Các ngành thuộc diện CBAM năm 2026: 6 ngành, giá trị mặc định và chi phí cho hàng xuất khẩu Việt Nam

CBAM áp dụng cho 6 ngành từ ngày 1/1/2026: sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và hydro.

Nội dung trang

Từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, CBAM bước vào giai đoạn chính thức đối với sáu ngành.

Kể từ thời điểm này, nhà nhập khẩu EU phải mua chứng chỉ CBAM theo giá carbon của EU ETS cho mỗi tấn CO₂e phát thải gắn liền trong hàng nhập khẩu. Mức chi phí chênh lệch rất lớn tùy theo sản phẩm và nước xuất xứ.

Theo các ví dụ trên trang này, tính bằng giá trị mặc định năm 2026 và giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e, chi phí ròng dao động từ 43,17 EUR mỗi tấn urê Ai Cập đến 1.197,94 EUR mỗi tấn hydro theo giá trị "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác".

Hydro xanh có số liệu thực tế đã thẩm tra không phải nộp chứng chỉ nào.

Áp dụng cùng phương pháp cho hàng xuất xứ Việt Nam, chi phí là 25,29 EUR mỗi tấn nhôm chưa gia công, 102,84 EUR mỗi tấn thép cán nóng và 571,32 EUR mỗi tấn hydro.

Năm 2025, EU nhập khẩu 2,47 tỷ EUR hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) từ Việt Nam, trong đó sắt thép chiếm 95,5% (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.

Trang tổng quan này trình bày cả sáu ngành trong Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956 của Nghị viện châu Âu và Hội đồng ngày 10 tháng 5 năm 2023 về việc thiết lập cơ chế điều chỉnh biên giới carbon.

Với mỗi ngành, trang nêu giá trị mặc định, chi phí gộp ở giá tham chiếu 75 EUR/tCO₂e, chi phí ròng năm 2026, các đặc điểm tuân thủ chính và số liệu riêng của Việt Nam.

Mỗi phần có đường dẫn tới trang hướng dẫn của ngành và các trang chuyên đề. Cơ chế chứng chỉ, việc cấp phép và lịch khai báo được giải thích trong Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU.


Các ngành thuộc diện CBAM là những ngành nào?

Sáu ngành thuộc diện CBAM là sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và hydro, được chọn vì thâm dụng carbon, có mức độ thương mại cao và chịu rủi ro rò rỉ carbon lớn nhất trong khuôn khổ Hệ thống mua bán phát thải của EU (EU ETS).

Danh sách này được quy định tại Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956, gồm 42 mục hàng hóa: 15 mục sắt thép, 6 mục xi măng, 14 mục nhôm, 5 mục phân bón, 1 mục điện và 1 mục hydro.

Mỗi ngành có mã CN, phương pháp tính phát thải và bảng giá trị mặc định riêng. Toàn bộ 42 mục cùng các ngoại lệ có tại danh mục hàng hóa thuộc diện CBAM.

Khác biệt chính giữa các ngành là phát thải gián tiếp (từ điện tiêu thụ trong sản xuất) có được định giá hay không. Xi măng và phân bón tính cả phát thải trực tiếp và phát thải gián tiếp.

Sắt thép, nhôm, hydro và điện chỉ tính phát thải trực tiếp; ngoại lệ duy nhất trong sắt thép là quặng sắt đã nung kết, gồm quặng thiêu kết và quặng viên (mã CN 2601 12 00).

Bộ Công Thương, cơ quan đầu mối của Việt Nam về CBAM, cũng liệt kê đúng sáu ngành này: "6 ngành chịu ảnh hưởng của CBAM (gồm: sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và khí hydro)" (Bộ Công Thương, 18/9/2024).

CBAM không áp dụng cho toàn bộ hàng xuất khẩu vào EU, chỉ cho 42 mục thuộc Phụ lục I.

Biểu thuế của Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số, chỉ sáu chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU. Phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU, không theo mã AHTN trên tờ khai xuất khẩu.


Việt Nam xuất khẩu sang EU những hàng hóa nào thuộc diện CBAM?

Năm 2025, EU nhập khẩu 2,47 tỷ EUR và 3,07 triệu tấn hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) từ Việt Nam, trong đó 2,36 tỷ EUR là sắt thép.

Bảng dưới đây trình bày số liệu của sáu ngành trong ba năm (Eurostat, EU27 nhập khẩu từ Việt Nam, Comext DS-045409, trích xuất ngày 12/10/2026). Đây là số liệu thống kê thương mại, không phải số liệu khai báo CBAM. Tỷ trọng một chữ số thập phân do cbamguide.com tính từ số liệu gốc.

Ngành 2023 2024 2025 Tỷ trọng trong nhập khẩu ngoài EU, 2025 (trị giá / khối lượng) Thứ hạng của Việt Nam, 2025
Tổng hàng hóa thuộc diện CBAM 2,75 tỷ EUR; 3,02 triệu tấn 2,85 tỷ EUR; 3,53 triệu tấn 2,47 tỷ EUR; 3,07 triệu tấn 2,2% / 2,6% thứ 15 theo trị giá, thứ 13 theo khối lượng
Sắt thép (Chương 72 và 73, không gồm quặng) 2,57 tỷ EUR; 2,81 triệu tấn 2,73 tỷ EUR; 3,41 triệu tấn 2,36 tỷ EUR; 2,94 triệu tấn 3,9% / 5,1% thứ 9 theo trị giá, thứ 8 theo khối lượng
Nhôm 156,6 triệu EUR; 44.098 tấn 113,9 triệu EUR; 26.309 tấn 99,5 triệu EUR; 23.298 tấn 0,3% / 0,3% thứ 32 theo trị giá, thứ 35 theo khối lượng
Xi măng 14,3 triệu EUR; 159.384 tấn 9,1 triệu EUR; 92.207 tấn 11,1 triệu EUR; 113.610 tấn 1,0% / 0,8% thứ 12 theo trị giá, thứ 11 theo khối lượng
Phân bón 7,5 triệu EUR; 10.998 tấn 0,3 triệu EUR; 448 tấn 0,2 triệu EUR; 354 tấn dưới 0,1% không đáng kể
Điện không có không có không có 0% không có
Hydro không có không có không có 0% không có

Năm 2025, 2,36 tỷ EUR sắt thép EU nhập khẩu từ Việt Nam gồm bốn nhóm: thép thô và bán thành phẩm 348,2 triệu EUR (740.412 tấn); thành phẩm Chương 72 là 1,34 tỷ EUR (1.885.353 tấn); sản phẩm Chương 73 là 675,7 triệu EUR (311.416 tấn); gang, hợp kim fero và sắt hoàn nguyên trực tiếp 149.529 EUR (100 tấn).

Tôn mạ, tức thép cán phẳng được mạ hoặc tráng (nhóm 7210), là mặt hàng lớn nhất: 1.036.373 tấn năm 2025, đưa Việt Nam lên vị trí nguồn cung thứ 2 của EU, chỉ sau Hàn Quốc (1.085.632 tấn).

Việt Nam đứng thứ 3 với bu lông, ốc vít (nhóm 7318, 149.193 tấn) và thứ 5 với bán thành phẩm (nhóm 7207, 668.725 tấn) (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Số liệu này phù hợp với đánh giá của Bộ Công Thương ngày 6 tháng 8 năm 2026 rằng sắt thép và xi măng là hai ngành chịu tác động rõ nhất.

Phân bón, điện và hydro gần như không có kim ngạch vào EU, nên với doanh nghiệp Việt Nam, CBAM trước hết là vấn đề của ngành thép.


Sáu ngành CBAM: giá trị mặc định và chi phí gộp ở 75 EUR/tCO₂e

Chi phí CBAM mỗi tấn sản phẩm năm 2026 theo giá trị mặc định chênh nhau gần 28 lần giữa các ví dụ dưới đây, từ 43,17 EUR với urê Ai Cập đến 1.197,94 EUR với hydro, ở giá chính thức 82,32 EUR/tCO₂e.

Bảng dưới đây nêu cho mỗi ngành một ví dụ hàng nhập khẩu khai theo giá trị mặc định năm 2026, gồm giá trị mặc định kèm hệ số cộng thêm, chi phí gộp ở giá tham chiếu 75 EUR/tCO₂e và đặc điểm tuân thủ chính. Chi phí gộp là chi phí trước khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí.

Chi phí ròng không phải là một tỷ lệ phần trăm của chi phí gộp. Chi phí ròng bằng giá trị mặc định (đã tính hệ số cộng thêm) trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí (97,5% định mức CBAM năm 2026), rồi nhân với giá.

Bảng nêu chi phí ròng ở 75 EUR và ở giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e.

Ngành / sản phẩm (xuất xứ, mã CN) Giá trị mặc định kèm hệ số cộng thêm 2026 (tCO₂e/tấn) Chi phí gộp ở 75 EUR/tCO₂e Chi phí ròng 2026 ở 75 EUR Chi phí ròng 2026 ở 82,32 EUR Đặc điểm tuân thủ chính
Thép, tuyến lò cao - lò thổi oxy (BF-BOF): phôi thép Thổ Nhĩ Kỳ (7207 11 14) 2,541 190,58 EUR/tấn 90,83 EUR/tấn 99,70 EUR/tấn Chỉ phát thải trực tiếp; tuyến và định mức do bảng của nước xuất xứ quyết định
Thép, tuyến lò điện hồ quang dùng phế liệu: thép thanh Bắc Macedonia (7213) 1,683 126,23 EUR/tấn 121,40 EUR/tấn 133,25 EUR/tấn Chỉ phát thải trực tiếp; định mức CBAM của tuyến phế liệu thấp nên khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí nhỏ
CBAM với xi măng: xi măng poóc lăng xám theo giá trị "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" (2523 29 00) 1,584 118,80 EUR/tấn 70,10 EUR/tấn 76,94 EUR/tấn Định giá cả phát thải trực tiếp và gián tiếp
CBAM với nhôm nguyên sinh Trung Quốc (7601) 3,300 247,50 EUR/tấn 143,44 EUR/tấn 157,44 EUR/tấn Tính PFC (CF₄, C₂F₆) cùng với CO₂
Urê Ai Cập (3102 10 19) 1,4039 105,29 EUR/tấn 39,33 EUR/tấn 43,17 EUR/tấn Định giá cả trực tiếp và gián tiếp; tính cả N₂O
CBAM với hydro nhập khẩu theo giá trị "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" (2804 10 00) 19,514 1.463,55 EUR/tấn 1.091,42 EUR/tấn 1.197,94 EUR/tấn Chi phí mỗi tấn cao nhất trong các ngành
Hydro xanh theo giá trị thực tế đã thẩm tra khoảng 0 (trực tiếp) khoảng 0 EUR/tấn 0 EUR/tấn 0 EUR/tấn Không phải nộp chứng chỉ khi phát thải không vượt 4,962 tCO₂e/tấn năm 2026
CBAM với điện nhập khẩu (tiếng Anh; 2716 00 00) Theo từng nước, mỗi MWh Thay đổi Bằng chi phí gộp Bằng chi phí gộp Không có khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí; chỉ định giá khi nhập khẩu qua đường dây kết nối vật lý

Giá trị mặc định: Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740, cộng thêm 10% (phân bón 1%). Định mức CBAM: Quy định thực thi (EU) 2025/2620, cột B: 1,364 và 0,066 cho hai dòng thép, 0,666 cho xi măng, 1,423 cho nhôm nguyên sinh, 0,902 cho urê và 5,089 cho hydro. 75 EUR là giá tham chiếu tròn số; 82,32 EUR là giá chính thức cho hàng nhập khẩu trong quý III/2026.

Chi phí CBAM theo ngành với hàng xuất xứ Việt Nam

Theo giá trị mặc định năm 2026, chi phí CBAM của hàng Việt Nam dao động từ 25,29 EUR mỗi tấn nhôm chưa gia công đến 571,32 EUR mỗi tấn hydro; các mặt hàng thép chính ở mức 94,94 đến 137,50 EUR mỗi tấn.

Bảng dưới đây áp dụng cùng phương pháp cho các sản phẩm Việt Nam tiêu biểu của từng ngành.

Giá trị mặc định lấy từ bảng của Việt Nam trong Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 (được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740); định mức CBAM là cột B điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620.

Kết quả được tính ngày 4 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js, ở giá 82,32 EUR.

Sản phẩm Việt Nam (mã CN) Giá trị mặc định (tCO₂e/tấn) Tuyến Năm 2026 (cộng thêm) Định mức CBAM (cột B) Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 Chi phí mỗi tấn, 2026 Chi phí mỗi tấn, 2030
Phôi thép (7207 11 14) 2,350 C 2,585 1,364 1,2551 103,32 EUR 193,66 EUR
Thép cán nóng (7208 39 00) 2,350 C 2,585 1,370 1,24925 102,84 EUR 193,41 EUR
Tôn mạ (7210 49 00) 2,370 C 2,607 1,491 1,153275 94,94 EUR 190,42 EUR
Kết cấu thép (7308 90 98) 2,840 C 3,124 1,491 1,670275 137,50 EUR 240,71 EUR
Xi măng poóc lăng xám (2523 29 00) 1,440 (giá trị "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác") không có 1,584 0,666 0,93465 76,94 EUR 125,87 EUR
Nhôm chưa gia công (7601) 0,360 L (thứ cấp) 0,396 0,091 0,307275 25,29 EUR 34,67 EUR
Nhôm định hình (7604 10 90) 2,040 L 2,244 0,152 2,0958 172,53 EUR 211,87 EUR
Sản phẩm khác bằng nhôm (7616 99 90) 2,480 L 2,728 0,148 2,5837 212,69 EUR 259,13 EUR
Amoniac khan (2814 10 00) 3,610 không có 3,6461 1,522 2,16215 177,99 EUR 235,62 EUR
Urê (3102 10 19) 2,430 không có 2,4543 0,902 1,57485 129,64 EUR 163,80 EUR
Hydro (2804 10 00) 10,820 không có 11,902 5,089 6,940225 571,32 EUR 942,17 EUR

Hệ số cộng thêm năm 2026 là 10% (phân bón 1%). Cột 2030 giữ nguyên giá trị mặc định và giá 82,32 EUR, áp dụng hệ số cộng thêm 30% (phân bón 1%) và hệ số CBAM 51,5%. Định mức CBAM có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027 (đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620), nên mọi chi phí từ năm 2027 chỉ mang tính tham khảo.

Bảng giá trị mặc định của Việt Nam có ba điểm đáng chú ý. Bảng không có dòng xi măng, nên xi măng Việt Nam dùng giá trị "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác".

Nhôm chưa gia công được ghi theo tuyến thứ cấp (L) với giá trị thấp 0,360, trong khi nhôm định hình có giá trị 2,040 nhưng khoản điều chỉnh chỉ dựa trên định mức CBAM tuyến L là 0,152. Giá trị hydro 10,820 là giá trị phổ biến nhất trong các bảng quốc gia.

Doanh nghiệp có thể ước tính theo sản phẩm và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.


Sắt thép: hai tuyến sản xuất, hai mức chi phí rất khác nhau

Sắt thép là ngành CBAM lớn nhất theo trị giá nhập khẩu của EU: 60,95 tỷ EUR hàng sắt thép thuộc diện CBAM của Chương 72 và 73 năm 2025 (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12/10/2026).

Việt Nam cung cấp 3,9% trị giá đó. Hướng dẫn CBAM ngành sắt thép trình bày mọi mã CN và cả hai tuyến sản xuất chính.

Thép lò cao - lò thổi oxy (BF-BOF) phát thải nhiều hơn hẳn thép lò điện hồ quang (EAF) dùng phế liệu tái chế. Định mức CBAM cho bán thành phẩm cho thấy mức chênh lệch: 1,364 tCO₂e mỗi tấn với tuyến BF-BOF và 0,066 với tuyến lò điện dùng phế liệu.

Phát thải thực tế của nhà máy chỉ được tính vào chi phí của nhà nhập khẩu khi có giá trị thực tế đã thẩm tra.

Khi khai theo giá trị mặc định, bảng của nước xuất xứ là yếu tố quyết định.

Phôi thép Thổ Nhĩ Kỳ (mã CN 7207 11 14) có giá trị mặc định 2,310 tCO₂e/tấn theo tuyến BF-BOF và chịu chi phí 99,70 EUR mỗi tấn cho hàng nhập khẩu năm 2026 ở giá 82,32 EUR/tCO₂e, bất kể được sản xuất bằng loại lò nào.

Thép thanh Bắc Macedonia, một trong sáu nước xuất xứ có tuyến lò điện dùng phế liệu, có giá trị mặc định thấp hơn là 1,530 nhưng khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí nhỏ hơn nhiều, nên chịu chi phí 133,25 EUR mỗi tấn.

Trong bảng giá trị mặc định của Việt Nam, các dòng thép có ghi tuyến chỉ ghi tuyến C (BF-BOF), F hoặc C/F; không dòng nào ghi tuyến D hoặc E của lò điện hồ quang.

Thép của nhà máy lò điện tại Việt Nam vì vậy được tính như thép lò cao cho đến khi có phát thải thực tế đã thẩm tra. Thép cán nóng Việt Nam (mã CN 7208 39 00) chịu chi phí 102,84 EUR mỗi tấn năm 2026.

Với sắt thép, CBAM chỉ định giá phát thải trực tiếp: điện tiêu thụ trong sản xuất không được tính, trừ quặng sắt đã nung kết (mã CN 2601 12 00), vốn không có trong Phụ lục II.

Nhà xuất khẩu sử dụng tỷ lệ phế liệu cao và có hồ sơ chứng minh có thể xuất trình phát thải thực tế đã thẩm tra thấp hơn giá trị mặc định của nước mình để giảm nghĩa vụ CBAM của người mua.

Các trang con về sắt thép được liệt kê dưới đây.


Bản tin CBAM (tiếng Anh)

Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Xi măng: phát thải cao bắt nguồn từ phản ứng hóa học khi nung đá vôi

Xi măng poóc lăng xám (mã CN 2523 29 00) có giá trị mặc định 1,440 tCO₂e mỗi tấn trong bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" (bảng này cũng áp dụng cho Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam) và định mức CBAM 0,666.

Với hệ số cộng thêm 10%, chi phí CBAM gộp là 118,80 EUR mỗi tấn ở 75 EUR/tCO₂e và chi phí ròng năm 2026 là 76,94 EUR mỗi tấn ở giá chính thức quý III là 82,32 EUR. Hướng dẫn CBAM ngành xi măng giải thích vì sao phát thải của xi măng phần lớn không thể giảm chỉ bằng tiết kiệm năng lượng.

Phản ứng phân hủy đá vôi khi nung (CaCO₃ → CaO + CO₂) là quá trình hóa học không thể tránh và tạo ra khoảng 60% dấu chân carbon của xi măng.

Xi măng là một trong hai ngành (cùng phân bón) định giá cả phát thải trực tiếp và gián tiếp, vì nhà sản xuất xi măng EU không đủ điều kiện được bù chi phí carbon gián tiếp.

Xi măng hỗn hợp dùng xỉ hoặc tro bay có hệ số phát thải thấp hơn, khoảng 0,40 đến 0,65 tCO₂/tấn, do tỷ lệ clinker thấp hơn.

Năm 2025, EU nhập khẩu 113.610 tấn xi măng poóc lăng xám từ Việt Nam, trị giá 11,1 triệu EUR, đưa Việt Nam lên vị trí nguồn cung thứ 7 của EU theo khối lượng với mã này (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Lượng clinker nhập khẩu gần như bằng không (0,1 tấn). Bảng giá trị mặc định của Việt Nam không có dòng xi măng.

Các trang con về xi măng được liệt kê dưới đây.


Nhôm: khí perfluorocarbon khiến cách tính phức tạp hơn

Nhôm nguyên sinh phát thải trực tiếp khoảng 1,5 tCO₂ mỗi tấn, và định mức CBAM cho nhôm nguyên sinh chưa gia công (mã CN 7601) là 1,423 tCO₂e mỗi tấn.

Với giá trị mặc định 3,000 của Trung Quốc và hệ số cộng thêm 10%, chi phí gộp là 247,50 EUR mỗi tấn ở 75 EUR/tCO₂e và chi phí ròng năm 2026 là 157,44 EUR mỗi tấn ở 82,32 EUR. Hướng dẫn CBAM ngành nhôm trình bày cả CO₂ và phát thải perfluorocarbon, đặc thù riêng của ngành này.

Luyện nhôm tạo ra hai loại khí nhà kính: CO₂ từ tiêu hao anot và perfluorocarbon (PFC), cụ thể là CF₄ với tiềm năng làm nóng toàn cầu (GWP) 6.630 và C₂F₆ với GWP 11.100. Phát thải PFC xảy ra trong các sự cố "hiệu ứng anot" và được tính vào phép tính CBAM.

Phát thải gián tiếp từ quá trình điện phân tiêu tốn nhiều điện (khoảng 14 đến 16 MWh mỗi tấn) không được CBAM định giá đối với nhôm. Giá trị mặc định nhôm trong Phụ lục I ghi "N/A" ở cột phát thải gián tiếp, tức chỉ gồm phát thải trực tiếp.

Năm 2025, EU nhập khẩu 99,5 triệu EUR nhôm từ Việt Nam: 16,8 triệu EUR nhôm chưa gia công (7.086 tấn) và 82,7 triệu EUR sản phẩm nhôm (16.212 tấn), dẫn đầu là nhóm 7616 (34,6 triệu EUR) và nhôm định hình nhóm 7604 (26,9 triệu EUR).

Theo giá trị mặc định, nhôm định hình Việt Nam (7604 10 90) chịu chi phí 172,53 EUR mỗi tấn năm 2026.

Các trang con về nhôm được liệt kê dưới đây.


Phân bón: vật tư nông nghiệp chịu chi phí CBAM cao nhất

Urê (mã CN 3102 10 19) có định mức CBAM 0,902 tCO₂e mỗi tấn, còn giá trị mặc định theo nước chênh lệch lớn: Ai Cập 1,390, Việt Nam 2,430 và "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" 2,720.

Với hệ số cộng thêm 1% của phân bón, urê Ai Cập có chi phí chứng chỉ gộp 105,29 EUR mỗi tấn ở 75 EUR/tCO₂e và chi phí ròng năm 2026 là 43,17 EUR mỗi tấn ở 82,32 EUR.

Urê Việt Nam theo giá trị mặc định chịu chi phí 129,64 EUR mỗi tấn. Hướng dẫn CBAM ngành phân bón trình bày chuỗi sản xuất Haber-Bosch và mọi mã CN liên quan.

Mọi loại phân đạm đều đi từ amoniac sản xuất theo quy trình Haber-Bosch, với hydro lấy chủ yếu từ khí thiên nhiên. Phân bón là một trong hai ngành CBAM định giá cả phát thải trực tiếp và gián tiếp.

Trong bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", amoni nitrat (mã CN 3102 30 90) mang giá trị mặc định 2,750 tCO₂e mỗi tấn và dung dịch urê amoni nitrat (UAN, mã CN 3102 80 00) mang 1,960.

N₂O phát thải từ đất sau khi bón phân không được tính trong CBAM. Lượng phân bón EU nhập khẩu từ Việt Nam không đáng kể: 354 tấn năm 2025, trong đó 25 tấn urê (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Các trang con về phân bón được liệt kê dưới đây.


Điện: áp dụng giá trị mặc định theo từng nước

Điện (mã CN 2716 00 00) và hydro là hai ngành CBAM duy nhất chỉ có một mã CN.

Hướng dẫn CBAM ngành điện (tiếng Anh) giải thích vai trò của đường dây kết nối vật lý và cường độ carbon của từng nước trong cách tính nghĩa vụ.

Điện được khai báo theo MWh, và giá trị mặc định là hệ số phát thải CO₂ của nước xuất xứ trong Phụ lục III Quy định thực thi (EU) 2025/2621.

Hệ số này là cường độ CO₂ của nhiệt điện từ nhiên liệu hóa thạch, tính bình quân 5 năm gần nhất có dữ liệu tin cậy (theo dữ liệu IEA nêu trong Phụ lục, ví dụ Serbia 1,041 và Vương quốc Anh 0,430 tCO₂/MWh; hệ số của EU là 0,612 áp dụng khi không có giá trị riêng).

Giá trị thực tế chỉ thay thế giá trị mặc định khi đáp ứng đồng thời cả năm điều kiện tại điểm 5 Phụ lục IV Quy định (EU) 2023/956, trong đó có hợp đồng mua bán điện với nhà sản xuất ở nước thứ ba và việc đăng ký cố định công suất kết nối theo từng giờ.

Năm 2025, hai nước xuất xứ điện nhập khẩu lớn nhất không thuộc diện được miễn là Vương quốc Anh (10,73 TWh) và Serbia (9,67 TWh) (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12/10/2026). EU không nhập khẩu điện từ Việt Nam.

Các trang con về điện (tiếng Anh) được liệt kê dưới đây.


Hydro: khoảng chi phí rộng nhất trong các ngành CBAM

Hydro có khoảng chi phí rộng nhất trong 6 ngành CBAM, từ 0 EUR với hydro xanh đã thẩm tra đến 1.197,94 EUR mỗi tấn theo giá trị "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác".

Theo giá trị mặc định, hydro từ một nước không có bảng riêng chịu chi phí 1.197,94 EUR mỗi tấn cho hàng nhập khẩu năm 2026 ở giá chính thức quý III là 82,32 EUR/tCO₂e.

Với giá trị mặc định phổ biến nhất là 10,820 tCO₂e/tấn, cũng là giá trị của Việt Nam, chi phí là 571,32 EUR mỗi tấn. EU không nhập khẩu hydro từ Việt Nam năm 2025.

Hydro có phát thải trực tiếp đã thẩm tra không vượt 4,962 tCO₂e/tấn, gồm hydro điện phân bằng điện tái tạo, không phải nộp chứng chỉ cho hàng nhập khẩu năm 2026.

Ngưỡng này giảm dần hằng năm theo hệ số CBAM. Hướng dẫn CBAM ngành hydro trình bày mọi tuyến sản xuất và cách tính phát thải gắn liền.

Hydro xám sản xuất bằng quá trình reforming hơi nước khí metan (SMR) không thu giữ carbon phát thải khoảng 9 đến 12 tCO₂ mỗi tấn hydro, so với định mức CBAM 5,089 tCO₂e mỗi tấn.

Hydro điện phân có phát thải trực tiếp gần bằng không, và điện tiêu thụ không được tính vì hydro là hàng hóa thuộc Phụ lục II.

Quy định của EU về nhiên liệu tái tạo có nguồn gốc phi sinh học (RFNBO) là một chế độ riêng.

Khác biệt cấu trúc này tạo động lực thương mại ngày càng lớn cho nhà xuất khẩu ở Maroc, Chile, Úc và Ả Rập Xê Út phát triển chuỗi cung ứng hydro xanh có phát thải đã thẩm tra.

Các trang con về hydro được liệt kê dưới đây.


Chi phí CBAM ròng năm 2026 khác chi phí gộp như thế nào?

Chi phí CBAM ròng năm 2026 bằng phát thải gắn liền trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, nhân với giá chứng chỉ.

Chi phí gộp là toàn bộ giá trị chứng chỉ trước khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí.

Khoản điều chỉnh cho mỗi tấn bằng hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM của hàng hóa (Điều 31 Quy định (EU) 2023/956; Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Hệ số CBAM là tỷ lệ phân bổ miễn phí trong EU ETS được giữ lại: 97,5% năm 2026, tức 2,5% bị cắt giảm (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC).

Với phôi thép Thổ Nhĩ Kỳ theo giá trị mặc định, chi phí gộp là 209,18 EUR mỗi tấn ở 82,32 EUR/tCO₂e và chi phí ròng là 99,70 EUR, không phải 2,5% chi phí gộp.

Với thép cán nóng Việt Nam (mã CN 7208 39 00), chi phí gộp là 212,80 EUR và chi phí ròng là 102,84 EUR; phép tính tắt "2,5% chi phí gộp" chỉ cho ra 5,32 EUR, thấp hơn khoảng 19 lần.

Trong năm 2026, chỉ hàng hóa có phát thải đúng bằng định mức mới trả 2,5% tổng chi phí.

Mọi tấn CO₂e vượt định mức, kể cả toàn bộ phần hệ số cộng thêm của giá trị mặc định, chịu toàn bộ giá chứng chỉ, và điện hoàn toàn không có khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí.

Mức cắt giảm tăng nhanh: đến năm 2030 hệ số CBAM giảm còn 51,5%, và từ năm 2034 không còn hệ số CBAM nào được áp dụng.

Nhà nhập khẩu ký hợp đồng mua nhiều năm cần tính cả mức tăng này, không chỉ chi phí ròng năm 2026. Hệ số điều chỉnh liên ngành là 100% cho giai đoạn 2026-2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862).

Năm điểm chính về chi phí CBAM ròng năm 2026 được liệt kê dưới đây.

  • Số chứng chỉ ròng mỗi tấn = phát thải gắn liền trừ 97,5% × định mức CBAM, với mức sàn bằng không
  • Ví dụ: phôi thép Thổ Nhĩ Kỳ (mã CN 7207 11 14), giá trị mặc định 2,310 cộng 10% = 2,541, trừ 0,975 × 1,364, còn 1,2111 chứng chỉ, tức 99,70 EUR/tấn ở 82,32 EUR/tCO₂e
  • Ví dụ Việt Nam: thép cán nóng (mã CN 7208 39 00), 2,350 × 1,10 = 2,585, trừ 0,975 × 1,00 × 1,370 = 1,33575, còn 1,24925 chứng chỉ, tức 102,84 EUR/tấn
  • Ví dụ: hydro theo giá trị "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", 17,740 cộng 10% = 19,514, trừ 0,975 × 5,089, còn 14,552 chứng chỉ, tức 1.197,94 EUR/tấn ở 82,32 EUR/tCO₂e
  • Từ năm 2034 không còn hệ số CBAM nào được áp dụng, khi đó chi phí gộp và chi phí ròng bằng nhau

Câu hỏi thường gặp về CBAM theo ngành

Những ngành CBAM nào tính phát thải gián tiếp?

Hai trong sáu ngành CBAM định giá cả phát thải trực tiếp và gián tiếp: xi măng và phân bón. Bốn ngành còn lại (sắt thép, nhôm, hydro và điện) chỉ định giá phát thải trực tiếp. Xi măng và phân bón tính phát thải gián tiếp vì nhà sản xuất EU trong hai ngành này không đủ điều kiện được bù chi phí gián tiếp, như báo cáo rà soát COM(2025)783 của Ủy ban châu Âu giải thích. Quặng sắt đã nung kết (mã CN 2601 12 00) cũng được tính theo cách này.

Ngưỡng miễn trừ 50 tấn có áp dụng cho mọi hàng hóa CBAM không?

Ngưỡng 50 tấn khối lượng tịnh mỗi năm miễn nghĩa vụ CBAM cho nhà nhập khẩu nhỏ, nhưng điện và hydro không bao giờ được miễn (Điều 2a Quy định (EU) 2023/956, theo sửa đổi của Quy định (EU) 2025/2083).

Nhà nhập khẩu EU nhập không quá 50 tấn hàng sắt thép, xi măng, nhôm hoặc phân bón mỗi năm dương lịch, tính cộng dồn mọi lô hàng từ mọi nước ngoài EU (điểm 1 Phụ lục VII), thì không phải xin tư cách người khai báo CBAM được cấp phép hay nộp lại chứng chỉ. Nhà nhập khẩu đó phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan. Ngưỡng này áp dụng cho nhà nhập khẩu EU, không áp dụng cho nhà xuất khẩu Việt Nam.

Khi nào chi phí chứng chỉ CBAM trở nên đáng kể với các ngành này?

Việc bán chứng chỉ CBAM bắt đầu ngày 1 tháng 2 năm 2027 (khoản 1 Điều 20), và tờ khai CBAM hằng năm đầu tiên cho hàng nhập khẩu năm 2026 có hạn chót ngày 30 tháng 9 năm 2027 (khoản 1 Điều 6). Với hàng khai theo giá trị mặc định, chi phí đã đáng kể ngay từ năm đầu: 99,70 EUR mỗi tấn phôi thép Thổ Nhĩ Kỳ và 76,94 EUR mỗi tấn xi măng poóc lăng xám theo giá trị "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", ở giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e.

Chi phí tiếp tục tăng trong giai đoạn 2028-2030, khi hệ số cộng thêm lên 30% và hệ số CBAM giảm từ 90% xuống 51,5%. Với thép cán nóng Việt Nam và cùng mức giá 82,32 EUR, chi phí mỗi tấn tăng từ 102,84 EUR năm 2026 lên 193,41 EUR năm 2030, tính theo định mức hiện hành, vốn có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027.

Giá carbon của Việt Nam có làm giảm chi phí CBAM của các ngành không?

Chưa. Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ (Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026; ICAP, 25/3/2026).

Trong sáu ngành CBAM, thị trường thí điểm bao trùm sắt thép, xi măng và nhiệt điện (thuộc ngành điện); nhôm, phân bón và hydro nằm ngoài, và EU không nhập khẩu điện từ Việt Nam. Khoản 1 Điều 9 chỉ cho khấu trừ giá carbon đã thực trả, sau khi trừ mọi khoản hoàn trả hoặc bù đắp, nên hạn ngạch cấp miễn phí không tạo ra giá đã thực trả. Quy định thực thi về Điều 9 chưa được thông qua tính đến ngày 4/11/2026. Chi tiết tại khấu trừ giá carbon theo Điều 9.

Danh sách sáu ngành có được mở rộng không?

Có một đề xuất, nhưng chưa phải là luật. Đề xuất COM(2025)989 của Ủy ban châu Âu mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn từ thép và nhôm, dự kiến từ ngày 1 tháng 1 năm 2028. Số sản phẩm theo từng phương án là khoảng 180 (Ủy ban châu Âu), khoảng 200 (Hội đồng EU) và khoảng 457 (Nghị viện châu Âu, ước tính).

Vòng đàm phán ba bên đầu tiên ngày 20 tháng 10 năm 2026 chưa đạt thỏa thuận chung, và vòng thứ hai được đưa tin là ngày 30 tháng 11 năm 2026. Không lập trường nào đưa hóa chất hay polyme vào CBAM; việc mở rộng thêm ngành được để lại cho đợt rà soát cuối năm 2027 (COM(2025)783). Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), từng nhận định "CBAM chắc chắn sẽ không dừng lại ở con số 6" (Bộ Công Thương, 18/9/2024). Chi tiết tại mở rộng CBAM sang sản phẩm hạ nguồn.

Doanh nghiệp Việt Nam tìm hướng dẫn CBAM theo ngành ở đâu?

Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối xây dựng và triển khai đề án ứng phó với CBAM (thông báo 6082/VPCP-NN, Bộ Công Thương đưa tin ngày 28/8/2024). Trung tâm WTO và Hội nhập của VCCI xuất bản cuốn hỏi đáp về CBAM tháng 12/2024. Một số tài liệu tiếng Việt vẫn nêu hạn 31/5, đã được Quy định (EU) 2025/2083 thay bằng 30/9, hoặc phép tính tắt "2,5% năm 2026", vốn không phải phương pháp tính theo luật, nên số liệu của EU cần đối chiếu với văn bản gốc.

Tình hình chung có tại CBAM và Việt Nam, giá trị mặc định theo nước tại giá trị mặc định CBAM, và danh sách đơn vị tư vấn tại đơn vị tư vấn CBAM tại Việt Nam. Quý doanh nghiệp có thể yêu cầu giới thiệu nhà cung cấp dịch vụ qua trang hỗ trợ CBAM.

Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.

Hai nguồn hướng dẫn liên ngành cho nhà nhập khẩu và nhà xuất khẩu trong cả sáu ngành được liệt kê dưới đây.


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.