ค่ามาตรฐานอ้างอิง (default value) ของมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM) ทำให้เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย (รหัส CN 7208 10 00) มีต้นทุนใบรับรอง CBAM 168.08 ยูโรต่อตันสินค้าในปี 2569 (ค.ศ. 2026)
ตัวเลขนี้คำนวณจากราคาใบรับรอง CBAM ไตรมาส 3 ปี 2569 ที่ 82.32 ยูโรต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) สำหรับสินค้าที่นำเข้าในปีนั้น
ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทยสำหรับสินค้านี้คือ 1.92 tCO2e ต่อตัน ต่ำกว่าของตุรกี (2.428) และเวียดนาม (2.35) แต่ต้นทุนของไทยกลับสูงกว่า เพราะแถวของไทยระบุเส้นทางเตาอาร์กไฟฟ้า (route E) ซึ่งมีค่าเบนช์มาร์ก CBAM (CBAM benchmark) เพียง 0.072 การปรับลดจึงแทบไม่เกิดผล
เหล็กแผ่นรีดร้อนจากตุรกี (รหัส CN 7208) มีค่ามาตรฐานอ้างอิง 2.428 หรือ 2.6708 เมื่อบวกส่วนปรับเพิ่ม (mark-up) ร้อยละ 10 ของปี 2569 คิดเป็นต้นทุน 109.90 ยูโรต่อตันสินค้า ส่วนเวียดนามอยู่ที่ 102.84 ยูโร (คำนวณเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569)
ผู้ส่งออกในหกภาคส่วน ได้แก่ เหล็กและเหล็กกล้า ซีเมนต์ อะลูมิเนียม ปุ๋ย ไฟฟ้า และไฮโดรเจน เผชิญช่องว่างระหว่างค่ามาตรฐานอ้างอิงกับการปล่อยจริง ส่วนปรับเพิ่มสูงขึ้นจากร้อยละ 10 ในปี 2569 เป็นร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 ตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 (Implementing Regulation)
ข้อมูลการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบ (verification) ตัดทั้งส่วนปรับเพิ่มและส่วนที่เกินการปล่อยจริงออก หน้านี้อธิบายวิธีกำหนดค่ามาตรฐานอ้างอิง เหตุที่สินค้าไทยเสียเปรียบ ต้นทุนรายสินค้า และขั้นตอนเปลี่ยนไปใช้ข้อมูลจริง
ค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM มีความหมายอย่างไรต่อผู้ส่งออกไทย
ค่ามาตรฐานอ้างอิงคือค่าความเข้มข้นการปล่อยที่คณะกรรมาธิการยุโรปกำหนดรายประเทศและรายรหัส CN ให้ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปใช้ เมื่อไม่ได้รับข้อมูลการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบจากสถานประกอบการ (installation) ที่ผลิตสินค้า
นิยามอยู่ในมาตรา 3(27) ของระเบียบ (EU) 2023/956 ของรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป ลงวันที่ 10 พฤษภาคม 2566 ว่าด้วยการจัดตั้งมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Regulation (EU) 2023/956)
วิธีคำนวณเป็นไปตามมาตรา 7(7) ส่วนค่ารายประเทศอยู่ในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ค่าเหล่านี้กำหนดจากความเข้มข้นการปล่อยเฉลี่ยของประเทศผู้ส่งออก แล้วบวกส่วนปรับเพิ่ม (ภาคผนวก IV ข้อ 4.1) ส่วนปรับเพิ่มมีไว้เพื่อกดดันให้ผู้ส่งออกส่งข้อมูลจริง
อัตราส่วนปรับเพิ่มรายปีสรุปไว้ในตารางด้านล่าง
| ปี | ส่วนปรับเพิ่มบนค่ามาตรฐานอ้างอิง | ใช้กับ |
|---|---|---|
| 2569 (2026) | +10% | เหล็กและเหล็กกล้า ซีเมนต์ อะลูมิเนียม ไฮโดรเจน |
| 2570 (2027) | +20% | เหล็กและเหล็กกล้า ซีเมนต์ อะลูมิเนียม ไฮโดรเจน |
| ตั้งแต่ 2571 (2028) | +30% | เหล็กและเหล็กกล้า ซีเมนต์ อะลูมิเนียม ไฮโดรเจน |
| ตั้งแต่ 2569 (2026) | +1% เท่านั้น | ปุ๋ย (ความอ่อนไหวของราคาสินค้าเกษตร) |
ภาคผนวกที่กำหนดค่าเหล่านี้ได้รับการแก้ไขในช่วงกลางปี 2569 ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 รับรองเมื่อ 20 กรกฎาคม 2569 และประกาศใน Official Journal ของสหภาพยุโรปเมื่อ 31 กรกฎาคม 2569
ฉบับแก้ไขนี้แก้ตัวเลขและรหัสสินค้าที่ผิดในภาคผนวก I และ IV ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 โดยมีผลย้อนหลังตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 ผู้นำเข้าที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงจึงต้องใช้ค่าที่แก้ไขแล้วสำหรับสินค้าที่นำเข้าตลอดปี 2569
ฉบับแก้ไขไม่เปลี่ยนวิธีคำนวณ ศุลกากรฟินแลนด์ออกประกาศระดับชาติเรื่องนี้เมื่อ 3 สิงหาคม 2569 รายละเอียดของสิ่งที่เปลี่ยนอยู่ในข่าวการแก้ไขค่ามาตรฐานอ้างอิงโดย IR 2026/1740 (ภาษาอังกฤษ)
DG TAXUD เผยแพร่ไฟล์ Excel “Default values definitive period” ฉบับแก้ไขบนหน้ากฎหมายและแนวทาง CBAM เมื่อ 10 สิงหาคม 2569 และแจ้งว่าฉบับรวมของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 จะตามมา
บทวิเคราะห์ Stainless Espresso บน steelnews.biz เมื่อ 13 สิงหาคม 2569 พบว่าการแก้ไขตัวเลขที่เป็นสาระจริงทั้ง 46 รายการทำให้ค่ามาตรฐานอ้างอิงลดลงทุกรายการ ค่าที่เพิ่มขึ้นจริงมีเฉพาะค่าสารตั้งต้น (precursor) อะลูมิเนียมในภาคผนวก IV ซึ่งเพิ่มราวร้อยละ 47.5
ผู้ซื้อในสหภาพยุโรปที่ตั้งสำรองต้นทุนปี 2569 ตามตัวเลขเดือนมกราคมจึงน่าจะตั้งสำรองไว้สูงเกินจริง ค่าที่ต่ำลงทำให้ส่วนต่างที่โครงการทวนสอบจะช่วยประหยัดได้แคบลง แต่ค่าสารตั้งต้นอะลูมิเนียมที่สูงขึ้นทำให้ข้อมูลจริงมีค่ามากขึ้นสำหรับสินค้ากลุ่มนั้น
ตัวเลขทั้งหมดอยู่ในข่าวไฟล์ Excel ค่ามาตรฐานอ้างอิงฉบับแก้ไข (ภาษาอังกฤษ)
ผู้ผลิตนอกสหภาพยุโรปไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายภายใต้ระเบียบ (EU) 2023/956 หน้าที่ซื้อและส่งมอบใบรับรอง CBAM (CBAM certificate) เป็นของผู้นำเข้า ซึ่งก็คือผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (authorised CBAM declarant) ตามมาตรา 3(17)
ในทางการค้า ผู้นำเข้าส่งต้นทุนส่วนเพิ่มกลับมายังผู้ส่งออกผ่านราคาซื้อที่ต่ำลงหรือการเปลี่ยนผู้จัดหา คู่มือ EU CBAM อธิบายห่วงโซ่ต้นทุนนี้ตั้งแต่การส่งมอบใบรับรองไปจนถึงราคาของผู้ส่งออก
กรมการค้าต่างประเทศ (คต.) เตือนผู้ส่งออกไทยในหกภาคส่วนเรื่องค่ามาตรฐานอ้างอิง ส่วนปรับเพิ่ม การทวนสอบ และเกณฑ์ 50 ตันต่อปีของผู้นำเข้า เมื่อ 28 เมษายน 2569 (ฐานเศรษฐกิจ 28 เมษายน 2569)
ภาระในปี 2569 ของสินค้าที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงไม่ได้น้อย ตามกฎหมาย ตัวประกอบ CBAM (CBAM factor) คือสัดส่วนของสิทธิแบบให้เปล่าที่ยังคงอยู่ ซึ่งเท่ากับร้อยละ 97.5 ในปี 2569 (มาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC)
การปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า (free allocation adjustment) จึงเป็นปริมาณคงที่ต่อตัน คือ 0.975 × ค่าเบนช์มาร์ก CBAM ของสินค้า (มาตรา 31) การปล่อยทุกตันที่เกินค่าเบนช์มาร์ก รวมทั้งส่วนปรับเพิ่มทั้งหมด จึงต้องจ่ายเต็มราคาตั้งแต่ปี 2569
มีเพียงสินค้าที่ปล่อยเท่ากับค่าเบนช์มาร์กพอดีเท่านั้นที่จ่ายเฉพาะส่วนที่เหลือจากร้อยละ 97.5 สินค้าเหล็กไทยที่แถวระบุ route E มีค่าเบนช์มาร์กต่ำมาก ผู้นำเข้าจึงต้องซื้อใบรับรองเกือบเท่าค่ามาตรฐานอ้างอิงที่บวกส่วนปรับเพิ่มแล้ว
เหล็กแผ่นรีดร้อนของตุรกีที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงมีต้นทุน 109.90 ยูโรต่อตันสำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 และ 201.75 ยูโรสำหรับปี 2573 ซึ่งส่วนปรับเพิ่มเป็นร้อยละ 30 และตัวประกอบ CBAM เหลือร้อยละ 51.5 (ที่ราคาคงที่ 82.32 ยูโร) ตัวเลขของไทยคือ 168.08 และ 202.42 ยูโร
ตัวเลขปี 2573 ใช้ค่าเบนช์มาร์กปัจจุบัน ซึ่งอาจปรับปรุงสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ปี 2570 ตามอารัมภบท ข้อ 10 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620
ต้นทุนจะสูงขึ้นต่อเนื่องจนถึงปี 2577 ซึ่งเป็นปีที่ไม่มีการใช้ตัวประกอบ CBAM อีก ผู้ที่มองว่าปี 2569 มีความเสี่ยงต่ำจึงประเมินต้นทุนต่ำเกินจริง
ทำไมค่ามาตรฐานอ้างอิงจึงทำให้ผู้ผลิตที่มีประสิทธิภาพต้องจ่ายเกินจริง
ค่ามาตรฐานอ้างอิงสะท้อนค่าเฉลี่ยของทั้งประเทศ ไม่ใช่ผลการดำเนินงานของสถานประกอบการแต่ละแห่ง ผู้ผลิตที่มีประสิทธิภาพจึงเสียเปรียบมากที่สุด ส่วนผู้ผลิตที่ปล่อยมากเสียเปรียบน้อยที่สุด
ความเข้มข้นโดยประมาณของเหล็กจากเตาอาร์กไฟฟ้าที่ใช้เศษเหล็ก (EAF) อยู่ที่ราว 0.4 ถึง 0.6 tCO2 ต่อตัน ตัวเลขนี้เป็นบริบทเท่านั้น ไม่ใช่ค่ามาตรฐานอ้างอิง ค่าเบนช์มาร์ก หรือค่าที่ผ่านการทวนสอบ
ค่ามาตรฐานอ้างอิงของตุรกีสำหรับเหล็กกึ่งสำเร็จรูป (รหัส CN 7207 11 14) คือ 2.310 หรือ 2.541 เมื่อบวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 และแถวในภาคผนวก I ระบุเส้นทางเตาถลุงเหล็กและเตาผลิตเหล็กกล้าแบบเป่าออกซิเจน (BF-BOF)
โรงงาน EAF ที่มีประสิทธิภาพในตุรกีจึงถูกประเมินด้วยค่าที่อิงเส้นทาง BF-BOF ไม่ว่าจะปล่อยจริงเท่าใด
ผู้ผลิตสองรายในประเทศเดียวกันที่ใช้เส้นทางเดียวกันได้ค่ามาตรฐานอ้างอิงเท่ากัน แม้รายหนึ่งจะลงทุนในการนำความร้อนกลับมาใช้ การใช้เศษเหล็กแทนวัตถุดิบ หรือการปรับปรุงกระบวนการ มีเพียงการวัดการปล่อยจริงเท่านั้นที่ทำให้พ้นจากการเฉลี่ยแบบบังคับนี้
ข่าวในไทยบางฉบับอธิบายว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงมาจากค่าเฉลี่ยของโรงงานกลุ่มที่ปล่อยสูงสุด (ฐานเศรษฐกิจ 28 เมษายน 2569 อ้างกรมการค้าต่างประเทศ) คำอธิบายนี้ไม่ตรงกับภาคผนวก IV ข้อ 4.1 ซึ่งใช้ความเข้มข้นการปล่อยเฉลี่ยของประเทศผู้ส่งออกแล้วบวกส่วนปรับเพิ่ม
แถวของไทยระบุเส้นทาง EAF แต่ไม่ได้ช่วยลดต้นทุน
ตารางของไทยในภาคผนวก I ระบุเส้นทางการผลิต (production route) E (เหล็กกล้าคาร์บอน เตาอาร์กไฟฟ้าที่ใช้เศษเหล็ก) ใน 103 แถว และ H (เหล็กกล้าผสมต่ำ เตาอาร์กไฟฟ้าที่ใช้เศษเหล็ก) ใน 32 แถว
แถวอะลูมิเนียมของไทยระบุ route L (อะลูมิเนียมทุติยภูมิ) เมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ผู้ส่งออกเลือกเส้นทางเองไม่ได้ ค่าเบนช์มาร์กมาจากเส้นทางที่ระบุในแถวของประเทศ (ภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ข้อ 5.1)
ค่าเบนช์มาร์กสำหรับกรณีใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง (Column B) ของ route E สำหรับรหัส CN 7208 มีเพียง 0.072 tCO2e ต่อตัน (แถว route E อื่นของไทยอยู่ระหว่าง 0.027 ถึง 0.331) การปรับลดจึงเหลือ 0.0702 ต่อตัน ขณะที่ตุรกี เวียดนาม และไต้หวันซึ่งแถวระบุ route C (BF-BOF) ได้ปรับลดจากค่าเบนช์มาร์ก 1.370 สำหรับรหัส CN 7208
ตารางด้านล่างเปรียบเทียบเหล็กแผ่นรีดร้อน รหัส CN 7208 10 00 ที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงจากเจ็ดประเทศ (ราคา 82.32 ยูโร ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 และ 2025/2620 คำนวณเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569)
| ประเทศต้นทาง | ค่ามาตรฐานอ้างอิง (tCO2e/t) | เส้นทางในภาคผนวก I | ค่าเบนช์มาร์ก Column B | ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 | ต้นทุนต่อตันสินค้า ปี 2569 | ต้นทุนต่อตันสินค้า ปี 2573 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| เกาหลีใต้ | 2.118 | C | 1.370 | 0.99405 | EUR 81.83 | EUR 168.58 |
| ไต้หวัน | 2.310 | C | 1.370 | 1.20525 | EUR 99.22 | EUR 189.13 |
| เวียดนาม | 2.350 | C | 1.370 | 1.24925 | EUR 102.84 | EUR 193.41 |
| ตุรกี | 2.428 | C | 1.370 | 1.33505 | EUR 109.90 | EUR 201.75 |
| ไทย | 1.920 | E | 0.072 | 2.0418 | EUR 168.08 | EUR 202.42 |
| จีน | 3.187 | C | 1.370 | 2.16995 | EUR 178.63 | EUR 282.98 |
| อินเดีย | 4.280 | C | 1.370 | 3.37225 | EUR 277.60 | EUR 399.95 |
ปี 2573 ใช้ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 30 ตัวประกอบ CBAM ร้อยละ 51.5 ราคาคงที่ 82.32 ยูโร และค่าเบนช์มาร์กปัจจุบัน ซึ่งอาจปรับปรุงสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ปี 2570
ไทยมีค่ามาตรฐานอ้างอิงต่ำที่สุดในกลุ่มนี้ แต่มีต้นทุนปี 2569 สูงเป็นอันดับสามรองจากอินเดียและจีน
ช่องว่างระหว่างไทยกับตุรกีแคบลงเหลือ 0.67 ยูโรในปี 2573 เพราะการปรับลดของตุรกีหดตามตัวประกอบ CBAM ขณะที่ของไทยมีน้อยตั้งแต่แรก
สำหรับแถวเหล็กกล้าผสมต่ำที่ระบุ route H ยังไม่มีข้อยุติว่าใช้ค่าเบนช์มาร์ก H หรือค่าที่สูงกว่า (J) หน้านี้จึงไม่ยกตัวอย่างจากแถวเหล่านั้น
การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวจำเพาะ (specific embedded emissions) ที่ผ่านการทวนสอบ ในหน่วย tCO2e ต่อตันสินค้า แทนที่ค่ามาตรฐานอ้างอิงทั้งหมดโดยไม่มีส่วนปรับเพิ่ม ผู้นำเข้าส่งมอบใบรับรองตามตัวเลขที่ต่ำกว่า และต้นทุนที่ลดลงสะท้อนในเงื่อนไขการค้ากับผู้ซื้อ
ตัวอย่างการคำนวณ: เหล็กแผ่นรีดร้อนจากตุรกีและจากไทย
เส้นทางค่ามาตรฐานอ้างอิงคำนวณได้ล่วงหน้า แต่เส้นทางข้อมูลจริงคำนวณได้จากข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบของโรงงานเท่านั้น
สมมติว่าผู้ส่งออกเหล็กแผ่นรีดร้อน (รหัส CN 7208) ส่งสินค้าให้ผู้ซื้อในสหภาพยุโรปซึ่งเป็นผู้ยื่นแบบฯ ภายใต้ระเบียบ (EU) 2023/956 ตารางด้านล่างเปรียบเทียบโรงงาน BF-BOF ในตุรกี แถวค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทย และเส้นทางข้อมูลจริง
| สถานการณ์ | การปล่อยฝังตัวจำเพาะ (tCO2e/t) | การปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า | ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 | ต้นทุนต่อตันสินค้าที่ EUR 82.32 |
|---|---|---|---|---|
| ตุรกี ค่ามาตรฐานอ้างอิง (2.428 บวกส่วนปรับเพิ่ม 10%) | 2.6708 | 0.975 × 1.370 (Column B, route C) = 1.33575 | 1.33505 | EUR 109.90 |
| ไทย ค่ามาตรฐานอ้างอิง (1.92 บวกส่วนปรับเพิ่ม 10%) | 2.112 | 0.975 × 0.072 (Column B, route E) = 0.0702 | 2.0418 | EUR 168.08 |
| ข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบ | ตัวเลขที่ผ่านการทวนสอบของโรงงาน | ค่าเบนช์มาร์ก Column A (0.044 สำหรับรหัส CN 7208) บวกสิทธิแบบให้เปล่าที่ฝังในสารตั้งต้น | ขึ้นกับข้อมูลของโรงงาน | ไม่ได้คำนวณในหน้านี้ |
เส้นทางค่ามาตรฐานอ้างอิงของตุรกีคือ 1.33505 ใบรับรองและ 109.90 ยูโรต่อตันสินค้าสำหรับปี 2569 เพิ่มเป็น 201.75 ยูโรสำหรับปี 2573 ที่ราคาเดิม ของไทยคือ 2.0418 ใบรับรองและ 168.08 ยูโร เพิ่มเป็น 202.42 ยูโร (ค่าเบนช์มาร์กอาจปรับปรุงสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ปี 2570)
เส้นทางข้อมูลจริงย่อเป็นตัวเลขเดียวไม่ได้หากไม่มีข้อมูลของโรงงาน เพราะการหักคือค่าเบนช์มาร์กกระบวนการ Column A บวกสิทธิแบบให้เปล่าที่ฝังในสารตั้งต้น เงินที่ประหยัดได้จากการทวนสอบคือผลต่างของสองเส้นทาง และคำนวณได้จากข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบเท่านั้น
ค่าทวนสอบที่ผู้ให้บริการเสนออยู่ที่ 5,000 ถึง 50,000 ยูโรต่อสถานประกอบการต่อรอบการรายงาน ซึ่งถือว่าน้อยเมื่อเทียบกับต้นทุน 168.08 ยูโรต่อตันสำหรับโรงงานที่ส่งออกหลายพันตันต่อปี
ในปี 2568 สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้าหัวข้อ 7208 จากไทย 80,093 ตัน (Eurostat Comext DS-045409, 2025) ซึ่งเป็นสถิติการค้า ไม่ใช่ปริมาณที่ต้องซื้อใบรับรอง
ราคาที่ใช้คือราคาใบรับรอง CBAM อย่างเป็นทางการไตรมาส 3 ปี 2569 ที่ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e ประกาศเมื่อ 5 ตุลาคม 2569 (ไตรมาส 1: 75.36 ยูโร ไตรมาส 2: 75.28 ยูโร) ตามมาตรา 21(1a) ค่าเบนช์มาร์กมาจากภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ข้อ 5.3
ราคาใบรับรองที่สูงขึ้นทำให้ต้นทุนของทุกตัน CO2e ที่เกินการปรับลดสูงขึ้นตามสัดส่วน และราคาที่ต่ำลงทำให้ต้นทุนลดลง
หลักการเดียวกันนี้ใช้กับค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM ในมุมของผู้นำเข้า ผู้นำเข้าที่ได้รับข้อมูลจริงส่งมอบใบรับรองน้อยลงและได้เปรียบคู่แข่งที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง
ท่านคำนวณประมาณการสำหรับสินค้าและปริมาณของท่านได้ด้วยเครื่องคำนวณ CBAM ซึ่งใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กทางการ (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 และ 2025/2620) ตัวเลขที่ผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี (CBAM declaration) ของผู้นำเข้า
สินค้าไทยรายการใดมีช่องว่างค่ามาตรฐานอ้างอิงมากที่สุด
ในบรรดาสินค้าหลักของไทยในตารางด้านล่าง สินค้าที่มีต้นทุนต่อตันสูงที่สุดเมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงคือน็อต (รหัส CN 7318 16 92) ที่ 397.57 ยูโร และโครงสร้างเหล็ก (รหัส CN 7308 90 98) ที่ 377.15 ยูโรต่อตันสินค้าสำหรับปี 2569
ในปี 2568 สหภาพยุโรปนำเข้าสินค้าในขอบข่าย CBAM จากไทย 474.3 ล้านยูโร หรือ 249,323 ตัน เหล็กและเหล็กกล้า (ตอนที่ 72 และ 73 ไม่รวมสินแร่เหล็ก) คิดเป็น 430.2 ล้านยูโร (Eurostat Comext DS-045409, 2025 ดึงข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569)
หัวข้อที่ใหญ่ที่สุดคือสกรู สลักเกลียว และน็อต (7318) ที่ 119.3 ล้านยูโร ตารางด้านล่างแสดงสินค้าหลักของไทยที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงจากตารางประเทศไทยในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ตามที่แก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 (คำนวณเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569)
| สินค้า (รหัส CN) | มูลค่านำเข้า EU จากไทย ปี 2568 (หัวข้อ 4 หลัก) | ค่ามาตรฐานอ้างอิง (tCO2e/t) | เส้นทาง | ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 | ต้นทุน ปี 2569 | ต้นทุน ปี 2573 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| สกรูและสลักเกลียวหัวหกเหลี่ยม ไม่ใช่สเตนเลส ≥ 800 MPa (7318 15 88) | EUR 119.3 ล้าน (7318) | 2.408 | E | 2.58445 | EUR 212.75 | EUR 254.90 |
| น็อต ไม่ใช่สเตนเลส รูใน ≤ 12 มม. (7318 16 92) | รวมใน 7318 | 4.449 | E | 4.82955 | EUR 397.57 | EUR 473.32 |
| โครงสร้างเหล็กอื่น ๆ (7308 90 98) | EUR 68.6 ล้าน (7308) | 4.290 | E | 4.581525 | EUR 377.15 | EUR 453.12 |
| สเตนเลสรีดเย็น หนา 0.5 ถึง 1 มม. (7219 34 10) | EUR 67.2 ล้าน (7219) | แถวไทยเป็นขีด ใช้ค่าประเทศอื่น 5.02 | ไม่ระบุ (Column B 1.27) | 4.28375 | EUR 352.64 | EUR 485.07 |
| เหล็กแผ่นรีดร้อน (7208 10 00) | EUR 42.8 ล้าน (7208) | 1.920 | E | 2.0418 | EUR 168.08 | EUR 202.42 |
| ลวดเหล็กไม่เคลือบ (7217 10 10) | EUR 33.8 ล้าน (7217) | 1.920 | E | 2.04765 | EUR 168.56 | EUR 202.67 |
| ผลิตภัณฑ์อะลูมิเนียมอื่น ๆ (7616 99 90) | EUR 17.4 ล้าน (7616) | 1.730 | L | 1.7587 | EUR 144.78 | EUR 178.86 |
| อะลูมิเนียมฟอยล์ (7607 11 90) | EUR 10.3 ล้าน (7607) | 1.730 | L | 1.65145 | EUR 135.95 | EUR 174.20 |
มูลค่านำเข้าเป็นของหัวข้อ 4 หลักทั้งหมด (Eurostat Comext DS-045409, 2025) และเป็นสถิติการค้า ไม่ใช่ปริมาณที่ต้องซื้อใบรับรอง ต้นทุนต่อตันสินค้าที่ 82.32 ยูโร ปี 2573 ใช้ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 30 และตัวประกอบ CBAM ร้อยละ 51.5 บนค่าเบนช์มาร์กปัจจุบัน ซึ่งอาจปรับปรุงตั้งแต่ปี 2570
แถวที่เป็นขีด (dash) ทั้ง 40 แถวในตารางของไทยเป็นสินค้าเหล็กทั้งหมด และแถวสเตนเลสรีดแบน 7219 ทุกแถวเป็นขีด หัวข้อที่ใหญ่เป็นอันดับสามของไทยจึงใช้ค่าของกลุ่มประเทศและดินแดนอื่น (Other Countries and Territories)
ไทยไม่มีตารางซีเมนต์ในภาคผนวก I ซีเมนต์จากไทยจึงใช้ค่าประเทศอื่นเช่นกัน แต่สหภาพยุโรปนำเข้าซีเมนต์จากไทยในปี 2568 เพียง 1 ตัน ดูรายละเอียดรายภาคส่วนได้ที่CBAM สำหรับผู้ส่งออกเหล็กไทย และCBAM สำหรับผู้ส่งออกอะลูมิเนียม
ภาคส่วนอื่น: ตัวอย่างจากประเทศคู่แข่ง
ตัวอย่างสินค้าสี่รายการจากสี่ประเทศด้านล่างแสดงว่าต้นทุนตามค่ามาตรฐานอ้างอิงเกิดขึ้นในทุกภาคส่วน
| สินค้า | ประเทศ | ค่ามาตรฐานอ้างอิงภาคผนวก I (tCO2e/t) | บวกส่วนปรับเพิ่มปี 2569 | ต้นทุนปี 2569 ต่อตันสินค้า |
|---|---|---|---|---|
| เหล็กแท่งแบน (slab) (7207 12 10) | จีน | 3.169 | 3.4859 | EUR 177.48 |
| ปูนเม็ดสีเทา (2523 10 00) | ตุรกี | 1.410 | 1.551 | EUR 74.22 |
| แอมโมเนียแอนไฮดรัส (2814 10 00) | อียิปต์ | 2.050 | 2.0705 | EUR 48.28 |
| อะลูมิเนียมปฐมภูมิไม่ขึ้นรูป (7601) | สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ | 1.870 | 2.057 | EUR 55.12 |
ค่ามาตรฐานอ้างอิงจากภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ตามที่แก้ไขโดย (EU) 2026/1740 บวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 (ปุ๋ยร้อยละ 1) ค่าเบนช์มาร์ก Column B ตามลำดับคือ 1.364 0.666 1.522 และ 1.423 (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620) ตัวประกอบ CBAM ร้อยละ 97.5 และราคา 82.32 ยูโร แถวปูนเม็ดของตุรกีเป็นขีด จึงใช้ค่าประเทศอื่น
ผู้ผลิตซีเมนต์ตุรกีอยู่ในสถานการณ์ที่หนักที่สุดกลุ่มหนึ่ง แถวปูนเม็ดสีเทาและปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทาของตุรกีเป็นขีด จึงใช้ค่าประเทศอื่น 1.410 และ 1.440 tCO2e ต่อตัน หรือ 1.551 และ 1.584 เมื่อบวกส่วนปรับเพิ่มปี 2569
Türkçimento (สมาคมผู้ผลิตซีเมนต์ตุรกี) รายงานว่าสมาชิกปล่อย 0.88 tCO2 ต่อตันปูนเม็ดสีเทา ซึ่งเป็นตัวเลขของสมาคมอุตสาหกรรม ไม่ใช่ค่าจริงที่ผ่านการทวนสอบหรือค่ามาตรฐานอ้างอิง
ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทาที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงมีต้นทุน 76.94 ยูโรต่อตันสำหรับปี 2569 และ 125.87 ยูโรสำหรับปี 2573 ที่ราคาเดิม (บนค่าเบนช์มาร์กปัจจุบัน) ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทาจากไทยได้ตัวเลขเดียวกัน เพราะใช้ค่าประเทศอื่นเหมือนกัน
ปุ๋ยเป็นข้อยกเว้น ส่วนปรับเพิ่มมีเพียงร้อยละ 1 เทียบกับร้อยละ 10 ถึง 30 ของภาคส่วนอื่น เพื่อรองรับความมั่นคงทางอาหาร อียิปต์ รัสเซีย และแอลจีเรียเป็นแหล่งนำเข้ายูเรียสามอันดับแรกของสหภาพยุโรปในปี 2568 (Eurostat Comext DS-045409 ดึงข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569)
สำหรับผู้ผลิตยูเรียเหล่านี้ แรงจูงใจมาจากช่องว่างระหว่างค่าประเทศกับตัวเลขของโรงงานมากกว่าส่วนปรับเพิ่ม ค่ามาตรฐานอ้างอิงของยูเรีย (รหัส CN 3102 10 19) คืออียิปต์ 1.390 รัสเซีย 1.470 และแอลจีเรีย 1.410 tCO2e ต่อตัน ยูเรียจากอียิปต์ยังคงมีต้นทุน 43.17 ยูโรต่อตันสำหรับปี 2569
ค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM อย่างเป็นทางการทั้งหมดในสเปรดชีตเดียว พร้อมส่วนปรับเพิ่ม ค่าเบนช์มาร์ก CBAM และต้นทุนต่อตันสินค้าปี 2569 ฉบับภาษาอังกฤษ ดาวน์โหลดได้ทันที
เราเก็บเฉพาะอีเมลของท่านเพื่อส่งการแจ้งเตือนนี้ นโยบายความเป็นส่วนตัว (ภาษาอังกฤษ)
ผู้ส่งออกไทยส่งข้อมูลการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบได้อย่างไร
ผู้ประกอบกิจการโรงงาน (operator) ในไทยส่งข้อมูลการปล่อยจริงผ่านส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM (CBAM Registry) ซึ่งเป็นพอร์ทัลสำหรับผู้ประกอบกิจการนอกสหภาพยุโรป
แบบฟอร์มสื่อสารข้อมูลที่ใช้โดยสมัครใจในระยะเปลี่ยนผ่าน (transitional period) ไม่ได้ใช้อีกต่อไป ผู้ประกอบกิจการที่รายงานค่าจริงจัดทำรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผู้ประกอบกิจการ (operator's emissions report) และรายงานสรุป ตามภาคผนวก IV ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 เป็นภาษาอังกฤษ
รายงานสรุปการปล่อย 16 รายการข้อมูล (summary emissions report) คือสิ่งที่ผู้ซื้อในสหภาพยุโรปได้รับ รายงานหนึ่งฉบับต่อรอบการรายงานใช้ได้กับผู้นำเข้าทุกราย การลงทะเบียนในส่วน O3CI เป็นทางเลือก (มาตรา 10) ดูพอร์ทัลผู้ประกอบกิจการ CBAM
ขั้นตอนสามขั้นที่ต้องทำก่อนข้อมูลจริงจะแทนที่ค่ามาตรฐานอ้างอิงมีดังนี้
- จัดทำแผนการติดตามตรวจสอบ (monitoring plan) ที่ระบุวิธีวัดการปล่อยฝังตัวในสถานประกอบการ ขอบเขตระบบ แหล่งปล่อยทั้งหมด และวิธีคำนวณตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547
- รวบรวมข้อมูลกิจกรรมของรอบการรายงาน ได้แก่ ปริมาณเชื้อเพลิง ใบแจ้งหนี้ค่าไฟฟ้า วัตถุดิบที่ป้อนเข้า และปริมาณการผลิต ทั้งหมดในระดับสถานประกอบการ
- ว่าจ้างผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงาน (accredited verifier) จากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป ตามระเบียบที่ออกโดยอำนาจที่ได้รับมอบ (EU) 2025/2551 (Delegated Regulation) โดยรับรองระบบงานตามมาตรฐาน EN ISO/IEC 17029:2019 ปีแรกที่สถานประกอบการรับการทวนสอบต้องมีการตรวจประเมิน ณ สถานประกอบการ (site visit) แบบลงพื้นที่จริง (ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2546 มาตรา 2)
ผู้ทวนสอบออกรายงานการทวนสอบ (verification report) ยืนยันว่าการปล่อยฝังตัวจำเพาะที่แจ้งสะท้อนการปล่อยในขั้นการผลิตได้อย่างถูกต้องและเป็นธรรม รายงานนี้แนบไปกับข้อมูลที่ส่งให้ผู้นำเข้า การทวนสอบจำเป็นเมื่อใช้ค่าจริงเท่านั้น (มาตรา 8(1))
สำหรับขั้นที่ 1 และ 2 องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) เผยแพร่คู่มือแนวทางการรายงาน CBAM ฟรีสำหรับไฟฟ้า ซีเมนต์ เหล็กและเหล็กกล้า และอะลูมิเนียม (ปรับปรุงเมื่อ 26 ธันวาคม 2568)
อบก. ยังมีแพลตฟอร์มคำนวณค่าคาร์บอนแฝงและคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CBAM and CFP Platform) เครื่องมือเหล่านี้ช่วยเตรียมข้อมูล แต่ไม่ใช่การทวนสอบตามกฎหมายสหภาพยุโรป
การลงทะเบียนผู้ทวนสอบในระบบทะเบียน CBAM เปิดเมื่อ 1 กันยายน 2569 เฉพาะหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปเท่านั้นที่รับรองระบบงานผู้ทวนสอบ CBAM ได้ หน่วยรับรองระบบงานของไทยจึงทำหน้าที่นี้ไม่ได้
หน่วยตรวจสอบที่ตั้งอยู่นอกสหภาพยุโรป รวมทั้งในไทย ต้องยื่นขอกับหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติแห่งใดแห่งหนึ่งในเจ็ดแห่งของสหภาพยุโรปที่รับผู้สมัครจากประเทศที่สาม
ข้อมูลนี้มาจากตารางสถานะของคณะกรรมาธิการยุโรปลงวันที่ 21 ตุลาคม 2569 (24 หน่วยงานเสนอการรับรองระบบงาน CBAM และ 20 แห่งพร้อมรับคำขอ)
ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 มีหลักฐานการรับรองระบบงานหน่วยทวนสอบเจ็ดราย จากหน่วยรับรองระบบงานแห่งชาติห้าแห่ง ได้แก่ EmiCert S.A. (ESYD, กรีซ), Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. และ SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia, อิตาลี), Intertek Certification AB (Swedac, สวีเดน), ISSC แห่งดัมเยตตา ประเทศอียิปต์ (RvA, เนเธอร์แลนด์) และ SGS BELGIUM nv (BELAC, เบลเยียม)
RvA รับรองระบบงาน ISSC เมื่อ 22 ตุลาคม 2569 นับเป็นรายแรกที่ตั้งอยู่นอกสหภาพยุโรป โดยใช้ขั้นตอน TAB การประเมินทำครบแล้วยกเว้นการสังเกตการทวนสอบ RvA จะเข้าสังเกตการทวนสอบ CBAM ครั้งแรกของ ISSC แล้วเปลี่ยนเป็นการรับรองระบบงานตามปกติ
ขอบเขตการรับรองระบบงานของ SGS BELGIUM nv มีผลตั้งแต่ 5 พฤศจิกายน 2569 หกรายตั้งอยู่ในสหภาพยุโรป และหนึ่งรายตั้งอยู่ในอียิปต์ ไม่มีรายใดอยู่ในไทย
DNV ประกาศเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2569 ว่าได้รับการรับรองระบบงานจาก Accredia แต่ Accredia ยังไม่ได้เผยแพร่เรื่องนี้ ณ วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 จึงยังไม่นับรวม
ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 คณะกรรมาธิการยุโรปยังไม่ได้เผยแพร่รายชื่อผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน รายชื่อที่มีหลักฐานรวบรวมไว้ที่ผู้ทวนสอบ CBAM ที่ได้รับการรับรองระบบงาน
คณะกรรมาธิการยุโรปเผยแพร่เอกสารแนวทางรายภาคส่วนฉบับ 5a ถึง 5f (ซีเมนต์ ไฮโดรเจน ปุ๋ย เหล็กและเหล็กกล้า อะลูมิเนียม และไฟฟ้า) เมื่อ 14 สิงหาคม 2569 แต่ละฉบับปรับวิธีคำนวณให้เข้ากับเส้นทางการผลิตของภาคส่วน
เอกสารชุดนี้จึงเป็นคู่มืออ้างอิงสำหรับสถานประกอบการที่ต้องการให้ผู้ซื้อเปลี่ยนจากค่ามาตรฐานอ้างอิงมาใช้ค่าจริง ดูรายการทั้งหมดในข่าวเอกสารแนวทาง CBAM สิบฉบับ (ภาษาอังกฤษ)
ค่ามาตรฐานอ้างอิงเริ่มเป็นภัยต่อความสามารถในการแข่งขันเมื่อใด
ค่ามาตรฐานอ้างอิงเริ่มเป็นภัยเมื่อผู้ซื้อในสหภาพยุโรปหาสินค้าเทียบเท่าได้จากผู้จัดหาที่ส่งข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบซึ่งมีความเข้มข้นการปล่อยต่ำกว่า
จังหวะเวลาต่างกันตามภาคส่วนและพฤติกรรมผู้ซื้อ ตัวกระตุ้นเชิงโครงสร้างสามข้อด้านล่างทำให้ปี 2570 และ 2571 เป็นช่วงชี้ขาดสำหรับผู้ส่งออกส่วนใหญ่
- 1 กุมภาพันธ์ 2570 (ค.ศ. 2027): การขายใบรับรอง CBAM เริ่มต้น (มาตรา 20(1)) ภาระกลายเป็นเงินสดที่ผู้นำเข้าจ่ายจริง และผู้ซื้อเห็นทันทีว่าผู้จัดหารายใดช่วยลดต้นทุนใบรับรอง
- ปี 2571: ส่วนปรับเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 20 เป็นร้อยละ 30 ช่องว่างระหว่างผู้จัดหาที่มีและไม่มีข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบกว้างขึ้นอีก 10 จุดร้อยละ
- ปี 2571 ถึง 2573: ตัวประกอบ CBAM ลดจากร้อยละ 90 เป็นร้อยละ 51.5 การปรับลดจึงหดตัวลง เหล็กแผ่นรีดร้อนของตุรกีที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงเพิ่มจาก 158.33 เป็น 201.75 ยูโรต่อตันที่ราคาคงที่ 82.32 ยูโร บนค่าเบนช์มาร์กปัจจุบันซึ่งอาจปรับปรุงสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ปี 2570
สำหรับไทย ตัวกระตุ้นหลักคือส่วนปรับเพิ่ม ไม่ใช่ตัวประกอบ CBAM เหล็กแผ่นรีดร้อนไทยเพิ่มจาก 168.08 ยูโร (2569) เป็น 184.03 ยูโร (2570) และ 200.14 ยูโร (2571) แต่ระหว่างปี 2571 ถึง 2573 เพิ่มเป็น 202.42 ยูโรเท่านั้น (บนค่าเบนช์มาร์กปัจจุบัน) เพราะการปรับลดของ route E มีน้อยตั้งแต่ต้น
ผู้ส่งออกที่เริ่มติดตามตรวจสอบและทวนสอบในปี 2569 จะมีข้อมูลพร้อมสำหรับกำหนดยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีครั้งแรกในวันที่ 30 กันยายน 2570 สำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 (มาตรา 6(1))
ผู้ที่รอจนถึงปี 2570 จะพลาดรอบแรก และปล่อยให้ผู้ซื้อแบกต้นทุนตามค่ามาตรฐานอ้างอิงตลอดทั้งปี
ผลทางการแข่งขันไม่ได้จำกัดอยู่ที่ต้นทุนใบรับรอง ผู้นำเข้าที่เผชิญแรงกดดันด้านกำไรจากราคาในระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) ที่สูงขึ้นเลือกทำสัญญากับผู้จัดหาที่แสดงการปล่อยต่ำที่ผ่านการทวนสอบได้
เหตุผลคือการปล่อยฝังตัวที่ต่ำกว่าหมายถึงจำนวนใบรับรองที่ต้องส่งมอบน้อยลงโดยตรง
การปล่อยที่ผ่านการทวนสอบต่ำกว่า 2.112 tCO2e ต่อตัน (ค่ามาตรฐานอ้างอิงที่บวกส่วนปรับเพิ่มของเหล็กแผ่นรีดร้อนไทยปี 2569) หรือต่ำกว่า 2.6708 สำหรับตุรกี จึงเป็นจุดแข็งทางการค้า ไม่ใช่เพียงรายละเอียดทางเทคนิคของการปฏิบัติตามกฎ
เกิดอะไรขึ้นเมื่อผู้นำเข้าใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงแทนข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบ
ผู้นำเข้าที่ไม่ได้รับข้อมูลจากผู้ส่งออกจะใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงโดยอัตโนมัติ
ผู้นำเข้าส่งมอบใบรับรองตามค่ามาตรฐานอ้างอิงบวกส่วนปรับเพิ่ม หักการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า แล้วคูณด้วยปริมาณที่นำเข้า ต้นทุนใบรับรองส่วนที่เกินจากที่ข้อมูลจริงต้องใช้เป็นความสูญเสียทางการค้าที่กระจายไปทั้งห่วงโซ่อุปทาน
การกระจายความสูญเสียขึ้นกับอำนาจต่อรอง ผลลัพธ์ที่เป็นไปได้สี่แบบด้านล่างล้วนมีผลสะท้อนต่อผู้ส่งออก
- ผู้นำเข้ารับภาระไว้เองจนกำไรลดลง แรงกดดันนี้ผลักให้ผู้นำเข้าหาผู้จัดหารายอื่นที่ต้นทุนต่ำกว่า
- ผู้นำเข้าผลักต้นทุนให้ผู้ส่งออกเป็นราคาซื้อที่ต่ำลง รายได้สุทธิต่อตันของผู้ส่งออกลดลงเท่ากับต้นทุนส่วนปรับเพิ่ม
- ผู้นำเข้าผลักต้นทุนให้ลูกค้าปลายทางในสหภาพยุโรป ความต้องการลดลงเมื่อเวลาผ่านไป
- ผู้นำเข้าเปลี่ยนผู้จัดหา ไปยังประเทศที่ต้นทุนตามค่ามาตรฐานอ้างอิงต่ำกว่า หรือผู้จัดหาที่ส่งข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบ
สามแบบหลังส่งผลเสียต่อผู้ส่งออกทันที ทั้งทางตรงและทางอ้อม ส่วนการรับภาระไว้เองส่งผลช้ากว่า เพราะแรงกดดันด้านกำไรผลักให้ผู้นำเข้าหาผู้จัดหารายอื่น
ผู้ส่งออกที่เสี่ยงที่สุดอยู่ในประเทศที่มีค่ามาตรฐานอ้างอิงสูง เช่น จีน (เหล็กแท่งแบน 3.169 tCO2e ต่อตัน) และตุรกี (ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทาที่ประเมินด้วยค่าประเทศอื่น 1.440)
ในกรณีดังกล่าว คู่แข่งจากประเทศที่มีค่ามาตรฐานอ้างอิงต่ำกว่าตัดราคาได้ด้วยต้นทุน CBAM ตามที่ประเมิน แม้ต้นทุนการผลิตจริงจะเท่ากัน ไทยเผชิญรูปแบบที่ต่างออกไป ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทยไม่สูง แต่การปรับลดต่ำ
เหล็กแผ่นรีดร้อนจากเวียดนามและไต้หวันซึ่งมีค่ามาตรฐานอ้างอิงสูงกว่าไทยจึงมีต้นทุนปี 2569 ต่ำกว่าไทย (102.84 และ 99.22 ยูโร เทียบกับ 168.08 ยูโร) ผู้ซื้อที่เทียบต้นทุน CBAM ตามค่ามาตรฐานอ้างอิงอาจเลือกคู่แข่งเหล่านี้ก่อน
ข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบเชื่อมกับภาระ CBAM ทั้งระบบอย่างไร
การส่งข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบทำให้ผู้ส่งออกไทยมีความรับผิดตามกฎหมาย CBAM หรือไม่
ไม่ การส่งข้อมูลการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบให้ผู้นำเข้าไม่ทำให้ผู้ส่งออกนอกสหภาพยุโรปมีความรับผิดตามระเบียบ (EU) 2023/956 หน้าที่ซื้อและส่งมอบใบรับรองเป็นของผู้ยื่นแบบฯ ในสหภาพยุโรปทั้งหมด
ผู้ส่งออกมีหน้าที่ส่งข้อมูลระดับสถานประกอบการที่ถูกต้อง ไม่มีบัญชีใบรับรองและไม่มีหน้าที่ส่งมอบ ความรับผิดหากข้อมูลผิด (ถ้ามี) เป็นเรื่องของสัญญาระหว่างผู้ส่งออกกับผู้นำเข้า ไม่ใช่การบังคับใช้ระเบียบ CBAM
ผู้ส่งออกไทยขอหักราคาคาร์บอนที่จ่ายในไทยได้หรือไม่
ได้ในหลักการ แต่ผ่านแบบแสดงรายการของผู้นำเข้าเท่านั้น ตามมาตรา 9 ผู้ยื่นแบบฯ ขอลดได้สำหรับราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงในประเทศผู้ผลิต (carbon price effectively paid) หลังหักการคืนเงินหรือการชดเชยอื่น
ผู้ส่งออกต้องมีเอกสารแสดงระบบราคาคาร์บอน จำนวนที่จ่ายต่อตัน CO2e และสิทธิแบบให้เปล่าหรือเงินคืนที่ได้รับ
ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง และยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใด รวมถึง K-ETS ของเกาหลีใต้และราคาคาร์บอนของไทย
คาร์บอนเครดิตแบบสมัครใจ ราคาคาร์บอนภายในองค์กร และเงินอุดหนุน ไม่ใช่ราคาคาร์บอนที่จ่ายจริง คาร์บอนเครดิต T-VER ของ อบก. จึงใช้ลดจำนวนใบรับรองไม่ได้
ราคาคาร์บอนเดียวที่มีผลในไทยคือองค์ประกอบราคาคาร์บอน 200 บาทต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน มีผลตั้งแต่ 23 เมษายน 2568 อัตราภาษีรวมไม่เปลี่ยน และไม่ครอบคลุมถ่านหินและก๊าซธรรมชาติ
แม้ได้รับการรับรองในอนาคต ผลต่อสินค้าเหล็กและอะลูมิเนียมก็น้อย เพราะนับเฉพาะการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรง (direct emissions) (ภาคผนวก II)
ร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. .... ซึ่งมีระบบ ETS ภาษีคาร์บอน และกลไกการปรับราคาคาร์บอนข้ามพรมแดน (Thai CBAM) ยังเป็นร่าง ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569
สำหรับกรณีที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ตั้งแต่ปี 2570 คณะกรรมาธิการยุโรปอาจกำหนดราคาคาร์บอนค่ามาตรฐาน (default carbon price) รายปีของประเทศที่มีระบบราคาคาร์บอน (มาตรา 9(4)) ยังไม่มีการกำหนดสำหรับไทย ดูการหักลดราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศที่สาม
ค่ามาตรฐานอ้างอิงดีกว่าข้อมูลจริงในบางกรณีหรือไม่
ขึ้นกับสถานประกอบการ จึงควรคำนวณทั้งสองเส้นทาง เส้นทางค่ามาตรฐานอ้างอิงหักค่าเบนช์มาร์ก Column B จากค่ามาตรฐานอ้างอิงที่บวกส่วนปรับเพิ่ม เส้นทางข้อมูลจริงหักค่าเบนช์มาร์กกระบวนการ Column A บวกสิทธิแบบให้เปล่าที่ฝังในสารตั้งต้น จากการปล่อยที่ผ่านการทวนสอบ
ผู้ส่งออกที่การปล่อยจริงสูงกว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงบวกส่วนปรับเพิ่มไม่ได้ประโยชน์จากค่าจริง และผู้ซื้อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงต่อได้ การวัดยังมีค่าสำหรับผู้ผลิตกลุ่มนี้ เพราะแสดงการลงทุนที่ต้องใช้เพื่อลดการปล่อยให้ต่ำกว่าเกณฑ์
สำหรับเหล็กไทยที่แถวระบุ route E การหักบนเส้นทางค่ามาตรฐานอ้างอิงมีเพียง 0.0702 ต่อตัน (รหัส CN 7208) เมื่อสารตั้งต้นมีสิทธิแบบให้เปล่าฝังอยู่น้อย เงินที่ประหยัดได้จึงขึ้นกับว่าการปล่อยจริงต่ำกว่า 2.112 มากเท่าใดเป็นหลัก
ผู้ส่งออกไทยเริ่มกระบวนการวัดการปล่อยอย่างไร
เริ่มจากแผนการติดตามตรวจสอบ ซึ่งเป็นเอกสารระบุวิธีวัด คำนวณ และบันทึกการปล่อยฝังตัวในสถานประกอบการ แผนนี้กำหนดขอบเขตระบบ แหล่งปล่อยทั้งหมด วิธีคำนวณจากระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 และผู้รับผิดชอบเก็บข้อมูล
แผนการติดตามตรวจสอบเป็นเอกสารพื้นฐานที่ผู้ทวนสอบตรวจ ผู้ส่งออกที่ต้องการส่งข้อมูลจริงสำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569 ต้องมีแผนก่อนเริ่มการผลิตในรอบการรายงาน
รายละเอียดของข้อมูล 16 รายการ ข้อมูลสารตั้งต้น และการอัปโหลดอยู่ที่ข้อมูลที่ผู้ส่งออกต้องเตรียมสำหรับ CBAM
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM สำหรับผู้ส่งออก
ค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM สำหรับผู้ส่งออกคืออะไร
ค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM คือค่าความเข้มข้นการปล่อยเฉลี่ยของประเทศ บวกส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 10 ในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571 (ปุ๋ยร้อยละ 1 ทุกปี) ที่ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปใช้เมื่อไม่มีข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบจากสถานประกอบการ
ค่าเหล่านี้กำหนดรายประเทศและรายรหัส CN ในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ตามที่แก้ไขโดยระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 ส่วนปรับเพิ่มต้องจ่ายเต็มราคา เพราะการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่าไม่เพิ่มตามการปล่อยที่แจ้ง
ค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM ใช้กับผู้ส่งออกหรือผู้นำเข้าในสหภาพยุโรป
ค่ามาตรฐานอ้างอิงใช้ในการคำนวณใบรับรองของผู้นำเข้าในสหภาพยุโรป ผู้ส่งออกไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายโดยตรง แต่ผู้นำเข้าส่งต้นทุนกลับมาผ่านราคาซื้อที่ต่ำลงหรือการเปลี่ยนผู้จัดหา ผลทางการเงินจึงตกกับผู้ส่งออกในทางปฏิบัติ
ผู้นำเข้าที่นำเข้าสินค้า CBAM รวมทุกรหัส CN ไม่เกิน 50 ตัน (น้ำหนักสุทธิ) ต่อปีปฏิทินได้รับยกเว้น (มาตรา 2a และภาคผนวก VII ข้อ 1) แต่ต้องแสดงการยกเว้นในใบขนสินค้าขาเข้า (มาตรา 2a(1)) ไฟฟ้าและไฮโดรเจนไม่ได้รับยกเว้น (มาตรา 2a(4))
ค่ามาตรฐานอ้างอิงแพงกว่าข้อมูลจริงเท่าใด
ผลต่างขึ้นกับสินค้า ประเทศ และราคาใบรับรอง เหล็กแท่งแบนจากจีน (รหัส CN 7207 12 10 ค่ามาตรฐานอ้างอิง 3.169 หรือ 3.4859 เมื่อบวกส่วนปรับเพิ่มปี 2569) มีต้นทุน 177.48 ยูโรต่อตันสำหรับปี 2569 ที่ราคาไตรมาส 3 ปี 2569 คือ 82.32 ยูโร
ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์สีเทาจากตุรกีที่ประเมินด้วยค่าประเทศอื่น 1.440 (1.584 เมื่อบวกส่วนปรับเพิ่ม) มีต้นทุน 76.94 ยูโรต่อตัน เหล็กแผ่นรีดร้อนจากไทย (รหัส CN 7208 10 00) มีต้นทุน 168.08 ยูโรต่อตัน
เงินที่ประหยัดได้จากข้อมูลที่ผ่านการทวนสอบคือช่องว่างระหว่างค่ามาตรฐานอ้างอิงบวกส่วนปรับเพิ่มกับตัวเลขที่ผ่านการทวนสอบ คูณราคาใบรับรอง และปรับตามฐานค่าเบนช์มาร์กที่ต่างกันของเส้นทางข้อมูลจริง
ช่องว่างทุก 0.1 tCO2e มีมูลค่า 8.23 ยูโรต่อตันที่ราคา 82.32 ยูโรก่อนการปรับนั้น
ผู้ส่งออกเข้าใช้ส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM เองได้หรือไม่
ได้ ส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM ให้ผู้ประกอบกิจการนอกสหภาพยุโรปอัปโหลดข้อมูลการปล่อยที่ผ่านการทวนสอบเองและแบ่งปันกับผู้นำเข้าที่ระบุ
ผู้ประกอบกิจการที่รายงานค่าจริงจัดทำรายงานการปล่อยและรายงานสรุปตามโครงสร้างภาคผนวก IV ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 เป็นภาษาอังกฤษ
ข้อมูลที่ผู้ประกอบกิจการอัปโหลดลดการพึ่งพาค่ามาตรฐานอ้างอิงของผู้นำเข้า และแบ่งปันกับผู้ซื้อในสหภาพยุโรปทุกรายได้พร้อมกัน
ส่วนปรับเพิ่มของค่ามาตรฐานอ้างอิงเป็นการถาวรหรือไม่
ตารางส่วนปรับเพิ่มกำหนดไว้ในกฎหมาย ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 30 ใช้ตั้งแต่ปี 2571 ตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 สำหรับเหล็กและเหล็กกล้า ซีเมนต์ อะลูมิเนียม และไฮโดรเจน จนกว่าระเบียบจะแก้ไข ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 1 ของปุ๋ยก็กำหนดไว้ตามกฎหมายปัจจุบันเช่นกัน
ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 กฎหมายฉบับเดียวที่แก้ไขระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 คือระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 (รับรอง 20 กรกฎาคม 2569 ประกาศ 31 กรกฎาคม 2569) ซึ่งแทนที่ภาคผนวก I และ IV ด้วยค่าที่แก้ไขแล้วโดยมีผลย้อนหลังถึง 1 มกราคม 2569
ฉบับแก้ไขนี้ไม่เปลี่ยนตารางส่วนปรับเพิ่มและวิธีคำนวณ และ ณ วันนั้น หน้ากฎหมาย CBAM ของคณะกรรมาธิการยุโรปไม่แสดงกฎหมายแก้ไขฉบับอื่น
มาตรา 11(5) ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 กำหนดให้คณะกรรมาธิการยุโรปทบทวนค่ามาตรฐานอ้างอิงภายในเดือนธันวาคม 2570 การทบทวนนี้เกี่ยวกับตัวค่า และยังไม่มีการรับรองการเปลี่ยนอัตราส่วนปรับเพิ่ม
ผู้ส่งออกควรเริ่มวัดการปล่อยเมื่อใด
ผู้ส่งออกที่ต้องการให้ทันกำหนดยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปีครั้งแรกในวันที่ 30 กันยายน 2570 (สำหรับสินค้าที่นำเข้าในปี 2569) ต้องมีแผนการติดตามตรวจสอบตั้งแต่ต้นรอบการรายงานปี 2569 และมีรายงานการทวนสอบก่อนผู้นำเข้ายื่นแบบ
การลงทะเบียนผู้ทวนสอบในระบบทะเบียน CBAM เปิดเมื่อ 1 กันยายน 2569 ศูนย์รวมข้อมูล CBAM สำหรับผู้ส่งออก มีแผนงานลำดับขั้นการวัด การทวนสอบ และการส่งข้อมูลภายในกรอบเวลานี้
หน่วยงานไทยใดให้ข้อมูล CBAM แก่ผู้ส่งออก
กรมการค้าต่างประเทศ (คต.) เผยแพร่คำเตือนเรื่องหกภาคส่วนและค่ามาตรฐานอ้างอิง (28 เมษายน 2569)
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) ให้คู่มือการรายงาน CBAM ฟรีสี่อุตสาหกรรมและแพลตฟอร์มคำนวณ ส่วนสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) เผยแพร่บทวิเคราะห์การส่งออก
ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่พบโครงการเงินอุดหนุนหรือศูนย์ให้คำปรึกษาเฉพาะ CBAM ของรัฐบาลไทย ภาพรวมของไทยอยู่ที่CBAM และประเทศไทย ท่านขอรับการแนะนำผู้ให้บริการด้านการคำนวณและการทวนสอบได้ฟรีที่ศูนย์ช่วยเหลือ CBAM
หลักการเดียวกันใช้กับทุกภาคส่วน ค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM ออกแบบให้มีส่วนปรับเพิ่มที่เป็นภาระในตัว เพื่อจูงใจให้ผู้ส่งออกเลือกวัดการปล่อยแทนการเพิกเฉย
ผู้ผลิตที่ปล่อยจริงต่ำกว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงได้ประโยชน์ทางการเงินโดยตรงจากการทวนสอบ ส่วนผู้ที่ปล่อยสูงกว่าต้องเลือกระหว่างลดการปล่อยหรือออกจากตลาดสหภาพยุโรป
สำหรับผู้ส่งออกเหล็กไทย การทวนสอบมีน้ำหนักมากเป็นพิเศษ เพราะการปรับลดตามเส้นทาง E แทบไม่มี สิ่งที่ข้อมูลจริงวัดคือการปล่อยฝังตัว ซึ่งเป็นตัวกำหนดต้นทุนใบรับรองทุกขั้นจนถึงปี 2577 ขอบเขตและกฎสารตั้งต้นอธิบายไว้ที่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวใน CBAM