นฐานของรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผู้ประกอบกิจการ (operator's emissions report) ซึ่งมาตรา 10(1) ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 กำหนดให้จัดทำเมื่อรายงานด้วยค่าการปล่อยจริง

ผู้นำเข้าได้รับรายงานนี้ในฉบับสรุป คือรายงานสรุปการปล่อย 16 รายการข้อมูล (summary emissions report) ตามภาคผนวก IV ข้อ 1.2 ของระเบียบการบังคับใช้ฉบับเดียวกัน ส่วนข้อมูลราคาคาร์บอนจัดทำเป็นแฟ้มแยกต่างหาก

ตารางต่อไปนี้แสดงข้อมูลแต่ละกลุ่ม พร้อมภาคส่วนที่ต้องใช้และเอกสารต้นทาง

กลุ่มข้อมูล รูปแบบ ภาคส่วนที่ต้องใช้ เอกสารต้นทาง
ข้อมูลระบุสถานประกอบการ ชื่อและเลขทะเบียนผู้ประกอบกิจการโรงงาน ชื่อสถานประกอบการ รหัสในระบบทะเบียน CBAM, UN/LOCODE ที่อยู่ พิกัด ทุกภาคส่วน หนังสือรับรองการจดทะเบียนนิติบุคคลและข้อมูลพิกัด
เส้นทางการผลิต กระบวนการและเส้นทางการผลิตตาม CBAM (เช่น BF-BOF, EAF) พร้อมสินค้าที่ผลิตในแต่ละเส้นทาง ทุกภาคส่วน คำประกาศของผู้ประกอบกิจการโรงงาน
ข้อมูลกิจกรรม การใช้เชื้อเพลิง (TJ หรือ GJ) ไฟฟ้า (MWh) วัตถุดิบ (ตัน) ทุกภาคส่วน ค่ามิเตอร์ ใบแจ้งหนี้ ผลวิเคราะห์ห้องปฏิบัติการ
การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวทางตรงจำเพาะ tCO2e ต่อตันสินค้า (วิธีในภาคผนวก II และ III ของระเบียบการบังคับใช้ 2025/2547) ทุกภาคส่วน สมุดงานคำนวณตามวิธีของระเบียบ
การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวทางอ้อมจำเพาะ tCO2e ต่อตันสินค้า (ไฟฟ้าที่ใช้ × ค่าการปล่อยของโครงข่ายไฟฟ้า) สินค้าที่ไม่อยู่ในภาคผนวก II ของระเบียบ: ซีเมนต์ ปุ๋ย และสินแร่เหล็กที่ทำให้เกาะตัว (รหัส CN 2601 12 00) เอกสารค่าการปล่อยของโครงข่ายไฟฟ้า
ราคาคาร์บอนที่จ่าย (มาตรา 9) ยูโรต่อ tCO2e ที่จ่ายจริง ชื่อระบบ ฐานทางกฎหมาย หลักฐานการชำระ การรับรองโดยบุคคลอิสระ ทุกภาคส่วนในประเทศที่มีการกำหนดราคาคาร์บอน หลักฐานการประเมินภาษี บันทึกทะเบียน ETS

ข้อมูล 16 รายการตามลำดับในภาคผนวก IV ข้อ 1.2 แบ่งได้เป็นสามส่วน ได้แก่ เก้ารายการที่ใช้กับทุกสถานประกอบการ สองรายการ (รายการที่ 6 และ 11) ที่เกี่ยวกับการปล่อยทางอ้อม และห้ารายการสุดท้าย (รายการที่ 12 ถึง 16) ที่ใช้กับสินค้าที่มีสารตั้งต้น รายการทั้งหมดมีดังนี้

  1. ข้อมูลระบุผู้ประกอบกิจการโรงงาน (operator)
  2. ข้อมูลระบุและที่ตั้งของสถานประกอบการ (installation)
  3. กระบวนการผลิตและเส้นทางการผลิต
  4. การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะและการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าของสินค้าแต่ละรายการ
  5. การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรงทั้งหมด
  6. การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อมของสถานประกอบการ
  7. การไหลของความร้อนที่วัดได้
  8. เชื้อเพลิงที่มีค่าการปล่อยเป็นศูนย์
  9. ก๊าซเหลือทิ้ง (waste gases)
  10. การดักจับ CO2
  11. การผลิตไฟฟ้าในสถานประกอบการ
  12. สารตั้งต้นที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง
  13. สารตั้งต้นที่ใช้ค่าการปล่อยจริง
  14. ค่าเฉลี่ยของสารตั้งต้นข้ามรอบรายงาน
  15. ค่าเฉลี่ยของสารตั้งต้นข้ามสถานประกอบการ
  16. แหล่งกำเนิดของสารตั้งต้นแต่ละรายการ

ข้อมูลทั้งหมดจัดทำแยกตามสถานประกอบการ ตามสินค้า และตามรอบรายงานรายปีปฏิทิน ไม่ใช่แยกตามการขนส่งแต่ละเที่ยว ผู้ประกอบกิจการโรงงานต้องเก็บบันทึกอย่างน้อยหกปีหลังรอบรายงาน (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 ภาคผนวก II ข้อ A.2)

ข้อมูลระบุสถานประกอบการ

ข้อมูลระบุสถานประกอบการเป็นข้อมูลพื้นฐานของ CBAM และต้องถูกต้องตามกฎหมาย เพราะผู้นำเข้าเก็บรักษารายละเอียดของโรงงานไว้ตามภาคผนวก V ของระเบียบ (EU) 2023/956

ภาคผนวก IV ข้อ 1.2 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 กำหนดให้ระบุชื่อ เลขทะเบียน และที่อยู่เต็มของผู้ประกอบกิจการโรงงานเป็นภาษาอังกฤษ รวมทั้งชื่อสถานประกอบการ รหัสเฉพาะในระบบทะเบียน CBAM และ UN/LOCODE

สำหรับสถานประกอบการ ต้องระบุที่อยู่เต็มเป็นภาษาอังกฤษและพิกัดของแหล่งปล่อยหลัก นอกจากนี้ผู้นำเข้ายังเก็บข้อมูลติดต่อของผู้ประกอบกิจการโรงงานไว้ด้วย

พิกัดต้องระบุเป็นละติจูดและลองจิจูดแบบทศนิยมหกตำแหน่ง ในรูปแบบเดียวกับที่ใช้ลงทะเบียนในระบบทะเบียน CBAM (มาตรา 10(2) ของระเบียบ) และในแบบรายงานการทวนสอบท้ายระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546

เส้นทางการผลิตและข้อมูลกิจกรรม

เส้นทางการผลิตเป็นตัวกำหนดว่าสมการคำนวณการปล่อยชุดใดใช้กับสถานประกอบการของท่าน

คณะกรรมาธิการยุโรปกำหนดเส้นทางการผลิตแยกตามภาคส่วน เส้นทางหลักของสี่ภาคส่วนมีดังนี้

  • เหล็กกล้า: เส้นทางเตาถลุงเหล็กและเตาผลิตเหล็กกล้าแบบเป่าออกซิเจน (BF-BOF) และเส้นทางเตาอาร์กไฟฟ้า (EAF)
  • ซีเมนต์: กระบวนการแห้งที่มีหอให้ความร้อนล่วงหน้า (preheater)
  • อะลูมิเนียมปฐมภูมิ: กระบวนการ Hall-Heroult
  • แอมโมเนียและปุ๋ย: การสังเคราะห์แบบ Haber-Bosch

ข้อมูลกิจกรรมครอบคลุมทั้งรอบรายงาน ได้แก่ ปริมาณการผลิตรวม (ตัน) การใช้เชื้อเพลิงแยกตามชนิด (เทระจูล) การใช้ไฟฟ้า (เมกะวัตต์ชั่วโมง) และวัตถุดิบ (ตัน)

ข้อมูลทุกรายการต้องมีเอกสารต้นทางรองรับ เช่น ค่าจากมิเตอร์ย่อย ใบแจ้งหนี้การส่งมอบเชื้อเพลิง หรือบันทึกการซื้อวัตถุดิบ

การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวทางตรงจำเพาะ

การปล่อยฝังตัวทางตรงจำเพาะคำนวณจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรง (direct emissions) ของสถานประกอบการ ซึ่งติดตามด้วยวิธีใดวิธีหนึ่งในสองวิธีตามภาคผนวก II ข้อ B ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547

วิธีที่อิงการคำนวณ หาปริมาณการปล่อยจากกระแสแหล่งปล่อย (source streams) โดยใช้ข้อมูลกิจกรรมร่วมกับค่าที่ใช้คำนวณซึ่งได้จากผลวิเคราะห์ห้องปฏิบัติการหรือค่ามาตรฐาน ด้วยวิธีมาตรฐาน (standard method) หรือวิธีสมดุลมวล (mass balance method)

วิธีที่อิงการตรวจวัด วัดความเข้มข้นของก๊าซเรือนกระจกและอัตราการไหลของก๊าซไอเสียอย่างต่อเนื่อง

ไม่ว่าจะใช้วิธีใด ต้องปันส่วนการปล่อยให้แต่ละกระบวนการผลิตตามภาคผนวก III แล้วหารด้วยปริมาณผลผลิตของสินค้าแต่ละรายการ

ทุกวิธีต้องมีแผนการติดตามตรวจสอบ คือเอกสารที่ระบุขอบเขตระบบ เครื่องมือวัด กำหนดการสอบเทียบ และขั้นตอนจัดการข้อมูลที่ขาดหาย

ตั้งแต่ปี 2569 สหภาพยุโรปไม่ยอมรับวิธีทางเลือก (alternative methods) ที่อิงข้อมูลของประเทศที่สามอีกต่อไป ใช้ได้เฉพาะวิธีเต็มรูปแบบของสหภาพยุโรปในระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547

แม่แบบแผนการติดตามตรวจสอบ CBAM (ภาษาอังกฤษ ไม่มีค่าใช้จ่าย) แสดงองค์ประกอบขั้นต่ำ 22 รายการตามภาคผนวก II ข้อ A.5 ของระเบียบฉบับนี้ ในรูปแผ่นงาน CSV หนึ่งแถวต่อหนึ่งองค์ประกอบ

การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวทางอ้อมจำเพาะ

การปล่อยฝังตัวทางอ้อมจำเพาะใช้เฉพาะกับสินค้าที่ไม่อยู่ในภาคผนวก II ของระเบียบ (EU) 2023/956 คือซีเมนต์ ปุ๋ย และสินแร่เหล็กที่ทำให้เกาะตัว (รหัส CN 2601 12 00) ซึ่งรวมทั้งสินแร่เผาจับตัว (sinter) และสินแร่อัดเม็ด (pellets) (มาตรา 7(1))

สำหรับโรงงานปูนซีเมนต์หรือโรงงานปุ๋ยในไทย การคำนวณใช้ปริมาณไฟฟ้าที่ใช้ต่อตันผลผลิต คูณด้วยค่ารายประเทศในภาคผนวก II ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621

ค่าการปล่อยจริงของแหล่งผลิตไฟฟ้าใช้ได้เฉพาะเมื่อมีการเชื่อมต่อทางเทคนิคโดยตรงกับโรงไฟฟ้า หรือมีสัญญาซื้อขายไฟฟ้า (power purchase agreement) (ภาคผนวก IV ข้อ 6 ของระเบียบ) ใบรับรองพลังงานหมุนเวียนเพียงอย่างเดียวใช้ไม่ได้

สำหรับเหล็กกล้าอื่น ๆ และอะลูมิเนียม ซึ่งเป็นสินค้าเกือบทั้งหมดที่ไทยส่งไปสหภาพยุโรป จะไม่นับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อม (indirect emissions) อย่างไรก็ตาม ผู้ซื้อบางรายอาจขอข้อมูลนี้แบบสมัครใจเพื่อใช้ในรายงาน Scope 3 ของตนเอง

ข้อมูลราคาคาร์บอนสำหรับการหักลดตามมาตรา 9

ข้อมูลราคาคาร์บอนช่วยให้ผู้นำเข้าขอการหักลดราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศที่สาม (มาตรา 9) ซึ่งลดจำนวนใบรับรองตามต้นทุนคาร์บอนที่จ่ายแล้วในประเทศผู้ผลิต

การหักลดใช้กับระบบกำหนดราคาคาร์บอนที่มีผลผูกพันตามกฎหมายเท่านั้น เช่น ระบบซื้อขายสิทธิที่ใช้งานจริงหรือภาษีคาร์บอนตามกฎหมาย และต้องเป็นราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงในประเทศผู้ผลิต (carbon price effectively paid) หลังหักสิทธิแบบให้เปล่า เงินคืน หรือเงินชดเชยจากรัฐ

ผู้ส่งออกที่ส่งข้อมูลนี้ต้องระบุราคาคาร์บอนรวม (gross carbon price) ต่อ tCO2e ที่จ่าย ชื่อระบบ ฐานทางกฎหมายในประเทศ และหลักฐานการชำระ เช่น หลักฐานการประเมินภาษีหรือบันทึกในทะเบียน ETS

มาตรา 9(2) กำหนดให้ข้อมูลได้รับการรับรองโดยบุคคลที่เป็นอิสระจากผู้ยื่นแบบฯ และจากหน่วยงานของประเทศที่สาม คาร์บอนเครดิตแบบสมัครใจและราคาคาร์บอนภายในองค์กรไม่ใช่ราคาคาร์บอนที่จ่ายจริง จึงหักลดตามมาตรา 9 ไม่ได้

ในไทย ราคาคาร์บอนเพียงรายการเดียวที่มีผลบังคับใช้คือราคาคาร์บอนในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน 200 บาทต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า ตามประกาศกรมสรรพสามิตที่ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 22 เมษายน 2568 และมีผลตั้งแต่วันที่ 23 เมษายน 2568

ราคาคาร์บอนนี้ครอบคลุมน้ำมันเบนซิน แก๊สโซฮอล์ ดีเซล น้ำมันเตา และ LPG แต่ไม่ครอบคลุมถ่านหินและก๊าซธรรมชาติ ทั้งนี้อัตราภาษีสรรพสามิตรวมไม่ได้เปลี่ยนแปลง (Infoquest 19 พฤษภาคม 2568)

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดภายใต้มาตรา 9 รวมถึงไทย และระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง รายละเอียดอยู่ที่ การหักลดราคาคาร์บอนตามมาตรา 9


จดหมายข่าว CBAM (ภาษาอังกฤษ)

จดหมายข่าวภาษาอังกฤษ ส่งการแจ้งเตือนราคาใบรับรอง CBAM และการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่สำคัญ พร้อมข่าวสารเกี่ยวกับ CBAM ทุกสัปดาห์ ไม่มีสแปม ยกเลิกได้ทุกเมื่อ

เราเก็บเฉพาะอีเมลของท่านเพื่อส่งการแจ้งเตือนนี้ นโยบายความเป็นส่วนตัว (ภาษาอังกฤษ)

ข้อมูลสารตั้งต้น: เมื่อวัตถุดิบของท่านเป็นสินค้า CBAM ด้วย

ข้อมูลสารตั้งต้นจำเป็นทุกครั้งที่สินค้าส่งออกใช้สินค้าอื่นที่อยู่ใน CBAM เป็นวัตถุดิบ

ห่วงโซ่สารตั้งต้นที่มีความสำคัญทางการค้ามากที่สุดมีสามห่วงโซ่ ได้แก่ ปูนเม็ด (clinker) ที่ใช้ผลิตซีเมนต์ แอมโมเนียที่ใช้ผลิตปุ๋ยยูเรีย และอะลูมิเนียมที่ยังไม่ได้ขึ้นรูปซึ่งใช้ผลิตโปรไฟล์และชิ้นงานอัดรีดอะลูมิเนียม

สำหรับผู้ผลิตไทย ตัวอย่างที่ใกล้ตัวคือโรงงานลวดที่ซื้อเหล็กลวด (wire rod ประเภทพิกัด 7213) หรือโรงงานสกรูและสลักเกลียวที่ซื้อเหล็กลวดหรือลวดเหล็ก (ประเภทพิกัด 7217) จากสถานประกอบการอื่น วัตถุดิบเหล่านี้เป็นสินค้า CBAM จึงต้องใช้ข้อมูลรายการที่ 12 ถึง 16

ข้อมูลที่ต้องส่งสำหรับสารตั้งต้นแต่ละรายการมีสามส่วน

  1. การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะของสารตั้งต้นจากสถานประกอบการต้นน้ำ
  2. วิธีปันส่วนตามมวลที่ใช้กำหนดการปล่อยฝังตัวให้กับปริมาณสารตั้งต้นที่ใช้
  3. ข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบของสถานประกอบการต้นน้ำ หากสารตั้งต้นมาจากสถานประกอบการอื่น

ค่าการปล่อยจริงของสารตั้งต้นที่ซื้อมาใช้ได้เฉพาะเมื่อมาจากรายงานการทวนสอบของสถานประกอบการที่ผลิตสารตั้งต้นนั้น หากไม่ทราบประเทศผู้ผลิต ต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงของประเทศที่สามที่มีความเข้มข้นการปล่อยสูงสุด (ภาคผนวก IV ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621)

ผู้นำเข้าไม่สามารถจัดทำแบบแสดงรายการ CBAM สำหรับสินค้าแบบซับซ้อน (complex goods) ได้ครบถ้วนหากไม่มีเอกสารห่วงโซ่สารตั้งต้นทั้งหมด


ส่งข้อมูลถึงผู้นำเข้าอย่างไร: ส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM

ผู้นำเข้าได้รับข้อมูล CBAM ผ่านสองช่องทาง คือการเปิดเผยผ่านส่วน O3CI โดยผู้ประกอบกิจการโรงงานที่ลงทะเบียนแล้ว หรือการส่งรายงานชุดเดียวกันโดยตรงจากผู้ประกอบกิจการโรงงานที่ไม่ได้ลงทะเบียน

ส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM เป็นส่วนหนึ่งของระบบทะเบียน CBAM ของคณะกรรมาธิการยุโรป ไม่ใช่ระบบแยกต่างหาก ผู้ประกอบกิจการโรงงานนอกสหภาพยุโรปใช้ส่วนนี้อัปโหลดข้อมูลการปล่อยและรับการทวนสอบ

จากนั้นผู้ประกอบกิจการโรงงานเปิดเผยข้อมูลให้ผู้ยื่นแบบฯ ที่นำเข้าจากสถานประกอบการนั้นได้ ช่องทางนี้มีประสิทธิภาพกว่าสำหรับผู้ผลิตที่มีลูกค้าหลายรายในสหภาพยุโรป เพราะอัปโหลดข้อมูลที่ทวนสอบแล้วเพียงครั้งเดียวก็ใช้ได้กับผู้นำเข้าทุกราย

การลงทะเบียนในส่วน O3CI เป็นทางเลือกและมีอายุห้าปี (มาตรา 10) การเข้าสู่ระบบใช้บัญชี EU Login พร้อมการยืนยันตัวตนแบบสองขั้นตอน

แบบฟอร์มสื่อสารข้อมูล (Communication Template) ที่ใช้แบบสมัครใจในระยะเปลี่ยนผ่าน (transitional period) ไม่ใช่รูปแบบรายงานอีกต่อไป เอกสารแนวทางฉบับที่ 3 ลงวันที่ 14 สิงหาคม 2569 ระบุว่าระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบใช้ “a mandatory structure of three documents” แทน

เอกสารสามฉบับ ได้แก่ รายงานการปล่อยประจำปีฉบับเต็ม รายงานสรุปสำหรับผู้ยื่นแบบฯ และเอกสารแนบเฉพาะผู้ยื่นแบบฯ สำหรับไฟฟ้า ทั้งนี้มาตรา 10(1) ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 กำหนดเนื้อหาขั้นต่ำตามภาคผนวก IV และมาตรา 10(4) กำหนดให้จัดทำเป็นภาษาอังกฤษ

ผู้ประกอบกิจการโรงงานที่ลงทะเบียนแล้วส่งเอกสารเหล่านี้ให้ผู้ทวนสอบผ่านระบบทะเบียน CBAM (มาตรา 10(2) ของระเบียบการบังคับใช้ฉบับเดียวกัน) เอกสารแนวทางฉบับที่ 2 ระบุว่า เมื่อลงทะเบียนแล้ว ผู้ยื่นแบบฯ จะเห็นเพียงรายงานสรุป

ส่วนผู้ประกอบกิจการโรงงานที่ไม่ได้ลงทะเบียนต้องส่งรายงานชุดเดียวกันด้วยตนเอง เอกสารแนวทางฉบับที่ 2 เตือนว่า “authorised declarants are obliged to request complete verification reports and emissions reports from you”


การทวนสอบ: ใครตรวจข้อมูลและตรวจอะไร

เฉพาะข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบเท่านั้นที่นับเป็นค่าการปล่อยจริงภายใต้ CBAM มาตรา 8 ของระเบียบ (EU) 2023/956 กำหนดให้การปล่อยฝังตัวที่อิงค่าการปล่อยจริงต้องได้รับการทวนสอบโดยผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงาน (accredited verifier)

หน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปเป็นผู้ให้การรับรองระบบงาน ตามระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551 (Delegated Regulation) ซึ่งใช้มาตรฐาน EN ISO/IEC 17029:2019

หน่วยทวนสอบที่ตั้งอยู่ในไทยหรือประเทศที่สามอื่นไม่สามารถขอการรับรองระบบงาน CBAM จากหน่วยรับรองในประเทศของตนได้ แต่ต้องยื่นขอกับหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกที่ให้บริการนี้ (มาตรา 3(2) ของระเบียบดังกล่าว)

ตารางสถานะของคณะกรรมาธิการยุโรปลงวันที่ 21 ตุลาคม 2569 ระบุหน่วยรับรองระบบงานเจ็ดแห่งที่รับผู้สมัครจากนอกสหภาพยุโรป ได้แก่ COFRAC (ฝรั่งเศส), ESYD (กรีซ), Accredia (อิตาลี), RvA (เนเธอร์แลนด์), PCA (โปแลนด์), SNAS (สโลวาเกีย) และ Swedac (สวีเดน)

ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 หน่วยทวนสอบเจ็ดรายมีหลักฐานการรับรองระบบงานจากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติห้าแห่ง หกรายตั้งอยู่ในสหภาพยุโรป ได้แก่ EmiCert S.A. (ESYD กรีซ), Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A., SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia อิตาลี), Intertek Certification AB (Swedac สวีเดน) และ SGS BELGIUM nv (BELAC เบลเยียม ขอบเขตมีผลตั้งแต่ 5 พฤศจิกายน 2569)

รายที่เจ็ดคือ ISSC แห่งดัมเยตตา ประเทศอียิปต์ ซึ่ง RvA (เนเธอร์แลนด์) รับรองระบบงานเมื่อ 22 ตุลาคม 2569 เป็นรายแรกที่ตั้งอยู่นอกสหภาพยุโรป แต่ละรายมีขอบเขตกลุ่มกิจกรรมต่างกัน และไม่มีรายใดตั้งอยู่ในไทย

RvA ใช้ขั้นตอน TAB กับ ISSC โดยประเมินครบแล้ว และจะเข้าสังเกตการทวนสอบ CBAM ครั้งแรกก่อนเปลี่ยนเป็นการรับรองระบบงานตามปกติ ส่วน DNV ประกาศเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2569 ว่าได้รับการรับรองระบบงานจาก Accredia แต่ ณ วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 Accredia ยังไม่ได้เผยแพร่เรื่องนี้ จึงยังไม่นับรวม

ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 คณะกรรมาธิการยุโรปยังไม่ได้เผยแพร่รายชื่อผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน ติดตามรายชื่อล่าสุดได้ที่ ผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน

การทวนสอบปีแรกของสถานประกอบการต้องมีการตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการ (site visit) (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546 มาตรา 2 ถึง 4) สำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 ซึ่งเป็นปีแรกของระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ การตรวจนี้จึงเป็นการเข้าพื้นที่จริง

ผู้ทวนสอบเดินตรวจโรงงาน สังเกตกระบวนการผลิตหลัก ตรวจเครื่องมือวัดและบันทึกการสอบเทียบ และสุ่มตรวจข้อมูลกิจกรรมเทียบกับเอกสารต้นทาง ประเด็นที่ตรวจมีห้าด้าน ดังนี้

  1. ความถูกต้องของข้อมูลกิจกรรมเทียบกับใบแจ้งหนี้เชื้อเพลิงและไฟฟ้า
  2. ความเหมาะสมของค่าการปล่อยที่ได้จากผลวิเคราะห์ห้องปฏิบัติการ
  3. ความถูกต้องของวิธีคำนวณตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547
  4. ความครบถ้วนของแผนการติดตามตรวจสอบและขอบเขตระบบ
  5. ความสอดคล้องกับข้อมูลรอบก่อนหน้า หากมี

รายงานการทวนสอบ (verification report) ระบุว่า SEE ที่แจ้งสะท้อนการปล่อยฝังตัวจริงอย่างถูกต้องและเป็นธรรมหรือไม่ และระบุการแสดงข้อมูลที่ขัดต่อข้อเท็จจริงอันเป็นสาระสำคัญ (material misstatement) ไว้อย่างชัดเจน ผู้ประกอบกิจการโรงงานที่ลงทะเบียนต้องเก็บรายงานนี้สี่ปีหลังการทวนสอบ (มาตรา 10(5)(c))

ผู้ให้บริการทวนสอบเสนอค่าบริการ 5,000 ถึง 50,000 ยูโรต่อสถานประกอบการต่อรอบรายงาน ตัวเลขนี้เป็นประมาณการของตลาด ไม่ใช่ตัวเลขของคณะกรรมาธิการยุโรป และขึ้นกับความซับซ้อนของสถานประกอบการ จำนวนเส้นทางการผลิต และการเดินทาง

ค่าใช้จ่ายนี้เกิดขึ้นครั้งเดียวต่อรอบรายงาน และทำให้ผู้ซื้อของท่านไม่ต้องแบกรับส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 ถึง 30 ขั้นตอนทั้งหมดสำหรับผู้ส่งออกอยู่ที่ การทวนสอบ CBAM สำหรับผู้ส่งออก


ผู้ซื้อในสหภาพยุโรปที่ไม่ได้ข้อมูลจากท่านจะเป็นอย่างไร

ผู้นำเข้าที่ไม่ได้ข้อมูลการปล่อยฝังตัวจำเพาะจะใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงที่คณะกรรมาธิการยุโรปเผยแพร่ตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621

ค่ามาตรฐานอ้างอิงกำหนดตามความเข้มข้นการปล่อยเฉลี่ยของแต่ละประเทศผู้ส่งออกสำหรับสินค้าแต่ละประเภท แล้วบวกส่วนปรับเพิ่ม ส่วนปรับเพิ่มที่สูงขึ้นจากร้อยละ 10 ในปี 2569 เป็นร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 (ปุ๋ยร้อยละ 1 ทุกปี) ทำให้ต้นทุนของผู้ซื้อเพิ่มขึ้นตามลำดับ

ช่องว่างระหว่างค่ามาตรฐานอ้างอิงกับข้อมูลจริงมีนัยสำคัญสำหรับผู้ผลิตที่ส่งออกปริมาณมาก ตัวอย่างซีเมนต์ใช้กับไทยได้โดยตรง เพราะภาคผนวก I ไม่มีตารางซีเมนต์ของไทย จึงต้องใช้ค่าของ “ประเทศและดินแดนอื่น” (Other Countries and Territories)

ค่าดังกล่าวคือ 1.410 tCO2e ต่อตันสำหรับปูนเม็ดสีเทา และ 1.440 สำหรับปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทา หรือ 1.551 และ 1.584 เมื่อบวกส่วนปรับเพิ่มปี 2569 ส่วนตารางของตุรกี (Türkiye) แสดงเครื่องหมายขีดสำหรับสินค้าสองรายการนี้ จึงใช้ค่าเดียวกัน

สมาคมซีเมนต์ตุรกี (Türkçimento) รายงาน 0.88 tCO2 ต่อตันปูนเม็ดสีเทา ซึ่งเป็นตัวเลขของสมาคมอุตสาหกรรม ไม่ใช่ค่าการปล่อยจริงที่ทวนสอบแล้วของสถานประกอบการใด และไม่ใช่ค่ามาตรฐานอ้างอิง

ส่วนที่ประหยัดได้จากข้อมูลจริงขึ้นอยู่กับค่าการปล่อยที่ทวนสอบแล้วของสถานประกอบการนั้นเอง และวิธีคำนวณแบบค่าการปล่อยจริง ซึ่งหักค่าเบนช์มาร์ก Column A บวกสิทธิแบบให้เปล่าของสารตั้งต้น จึงแปลงตัวเลขของสมาคมเป็นต้นทุนไม่ได้

เมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทา (รหัส CN 2523 29 00) จากไทยมีต้นทุน 76.94 ยูโรต่อตันสินค้าสำหรับการนำเข้าปี 2569 ที่ราคา 82.32 ยูโร (1.584 หักด้วย 0.975 × 0.666 = 0.64935 ได้ 0.93465 ใบรับรองต่อตันสินค้า)

ผู้ซื้อในสหภาพยุโรปมีแนวโน้มผลักต้นทุนนี้กลับมาที่ผู้ผลิตผ่านราคารับซื้อที่ต่ำลง หรือเปลี่ยนไปซื้อจากผู้จัดหาที่มีข้อมูลทวนสอบแล้วหากมีทางเลือก

ดูวิธีคำนวณ ค่ารายประเทศแยกตามสินค้า และผลของส่วนปรับเพิ่มที่เพิ่มขึ้นจนถึงปี 2571 ได้ที่ ค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM สำหรับผู้ส่งออก


แหล่งข้อมูลจากหน่วยงานไทยและข้อมูลที่มักคลาดเคลื่อน

องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) เผยแพร่คู่มือแนวทางการรายงาน CBAM ฟรีสำหรับสี่อุตสาหกรรม คือไฟฟ้า ซีเมนต์ เหล็กและเหล็กกล้า และอะลูมิเนียม (ปรับปรุงเมื่อ 26 ธันวาคม 2568)

อบก. ยังมีแพลตฟอร์มคำนวณค่าคาร์บอนแฝงและคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CBAM and CFP Platform) คู่มือของ อบก. ปรับปรุงก่อนที่คณะกรรมาธิการยุโรปจะเผยแพร่เอกสารแนวทางเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2569 ผู้ส่งออกจึงควรตรวจรูปแบบเอกสารสามฉบับกับเอกสารแนวทางฉบับที่ 3 ด้วย

คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CFP) ตาม ISO 14067 หรือ GHG Protocol และค่าเฉลี่ยของอุตสาหกรรมไม่ใช่ข้อมูลที่ใช้ได้ภายใต้ CBAM ข้อมูลที่ใช้ได้มีเพียงค่าการปล่อยจริงตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 หรือค่ามาตรฐานอ้างอิงของคณะกรรมาธิการยุโรป (มาตรา 7(2); เอกสารแนวทางฉบับที่ 2)

เมื่อวันที่ 28 เมษายน 2569 กรมการค้าต่างประเทศ (คต.) แจ้งเตือนผู้ส่งออกในหกภาคส่วนเรื่องค่ามาตรฐานอ้างอิง ส่วนปรับเพิ่ม การทวนสอบ และเกณฑ์ 50 ตัน ดูข้อมูลประเทศไทยทั้งหมดได้ที่ CBAM กับประเทศไทย

ข่าวและเอกสารภาษาไทยบางฉบับยังมีข้อมูลที่ล้าสมัยหรือคลาดเคลื่อน ข้อมูลที่ถูกต้อง ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 มีดังนี้

  • กำหนดยื่น: แบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีและการส่งมอบใบรับรองครบกำหนด 30 กันยายนของทุกปี ส่วนวันที่ในเดือนพฤษภาคมที่ยังพบในบางเอกสารเป็นกำหนดเดิมก่อนการแก้ไข (มาตรา 6(1) และมาตรา 22(1) ตามที่แก้ไขโดยระเบียบ (EU) 2025/2083)
  • เกณฑ์ยกเว้น: เกณฑ์ยกเว้นตามน้ำหนัก 50 ตัน (de minimis) ต่อผู้นำเข้าต่อปีปฏิทิน ไม่ใช่มูลค่าต่อการขนส่ง (มาตรา 2a)
  • ผู้ทวนสอบ: ต้องได้รับการรับรองระบบงานจากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป การขึ้นทะเบียนในระบบทะเบียน CBAM (มาตรา 10a) ทำได้หลังได้รับการรับรองระบบงานแล้วเท่านั้น และใช้แทนการรับรองระบบงานไม่ได้
  • วิธีกำหนดค่ามาตรฐานอ้างอิง: ใช้ความเข้มข้นการปล่อยเฉลี่ยของแต่ละประเทศผู้ส่งออกแล้วบวกส่วนปรับเพิ่ม ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของโรงงานที่ปล่อยสูงสุด
  • ผู้ซื้อใบรับรอง: ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปเป็นผู้ซื้อ ผู้ส่งออกไทยไม่ต้องซื้อใบรับรองและไม่ต้องลงทะเบียน เว้นแต่ต้องการส่งข้อมูลจริงผ่านส่วน O3CI

ข้อกำหนดข้อมูล CBAM: คำถามที่พบบ่อย

ผู้ส่งออกนอกสหภาพยุโรปมีหน้าที่ตามกฎหมายต้องส่งข้อมูล CBAM หรือไม่

ไม่มี ผู้ส่งออกนอกสหภาพยุโรปไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายโดยตรงภายใต้ระเบียบ (EU) 2023/956 หน้าที่ตามกฎหมายเป็นของผู้ยื่นแบบฯ ในสหภาพยุโรป (ผู้นำเข้า) ทั้งหมด

แต่ความจำเป็นทางการค้ายังมีอยู่ เพราะผู้นำเข้าที่ไม่ได้ข้อมูลทวนสอบแล้วจากท่านจะมีต้นทุนสูงขึ้น และจะเรียกคืนด้วยการต่อรองราคาลงหรือเปลี่ยนไปใช้ผู้จัดหาที่ส่งข้อมูลให้

ข้อมูลที่เก็บในระยะเปลี่ยนผ่านยังใช้ได้ในระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบหรือไม่

ไม่ได้ วิธีคำนวณทางเลือกที่อนุญาตในระยะเปลี่ยนผ่าน (1 ตุลาคม 2566 ถึง 31 ธันวาคม 2568) ตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2023/1773 ใช้ไม่ได้อีกต่อไป ตั้งแต่ปี 2569 ใช้ได้เฉพาะวิธีเต็มรูปแบบตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547

ประสบการณ์การรายงานในระยะเปลี่ยนผ่านใช้เป็นฐานได้ แต่สมุดงานคำนวณและแผนการติดตามตรวจสอบต้องจัดทำใหม่ให้ตรงตามข้อกำหนดของระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ

การอัปโหลดครั้งเดียวในส่วน O3CI ใช้กับผู้ซื้อทุกรายในสหภาพยุโรปได้หรือไม่

ได้ ส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM ให้ผู้ประกอบกิจการโรงงานอัปโหลดข้อมูลการปล่อยฝังตัวที่ทวนสอบแล้วครั้งเดียว แล้วอนุญาตให้ผู้ยื่นแบบฯ ที่กำหนดเข้าถึงได้ ช่องทางนี้คุ้มค่าเป็นพิเศษสำหรับผู้ผลิตที่ส่งออกให้ผู้นำเข้า 3 รายขึ้นไปจากสถานประกอบการเดียวกัน

ภาคส่วนใดต้องใช้ข้อมูลการปล่อยทางอ้อม

การปล่อยทางอ้อมนับสำหรับสินค้าที่ไม่อยู่ในภาคผนวก II ของระเบียบ (EU) 2023/956 คือซีเมนต์ ปุ๋ย และสินแร่เหล็กที่ทำให้เกาะตัว (รหัส CN 2601 12 00) ผู้ผลิตสินค้าเหล่านี้ที่รายงานด้วยการปล่อยจริงต้องส่งข้อมูลการปล่อยฝังตัวทางอ้อมจำเพาะ

สำหรับเหล็กและเหล็กกล้าอื่น ๆ อะลูมิเนียม ไฮโดรเจน และไฟฟ้า นับเฉพาะการปล่อยทางตรง (มาตรา 7(1)) การปล่อยทางอ้อมของเหล็กกล้าและอะลูมิเนียมที่รายงานในระยะเปลี่ยนผ่านไม่ได้นำมาคิดภาระใบรับรองในระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ

ถ้าประเทศของเรามีระบบกำหนดราคาคาร์บอนจะเป็นอย่างไร

ข้อมูลราคาคาร์บอนช่วยให้ผู้นำเข้าขอการหักลดตามมาตรา 9 ซึ่งลดภาระใบรับรอง ราคาคาร์บอนต้องจ่ายจริงหลังหักเงินคืนหรือการชดเชยอื่น และต้องไม่ใช่ราคาแบบสมัครใจหรือราคาเงา (shadow price)

ร่างระเบียบการบังคับใช้ของคณะกรรมาธิการยุโรปที่กำหนดสี่ช่องทาง (ETS ภาษีคาร์บอน ณ แหล่งปล่อย ภาษีคาร์บอนจากเชื้อเพลิง และระบบผสม) เปิดรับฟังความเห็นสี่สัปดาห์ตั้งแต่ 13 พฤษภาคม 2569 ปิดเมื่อ 10 มิถุนายน 2569

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ร่างนี้ยังไม่ได้รับการรับรอง และยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดภายใต้มาตรา 9 รวมถึง K-ETS ของเกาหลีใต้ ETS แห่งชาติของจีน และ CCTS ของอินเดีย

ตุรกีประกาศระเบียบระบบซื้อขายสิทธิใน Official Gazette ฉบับที่ 33353 เมื่อ 27 สิงหาคม 2569 แต่ยังไม่มีราคาคาร์บอนที่ผู้ผลิตจ่ายจริง จึงไม่มีการหักลดตามร่างกฎ

สำหรับไทย ราคาคาร์บอน 200 บาทต่อ tCO2e ในภาษีสรรพสามิตน้ำมันเป็นราคาเดียวที่มีผลบังคับ ส่วนระบบการจัดสรรสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS) และภาษีคาร์บอนยังอยู่ในร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. .... ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569


ใครต้องใช้ข้อมูล CBAM และการไม่ส่งข้อมูลมีต้นทุนเท่าไร

ต้นทุนของการไม่ส่งข้อมูลคือส่วนปรับเพิ่มที่ผู้ซื้อในสหภาพยุโรปผลักกลับมาให้ผู้ส่งออก ได้แก่ ร้อยละ 10 เหนือค่าเฉลี่ยของประเทศในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 (ปุ๋ยร้อยละ 1 ทุกปี)

ในเส้นทางการผลิตที่ปล่อยก๊าซสูง ค่าเฉลี่ยของประเทศสูงกว่าการปล่อยจริงของโรงงานที่บริหารจัดการดีอยู่แล้ว ส่วนปรับเพิ่มจึงยิ่งซ้ำเติมฐานที่เสียเปรียบ ดูบริบทเชิงกลยุทธ์ทั้งหมดสำหรับผู้ผลิตนอกสหภาพยุโรปได้ที่ คู่มือ CBAM สำหรับผู้ส่งออก

ฝั่งผู้ซื้อในสหภาพยุโรปใช้ข้อมูล 16 รายการชุดเดียวกันนี้ ดูมุมมองของผู้ซื้อได้ที่ ข้อกำหนดข้อมูล CBAM สำหรับผู้นำเข้า ซึ่งระบุว่าแต่ละรายการใช้ในขั้นตอนใดของแบบแสดงรายการ และบันทึกอยู่ในส่วนใดของรายงานการทวนสอบ

CBAM มีผลหรือไม่ หากลูกค้าในสหภาพยุโรปซื้อน้อยกว่า 50 ตันต่อปี

ผู้นำเข้าที่นำเข้าสินค้า CBAM รวมไม่เกิน 50 ตัน (น้ำหนักสุทธิ) ต่อปีปฏิทิน นับรวมเหล็กและเหล็กกล้า อะลูมิเนียม ปุ๋ย และซีเมนต์ ได้รับยกเว้น (มาตรา 2a ของระเบียบ (EU) 2023/956 และภาคผนวก VII ข้อ 1) แต่ต้องแสดงการยกเว้นในใบขนสินค้าขาเข้า ไฟฟ้าและไฮโดรเจนไม่ได้รับยกเว้น

เกณฑ์นี้ใช้ในระดับผู้นำเข้า ไม่ใช่ระดับผู้จัดหา ผู้ซื้อที่นำเข้าสินค้า CBAM จากผู้จัดหาทุกรายนอกสหภาพยุโรปรวมกัน 40 ตันต่อปีได้รับยกเว้นและไม่ต้องใช้ข้อมูลจากท่าน

ผู้ซื้อที่นำเข้า 5,000 ตันต่อปีต้องปฏิบัติตามไม่ว่าจะมีผู้จัดหากี่ราย และต้องการข้อมูลการปล่อยฝังตัวที่ทวนสอบแล้วจากผู้จัดหาแต่ละรายเพื่อหลีกเลี่ยงค่ามาตรฐานอ้างอิง

การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวเกี่ยวข้องกับใบรับรอง CBAM อย่างไร

ใบรับรอง CBAM หนึ่งใบเท่ากับการปล่อยฝังตัวหนึ่ง tCO2e ในสินค้าที่นำเข้า ดูนิยามตามมาตรา 3(22) ของระเบียบ (EU) 2023/956 ขอบเขตการปล่อยทางตรงและทางอ้อมแยกตามภาคส่วน และการแปลงค่า SEE เป็นจำนวนใบรับรองได้ที่ การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว CBAM

สำหรับผู้ส่งออก จำนวนใบรับรองที่ผู้ซื้อต้องส่งมอบคำนวณจาก SEE ที่ท่านแจ้ง หลังหักการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าและการหักลดตามมาตรา 9 (ถ้ามี) ราคาทางการไตรมาส 3 ปี 2569 ที่ประกาศเมื่อ 5 ตุลาคม 2569 คือ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e

ข้อมูลที่ทวนสอบแล้วซึ่งแสดงค่าการปล่อยจริงต่ำกว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงจะลดจำนวนใบรับรองได้โดยตรง หากท่านต้องการผู้ให้บริการด้านการคำนวณหรือการทวนสอบ สามารถขอรับการแนะนำได้ฟรีที่ ศูนย์ช่วยเหลือ CBAM


แหล่งข้อมูล: ระเบียบ (EU) 2023/956 · ระเบียบ (EU) 2025/2083 (Omnibus) · ระเบียบการบังคับใช้ 2025/2621 · ข้อมูล EU ETS ผ่าน EEX ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย