การทวนสอบ CBAM สำหรับผู้ผลิตไทย: ผู้ทวนสอบตรวจอะไรเมื่อเข้าตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการ

ผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงานต้องเข้าตรวจโรงงานไทยในปีแรกก่อนผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปจะใช้ข้อมูลการปล่อยจริงได้ คู่มือนี้อธิบายสิ่งที่ตรวจ เอกสาร 10 หมวด ระยะเวลา ผลเมื่อไม่ผ่าน และต้นทุนสินค้าไทย

เนื้อหาในหน้านี้

การทวนสอบ CBAM (verification) เป็นตัวชี้ขาดว่ามาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป จะใช้ข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว (embedded emissions) ของโรงงานไทย หรือใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง (default value) ที่บวกส่วนปรับเพิ่ม (mark-up) ร้อยละ 10 ถึง 30 แทน

ผู้ผลิตนอกสหภาพยุโรปที่ส่งออกเหล็ก ซีเมนต์ อะลูมิเนียม ปุ๋ย ไฟฟ้า หรือไฮโดรเจน และต้องการให้ผู้ซื้อใช้การปล่อยจริง ต้องผ่านการตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการ (site visit) แบบเข้าพื้นที่จริงในปีแรกที่สถานประกอบการเข้าสู่การทวนสอบ (มาตรา 2 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546)

เรื่องนี้มีน้ำหนักเป็นพิเศษสำหรับผู้ส่งออกไทย ในปี 2568 สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้าในขอบข่าย CBAM จากไทย 474.3 ล้านยูโร โดยเป็นเหล็กและเหล็กกล้า 430.2 ล้านยูโร (Eurostat Comext DS-045409 ปี 2568)

ในตารางค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทย รายการเหล็กกล้าคาร์บอนส่วนใหญ่ได้รับการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า (free allocation adjustment) เพียงประมาณ 0.07 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) ต่อตัน

กฎหมายหลักคือระเบียบ (EU) 2023/956 ของรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป ลงวันที่ 10 พฤษภาคม 2566 ว่าด้วยการจัดตั้งมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Regulation (EU) 2023/956)

CBAM เป็นระบบใบรับรองที่ผูกกับราคาของระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) ไม่ใช่ภาษีหรืออากรศุลกากร

หน้านี้อธิบายสิ่งที่ผู้ทวนสอบตรวจ ผู้ที่มีสิทธิ์ตรวจ เอกสารที่ต้องเตรียม ระยะเวลา ผลเมื่อการทวนสอบไม่ผ่าน และกำหนดเวลาสำหรับปีรายงาน 2569 พร้อมตัวเลขต้นทุนของสินค้าไทย


การทวนสอบ CBAM คืออะไร และเกี่ยวกับผู้ส่งออกไทยอย่างไร

การทวนสอบ CBAM คือกระบวนการตรวจสอบโดยบุคคลที่สามที่เป็นอิสระ เพื่อยืนยันว่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะ (specific embedded emissions) ที่สถานประกอบการนอกสหภาพยุโรปแจ้งไว้ สะท้อนการปล่อยจริงอย่างถูกต้องและเป็นธรรม

กรอบกฎหมายของการทวนสอบคือระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551 (Delegated Regulation) และระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546 การทวนสอบจำเป็นเพราะข้อมูลการปล่อยส่งต่อจากผู้ส่งออกไปยังผู้นำเข้าในสหภาพยุโรป และตัวเลขนั้นกำหนดโดยตรงว่าผู้นำเข้าต้องส่งมอบ (surrender) ใบรับรอง CBAM (CBAM certificate) กี่ใบ

ผู้ประกอบกิจการโรงงาน (operator) ในไทยไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายภายใต้ระเบียบ (EU) 2023/956 เพราะหน้าที่อยู่ที่ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรป แต่แรงกดดันทางการค้ามีผลบังคับในทางปฏิบัติไม่ต่างกัน

หากข้อมูลไม่ผ่านการทวนสอบ ผู้นำเข้าต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ซึ่งสูงกว่าการปล่อยจริงของผู้ผลิตส่วนใหญ่

ส่วนปรับเพิ่มตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 (Implementing Regulation) คือร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 (ปุ๋ยร้อยละ 1 ทุกปี) ส่วนปรับเพิ่มทั้งหมดคิดเป็นต้นทุนเต็มจำนวนตามราคาใบรับรอง CBAM

เหล็กม้วนรีดร้อนจากตุรกี (รหัส CN 7208 ค่ามาตรฐานอ้างอิง 2.428 tCO2e ต่อตัน) มีส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 30 เท่ากับ 0.728 tCO2e หรือ 59.96 ยูโรต่อตันสินค้า คำนวณที่ราคาทางการไตรมาส 3 ปี 2569 ซึ่งเท่ากับ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e และประกาศเมื่อ 5 ตุลาคม 2569 (มาตรา 21(1a))

เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย รหัส CN 7208 10 00 (ค่ามาตรฐานอ้างอิง 1.92) มีส่วนปรับเพิ่ม 0.192 tCO2e หรือ 15.81 ยูโรต่อตันสินค้าในปี 2569 และ 0.576 tCO2e หรือ 47.42 ยูโรต่อตันสินค้าตั้งแต่ปี 2571 ที่ราคาเดียวกัน

ผู้นำเข้าผลักต้นทุนนี้กลับไปยังผู้ส่งออกด้วยการต่อรองราคาซื้อให้ต่ำลง หรือเปลี่ยนไปซื้อจากผู้ขายที่ส่งข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบได้

การทวนสอบ CBAM เชื่อมผู้ผลิตไทยเข้ากับห่วงโซ่การปฏิบัติตามกฎหมายของสหภาพยุโรป แม้หน้าที่ตามกฎหมายจะอยู่ที่ผู้นำเข้า ผู้ส่งออกที่ทวนสอบสำเร็จรักษาตลาดไว้ได้ ส่วนผู้ที่ทวนสอบไม่ได้จะเผชิญแรงกดดันมากขึ้นทุกปี

แรงกดดันนี้เพิ่มขึ้นเพราะตัวประกอบ CBAM (CBAM factor) ลดลงจากร้อยละ 97.5 ในปี 2569 เหลือร้อยละ 51.5 ในปี 2573 และไม่มีการใช้ตัวประกอบ CBAM ตั้งแต่ปี 2577 (มาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC)

ทำไมการทวนสอบจึงสำคัญกับสินค้าเหล็กของไทยเป็นพิเศษ

ตารางค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทยระบุเส้นทางการผลิต (production route) E สำหรับรายการเหล็กกล้าคาร์บอน ซึ่งหมายถึงเส้นทางเตาอาร์กไฟฟ้า (EAF) ที่ใช้เศษเหล็ก เส้นทางนี้มีค่าเบนช์มาร์ก CBAM (CBAM benchmark) ต่ำมาก ผู้นำเข้าที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงจึงต้องจ่ายเกือบเต็มจำนวน

ค่าเบนช์มาร์ก Column B ของเส้นทาง E สำหรับเหล็กแผ่นรีดร้อน (หัวข้อ 7208) คือ 0.072 tCO2e ต่อตัน เทียบกับ 1.370 tCO2e ต่อตันของเส้นทางเตาถลุงเหล็กและเตาผลิตเหล็กกล้าแบบเป่าออกซิเจน (BF-BOF) (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ภาคผนวก ข้อ 5.3)

ตารางด้านล่างแสดงต้นทุนต่อตันสินค้าของสินค้าไทยหลักในปี 2569 เมื่อผู้นำเข้าใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง (คำนวณเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2569 ด้วย lib/cbam-law.js ที่ราคา 82.32 ยูโร)

รหัส CN สินค้า การนำเข้าของ EU จากไทย ปี 2568 (หัวข้อ 4 หลัก) ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทย (เส้นทาง) ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 ต้นทุนต่อตันสินค้า ปี 2569 ส่วนปรับเพิ่มต่อตันสินค้า ปี 2569
7318 15 88 สกรูและสลักเกลียวหัวหกเหลี่ยม ไม่ใช่เหล็กกล้าไร้สนิม ความต้านแรงดึง 800 MPa ขึ้นไป EUR 119.3 ล้าน; 74,373 ตัน 2.408 (E) 2.58445 EUR 212.75 EUR 19.82
7318 16 92 แป้นเกลียว ไม่ใช่เหล็กกล้าไร้สนิม เส้นผ่านศูนย์กลางในไม่เกิน 12 มม. (หัวข้อ 7318 เดียวกัน) 4.449 (E) 4.82955 EUR 397.57 EUR 36.62
7308 90 98 โครงสร้างเหล็กอื่น ๆ EUR 68.6 ล้าน; 5,509 ตัน 4.29 (E) 4.581525 EUR 377.15 EUR 35.32
7208 10 00 เหล็กแผ่นรีดร้อน ไม่เจือ EUR 42.8 ล้าน; 80,093 ตัน 1.92 (E) 2.0418 EUR 168.08 EUR 15.81
7217 10 10 ลวดเหล็กไม่เจือ ไม่เคลือบ EUR 33.8 ล้าน; 27,146 ตัน 1.92 (E) 2.04765 EUR 168.56 EUR 15.81
7616 99 90 ผลิตภัณฑ์อะลูมิเนียมอื่น ๆ EUR 17.4 ล้าน; 1,061 ตัน 1.73 (L) 1.7587 EUR 144.78 EUR 14.24

ที่มา: การนำเข้าจาก Eurostat Comext DS-045409 ปี 2568 (ดึงข้อมูล 12 ตุลาคม 2569); ค่ามาตรฐานอ้างอิงจากตารางประเทศไทยในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740; ค่าเบนช์มาร์ก Column B จากระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ผลเป็นค่าประมาณ ตัวเลขที่ผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี

เมื่อใช้ข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบ ส่วนปรับเพิ่มจะหมดไปทั้งหมด และฐานของการปรับลดเปลี่ยนเป็นค่าเบนช์มาร์ก Column A ของกระบวนการ บวกสิทธิแบบให้เปล่าที่ฝังอยู่ในสารตั้งต้น (precursor) ผลประหยัดจริงขึ้นกับการปล่อยที่ผ่านการทวนสอบของโรงงานเอง

ท่านคำนวณต้นทุนตามสินค้าและปริมาณของท่านได้ที่เครื่องคำนวณ CBAM ผลลัพธ์เป็นค่าประมาณจากค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กทางการ (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 และ 2025/2620) ตัวเลขที่ผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี (CBAM declaration)


ใครมีสิทธิ์ตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการเพื่อการทวนสอบ CBAM

ผู้ทวนสอบ CBAM คือนิติบุคคลที่ได้รับการรับรองระบบงานจากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป ตามระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551 และมาตรฐาน EN ISO/IEC 17029:2019 (มาตรา 18 ของระเบียบ (EU) 2023/956)

ผู้ทวนสอบต้องมีคุณสมบัติครบ 3 ข้อดังนี้

  • ได้รับการรับรองระบบงานสำหรับ CBAM จากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของสหภาพยุโรป ตาม EN ISO/IEC 17029:2019
  • เป็นอิสระจากสถานประกอบการ (installation) ที่รับการทวนสอบ และไม่มีส่วนได้เสียทางการเงินต่อผลการปฏิบัติตามกฎหมาย
  • ลงทะเบียนในระบบทะเบียน CBAM (ภาษาอังกฤษ) (CBAM Registry) ซึ่งเปิดให้ผู้ทวนสอบตั้งแต่ 1 กันยายน 2569 และต้องยื่นคำขอภายในสองเดือนหลังได้รับการรับรองระบบงาน (มาตรา 10a(1))

หน่วยทวนสอบที่ตั้งอยู่ในไทยต้องทำอย่างไร

หน่วยรับรองระบบงานของไทยรับรองระบบงานผู้ทวนสอบ CBAM ไม่ได้ เฉพาะหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปเท่านั้นที่ทำได้ (ระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551)

หน่วยทวนสอบในไทยต้องยื่นคำขอต่อหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของสหภาพยุโรปที่รับผู้สมัครจากนอกสหภาพยุโรป

ตารางสถานะของคณะกรรมาธิการยุโรปลงวันที่ 21 ตุลาคม 2569 ระบุ 7 แห่ง ได้แก่ COFRAC (ฝรั่งเศส), ESYD (กรีซ), Accredia (อิตาลี), RvA (เนเธอร์แลนด์), PCA (โปแลนด์), SNAS (สโลวาเกีย) และ Swedac (สวีเดน)

เอกสาร EA-6/05 INF ของ European co-operation for Accreditation ลงวันที่ 5 ตุลาคม 2569 อธิบายว่าหน่วยรับรองระบบงานของสหภาพยุโรปอาจจ้างช่วงงานรับรองระบบงาน หรือใช้บุคลากรของหน่วยรับรองระบบงานในประเทศที่สาม ส่วน Swedac แจ้งว่าให้ความสำคัญก่อนกับผู้สมัครจากสวีเดน ยูเครน และสหราชอาณาจักร

สถานะผู้ทวนสอบคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กรหรือผลิตภัณฑ์ (CFO หรือ CFP) ตามโครงการขององค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) ไม่ใช่การรับรองระบบงานสำหรับ CBAM และไม่ทำให้มีคุณสมบัติเป็นผู้ทวนสอบ CBAM

ช่องทางนี้สำคัญต่อการทวนสอบรอบแรก เพราะสถานประกอบการที่ต้องตรวจกระจายอยู่ทั่วเอเชีย ตะวันออกกลาง และแอฟริกา ขณะที่แบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีฉบับแรกครบกำหนด 30 กันยายน 2570 (ค.ศ. 2027) (มาตรา 6(1))

ผู้ทวนสอบที่มีหลักฐานการรับรองระบบงาน และกลุ่มกิจกรรมที่ครอบคลุม

ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 มีหน่วยทวนสอบที่มีหลักฐานว่าได้รับการรับรองระบบงาน 7 ราย จากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติ 5 แห่ง (ESYD, Accredia, Swedac, RvA และ BELAC) 6 รายตั้งอยู่ในสหภาพยุโรป 1 รายตั้งอยู่ในอียิปต์ และไม่มีรายใดตั้งอยู่ในไทย

RvA ของเนเธอร์แลนด์รับรองระบบงาน Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC) แห่งดัมเยตตา ประเทศอียิปต์ เมื่อ 22 ตุลาคม 2569 นับเป็นรายแรกที่ตั้งอยู่นอกสหภาพยุโรป (รายงานของเรา (ภาษาอังกฤษ))

BELAC ของเบลเยียมรับรองระบบงาน SGS BELGIUM nv โดยภาคผนวกขอบเขตมีผลตั้งแต่ 5 พฤศจิกายน 2569 (รายงานของเรา (ภาษาอังกฤษ))

การรับรองระบบงานแต่ละรายครอบคลุมเฉพาะกลุ่มกิจกรรม (activity group) ที่ระบุไว้ จาก 11 กลุ่มในภาคผนวก I ของระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551 ตารางด้านล่างเปรียบเทียบขอบเขตของทั้ง 7 ราย

นิติบุคคลที่ได้รับการรับรองระบบงาน หน่วยรับรองระบบงาน กลุ่มกิจกรรม กลุ่ม V (สินแร่เผา (sintered ore) เหล็กถลุง DRI เหล็กกล้าดิบ) กลุ่ม VII (อะลูมิเนียมยังไม่ขึ้นรูป) กลุ่ม VIII (ผลิตภัณฑ์เหล็กและอะลูมิเนียม)
EmiCert S.A. ESYD (กรีซ) ครบ 11 กลุ่ม มี มี มี
Bureau Veritas Italia S.p.A. Accredia (อิตาลี) I ถึง VIII, L, LII (ไม่มี LI ไฟฟ้านำเข้า) มี มี มี
RINA Services S.p.A. Accredia (อิตาลี) ครบ 11 กลุ่ม มี มี มี
SGS ICS Italia S.r.l. Accredia (อิตาลี) I, II, IV, VI, VIII, L, LI, LII ไม่มี ไม่มี มี
Intertek Certification AB Swedac (สวีเดน) I ถึง VIII, LI, LII (ไม่มี L การดักจับคาร์บอน) มี มี มี
Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC) (ดัมเยตตา อียิปต์) RvA (เนเธอร์แลนด์) I ถึง V, VII, VIII, LII (ไม่มี VI, L, LI) มี มี มี
SGS BELGIUM nv (แอนต์เวิร์ป เบลเยียม) BELAC (เบลเยียม) I ถึง VIII, LI, LII (ไม่มี L การดักจับคาร์บอน) มี มี มี

ที่มา: ทะเบียนและคำวินิจฉัยของ ESYD, Accredia และ Swedac (ตรวจเมื่อ 13 และ 19 ตุลาคม 2569) ภาคผนวกขอบเขตของ RvA ทะเบียนเลขที่ V118 และภาคผนวกขอบเขตของ BELAC เลขที่ 005-VV ฉบับ 8/1 DNV ประกาศเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2569 ว่าได้รับการรับรองระบบงานจาก Accredia แต่ Accredia ยังไม่ได้เผยแพร่เรื่องนี้ ณ วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 จึงยังไม่นับ DNV ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 คณะกรรมาธิการยุโรปยังไม่ได้เผยแพร่รายชื่อผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน

สินค้าหลักของไทย ได้แก่ สกรู โครงสร้างเหล็ก ลวดเหล็ก เหล็กแผ่นรีดร้อน และผลิตภัณฑ์อะลูมิเนียม อยู่ในกลุ่ม VIII ซึ่งผู้ทวนสอบทั้ง 7 รายครอบคลุม ส่วนโรงงานที่ผลิตเหล็กกล้าดิบในสถานประกอบการเดียวกันด้วยต้องใช้ผู้ทวนสอบที่ครอบคลุมกลุ่ม V เพิ่มเติม

ผู้ทวนสอบต้องตรวจว่างานแต่ละงานอยู่ในกลุ่มกิจกรรมที่ตนได้รับการรับรองระบบงาน (ภาคผนวก II ส่วน 2.2 ของระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551) รายละเอียดล่าสุดอยู่ที่ผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน

ตารางสถานะลงวันที่ 21 ตุลาคม 2569 แสดงหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติ 24 แห่งที่ตกลงให้บริการรับรองระบบงาน CBAM โดย 20 แห่งพร้อมรับคำขอแล้ว

DG TAXUD เผยแพร่หน้า “Verification of CBAM emissions” เมื่อ 30 มิถุนายน 2569 และเอกสารแนวทางด้านการทวนสอบและการรับรองระบบงานสำหรับผู้ทวนสอบและหน่วยรับรองระบบงานเมื่อ 24 สิงหาคม 2569 รายงานการทวนสอบ (verification report) ออกในระบบทะเบียน CBAM ตั้งแต่เดือนมกราคม 2570

ค่าใช้จ่ายในการทวนสอบต่อสถานประกอบการ

ผู้ให้บริการทวนสอบเสนอค่าธรรมเนียม 5,000 ถึง 50,000 ยูโรต่อสถานประกอบการ ตัวเลขนี้เป็นประมาณการของตลาด ไม่ใช่ตัวเลขของคณะกรรมาธิการยุโรป

ค่าธรรมเนียมขึ้นกับความซับซ้อน จำนวนสินค้าที่ครอบคลุม และขนาดโรงงาน ผู้นำเข้าที่ซื้อจากสถานประกอบการนอกสหภาพยุโรป 50 แห่งจึงมีค่าทวนสอบ 250,000 ถึง 2,500,000 ยูโรในรอบแรก ผู้ผลิตไทยที่ติดต่อผู้ทวนสอบก่อนได้เปรียบทางการค้าเหนือคู่แข่งที่ยังรอคิว


ผู้ทวนสอบตรวจอะไรระหว่างการตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการ

ปีแรกที่สถานประกอบการเข้าสู่การทวนสอบต้องมีการตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการแบบเข้าพื้นที่จริง (มาตรา 2 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546) การตรวจแบบเสมือน (virtual) ทำได้เฉพาะปีต่อ ๆ ไปตามเงื่อนไขในมาตรา 3 และ 4

เงื่อนไขของการตรวจในปีต่อ ๆ ไปตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546 มาตรา 2 ถึง 4 มีดังนี้

  • การตรวจแบบเสมือนทำได้เมื่อมีการตรวจจริงในปีรายงานที่อยู่ก่อนหน้าทันที และไม่มีการเปลี่ยนแปลงที่มีนัยสำคัญนับจากนั้น
  • การงดเว้นการตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการทำได้เมื่อมีการตรวจจริงใน 2 ปีรายงานก่อนหน้า
  • มาตรา 4 อนุญาตการตรวจแบบเสมือนเมื่อเกิดเหตุร้ายแรง ผิดปกติ และคาดหมายไม่ได้ ซึ่งอยู่นอกการควบคุมของผู้ประกอบกิจการ

ในการตรวจจริง ผู้ทวนสอบต้องเข้าพื้นที่โรงงาน เดินตรวจ สังเกตกระบวนการหลักที่ก่อให้เกิดการปล่อย ตรวจเครื่องมือวัดที่ติดตั้ง และสุ่มตรวจบันทึกข้อมูล

ผู้ทวนสอบ CBAM ทุกรายตรวจ 5 ประเด็นต่อไปนี้ระหว่างการตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการ

  1. ความถูกต้องของข้อมูลกิจกรรม (activity data) ผู้ทวนสอบเทียบบันทึกการใช้เชื้อเพลิง (ก๊าซ ถ่านหิน น้ำมัน) ใบแจ้งค่าไฟฟ้า และใบแจ้งหนี้วัตถุดิบ กับตัวเลขที่ใช้คำนวณการปล่อย โดยเทียบค่ามิเตอร์กับใบแจ้งหนี้และบันทึกการผลิต เพื่อหาช่องว่างหรือความไม่สอดคล้อง
  2. ความเหมาะสมของค่าการปล่อย (emission factor) ค่าที่ใช้กับเชื้อเพลิงหรือวัตถุดิบแต่ละชนิดต้องสะท้อนองค์ประกอบทางเคมีที่ใช้จริง ผู้ทวนสอบยอมรับผลวิเคราะห์ของห้องปฏิบัติการ หรือค่าที่รับรองโดยห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองระบบงาน ส่วนค่าเฉลี่ยระดับชาติทั่วไปหรือค่าที่ล้าสมัยต้องมีเหตุผลรองรับ
  3. ความถูกต้องของวิธีการติดตามตรวจสอบ การติดตามตรวจสอบต้องเป็นไปตามข้อ B ของภาคผนวก II ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 ได้แก่ วิธีการคำนวณแบบวิธีมาตรฐาน (ข้อ B.3.1) หรือวิธีสมดุลมวล (ข้อ B.3.2) วิธีการตรวจวัด (ข้อ B.6) หรือการใช้หลายวิธีร่วมกันในส่วนต่าง ๆ ของสถานประกอบการ (ข้อ B.2) ผู้ทวนสอบไม่ยอมรับกฎของระบบติดตามตรวจสอบอื่น ซึ่งระยะเปลี่ยนผ่าน (transitional period) อนุญาตให้ใช้ได้ถึงสิ้นปี 2567 เท่านั้น
  4. ความครบถ้วนของแผนการติดตามตรวจสอบ (monitoring plan) แผนนี้กำหนดขอบเขตระบบ (system boundary) ซึ่งต้องรวมทุกกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการผลิต รวมถึงการปล่อยฝังตัวจากสารตั้งต้น เช่น ปูนเม็ด (clinker) สำหรับซีเมนต์ หรือแอมโมเนียสำหรับปุ๋ยยูเรีย หากขอบเขตตัดแหล่งปล่อยที่มีสาระสำคัญออก จะถือเป็นความคลาดเคลื่อนที่มีสาระสำคัญ (material misstatement)
  5. ความสอดคล้องกับข้อมูลงวดก่อน เมื่อมีข้อมูลการผลิตย้อนหลัง ผู้ทวนสอบตรวจว่าการปล่อยที่แจ้งสอดคล้องกับงวดก่อน หากความเข้มข้นการปล่อยเปลี่ยนแบบก้าวกระโดดโดยไม่มีคำอธิบาย ผู้ทวนสอบจะตรวจเพิ่มเติม

ระดับสาระสำคัญ (materiality) คือร้อยละ 5 ของการปล่อยฝังตัวจำเพาะและสิทธิแบบให้เปล่าฝังตัวจำเพาะของสินค้าแต่ละรายการ (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546)

สำหรับผู้ผลิตสกรูและลวดของไทยที่ซื้อเหล็กมาแปรรูป ค่าจริงของสารตั้งต้นที่ซื้อมาใช้ได้เฉพาะเมื่อมาจากรายงานการทวนสอบของสถานประกอบการที่ผลิตสารตั้งต้นนั้น

หากไม่ทราบประเทศที่ผลิตสารตั้งต้นที่ซื้อมา ต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงของประเทศที่สามที่มีความเข้มข้นการปล่อยสูงสุดสำหรับสารตั้งต้นนั้น (ภาคผนวก IV ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621)

คาร์บอนฟุตพริ้นท์และฉลากคาร์บอนของไทยใช้แทนการทวนสอบ CBAM ได้หรือไม่

คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CFP) ตาม ISO 14067 หรือ GHG Protocol และค่าเฉลี่ยของอุตสาหกรรม ใช้เป็นค่าจริงใน CBAM ไม่ได้ (มาตรา 7(2) และเอกสารแนวทางฉบับที่ 2)

อบก. มีแพลตฟอร์มชื่อ “แพลตฟอร์มคำนวณค่าคาร์บอนแฝงและคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CBAM and CFP Platform)” หน้าเว็บของ อบก. ไม่ได้ระบุว่าผลลัพธ์ผ่านการทวนสอบหรือได้รับการยอมรับจากสหภาพยุโรป (ตรวจเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2569)

ผลคำนวณจากเครื่องมือใดก็ตามต้องจัดทำตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 และผ่านผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงานก่อน ผู้นำเข้าจึงจะใช้ในแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีได้


รายการตรวจสอบแบบแสดงรายการ CBAM (ภาษาอังกฤษ)

สิ่งที่ต้องเก็บเป็นหลักฐานก่อนกำหนดยื่นแบบแสดงรายการ CBAM พร้อมบทบัญญัติที่เป็นฐานของแต่ละข้อ ฉบับภาษาอังกฤษ ดาวน์โหลดได้ทันที

เราเก็บเฉพาะอีเมลของท่านเพื่อส่งการแจ้งเตือนนี้ นโยบายความเป็นส่วนตัว (ภาษาอังกฤษ)

เอกสารที่ต้องเตรียมก่อนผู้ทวนสอบมาถึงโรงงาน

ผู้ผลิตนอกสหภาพยุโรปต้องเตรียมเอกสาร 10 หมวดสำหรับการตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการ เอกสารที่ขาดในหมวดใดหมวดหนึ่งเป็นสาเหตุที่พบบ่อยของความล่าช้าในการทวนสอบ

ตารางด้านล่างแสดงเนื้อหาของแต่ละหมวด เหตุที่ผู้ทวนสอบต้องใช้ และสิ่งที่โรงงานไทยควรเตรียม

หมวดเอกสาร เนื้อหา เหตุที่ผู้ทวนสอบต้องใช้ สิ่งที่โรงงานไทยควรเตรียม
แผนการติดตามตรวจสอบ ขอบเขตระบบ แหล่งข้อมูล ค่าการปล่อย และวิธีคำนวณที่ใช้ เป็นกรอบวิธีการที่ผู้ทวนสอบใช้ตรวจ ใช้คู่มือแนวทางการรายงาน CBAM ของ อบก. (ปรับปรุง 26 ธ.ค. 2568) เป็นจุดเริ่มต้น แล้วตรวจทานเทียบกับเอกสารแนวทางของคณะกรรมาธิการยุโรป (14 ส.ค. 2569)
ใบแจ้งหนี้ซื้อเชื้อเพลิง ปริมาณ ผู้จำหน่าย วันส่งมอบ และใบรับรองค่าความร้อน ใช้ตรวจข้อมูลการใช้เชื้อเพลิง ใบกำกับภาษีของก๊าซธรรมชาติ ถ่านหิน น้ำมันเตา ดีเซล และ LPG ครบ 12 เดือนของปีรายงาน
ใบแจ้งค่าไฟฟ้าและใบรับรองไฟฟ้า การใช้ไฟฟ้ารายเดือน ผู้จำหน่าย และค่าการปล่อยตามแหล่งผลิต (ถ้ามี) ใช้ตรวจข้อมูลการปล่อยจากไฟฟ้า ใบแจ้งหนี้จากการไฟฟ้าหรือผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชน ทั้งนี้ CBAM ไม่คิดราคาการปล่อยทางอ้อมของเหล็กและอะลูมิเนียม (ภาคผนวก II)
บันทึกการรับวัตถุดิบ น้ำหนัก องค์ประกอบ และปริมาณคาร์บอนของแร่เหล็ก หินปูน บอกไซต์ ฯลฯ จำเป็นสำหรับวิธีสมดุลมวลและการติดตามสารตั้งต้น บันทึกเศษเหล็ก เหล็กแท่ง และเหล็กลวดที่ซื้อ แยกตามผู้จัดหาและประเทศผลิต
ผลวิเคราะห์ห้องปฏิบัติการ ผลวิเคราะห์ทางเคมีของเชื้อเพลิงและวัตถุดิบในงวดรายงาน ใช้ยืนยันค่าการปล่อยเทียบกับองค์ประกอบจริง ผลจากห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองระบบงาน พร้อมวันที่เก็บตัวอย่าง
บันทึกการผลิต ตันที่ผลิตต่อประเภทสินค้า ต่อเส้นทางการผลิต ต่องวดรายงาน เป็นฐานคำนวณการปล่อยฝังตัวจำเพาะต่อตัน จัดกลุ่มตามรหัส CN 8 หลักของสหภาพยุโรป ไม่ใช่พิกัดศุลกากรไทย
บันทึกการสอบเทียบเครื่องมือ ใบรับรองการสอบเทียบมาตรวัดอัตราไหล เครื่องชั่ง และเครื่องวิเคราะห์ ยืนยันความแม่นยำและการสอบกลับได้ของการวัด ใบรับรองที่ลงวันที่ภายในงวดรายงาน
ข้อมูลสารตั้งต้นจากผู้จัดหา การปล่อยฝังตัวจำเพาะที่ผ่านการทวนสอบของสารตั้งต้นแต่ละรายการ จำเป็นเมื่อสินค้าที่ส่งออกใช้สินค้า CBAM เป็นวัตถุดิบ ขอรายงานการทวนสอบจากโรงงานผู้ผลิตเหล็กลวดหรือเหล็กแท่งที่ซื้อ
เอกสารราคาคาร์บอน ใบประเมินภาษี บันทึกทะเบียน ETS หรือใบแจ้งหนี้ต้นทุนคาร์บอนที่จ่าย สนับสนุนคำขอหักลดตามมาตรา 9 หลักฐานภาษีสรรพสามิตส่วนราคาคาร์บอนของดีเซล น้ำมันเตา หรือ LPG ที่เผาในโรงงาน (ยังหักลดไม่ได้ ณ 4 พ.ย. 2569)
รายงานการทวนสอบครั้งก่อน (ถ้ามี) ผลการทวนสอบงวดก่อน ข้อค้นพบที่มีสาระสำคัญ และการแก้ไข เป็นฐานสำหรับการตรวจความสอดคล้อง รอบแรกปกติไม่มี เพราะรายงานการทวนสอบออกในระบบทะเบียนตั้งแต่ ม.ค. 2570

รายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผู้ประกอบกิจการ (operator's emissions report) และรายงานสรุปการปล่อย 16 รายการข้อมูล (summary emissions report) ต้องจัดทำเป็นภาษาอังกฤษ (มาตรา 10(4) ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547) และพิกัดภูมิศาสตร์ของสถานประกอบการต้องมีทศนิยม 6 ตำแหน่ง

ใบแจ้งหนี้และบันทึกภาษาไทยควรมีคำอธิบายภาษาอังกฤษสำหรับรายการหลัก เพื่อลดเวลาที่ผู้ทวนสอบใช้ในพื้นที่

ราคาคาร์บอนที่มีผลบังคับใช้ในไทยคือส่วนราคาคาร์บอน 200 บาทต่อ tCO2e ในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน ตั้งแต่ 23 เมษายน 2568 (ประกาศกรมสรรพสามิตในราชกิจจานุเบกษา 22 เมษายน 2568) ซึ่งไม่ครอบคลุมก๊าซธรรมชาติและถ่านหิน

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดภายใต้มาตรา 9 รวมถึงไทย และระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง รายละเอียดอยู่ที่การหักลดราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศที่สาม


การตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการ CBAM ใช้เวลานานเท่าใด

การตรวจประเมินสถานประกอบการที่ผลิตสินค้าชนิดเดียวด้วยเส้นทางการผลิตไม่ซับซ้อน เช่น เตาเผาปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ หรือเตาอาร์กไฟฟ้าที่ผลิตเหล็กเกรดเดียว โดยทั่วไปใช้ 2 ถึง 3 วันในพื้นที่

สถานประกอบการซับซ้อนที่มีหลายเส้นทางการผลิต สารตั้งต้นจากโรงงานอื่น หรือผลิตสินค้าหลายภาคส่วนพร้อมกัน ใช้ 5 ถึง 10 วันในพื้นที่ บวกการตรวจเอกสารทางไกลก่อนและหลังการเข้าพื้นที่ ตัวเลขทั้งหมดในส่วนนี้เป็นประมาณการของตลาด ไม่ใช่ข้อกำหนดในกฎหมาย

รอบการทวนสอบทั้งหมดตั้งแต่ว่าจ้างผู้ทวนสอบจนได้รายงานฉบับสุดท้ายใช้ 6 ถึง 12 สัปดาห์สำหรับสถานประกอบการส่วนใหญ่ ตารางด้านล่างแบ่งรอบนี้เป็น 4 ขั้นตอน

ขั้นตอน ระยะเวลาโดยประมาณ
ส่งเอกสารและผู้ทวนสอบตรวจเอกสารทางไกล 1 ถึง 2 สัปดาห์
ตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการ 2 ถึง 10 วัน
ผู้ทวนสอบร่างข้อค้นพบและขอคำชี้แจง 2 ถึง 4 สัปดาห์
ผู้ผลิตตอบข้อค้นพบและผู้ทวนสอบออกรายงานฉบับสุดท้าย 1 ถึง 2 สัปดาห์

ผู้ผลิตไทยที่ขายให้ผู้ซื้อหลายรายในสหภาพยุโรปทำการทวนสอบเพียงรอบเดียวต่อสถานประกอบการ ข้อมูลที่อัปโหลดและผ่านการทวนสอบในส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM (operator portal) แบ่งปันได้กับผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (authorised CBAM declarant) ทุกรายที่ซื้อจากสถานประกอบการนั้น

การลงทะเบียนในส่วน O3CI เป็นทางเลือกและมีอายุห้าปี (มาตรา 10) ผู้นำเข้าต้องแจ้งหมายเลข EORI ให้ผู้ผลิตก่อนจึงจะดึงข้อมูลได้ ผู้ผลิตที่ไม่ลงทะเบียนต้องส่งรายงานชุดเดียวกันให้ผู้ซื้อแต่ละรายโดยตรง


จะเกิดอะไรขึ้นหากการทวนสอบไม่ผ่าน

การทวนสอบที่ไม่ผ่านให้ผลอย่างเป็นทางการ 2 แบบ และความแตกต่างนี้มีผลต่อการวางแผนของผู้ส่งออก

รายงานการทวนสอบแบบมีเงื่อนไข (qualified verification report) ออกเมื่อผู้ทวนสอบพบความคลาดเคลื่อนที่มีสาระสำคัญแต่อยู่ในขอบเขตจำกัด รายงานจะระบุข้อผิดพลาดแต่ละรายการ และผู้ผลิตแก้ไขข้อมูลต้นทางได้

ผู้นำเข้ายังใช้รายงานที่แก้ไขแล้วในแบบแสดงรายการ CBAM ได้ หากยังไม่เลยกำหนด 30 กันยายน 2570 และผู้นำเข้ายอมรับตัวเลขที่แก้ไข

รายงานการทวนสอบแบบไม่ผ่าน (adverse verification report) ออกเมื่อข้อมูลที่แจ้งพิสูจน์ไม่ได้ แผนการติดตามตรวจสอบมีช่องว่างพื้นฐาน หรือขอบเขตระบบขาดมากจนยืนยันการปล่อยฝังตัวจำเพาะที่เชื่อถือได้ไม่ได้

ในกรณีนี้ ผู้นำเข้าไม่มีข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบ และต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงทั้งหมดสำหรับสินค้าของสถานประกอบการนั้น ซึ่งมีส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 ในปี 2569 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571

การต้องกลับไปใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงมีต้นทุนสูง เหล็กแท่งแบน (slab) จากจีน รหัส CN 7207 12 10 มีต้นทุน 177.48 ยูโรต่อตันสินค้าสำหรับการนำเข้าปี 2569 ที่ราคา 82.32 ยูโร: ค่ามาตรฐานอ้างอิง 3.169 tCO2e กลายเป็น 3.4859 เมื่อบวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 แล้วหักด้วย 0.975 × ค่าเบนช์มาร์ก 1.364

ผู้ผลิตที่ส่ง 100,000 ตันต่อปีจะมีต้นทุนบนเส้นทางค่ามาตรฐานอ้างอิงประมาณ 17.75 ล้านยูโรต่อปี (100,000 × 177.48 ยูโร) และต้นทุนนี้ย้อนกลับมาหาผู้ผลิตในรูปราคาซื้อที่ต่ำลง

ผู้ผลิตไทยที่ส่งเหล็กแผ่นรีดร้อน รหัส CN 7208 10 00 จำนวน 10,000 ตันต่อปี มีต้นทุนบนเส้นทางเดียวกันประมาณ 1.68 ล้านยูโรในปี 2569 (10,000 × 168.08 ยูโร) และประมาณ 2.00 ล้านยูโรในปี 2571 (10,000 × 200.14 ยูโร ที่ราคาคงที่ 82.32 ยูโร)

ตัวเลขปี 2571 เป็นค่าประมาณ เพราะอารัมภบท ข้อ 10 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ระบุว่าคาดว่าจะมีการปรับปรุงค่าเบนช์มาร์กสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2570

ผลประหยัดจากข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบขึ้นกับการปล่อยที่ทวนสอบแล้วของโรงงานเอง และขึ้นกับเส้นทางค่าจริง ซึ่งหักค่าเบนช์มาร์ก Column A บวกสิทธิแบบให้เปล่าที่ฝังอยู่ในสารตั้งต้น

ค่าความเข้มข้นการปล่อยโดยประมาณ 1.8 ถึง 2.1 tCO2e ต่อตันของเหล็กเส้นทาง BF-BOF ใช้เป็นเพียงข้อมูลประกอบ ไม่ใช่ค่ามาตรฐานอ้างอิง ค่าเบนช์มาร์ก หรือค่าที่ทวนสอบแล้ว จึงไม่นำมาคิดราคาในหน้านี้

การทวนสอบที่ไม่ผ่านไม่ใช่ผลถาวร ผู้ผลิตที่ไม่ผ่านรอบแรกปรับปรุงระบบติดตามตรวจสอบ จัดทำแผนใหม่ และขอทวนสอบใหม่สำหรับปีรายงานถัดไปได้

ข้อมูลปี 2569 ที่ผ่านการทวนสอบภายในเดือนกันยายน 2570 เป็นฐานข้อมูลชุดแรก ข้อมูลปี 2570 ต้องผ่านการทวนสอบสำหรับแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีที่ครบกำหนด 30 กันยายน 2571


ควรเริ่มเมื่อใด: กำหนดเวลาการทวนสอบสำหรับปีรายงาน 2569

ผู้ทวนสอบลงทะเบียนในระบบทะเบียน CBAM ได้ตั้งแต่ 1 กันยายน 2569 และแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีฉบับแรกสำหรับปี 2569 ครบกำหนด 30 กันยายน 2570 ห่างกัน 13 เดือน

ข้อจำกัดสำคัญคือจำนวนผู้ทวนสอบ ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 มีหน่วยทวนสอบที่มีหลักฐานการรับรองระบบงาน 7 ราย รายชื่อของคณะกรรมาธิการยุโรปยังไม่เผยแพร่ และรายงานการทวนสอบออกในระบบทะเบียนตั้งแต่มกราคม 2570

เมื่อรอบการทวนสอบใช้ 6 ถึง 12 สัปดาห์ ผู้ผลิตที่ยังไม่ติดต่อหน่วยทวนสอบภายในสิ้นปี 2569 เสี่ยงที่จะได้รายงานการทวนสอบไม่ทันกำหนด 30 กันยายน 2570

ระเบียบ (EU) 2023/956 ไม่มีข้อยกเว้นเหตุสุดวิสัย (force majeure) ไม่มีการผ่อนผันโดยสุจริต และไม่มีข้อยกเว้นเมื่อผู้ทวนสอบมีไม่พอ

รายการตรวจสอบก่อนว่าจ้างผู้ทวนสอบมี 10 ข้อดังนี้

  • ยืนยันว่าสินค้าอยู่ในภาคผนวก I ของ CBAM (เหล็กและเหล็กกล้า ซีเมนต์ อะลูมิเนียม ปุ๋ย ไฟฟ้า หรือไฮโดรเจน) และระบุรหัส CN ที่เกี่ยวข้อง
  • ตรวจว่าใช้รหัส CN 8 หลักของสหภาพยุโรป ไม่ใช่พิกัดศุลกากรไทย ซึ่งตรงกันเฉพาะ 6 หลักแรก (HS)
  • จัดทำรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผู้ประกอบกิจการและรายงานสรุป ตามโครงสร้างในภาคผนวก IV ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 เป็นภาษาอังกฤษ (แบบฟอร์ม Communication Template แบบสมัครใจของระยะเปลี่ยนผ่านใช้ไม่ได้แล้ว)
  • ระบุเส้นทางการผลิตที่ใช้ (BF-BOF, EAF, ซีเมนต์แบบกระบวนการแห้ง, อะลูมิเนียม Hall-Héroult, ปุ๋ย Haber-Bosch, ไฮโดรเจนจากกระบวนการ steam methane reforming)
  • จัดทำแผนการติดตามตรวจสอบที่กำหนดขอบเขตระบบ แหล่งข้อมูล และวิธีคำนวณไว้ชัดเจน
  • รวบรวมบันทึกเชื้อเพลิง ไฟฟ้า และวัตถุดิบอย่างน้อย 12 เดือนของงวดรายงาน
  • ระบุสารตั้งต้นและขอข้อมูลการปล่อยฝังตัวจำเพาะจากผู้จัดหา
  • ตรวจว่าเครื่องมือวัด (มาตรวัดอัตราไหล เครื่องชั่ง เครื่องวิเคราะห์) มีใบรับรองการสอบเทียบที่ลงวันที่ภายในงวดรายงาน
  • เลือกผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงานสำหรับ CBAM จากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของสหภาพยุโรปตาม EN ISO/IEC 17029:2019 ยืนยันการลงทะเบียนในระบบทะเบียน CBAM และยืนยันว่าขอบเขตครอบคลุมกลุ่มกิจกรรมของสินค้า
  • อ่านคู่มือแนวทางการรายงาน CBAM ของ อบก. สำหรับ 4 อุตสาหกรรม (ไฟฟ้า ซีเมนต์ เหล็กและเหล็กกล้า อะลูมิเนียม) เทียบกับเอกสารแนวทาง 10 ฉบับของคณะกรรมาธิการยุโรปที่ออกเมื่อ 14 สิงหาคม 2569

การทวนสอบ CBAM อยู่ตรงไหนในภาพรวมการปฏิบัติตาม CBAM ของผู้ส่งออกไทย

การตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่ข้อมูลที่เชื่อมการผลิตในไทยกับแบบแสดงรายการ CBAM ของผู้นำเข้าในสหภาพยุโรป

ผู้ผลิตที่ส่งข้อมูลการปล่อยจริงซึ่งทวนสอบแล้วทางส่วน O3CI ได้เปรียบโดยตรง: ผู้ซื้อจ่ายต้นทุน CBAM ต่ำลง ผู้ผลิตรักษาความสามารถในการแข่งขันด้านราคาได้ และพร้อมรับตัวประกอบ CBAM ที่ลดลงต่อเนื่องจนถึงปี 2577

ค่าทวนสอบ 5,000 ถึง 50,000 ยูโรต่อสถานประกอบการต่อรอบเป็นการลงทุนคงที่เพื่อการปฏิบัติตามกฎหมาย ซึ่งคืนทุนจากส่วนปรับเพิ่มที่หลีกเลี่ยงได้ในทุกตันที่ส่งออก

ปูนเม็ดสีเทาจากตุรกีที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงมีต้นทุน 74.22 ยูโรต่อตันสินค้าสำหรับการนำเข้าปี 2569 (1.551 tCO2e ต่อตันเมื่อบวกส่วนปรับเพิ่ม หักด้วย 0.975 × ค่าเบนช์มาร์ก 0.666 ที่ 82.32 ยูโร) ค่าทวนสอบในช่วงข้างต้นจึงน้อยเมื่อเทียบกับต้นทุนของปูนเม็ดเพียงไม่กี่พันตัน

ตัวเลข 0.88 tCO2 ต่อตันปูนเม็ดสีเทาที่สมาคมซีเมนต์ตุรกี Türkçimento รายงาน เป็นตัวเลขของสมาคม ไม่ใช่ค่าจริงที่ทวนสอบแล้ว จึงไม่นำมาคิดราคา

สำหรับผู้ผลิตไทย ค่าธรรมเนียมสูงสุด 50,000 ยูโรเท่ากับต้นทุนเฉพาะส่วนปรับเพิ่มของเหล็กแผ่นรีดร้อน รหัส CN 7208 10 00 ประมาณ 3,160 ตันในปี 2569 (15.81 ยูโรต่อตัน) และประมาณ 1,050 ตันตั้งแต่ปี 2571 (47.42 ยูโรต่อตัน)

การคืนทุนจริงขึ้นกับการปล่อยที่ทวนสอบแล้วของสถานประกอบการ ข้อมูลที่ต้องเก็บก่อนผู้ทวนสอบมาถึงอยู่ในหน้าข้อมูล CBAM ที่ผู้ส่งออกไทยต้องเตรียม ซึ่งครอบคลุมข้อมูล 16 รายการของรายงานสรุปการปล่อย วิธีติดตามตรวจสอบ และเอกสารราคาคาร์บอนสำหรับมาตรา 9

ต้นทุนรายสินค้าของเหล็กไทยอยู่ที่ CBAM กับผู้ส่งออกเหล็กไทย และตารางค่าของไทยทุกรหัสอยู่ที่ ค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM สำหรับผู้ส่งออก


ผู้ส่งออกไทยทุกรายต้องทำการทวนสอบ CBAM หรือไม่

การทวนสอบ CBAM บังคับเฉพาะผู้ผลิตที่ต้องการให้ผู้นำเข้าใช้ข้อมูลการปล่อยฝังตัวจริงที่ผ่านการทวนสอบแทนค่ามาตรฐานอ้างอิง (มาตรา 8(1) ของระเบียบ (EU) 2023/956) ผู้ผลิตที่ยอมให้ผู้ซื้อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงไม่ต้องทวนสอบ

ในทางปฏิบัติ ค่ามาตรฐานอ้างอิงมีส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 บนค่าในภาคผนวก I (ปุ๋ยร้อยละ 1)

ส่วนปรับเพิ่มนี้เพิ่มต้นทุน CBAM ของผู้นำเข้า ซึ่งมักถูกส่งกลับมาเป็นราคาซื้อที่ต่ำลง ผู้ผลิตที่มีการปล่อยจริงต่ำกว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงจึงมีแรงจูงใจทางการเงินโดยตรงที่จะทวนสอบ

ผู้ผลิตไทยใช้ผู้ทวนสอบในไทยแทนผู้ทวนสอบจากยุโรปได้หรือไม่

สถานประกอบการในไทยใช้ผู้ทวนสอบที่ตั้งอยู่ในประเทศใดก็ได้ หากผู้ทวนสอบนั้นได้รับการรับรองระบบงานสำหรับ CBAM จากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป ตามระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551 และ EN ISO/IEC 17029:2019

หน่วยรับรองระบบงานในไทย อินเดีย จีน ตุรกี และเกาหลีใต้รับรองระบบงานผู้ทวนสอบ CBAM ไม่ได้ ผู้ทวนสอบในไทยจึงต้องยื่นคำขอต่อ 1 ใน 7 หน่วยงานของสหภาพยุโรปที่รับผู้สมัครจากนอกสหภาพยุโรป

ผู้ทวนสอบยังต้องลงทะเบียนในระบบทะเบียน CBAM ซึ่งเปิดให้ผู้ทวนสอบตั้งแต่ 1 กันยายน 2569 ไม่ว่าจะตั้งอยู่ที่ใด

หากหาผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงานไม่ทันกำหนด จะเกิดอะไรขึ้น

หากผู้นำเข้าไม่ได้รับรายงานการทวนสอบก่อนกำหนด 30 กันยายน 2570 เพราะไม่มีผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงานสำหรับประเทศหรือสถานประกอบการนั้น ผู้นำเข้าต้องใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงสำหรับสินค้าของสถานประกอบการนั้นในแบบแสดงรายการ

ระเบียบ (EU) 2023/956 ไม่มีข้อยกเว้นเหตุสุดวิสัย ไม่มีการผ่อนผันโดยสุจริต และไม่มีการขยายกำหนดเวลาสำหรับกรณีนี้ ผู้นำเข้าต้องรับภาระส่วนปรับเพิ่มและต้นทุนที่ตามมา ส่วนผู้ส่งออกได้รับผลทางการค้าเมื่อผู้นำเข้าต่อรองให้ราคาซื้อต่ำลงเพื่อชดเชยต้นทุนนั้น

ผ่านการทวนสอบแล้ว ต้นทุนคาร์บอนจะเป็นศูนย์หรือไม่

การผ่านการทวนสอบไม่ได้ทำให้ต้นทุน CBAM หายไป แต่ทำให้ผู้นำเข้าใช้การปล่อยฝังตัวจำเพาะจริงแทนค่ามาตรฐานอ้างอิงได้ หากการปล่อยจริงต่ำกว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงที่บวกส่วนปรับเพิ่ม การทวนสอบจึงช่วยลดต้นทุน

ผลประหยัดขึ้นกับส่วนต่างและค่าเบนช์มาร์กที่หักในแต่ละเส้นทาง

ผู้นำเข้ายังต้องจ่ายตามราคาใบรับรอง CBAM (ราคาทางการไตรมาส 3 ปี 2569 คือ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e) สำหรับการปล่อยที่ทวนสอบแล้วส่วนที่เหลือหลังการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า

ภาระจะเป็นศูนย์เฉพาะเมื่อการปล่อยที่ทวนสอบแล้วไม่เกินการปรับลดนั้น หรือเมื่อราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงในประเทศผู้ผลิตได้รับการรับรองตามมาตรา 9 ซึ่ง ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีประเทศใดได้รับ

ค่ามาตรฐานอ้างอิงสูงกว่าการปล่อยจริงเสมอหรือไม่

ไม่เสมอไป ค่ามาตรฐานอ้างอิงเป็นค่าระดับประเทศต่อรหัส CN ที่บวกส่วนปรับเพิ่ม ผู้ผลิตจำนวนมากมีการปล่อยจริงต่ำกว่า แต่สถานประกอบการที่มีประสิทธิภาพต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศอาจปล่อยสูงกว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงได้

นอกจากนี้ ทั้งสองเส้นทางยังหักค่าเบนช์มาร์กต่างกัน เส้นทางค่ามาตรฐานอ้างอิงหัก Column B ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ส่วนเส้นทางค่าจริงหัก Column A บวกสิทธิแบบให้เปล่าที่ฝังในสารตั้งต้น

เส้นทางใดถูกกว่าจึงขึ้นกับสินค้าและสถานประกอบการ ผู้ส่งออกและผู้ซื้อควรคำนวณทั้งสองเส้นทางก่อนตัดสินใจ

ภาษีสรรพสามิตน้ำมันที่มีราคาคาร์บอน 200 บาทช่วยลดใบรับรอง CBAM ได้หรือไม่

ไม่ได้ ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดภายใต้มาตรา 9 รวมถึงไทย และระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง

แม้จะได้รับการรับรองในอนาคต ผลต่อสินค้าเหล็กและอะลูมิเนียมก็น้อย เพราะสินค้าสองกลุ่มนี้นับเฉพาะการปล่อยทางตรง (ภาคผนวก II) และส่วนราคาคาร์บอนไม่ครอบคลุมก๊าซธรรมชาติและถ่านหิน มีผลเฉพาะดีเซล น้ำมันเตา หรือ LPG ที่เผาในสถานประกอบการ

อัตราภาษีสรรพสามิตรวมไม่เปลี่ยนเมื่อแยกส่วนราคาคาร์บอนออกมา และยังไม่มีบทบัญญัติใดชี้ขาดว่าส่วนนี้เป็นราคาคาร์บอนที่ “จ่ายจริง” หลังหักการคืนเงินหรือการชดเชยใด ๆ ตามมาตรา 9(1) หรือไม่

ตั้งแต่ปี 2570 คณะกรรมาธิการยุโรปอาจกำหนดราคาคาร์บอนอ้างอิงรายปีของแต่ละประเทศ (มาตรา 9(4)) ซึ่งยังไม่มีสำหรับไทย

หน่วยงานไทยใดให้ข้อมูลเรื่องการทวนสอบ CBAM

กรมการค้าต่างประเทศ (คต.) เตือนผู้ส่งออกเมื่อ 28 เมษายน 2569 ว่าข้อมูลการผลิตจริงต้องได้รับการทวนสอบจาก “หน่วยงานที่ EU รับรอง” แต่ไม่ได้ระบุรายชื่อหรือวิธีรับรองระบบงาน (ตามรายงานของฐานเศรษฐกิจที่อ้างคำแถลงของกรม)

อบก. เผยแพร่คู่มือแนวทางการรายงาน CBAM ฟรีสำหรับ 4 อุตสาหกรรม ซึ่งอธิบายบทบาทของผู้ทวนสอบ

ที่ประชุมคณะกรรมาธิการร่วมไทยและสหภาพยุโรป ครั้งที่ 2 วันที่ 29 กันยายน 2569 ตกลงกระชับความร่วมมือด้านราคาคาร์บอนเพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับ CBAM

ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่พบเงินอุดหนุนหรือศูนย์ช่วยเหลือเฉพาะ CBAM ของไทย ภาพรวมอยู่ที่ CBAM กับประเทศไทย

ท่านขอให้ cbamguide.com แนะนำผู้ให้บริการด้านการคำนวณหรือการทวนสอบได้ฟรีที่ศูนย์ช่วยเหลือ CBAM ผู้ให้บริการอาจจ่ายค่าแนะนำให้ cbamguide.com แต่ค่านี้ไม่มีผลต่อการคัดเลือก


แหล่งข้อมูล: ระเบียบ (EU) 2023/956 · ระเบียบ (EU) 2025/2083 (Omnibus) · ระเบียบการบังคับใช้ 2025/2621 · ข้อมูล EU ETS ผ่าน EEX ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย