
Mã CN xi măng thuộc diện CBAM gồm 6 mục trong Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956 của Nghị viện châu Âu và Hội đồng ngày 10 tháng 5 năm 2023 về việc thiết lập cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, tất cả đều thuộc Chương 25 Danh mục hàng hóa kết hợp của EU.
Với clinker xám (mã CN 2523 10 00), định mức CBAM mặc định là 0,666 tCO₂e/tấn, trong khi giá trị mặc định của nhóm "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" là 1,410.
Bảng giá trị mặc định của Việt Nam không có dòng nào cho xi măng, nên mọi mã xi măng xuất xứ Việt Nam đều áp dụng giá trị của nhóm "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác".
Năm 2025, EU nhập khẩu 113.610 tấn xi măng poóc lăng xám (mã CN 2523 29 00) từ Việt Nam, trị giá 11,1 triệu EUR, và gần như không nhập mã xi măng nào khác (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.
Với xi măng, nhà nhập khẩu EU phải tính cả phát thải trực tiếp và phát thải gián tiếp. Cùng với phân bón, xi măng là một trong hai ngành CBAM mà điện tiêu thụ trong sản xuất cũng được định giá.
Mã CN có thuộc Phụ lục I hay không sẽ quyết định lô hàng có phát sinh nghĩa vụ chứng chỉ theo Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU hay không.
CBAM áp dụng cho những mã CN xi măng nào?
CBAM áp dụng cho 6 mục xi măng trong Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956: đất sét cao lanh đã nung (tiền chất), clinker, xi măng poóc lăng trắng, xi măng poóc lăng khác, xi măng alumin và các loại xi măng thủy lực khác.
Giai đoạn chính thức bắt đầu ngày 1 tháng 1 năm 2026. Kể từ đó, hàng nhập khẩu vào EU thuộc các mã này phát sinh nghĩa vụ chứng chỉ CBAM, thay cho nghĩa vụ chỉ báo cáo trong giai đoạn chuyển tiếp 2023-2025, trừ khi nhà nhập khẩu được miễn trừ theo ngưỡng 50 tấn mỗi năm dương lịch (Điều 2a Quy định (EU) 2023/956).
Bảng dưới đây liệt kê từng mã CN xi măng thuộc diện CBAM, kèm định mức CBAM mặc định (cột B, điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620) và giá trị mặc định của nhóm "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" trước hệ số cộng thêm (Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, theo bản thay thế tại Quy định thực thi (EU) 2026/1740).
Với hàng xuất xứ Việt Nam, cột giá trị mặc định này chính là giá trị áp dụng.
| Mã CN | Mô tả sản phẩm | Định mức CBAM mặc định (tCO₂e/tấn) | Giá trị mặc định "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" (tCO₂e/tấn) | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| ex 2507 00 80 | Đất sét cao lanh khác, trừ loại chưa nung (đất sét nung) | 0,666 | 0,280 | Nguyên liệu thượng nguồn; phát thải gắn liền chuyển sang xi măng |
| 2523 10 00 | Clinker xi măng | 0,666 loại xám; 0,859 loại trắng | 1,410 loại xám; 1,370 loại trắng | Tách loại xám và loại trắng theo mã TARIC |
| 2523 21 00 | Xi măng poóc lăng trắng | 0,859 | 1,450 | Hàm lượng clinker cao (95% đến 100%) |
| 2523 29 00 | Xi măng poóc lăng khác | 0,666 | 1,440 | Xi măng poóc lăng xám; tỷ lệ clinker quyết định phát thải thực tế |
| 2523 30 00 | Xi măng alumin (hàm lượng alumin cao) | 0,717 cho 2026-2027; 0,686 cho 2028-2030 | 2,030 | Giá trị mặc định cao nhất của ngành |
| 2523 90 00 | Các loại xi măng thủy lực khác (xi măng xỉ, xi măng siêu sulfat) | 0,666 loại xám; 0,847 loại trắng | 1,370 loại xám; 1,490 loại trắng | Tách loại xám và loại trắng theo mã TARIC |
Mã TARIC tách loại trắng và loại xám như sau: 2523 10 00 10 là clinker trắng, 2523 10 00 90 là clinker khác kể cả clinker xám, 2523 90 00 10 là xi măng thủy lực trắng, 2523 90 00 90 là các loại xi măng thủy lực khác.
Danh sách đầy đủ 42 mục của sáu ngành có tại danh mục hàng hóa CBAM.
Phạm vi chính xác do Phụ lục I quy định. Bê tông, tấm đúc sẵn và các sản phẩm khác làm từ xi măng thuộc Chương 68 không có trong Phụ lục I. CBAM chỉ áp dụng cho bản thân xi măng, không áp dụng cho sản phẩm hạ nguồn làm từ xi măng.
Biểu thuế của Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số, và chỉ sáu chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU. Phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU, không theo mã AHTN trên tờ khai xuất khẩu của Việt Nam.
EU nhập khẩu những mã CN xi măng nào từ Việt Nam?
Trong sáu mã xi măng, EU chỉ nhập khẩu từ Việt Nam với khối lượng đáng kể một mã: xi măng poóc lăng xám (mã CN 2523 29 00), 113.610 tấn năm 2025.
Bảng dưới đây trình bày khối lượng và trị giá nhập khẩu của EU27 từ Việt Nam theo từng mã, giữ nguyên số liệu gốc (Eurostat, EU27 nhập khẩu từ Việt Nam, Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026). Đây là số liệu thương mại, không phải số liệu tờ khai CBAM.
| Mã CN | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|
| 2523 10 00 (clinker) | 169 EUR; 0 tấn | 225 EUR; 0 tấn | 1.218 EUR; 0,1 tấn |
| 2523 21 00 (poóc lăng trắng) | 328 EUR; 0 tấn | 822 EUR; 0,1 tấn | 74 EUR; 0 tấn |
| 2523 29 00 (poóc lăng khác) | 14,3 triệu EUR; 159.384 tấn | 9,1 triệu EUR; 92.207 tấn | 11,1 triệu EUR; 113.610 tấn |
| 2523 30 00 (alumin) | không ghi nhận | không ghi nhận | không ghi nhận |
| 2523 90 00 (thủy lực khác) | 8 EUR; 0 tấn | 425 EUR; 0,1 tấn | 836 EUR; 0,1 tấn |
| 2507 00 80 (toàn bộ mã, kể cả đất sét chưa nung) | 0 EUR | 2 EUR | 125 EUR; 0 tấn |
Ở mã CN 2523 29 00, Việt Nam chiếm 2,0% khối lượng và 2,3% trị giá nhập khẩu của EU từ ngoài EU năm 2025, đứng thứ 7 về khối lượng và thứ 8 về trị giá, là nguồn cung lớn nhất từ Đông Nam Á của mã này.
Malaysia đứng thứ 9 với 96.903 tấn, còn Trung Quốc chỉ có 571 tấn (Eurostat Comext DS-045409, 2025; tỷ trọng và thứ hạng do cbamguide.com tính từ số liệu gốc).
Tính cả clinker, Việt Nam chiếm 0,8% khối lượng và 1,0% trị giá nhập khẩu xi măng và clinker từ ngoài EU năm 2025, đứng thứ 11 về khối lượng và thứ 12 về trị giá.
Comext chỉ công bố số liệu đến mã 8 chữ số, nên không thể tách riêng phần đất sét đã nung trong mã 2507 00 80; số liệu trên là của toàn bộ mã.
Mã CN clinker 2523 10 00 theo CBAM: giá trị mặc định và chi phí
Clinker (mã CN 2523 10 00) là bán thành phẩm tạo ra khi nung đá vôi ở khoảng 1.450 °C trong lò quay, và là nguồn phát sinh phát thải quá trình của ngành xi măng.
Phản ứng nung vôi CaCO₃ → CaO + CO₂ là không thể tránh khỏi về mặt hóa học. Vì vậy, nhà nhập khẩu clinker không thể dựa vào bằng chứng cải thiện hiệu suất năng lượng để đưa phát thải nung vôi xuống dưới mức tối thiểu theo tỷ lượng hóa học.
Để giảm phát thải gắn liền của clinker, nhà sản xuất có hai hướng. Hướng thứ nhất là dùng vật liệu thay thế clinker trong xi măng, như xỉ lò cao, tro bay hoặc đất sét nung. Hướng thứ hai là lắp hệ thống thu giữ và lưu trữ carbon cho khí thải lò nung.
Trên thực tế, một lô 1.000 tấn clinker xám mã CN 2523 10 00 xuất xứ từ một nước không có giá trị riêng trong Phụ lục I, như Việt Nam, được khai theo giá trị mặc định 1,410 tCO₂e/tấn, tức 1,551 tCO₂e/tấn sau khi áp hệ số cộng thêm 10% của năm 2026.
Khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí bằng hệ số CBAM 97,5% × hệ số điều chỉnh liên ngành 100% × định mức 0,666, tức 0,64935. Sau khi trừ, mỗi tấn sản phẩm cần 0,90165 chứng chỉ.
Cả lô 1.000 tấn cần 901,65 chứng chỉ, tương đương khoảng 74.224 EUR theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e. Chi phí này tăng dần qua từng năm do hệ số cộng thêm tăng và hệ số CBAM giảm.
EU gần như không nhập clinker từ Việt Nam (0,1 tấn năm 2025). Dù vậy, clinker vẫn quan trọng với doanh nghiệp Việt Nam ở một khía cạnh khác: khi trạm nghiền mua clinker từ nhà máy khác, clinker đó là tiền chất.
Nếu xi măng được khai theo giá trị thực tế, phát thải gắn liền cụ thể của clinker phải được ghi nhận và cộng vào phát thải của xi măng.
Cơ chế nung vôi, so sánh các công nghệ lò nung và phương pháp tính đầy đủ theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547 được trình bày tại hướng dẫn CBAM ngành xi măng và CBAM ngành xi măng: clinker.
Mã CN xi măng poóc lăng theo CBAM: 2523 21 00 và 2523 29 00
Hai mã CN xi măng poóc lăng 2523 21 00 (trắng) và 2523 29 00 (loại khác) chiếm 6,49 triệu tấn trong tổng số 7,09 triệu tấn xi măng (không kể clinker) mà EU nhập khẩu từ ngoài EU năm 2025.
Trong đó, xi măng poóc lăng khác là 5,77 triệu tấn và xi măng poóc lăng trắng là 0,72 triệu tấn (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026). Ngoài ra, EU còn nhập khẩu 7,15 triệu tấn clinker.
Nhà nhập khẩu xi măng poóc lăng cần lưu ý bốn điểm tuân thủ chính sau.
- Xi măng poóc lăng trắng (2523 21 00) được sản xuất từ đá vôi tinh khiết hơn, ít sắt và mangan, với tỷ lệ clinker trên xi măng từ 95% đến 100%, nên phát thải gắn liền gần bằng clinker nguyên chất.
- Xi măng poóc lăng khác (2523 29 00) gồm các loại từ CEM I đến CEM V; hàm lượng clinker thực tế quyết định cách tính phát thải gắn liền và phải được khai báo chính xác.
- Phát thải trực tiếp và gián tiếp đều được định giá, gồm phát thải từ đốt nhiên liệu và nung vôi trong lò cùng phát thải gián tiếp từ điện tiêu thụ. Ngành thép thì khác: chỉ phát thải trực tiếp phải chịu nghĩa vụ.
- Thổ Nhĩ Kỳ không có giá trị mặc định riêng cho xi măng poóc lăng xám, nên áp dụng giá trị 1,440 tCO₂e/tấn của nhóm "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", tức 1,584 sau khi cộng thêm năm 2026. Hiệp hội Xi măng Thổ Nhĩ Kỳ báo cáo mức khoảng 0,88 tCO₂/tấn clinker xám cho các thành viên, trong khi giá trị mặc định của clinker sau cộng thêm là 1,551, cao hơn khoảng 76%.
Việt Nam cũng ở tình huống như Thổ Nhĩ Kỳ: xi măng poóc lăng xám Việt Nam được tính 1,440 tCO₂e/tấn, cần 0,93465 chứng chỉ mỗi tấn, tức 76,94 EUR/tấn sản phẩm năm 2026.
Mức này bằng 78,6% trị giá nhập khẩu bình quân của xi măng Việt Nam vào EU năm 2025, là 97,86 EUR/tấn (cbamguide.com tính từ số liệu Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Malaysia, nguồn cung Đông Nam Á đứng sau Việt Nam, có giá trị riêng 0,950 cho cùng mã, nên chi phí chỉ là 32,57 EUR/tấn năm 2026.
Theo giá trị mặc định, người mua EU phải trả cho mỗi tấn xi măng Việt Nam nhiều hơn 44,37 EUR so với xi măng Malaysia (tính ngày 12 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js, giá 82,32 EUR).
Hệ số cộng thêm tăng từ 10% năm 2026 lên 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028.
Nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu EU sử dụng dữ liệu phát thải thực tế đã thẩm tra sẽ tránh được hoàn toàn hệ số cộng thêm, một lợi thế tài chính đáng kể khi khối lượng lớn.
Mã CN xi măng thủy lực khác theo CBAM: 2523 30 00 và 2523 90 00
Xi măng alumin (2523 30 00) và các loại xi măng thủy lực khác (2523 90 00) là hai mã còn lại trong danh sách mã CN xi măng thuộc diện CBAM.
Xi măng alumin có giá trị mặc định cao nhất ngành, 2,030 tCO₂e/tấn theo nhóm "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác".
Xi măng thủy lực hỗn hợp thuộc mã 2523 90 00 có phát thải thực tế thấp hơn xi măng poóc lăng vì chứa nhiều phụ gia khoáng hơn và ít clinker hơn.
Mã 2523 90 00 gồm xi măng xỉ, xi măng siêu sulfat và xi măng puzolan, với hàm lượng clinker thường từ 5% đến 64%.
Khi khai theo giá trị thực tế, tỷ lệ clinker trên xi măng được lấy từ báo cáo phát thải đã thẩm tra của nhà vận hành theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547.
Khi khai theo giá trị mặc định, giá trị của nước xuất xứ được áp dụng cho mỗi tấn xi măng, bất kể tỷ lệ clinker.
Vì vậy, nhà nhập khẩu EU kinh doanh xi măng hỗn hợp hoặc xi măng ít clinker có lý do để yêu cầu giá trị thực tế đã thẩm tra, phản ánh đúng hàm lượng clinker.
Khai báo theo các giá trị này thay cho giá trị mặc định giúp giảm lượng phát thải khai báo tương ứng với lượng clinker tiết kiệm được.
Nhà nhập khẩu có tổng khối lượng tịnh hàng hóa thuộc diện CBAM trong năm dương lịch không quá 50 tấn, cộng dồn mọi mã CN và mọi nước xuất xứ, được hưởng ngưỡng miễn trừ CBAM (tiếng Anh) tại Điều 2a Quy định (EU) 2023/956, theo sửa đổi của Quy định (EU) 2025/2083.
Ngưỡng này tính theo nhà nhập khẩu EU, không tính theo khối lượng xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam, dù một số bài báo trong nước trình bày theo cách đó.
Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.
Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)
Chi phí CBAM theo từng mã CN xi măng cho hàng xuất xứ Việt Nam
Theo giá trị mặc định năm 2026, chi phí CBAM của xi măng xuất xứ Việt Nam dao động từ 0 EUR/tấn (đất sét nung) đến 126,27 EUR/tấn (xi măng alumin); riêng xi măng poóc lăng xám là 76,94 EUR/tấn.
Công thức tính như sau: số chứng chỉ = max[0; phát thải gắn liền cụ thể trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí trừ giá carbon đã thực trả] × khối lượng (Điều 31 Quy định (EU) 2023/956).
Khoản điều chỉnh mỗi tấn = hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM (Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620).
Hệ số CBAM là tỷ lệ phân bổ miễn phí trong EU ETS được giữ lại: 97,5% năm 2026, 95% năm 2027, 90% năm 2028, 77,5% năm 2029, 51,5% năm 2030, 39% năm 2031, 26,5% năm 2032, 14% năm 2033, và không còn áp dụng từ năm 2034 (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC).
Hệ số điều chỉnh liên ngành là 100% cho giai đoạn 2026-2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862).
Bảng dưới đây áp dụng phương pháp này cho từng mã, dùng giá trị của nhóm "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" áp dụng cho hàng Việt Nam. Kết quả được tính ngày 12 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js với giá 82,32 EUR/tCO₂e.
| Mã CN | Sản phẩm | Giá trị mặc định 2026 (cộng thêm 10%) | Khoản điều chỉnh 2026 | Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 | Chi phí mỗi tấn, 2026 | Chi phí mỗi tấn, 2030 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ex 2507 00 80 | Đất sét nung | 0,308 | 0,64935 | 0 | 0 EUR | 1,73 EUR |
| 2523 10 00 90 | Clinker xám và clinker khác | 1,551 | 0,64935 | 0,90165 | 74,22 EUR | 122,66 EUR |
| 2523 10 00 10 | Clinker trắng | 1,507 | 0,837525 | 0,669475 | 55,11 EUR | 110,19 EUR |
| 2523 21 00 | Xi măng poóc lăng trắng | 1,595 | 0,837525 | 0,757475 | 62,36 EUR | 118,76 EUR |
| 2523 29 00 | Xi măng poóc lăng xám | 1,584 | 0,64935 | 0,93465 | 76,94 EUR | 125,87 EUR |
| 2523 30 00 | Xi măng alumin | 2,233 | 0,699075 | 1,533925 | 126,27 EUR | 188,16 EUR |
| 2523 90 00 90 | Xi măng thủy lực xám và loại khác | 1,507 | 0,64935 | 0,85765 | 70,60 EUR | 118,38 EUR |
| 2523 90 00 10 | Xi măng thủy lực trắng | 1,639 | 0,825825 | 0,813175 | 66,94 EUR | 123,55 EUR |
Cột 2030 giả định giá trị mặc định và giá 82,32 EUR không đổi, với hệ số cộng thêm 30% và hệ số CBAM 51,5%. Với xi măng alumin, định mức cột B là 0,686 từ năm 2028. Định mức CBAM có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027 (đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620), nên mọi chi phí từ năm 2027 chỉ mang tính tham khảo.
Đất sét nung không cần chứng chỉ nào trong giai đoạn 2026-2029, vì giá trị đã cộng thêm thấp hơn khoản điều chỉnh và số chứng chỉ không thể âm. Chứng chỉ chỉ phát sinh từ năm 2030, khi hệ số CBAM giảm xuống 51,5% (1,73 EUR/tấn).
Với xi măng poóc lăng xám Việt Nam, ở cùng mức giá 82,32 EUR, chi phí mỗi tấn là 76,94 EUR năm 2026, 90,17 EUR năm 2027, 104,76 EUR năm 2028 và 125,87 EUR năm 2030.
Doanh nghiệp có thể ước tính chi phí cho sản phẩm và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.
Cách sử dụng mã CN xi măng CBAM trong thực tế
Phân loại đúng mã CN là điểm kiểm soát tuân thủ đầu tiên của mọi lô xi măng nhập khẩu theo CBAM.
Lô hàng bị phân loại sai hoặc khai thấp phát thải có thể bị cơ quan có thẩm quyền của nước thành viên điều chỉnh khi rà soát theo Điều 19 Quy định (EU) 2023/956.
Tiền phạt bằng mức phạt phát thải vượt mức của EU ETS, 100 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát, cho mỗi chứng chỉ không nộp lại đúng hạn (khoản 1 Điều 26); nộp phạt không miễn nghĩa vụ nộp lại chứng chỉ (khoản 3 Điều 26).
Việc phân loại một lô xi măng nhập khẩu gồm năm bước sau.
- Xác định nhóm HS 4 chữ số: 2507 (đất sét) hoặc 2523 (xi măng), dựa trên hóa đơn thương mại và phiếu thông số kỹ thuật. Với hàng Việt Nam, sáu chữ số đầu của mã AHTN trên tờ khai xuất khẩu là điểm khởi đầu.
- Xác định mã CN 8 chữ số của EU: 2523 10 00 cho clinker, 2523 21 00 cho xi măng poóc lăng trắng, 2523 29 00 cho xi măng poóc lăng khác, 2523 30 00 cho xi măng alumin và 2523 90 00 cho các loại xi măng thủy lực khác.
- Loại trừ sản phẩm Chương 68: bê tông đúc sẵn, tấm xi măng sợi và tấm không chứa amiăng nằm hoàn toàn ngoài phạm vi Phụ lục I.
- Lấy tỷ lệ clinker đúng nguồn: khi khai theo giá trị thực tế, tỷ lệ clinker trên xi măng lấy từ báo cáo phát thải đã thẩm tra của nhà vận hành (Quy định thực thi (EU) 2025/2547); phiếu thông số kỹ thuật không phải nguồn hợp lệ. Khi khai theo giá trị mặc định, giá trị của nước xuất xứ cho mỗi tấn xi măng được áp dụng, bất kể tỷ lệ clinker.
- Cộng khối lượng tịnh cả năm: cộng toàn bộ hàng hóa thuộc diện CBAM nhập khẩu trong năm dương lịch, qua mọi mã CN và mọi nước xuất xứ, để xác định có vượt ngưỡng miễn trừ 50 tấn hay không và có cần tư cách người khai báo CBAM được cấp phép hay không.
Nhà nhập khẩu và nhà xuất khẩu xi măng cần biết gì thêm về mã CN?
Câu hỏi thường gặp về mã CN xi măng theo CBAM
Clinker xi măng (2523 10 00) có luôn thuộc diện CBAM không?
Clinker xi măng mã CN 2523 10 00 thuộc diện CBAM khi được nhập khẩu vào lãnh thổ hải quan EU từ bất kỳ nước thứ ba nào không có tên tại điểm 1 Phụ lục III Quy định (EU) 2023/956. Danh sách này miễn cho hàng xuất xứ Iceland, Liechtenstein, Na Uy, Thụy Sĩ và năm vùng lãnh thổ (Büsingen, Heligoland, Livigno, Ceuta, Melilla). Các nguồn cung xi măng lớn của EU như Thổ Nhĩ Kỳ, Algeria, Ukraine và Ai Cập đều không có trong danh sách; Việt Nam cũng không có tên.
CBAM có áp dụng cho bê tông trộn sẵn hoặc tấm đúc sẵn không?
Không. CBAM không áp dụng cho bê tông trộn sẵn, tấm đúc sẵn hay các sản phẩm chứa xi măng khác thuộc Chương 68 của Danh mục hàng hóa kết hợp. Phụ lục I chỉ gồm bản thân các sản phẩm xi măng và dừng lại ở xi măng thành phẩm. Đề xuất mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn (COM(2025)989) chỉ bao gồm hàng hóa thép và nhôm; tính đến ngày 23 tháng 10 năm 2026, chưa có thỏa thuận ba bên.
Chi phí CBAM của clinker và xi măng thủy lực hỗn hợp khác nhau thế nào?
Theo giá trị mặc định, chênh lệch không lớn. Clinker xám (2523 10 00) từ một nước không có giá trị riêng trong Phụ lục I có giá trị mặc định 1,410 tCO₂e/tấn và chi phí 74,22 EUR/tấn năm 2026 theo giá quý III/2026 là 82,32 EUR. Xi măng thủy lực xám mã 2523 90 00 có giá trị 1,370 và chi phí 70,60 EUR/tấn; cả hai đều được đối chiếu với cùng định mức 0,666.
Theo giá trị thực tế đã thẩm tra, chênh lệch phụ thuộc vào tỷ lệ clinker. Một loại xi măng hỗn hợp chứa 30% clinker có phát thải gắn liền bằng khoảng 30% phát thải của clinker cộng với phát thải từ công đoạn nghiền của chính nó, và khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí gắn với tiền chất clinker cũng giảm theo cùng tỷ lệ.
Ngưỡng nào quyết định một lô xi măng có thuộc diện CBAM hay không?
Nghĩa vụ CBAM của một lô xi măng phụ thuộc vào hai câu hỏi có hoặc không. Câu thứ nhất: tổng khối lượng tịnh hàng hóa thuộc diện CBAM của nhà nhập khẩu trong năm dương lịch, qua mọi mã CN và mọi nước xuất xứ, có vượt 50 tấn không? Nhà nhập khẩu không vượt ngưỡng được miễn trừ, phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan, không cần tư cách người khai báo CBAM được cấp phép và không phải nộp lại chứng chỉ.
Câu thứ hai: nhà nhập khẩu đã có tư cách người khai báo CBAM được cấp phép chưa, hoặc đã nộp đơn chậm nhất ngày 31 tháng 3 năm 2026 để được nhập khẩu tạm thời chưa? Nhà nhập khẩu vượt ngưỡng mà không có tư cách này chịu tiền phạt gấp ba đến năm lần mức phạt tại khoản 1 Điều 26 (300 đến 500 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát), theo khoản 2 và khoản 2a Điều 26 Quy định (EU) 2023/956.
Với xi măng, khai theo giá trị mặc định hay dữ liệu thực tế thì chi phí chứng chỉ thấp hơn?
Không có cách nào mặc nhiên rẻ hơn, nên nhà nhập khẩu cần tính theo cả hai. Khi dùng giá trị mặc định, nhà nhập khẩu khai giá trị trong Phụ lục I cộng thêm 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028, rồi trừ khoản điều chỉnh tính trên định mức cột B (0,666 với xi măng xám). Toàn bộ phần cộng thêm nằm trên định mức nên chịu đủ giá chứng chỉ.
Khi dùng giá trị thực tế, nhà nhập khẩu khai phát thải đã thẩm tra và trừ khoản điều chỉnh tính trên định mức cột A, có tính đến tiền chất clinker. Khi hệ số cộng thêm tăng, nhà xuất khẩu có phát thải đã thẩm tra thấp hơn giá trị mặc định đã cộng thêm càng có lợi về tài chính nếu đầu tư vào thẩm tra độc lập. Chỉ cần thẩm tra khi khai báo theo phát thải thực tế (khoản 1 Điều 8); xem chi tiết tại thẩm tra CBAM.
Giá carbon tại Việt Nam có giúp giảm số chứng chỉ CBAM cho xi măng không?
Chưa. Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng; Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ. Quy định thực thi về Điều 9 vẫn là dự thảo, chưa được thông qua tính đến ngày 4/11/2026.
Khoản 1 Điều 9 chỉ cho phép khấu trừ giá carbon đã thực trả, sau khi trừ mọi khoản hoàn trả hoặc bù đắp. Với phần phát thải được phân bổ miễn phí, không có giá carbon nào đã thực trả. Xem chi tiết tại khấu trừ giá carbon theo Điều 9.
Mã AHTN trên tờ khai xuất khẩu Việt Nam có quyết định phạm vi CBAM không?
Không. Mã AHTN 8 chữ số của Việt Nam chỉ trùng mã CN của EU ở sáu chữ số đầu (HS); hai chữ số cuối do mỗi bên tự chi tiết hóa theo cách riêng. Phạm vi CBAM và giá trị mặc định áp dụng được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU; riêng với clinker và xi măng thủy lực là theo mã TARIC. Nhà xuất khẩu nên thống nhất mã CN với người mua EU trước khi lập hồ sơ dữ liệu phát thải.
Tài liệu bổ sung cho doanh nghiệp xi măng
Trang CBAM cho nhà nhập khẩu xi măng (tiếng Anh) trình bày toàn bộ chuỗi nghĩa vụ, gồm mua chứng chỉ, đăng ký tư cách người khai báo CBAM được cấp phép và nghĩa vụ duy trì số dư chứng chỉ cuối mỗi quý, từ tờ khai hải quan đến tờ khai CBAM hằng năm có hạn nộp ngày 30 tháng 9 năm 2027 (khoản 1 Điều 6).
Với nhà sản xuất xi măng ngoài EU, như ở Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Algeria và Việt Nam, việc bán hàng cho người mua EU còn đặt ra các quyết định về giá và năng lực cạnh tranh, không chỉ dừng ở việc phân loại mã CN.
Trang CBAM với nhà xuất khẩu xi măng phân tích dữ liệu phát thải đã thẩm tra, mức độ chịu tác động khi dùng giá trị mặc định và khả năng khấu trừ theo Điều 9.
Để đối chiếu mô tả sản phẩm cụ thể với Phụ lục I, doanh nghiệp có thể dùng công cụ tra mã CN CBAM. Bảng giá trị mặc định theo từng nước có tại giá trị mặc định CBAM.
Năm 2026, giá chứng chỉ CBAM là giá đấu giá bình quân theo quý của hạn ngạch EU ETS (khoản 1a Điều 21 Quy định (EU) 2023/956, theo sửa đổi); từ năm 2027 là giá theo tuần (khoản 1 Điều 21).
Nhà nhập khẩu khai theo giá trị mặc định không phải nộp dữ liệu đã thẩm tra trong năm 2026, nhưng khi hệ số cộng thêm tăng, giá trị mặc định ngày càng đắt hơn so với dữ liệu thực tế đã thẩm tra.
Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối xây dựng và triển khai đề án ứng phó với CBAM (thông báo 6082/VPCP-NN, được Bộ Công Thương đưa tin ngày 28 tháng 8 năm 2024). Trung tâm WTO và Hội nhập của VCCI đã xuất bản cuốn hỏi đáp về CBAM vào tháng 12 năm 2024.
Một số tài liệu tiếng Việt vẫn dùng hạn nộp và cách tính theo tỷ lệ phần trăm từ trước khi có Quy định (EU) 2025/2083, nên các số liệu về EU cần được đối chiếu với văn bản gốc. Bức tranh chung được trình bày tại CBAM và Việt Nam.
Quý doanh nghiệp có thể yêu cầu giới thiệu nhà cung cấp dịch vụ tính toán và thẩm tra qua trang hỗ trợ CBAM.
Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.