CBAM ngành nhôm 2026: chỉ tính phát thải trực tiếp, khí PFC và khoảng trống phát thải gián tiếp

CBAM ngành nhôm gồm 14 mục mã CN và chỉ tính phát thải trực tiếp và PFC.

Nội dung trang
Sơ đồ chuỗi nhôm: alumina và phế liệu nằm ngoài CBAM, điện năng của nhà máy luyện không được tính; CO₂ và PFC của khâu luyện được tính vào nhôm chưa gia công (CN 7601), tiền chất của sản phẩm nhôm.

CBAM ngành nhôm gồm 14 mục của Phụ lục I, từ nhôm chưa gia công (nhóm CN 7601) đến thanh, nhôm định hình, lá nhôm, kết cấu và các sản phẩm khác bằng nhôm, và chỉ áp giá carbon lên phát thải trực tiếp: CO₂ và khí perfluorocarbon (PFC), không tính điện năng dùng để luyện nhôm.

Theo giá trị mặc định, nhôm chưa gia công xuất xứ Trung Quốc nhập khẩu năm 2026 chịu chi phí CBAM 157,44 EUR mỗi tấn, theo giá chứng chỉ chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR.

Với nhôm nguyên sinh chưa gia công (nhóm CN 7601), giá trị mặc định dao động từ 1,700 đến 3,198 tCO₂e mỗi tấn tùy nước xuất xứ; từ đó trừ đi khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí tính trên định mức CBAM 1,423.

Vấn đề tuân thủ nổi bật của ngành nhôm năm 2026 là khoảng chênh giữa phần phát thải được CBAM tính giá và lượng phát thải thực tế của một nhà máy dùng điện than. Đối với Việt Nam, vấn đề lại nằm ở chỗ khác: mọi dòng nhôm trong bảng giá trị mặc định của Việt Nam đều ghi tuyến nhôm thứ cấp (L), nên khoản được trừ rất nhỏ.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.

Văn bản gốc là Quy định (EU) 2023/956 của Nghị viện châu Âu và Hội đồng ngày 10 tháng 5 năm 2023 về việc thiết lập cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, được sửa đổi bởi Quy định (EU) 2025/2083 (có hiệu lực ngày 20 tháng 10 năm 2025).

Trang này trình bày phạm vi phát thải được tính, cách tính PFC, chi phí theo giá chứng chỉ chính thức, lý do phát thải từ điện bị loại trừ, chênh lệch giữa nhôm nguyên sinh và nhôm thứ cấp, cùng vị trí của nhôm Việt Nam trong cơ chế này.


CBAM tính những loại phát thải nào đối với nhôm nhập khẩu vào EU?

Đối với nhôm, CBAM chỉ tính phát thải gắn liền trực tiếp, gồm CO₂ từ quá trình tiêu hao anot carbon và khí PFC; phát thải gián tiếp từ điện lưới dùng cho điện phân bị loại trừ.

Nhà nhập khẩu EU chỉ khai báo và nộp lại chứng chỉ CBAM cho phạm vi hẹp này.

Với nhôm chưa gia công (nhóm CN 7601), định mức CBAM mặc định là 1,423 tCO₂e mỗi tấn đối với nhôm nguyên sinh và 0,091 đối với nhôm thứ cấp (điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Nhôm có tên trong Phụ lục II Quy định (EU) 2023/956; theo khoản 1 Điều 7, hàng hóa thuộc Phụ lục II chỉ tính phát thải trực tiếp. Thép và hydro cũng được xử lý như vậy.

Ngược lại, xi măng và phân bón phải tính cả phát thải gián tiếp từ điện, vì nhà sản xuất EU trong hai ngành này không được nhận hỗ trợ nhà nước bù đắp chi phí carbon gián tiếp theo EU ETS.

Trên thực tế, tờ khai CBAM hằng năm cho hàng nhập khẩu năm 2026, có hạn chót là ngày 30 tháng 9 năm 2027 (khoản 1 Điều 6), chỉ phản ánh phát thải gắn liền trực tiếp, theo số liệu thực tế đã được thẩm tra của nhà máy hoặc theo giá trị mặc định.

Do phạm vi phát thải khác nhau giữa các ngành, mức tác động tài chính cũng chênh lệch đáng kể. Doanh nghiệp cần nắm cả khung chung của Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU lẫn quy tắc riêng của từng ngành trước khi tính chi phí.

Ngày 14 tháng 8 năm 2026, Tổng vụ Thuế và Liên minh Hải quan (DG TAXUD) của Ủy ban châu Âu công bố hướng dẫn ngành nhôm cho giai đoạn chính thức (Hướng dẫn số 5e), dành cho nhà sản xuất nhôm ngoài EU và người khai báo CBAM được cấp phép. Đây là một trong mười tài liệu hướng dẫn công bố cùng ngày.


Phát thải gắn liền của nhôm được tính như thế nào?

Phương pháp tính phát thải gắn liền của nhôm phân biệt hai loại hình sản xuất có mức phát thải chênh lệch lớn: nhôm nguyên sinh và nhôm thứ cấp.

Phát thải gắn liền của một lô hàng nhôm phụ thuộc vào bốn yếu tố sau.

  • Loại hình sản xuất: nhôm nguyên sinh (điện phân Hall-Héroult từ alumina) hoặc nhôm thứ cấp (nấu lại phế liệu tái chế)
  • Tiêu hao anot carbon: CO₂ trực tiếp thải ra khi anot carbon bị oxy hóa trong quá trình điện phân
  • Phát thải khí PFC: perfluorocarbon phát sinh trong quá trình điện phân ở một số cơ sở
  • Tỷ lệ phế liệu: phần nguyên liệu tái chế đầu vào, được tính phát thải gắn liền bằng không

Đối với nhôm nguyên sinh, hệ số phát thải trực tiếp bao gồm CO₂ từ anot và PFC quy đổi sang CO₂e. Đối với nhôm thứ cấp, phát thải chỉ đến từ năng lượng dùng cho lò nấu lại, khoảng 0,05 đến 0,1 tCO₂/tấn (ước tính sơ bộ của ngành, không phải giá trị pháp lý).

Vì vậy, khi khai theo số liệu thực tế đã thẩm tra, nhà nhập khẩu EU mua nhôm thứ cấp sản xuất từ phế liệu tái chế chịu chi phí CBAM gần bằng không, do định mức nhôm thứ cấp 0,091 đã bù gần hết lượng phát thải này.

Đối với sản phẩm nhôm như thanh định hình, ống hay kết cấu, phát thải gắn liền bằng phát thải trực tiếp tại cơ sở gia công cộng với phát thải gắn liền trong tiền chất, chủ yếu là phôi nhôm chưa gia công.

Phần lớn kim ngạch nhôm Việt Nam xuất sang EU là sản phẩm đã gia công, nên muốn khai theo số liệu thực tế thì bắt buộc phải có số liệu từ nhà cung cấp phôi.

Khi một sản phẩm nhôm chứa cả kim loại nguyên sinh lẫn kim loại tái chế, phát thải được phân bổ theo nguyên tắc cân bằng khối lượng; phương pháp chi tiết được trình bày tại trang phát thải gắn liền trong CBAM.


Chi phí CBAM cho nhôm nguyên sinh năm 2026 là bao nhiêu?

Nhôm nguyên sinh chưa gia công (nhóm CN 7601) xuất xứ Trung Quốc, khai theo giá trị mặc định, chịu chi phí CBAM 157,44 EUR mỗi tấn sản phẩm đối với hàng nhập khẩu năm 2026.

Con số này được tính theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e, công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026 (khoản 1a Điều 21). Giá trị mặc định của Trung Quốc là 3,000 tCO₂e/tấn, tăng lên 3,300 sau khi áp hệ số cộng thêm 10%.

Khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí là 0,975 × 1,00 × 1,423 = 1,387425, nên số chứng chỉ còn lại là 1,912575 mỗi tấn sản phẩm.

Công thức chung: số chứng chỉ = max[0; phát thải gắn liền cụ thể trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí trừ giá carbon đã thực trả] × khối lượng.

Khoản điều chỉnh mỗi tấn bằng hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM (Điều 31 Quy định (EU) 2023/956; Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Hệ số CBAM là phần phân bổ miễn phí còn được giữ lại trong EU ETS, quy định tại khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC.

Khoản điều chỉnh là một lượng cố định mỗi tấn, nên mọi tấn CO₂e vượt định mức, kể cả toàn bộ phần cộng thêm, đều chịu toàn bộ giá chứng chỉ. Chỉ hàng hóa có phát thải đúng bằng định mức mới trả 2,5% tổng chi phí năm 2026.

Bảng dưới đây so sánh chi phí qua các năm của nhôm chưa gia công khai theo giá trị mặc định, ở bốn dòng của Phụ lục I, với giá chứng chỉ giữ cố định ở mức 82,32 EUR.

Năm Hệ số CBAM (phân bổ miễn phí còn giữ lại) Hệ số cộng thêm Trung Quốc (3,000; tuyến K) Các nước không có bảng riêng (2,203; tuyến K) UAE (1,870; tuyến K) Việt Nam (0,360; tuyến L)
2026 97,5% 10% 157,44 EUR/tấn 85,27 EUR/tấn 55,12 EUR/tấn 25,29 EUR/tấn
2027 95% 20% 185,07 EUR/tấn 106,34 EUR/tấn 73,44 EUR/tấn 28,45 EUR/tấn
2028 90% 30% 215,62 EUR/tấn 130,33 EUR/tấn 94,69 EUR/tấn 31,78 EUR/tấn
2030 51,5% 30% 260,72 EUR/tấn 175,43 EUR/tấn 139,79 EUR/tấn 34,67 EUR/tấn
2034 Không áp dụng hệ số CBAM 30% 321,05 EUR/tấn 235,76 EUR/tấn 200,12 EUR/tấn 38,53 EUR/tấn

Chi phí mỗi tấn sản phẩm = (giá trị mặc định sau khi áp hệ số cộng thêm, trừ hệ số CBAM × định mức) × 82,32 EUR, hệ số điều chỉnh liên ngành 100% (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862). Định mức là 1,423 cho tuyến K và 0,091 cho tuyến L. Giá trị mặc định: Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740. Từ năm 2034 không còn khoản điều chỉnh. Định mức có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027, nên các cột từ 2027 chỉ mang tính tham khảo. Tính ngày 4/11/2026 bằng lib/cbam-law.js.

Ngay từ năm 2026, nghĩa vụ theo giá trị mặc định đã ở mức đáng kể và tăng dần qua từng năm. Bước giảm mạnh nhất của hệ số CBAM nằm giữa năm 2029 và năm 2030, từ 77,5% xuống 51,5%.

Nhà nhập khẩu EU mua nhôm nguyên sinh từ các nước không được miễn cần tính trước bước tăng này và so sánh giá trị mặc định với số liệu thực tế đã thẩm tra của từng nhà máy.


Nhôm Việt Nam trong CBAM: kim ngạch, giá trị mặc định và chi phí

Năm 2025, EU nhập khẩu 99,5 triệu EUR hàng nhôm thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) từ Việt Nam, với khối lượng 23.298 tấn, chiếm 0,3% nhập khẩu nhôm của EU từ ngoài EU cả về giá trị lẫn khối lượng (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Trong số các nước cung cấp nhôm cho EU, Việt Nam xếp thứ 32 về giá trị và thứ 35 về khối lượng.

Nhôm chiếm 4,0% trong tổng 2,47 tỷ EUR hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) EU nhập khẩu từ Việt Nam năm 2025; phần còn lại chủ yếu là sắt thép.

Cơ cấu hàng nhôm đã thay đổi rõ rệt. Nhôm chưa gia công (nhóm 7601) giảm từ 29.179 tấn năm 2023 xuống 7.086 tấn năm 2025 (16,8 triệu EUR).

Trong cùng giai đoạn, sản phẩm nhôm tăng từ 81,5 triệu EUR (14.918 tấn) lên 82,7 triệu EUR (16.212 tấn), bằng 0,6% nhập khẩu sản phẩm nhôm của EU từ ngoài EU, cả về giá trị lẫn khối lượng.

Bảng dưới đây liệt kê các nhóm hàng nhôm chính EU nhập khẩu từ Việt Nam năm 2025 (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026).

Nhóm CN Sản phẩm Giá trị 2025 Khối lượng 2025 Tỷ trọng trong nhập khẩu ngoài EU (giá trị / khối lượng) Thứ hạng của Việt Nam theo khối lượng
7616 Sản phẩm khác bằng nhôm 34,6 triệu EUR 5.176 tấn 1,3% / 2,2% 6
7604 Thanh, que và hình (nhôm định hình) 26,9 triệu EUR 6.133 tấn 1,3% / 1,6% 11
7601 Nhôm chưa gia công 16,8 triệu EUR 7.086 tấn 0,1% / 0,1% 35
7605 Dây nhôm 10,6 triệu EUR 2.880 tấn 1,0% / 0,8% 14
7610 Kết cấu và bộ phận kết cấu (kể cả cửa, khung cửa) 4,8 triệu EUR 1.103 tấn 0,3% / 0,4% 15
7608 Ống nhôm 4,4 triệu EUR 669 tấn 2,3% / 2,3% 8

Từ năm 2024, Bộ Công Thương đã xếp nhôm vào bốn nhóm hàng xuất khẩu chịu tác động của CBAM, cùng với sắt thép, xi măng và phân bón (thông báo của Bộ Công Thương ngày 28 tháng 8 năm 2024).

Vì sao tuyến L khiến chi phí CBAM của nhôm Việt Nam cao?

Bảng Việt Nam trong Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 ghi tuyến L (nhôm thứ cấp) cho mọi dòng nhôm, nên khi khai theo giá trị mặc định, phần được trừ chỉ là định mức nhôm thứ cấp, vốn rất nhỏ.

Khi khai theo giá trị mặc định, định mức áp dụng là định mức cột B của tuyến ghi trong dòng Phụ lục I của nước xuất xứ (điểm 5.1 và 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620); doanh nghiệp không được tự chọn tuyến. Với nhôm chưa gia công, tuyến L có lợi vì giá trị mặc định chỉ là 0,360. Ngược lại, với sản phẩm đã gia công, giá trị mặc định từ 1,800 đến 2,480 nhưng định mức đi kèm chỉ từ 0,140 đến 0,258 (0,258 cho lá nhôm mỏng 7607 và các loại thùng, bình chứa 7611 đến 7613).

Bảng dưới đây trình bày chi phí của các sản phẩm nhôm chính của Việt Nam, tính theo giá trị mặc định và định mức cột B của tuyến L (giá 82,32 EUR; tính ngày 4 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js).

Sản phẩm (mã CN) Giá trị mặc định Việt Nam (tCO₂e/tấn) Định mức cột B, tuyến L Số chứng chỉ 2026 (mỗi tấn sản phẩm) Chi phí 2026 (mỗi tấn sản phẩm) Chi phí 2030 (mỗi tấn sản phẩm)
Nhôm chưa gia công không hợp kim (7601 10 90) 0,360 0,091 0,307275 25,29 EUR 34,67 EUR
Thanh, que không hợp kim (7604 10 10) 2,020 0,148 2,0777 171,04 EUR 209,90 EUR
Nhôm định hình hợp kim (7604 29 90) 2,040 0,152 2,0958 172,53 EUR 211,87 EUR
Dây nhôm không hợp kim (7605 11 00) 2,020 0,148 2,0777 171,04 EUR 209,90 EUR
Tấm nhôm hợp kim (7606 12 99) 2,480 0,148 2,5837 212,69 EUR 259,13 EUR
Ống nhôm hợp kim (7608 20 81) 2,040 0,152 2,0958 172,53 EUR 211,87 EUR
Kết cấu nhôm (7610 90 90) 2,040 0,152 2,0958 172,53 EUR 211,87 EUR
Sản phẩm nhôm đúc (7616 99 10) 1,800 0,140 1,8435 151,76 EUR 186,69 EUR
Sản phẩm khác bằng nhôm, không đúc (7616 99 90) 2,480 0,148 2,5837 212,69 EUR 259,13 EUR

Cột 2030 dùng cùng giá trị mặc định, định mức và giá 82,32 EUR, với hệ số cộng thêm 30% và hệ số CBAM 51,5%. Định mức có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027.

Năm 2026, chi phí gộp (chưa trừ khoản điều chỉnh) của nhôm định hình mã CN 7604 29 90 xuất xứ Việt Nam là 184,73 EUR mỗi tấn, nghĩa là ngay từ năm đầu nhà nhập khẩu đã trả 93,4% chi phí gộp. Với cùng mã CN, hàng từ các nước có bảng ghi tuyến K được trừ 1,455675 tCO₂e mỗi tấn, thay vì 0,1482.

Bảng dưới đây so sánh chi phí năm 2026 của mã CN 7604 29 90 khai theo giá trị mặc định, theo từng nước xuất xứ (82,32 EUR; Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620; tính ngày 4/11/2026).

Xuất xứ Giá trị mặc định (tCO₂e/tấn) Tuyến Số chứng chỉ 2026 (mỗi tấn sản phẩm) Chi phí 2026 Chi phí 2030
Indonesia 2,070 K 0,821325 67,61 EUR 158,23 EUR
UAE 2,220 K 0,986325 81,19 EUR 174,28 EUR
Thái Lan 1,290 L 1,2708 104,61 EUR 131,61 EUR
Hàn Quốc 1,500 L 1,5018 123,63 EUR 154,08 EUR
Malaysia 2,720 K 1,536325 126,47 EUR 227,79 EUR
Việt Nam 2,040 L 2,0958 172,53 EUR 211,87 EUR
Các nước không có bảng riêng 3,251 K 2,120425 174,55 EUR 284,61 EUR
Ấn Độ 3,444 K 2,332725 192,03 EUR 305,27 EUR
Trung Quốc 4,881 K 3,913425 322,15 EUR 459,05 EUR

Năm 2026, khi khai theo giá trị mặc định, nhôm định hình Việt Nam chịu chi phí cao hơn hàng cùng mã từ Indonesia, UAE, Thái Lan, Hàn Quốc và Malaysia, dù giá trị mặc định của Việt Nam thấp hơn Malaysia và gần bằng Indonesia. Đến năm 2030, thứ tự này thay đổi: hệ số CBAM giảm làm lợi thế định mức của tuyến K thu hẹp, nên Việt Nam trở nên rẻ hơn Malaysia, còn khoảng cách với các nước không có bảng riêng (vốn đã đắt hơn Việt Nam từ năm 2026) tiếp tục nới rộng.

Doanh nghiệp có thể ước tính chi phí cho sản phẩm và khối lượng cụ thể của mình bằng công cụ tính CBAM. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM. Phân tích dành riêng cho doanh nghiệp có tại trang doanh nghiệp xuất khẩu nhôm Việt Nam và CBAM.

Tổng quan về Việt Nam có tại trang CBAM và Việt Nam. Quý doanh nghiệp có thể gửi yêu cầu giới thiệu đơn vị hỗ trợ tính toán và thẩm tra qua trang hỗ trợ CBAM. Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.


Vì sao phát thải gián tiếp từ điện bị loại khỏi CBAM ngành nhôm?

Phát thải gián tiếp từ điện dùng để luyện nhôm bị loại khỏi CBAM vì nhà sản xuất nhôm EU được nhận hỗ trợ nhà nước bù đắp chi phí carbon gián tiếp theo khoản 6 Điều 10a Chỉ thị EU ETS (Chỉ thị 2003/87/EC).

Nếu tính chi phí gián tiếp cho hàng nhập khẩu trong khi nhà sản xuất trong EU vẫn được bù đắp khoản này, hàng EU và hàng nhập khẩu sẽ bị đối xử bất cân xứng về mặt cấu trúc.

Luyện nhôm nguyên sinh tiêu thụ khoảng 14 đến 16 MWh điện mỗi tấn kim loại.

Với lưới điện phụ thuộc nhiều vào than, tổng dấu chân carbon có thể lên tới 12 đến 16 tCO₂/tấn, trong khi CBAM chỉ tính giá cho khoảng 1,5 tCO₂/tấn (các con số này là ước tính sơ bộ của ngành, không phải giá trị mặc định, định mức hay số liệu CBAM).

Đây là khoảng trống phát thải gián tiếp. Một nhà máy dùng điện than có thể phát thải khoảng 13 tCO₂/tấn từ điện lưới nhưng chỉ chịu CBAM trên khoảng 2 tCO₂/tấn phát thải trực tiếp (ước tính sơ bộ). Đoạn 65 phần mở đầu Quy định (EU) 2023/956 yêu cầu Ủy ban châu Âu thu thập thông tin để mở rộng phạm vi sang phát thải gián tiếp của hàng hóa Phụ lục II "càng sớm càng tốt".

Tính đến ngày 12 tháng 10 năm 2026, nhôm vẫn thuộc Phụ lục II, nên chỉ phát thải trực tiếp được tính giá.

Báo cáo rà soát của Ủy ban châu Âu ngày 16 tháng 12 năm 2025 (COM(2025)783) xem xét năm giải pháp kỹ thuật để tính phát thải gián tiếp và kết luận rằng cần phân tích thêm; một đề xuất có thể được đưa ra sau đợt rà soát cuối năm 2027.

Bất kỳ phương án mở rộng nào cũng phải xử lý khoản bù đắp chi phí gián tiếp mà các nhà máy EU đang được nhận theo Chỉ thị ETS, vì quy định hiện hành coi khoản bù đắp này và nghĩa vụ CBAM là loại trừ lẫn nhau.

Ngày 8 tháng 6 năm 2026, DG TAXUD công bố một nghiên cứu kỹ thuật về phát thải gián tiếp trong CBAM, xem xét hệ số phát thải mặc định cho phát thải gián tiếp và khả năng mở rộng sang các ngành đang bị loại trừ, gồm nhôm, thép và hydro.

Nghiên cứu này cho thấy định hướng của một đề xuất trong tương lai nhưng không làm thay đổi phạm vi hiện hành. Chi tiết có tại trang phát thải gián tiếp của nhôm trong CBAM.

Bảng dưới đây so sánh phạm vi phát thải được tính của năm ngành hàng hóa thuộc CBAM.

Ngành Phát thải trực tiếp Phát thải gián tiếp Thuộc Phụ lục II (chỉ tính trực tiếp)
Nhôm Được định giá Không định giá Có
Sắt thép Được định giá Không định giá (trừ mã CN 2601 12 00) Có
Xi măng Được định giá Được định giá Không
Phân bón Được định giá Được định giá Không
Hydro Được định giá Không định giá Có

Bản tin CBAM (tiếng Anh)

Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Khí PFC là gì và vì sao quan trọng đối với CBAM ngành nhôm?

Perfluorocarbon (PFC) là nhóm khí nhà kính thứ hai, bên cạnh CO₂, phải được tính trong tờ khai CBAM đối với nhôm; nhôm là ngành duy nhất trong CBAM mà PFC được tính giá.

PFC phát sinh trong quá trình điện phân alumina theo quy trình Hall-Héroult khi xảy ra "hiệu ứng anot", tức là khi nồng độ alumina trong bể điện phân giảm xuống dưới ngưỡng tới hạn và điện áp tăng vọt.

Hai khí phát sinh là CF₄ (tetrafluoromethane, hệ số tiềm năng nóng lên toàn cầu GWP 6.630) và C₂F₆ (hexafluoroethane, GWP 11.100).

Mức phát thải PFC chênh lệch lớn giữa các cơ sở. Nhà máy hiện đại có hệ thống điều khiển quá trình tiên tiến có thể giảm tần suất hiệu ứng anot xuống gần bằng không, trong khi nhà máy dùng hệ thống điều khiển cũ vẫn phát sinh một lượng PFC đo được trên mỗi tấn kim loại.

Để khai báo CBAM, nhà nhập khẩu EU phải lấy số liệu PFC đã thẩm tra từ cơ sở sản xuất hoặc dùng giá trị mặc định của Quy định thực thi (EU) 2025/2621.

Giá trị mặc định chịu hệ số cộng thêm 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028, nên cơ sở có mức PFC thấp hơn giá trị mặc định ngày càng có lợi khi cung cấp số liệu thực tế.

Đối với doanh nghiệp gia công nhôm tại Việt Nam, PFC không phát sinh tại xưởng đùn ép mà nằm trong phát thải gắn liền của phôi nhôm nguyên sinh dùng làm tiền chất.

Vì vậy, số liệu PFC phải lấy từ nhà máy luyện nhôm cung cấp phôi. Chi tiết có tại trang PFC trong CBAM nhôm.


Chênh lệch chi phí CBAM giữa nhôm nguyên sinh và nhôm thứ cấp lớn đến mức nào?

Nhôm thứ cấp, sản xuất bằng cách nấu lại phế liệu tái chế, có phát thải gắn liền khoảng 0,05 đến 0,1 tCO₂/tấn, so với khoảng 1,5 tCO₂/tấn của nhôm nguyên sinh (ước tính sơ bộ của ngành).

Chênh lệch này tạo lợi thế chi phí mang tính cấu trúc cho nhà nhập khẩu EU mua hàng có hàm lượng tái chế, vì phế liệu nhôm được tính phát thải gắn liền bằng không.

Khi khai theo giá trị mặc định, chênh lệch này vẫn tồn tại, vì Phụ lục I gán cho các dòng nhôm của mỗi nước một tuyến sản xuất duy nhất: (K) nguyên sinh hoặc (L) thứ cấp, không bao giờ cả hai.

Bảng dưới đây so sánh hai tuyến sản xuất nhôm.

Tuyến trong Phụ lục I Định mức mặc định, nhóm CN 7601 Ví dụ xuất xứ và giá trị mặc định Chi phí CBAM theo 82,32 EUR (2026) Chi phí CBAM theo 82,32 EUR (2030)
(K) Nguyên sinh (Hall-Héroult) 1,423 tCO₂e/tấn Trung Quốc, 3,000 tCO₂e/tấn 157,44 EUR/tấn 260,72 EUR/tấn
(L) Thứ cấp (phế liệu tái chế) 0,091 tCO₂e/tấn Việt Nam hoặc Hàn Quốc, 0,360 tCO₂e/tấn 25,29 EUR/tấn 34,67 EUR/tấn

Cột 2030 dùng định mức hiện hành; định mức này có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027 (đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620). Tuyến do bảng của nước xuất xứ quyết định, nhà nhập khẩu không được tự chọn.

Trong 68 bảng có giá trị cho nhóm CN 7601, 31 bảng ghi tuyến (K) và 37 bảng ghi tuyến (L); bảng "các nước không có bảng riêng" ghi (K).

Vì vậy, một nhà máy nấu lại phế liệu ở nước có bảng ghi tuyến (K) sẽ bị tính theo giá trị mặc định của nhôm nguyên sinh nếu không cung cấp số liệu thực tế đã thẩm tra.

Khi khai theo số liệu thực tế, định mức thứ cấp 0,091 bù gần hết lượng phát thải 0,05 đến 0,1 tCO₂/tấn từ khâu nấu lại, nên số chứng chỉ gần bằng không.

Việc các nhà nhập khẩu EU trong ngành ô tô, bao bì và xây dựng chuyển từ hợp kim nguyên sinh sang hợp kim thứ cấp là phản ứng trước tín hiệu giá mà CBAM ngày càng làm rõ. Trang phế liệu trong CBAM phân tích cách CBAM xử lý phế liệu.


Sản phẩm nhôm và nước xuất xứ nào thuộc phạm vi CBAM?

Một lô hàng nhôm phát sinh nghĩa vụ CBAM khi hàng hóa thuộc mã CN có trong Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956 và tổng khối lượng tịnh hàng hóa CBAM mà nhà nhập khẩu nhập trong năm dương lịch vượt ngưỡng miễn trừ 50 tấn (Điều 2a; điểm 1 Phụ lục VII).

Ngưỡng này được tính cho từng nhà nhập khẩu EU, cộng dồn mọi mã CN và mọi nước xuất xứ, chứ không tính cho nhà xuất khẩu Việt Nam.

Nhà nhập khẩu dưới ngưỡng phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan. Phụ lục I có 14 mục nhôm; nội dung nguyên văn được trình bày tại trang danh mục hàng hóa CBAM.

Những mã CN nào thuộc CBAM nhôm?

Năm 2026, CBAM ngành nhôm gồm 14 mục sau của Phụ lục I.

  • 7601: Nhôm chưa gia công (7601 10 không hợp kim; 7601 20 hợp kim)
  • 7603: Bột và vảy nhôm
  • 7604: Thanh, que và hình bằng nhôm
  • 7605: Dây nhôm
  • 7606: Tấm, lá và dải nhôm (dày trên 0,2 mm)
  • 7607: Lá nhôm mỏng (dày không quá 0,2 mm)
  • 7608: Ống và ống dẫn bằng nhôm
  • 7609 00 00: Phụ kiện ghép nối ống bằng nhôm
  • 7610: Kết cấu và bộ phận kết cấu bằng nhôm
  • 7611 00 00: Bể chứa, thùng, vại bằng nhôm, dung tích trên 300 lít
  • 7612: Thùng, can, hộp bằng nhôm, dung tích không quá 300 lít
  • 7613 00 00: Bình chứa khí nén hoặc khí hóa lỏng bằng nhôm
  • 7614: Dây bện, cáp, dải tết bằng nhôm, chưa cách điện
  • 7616: Sản phẩm khác bằng nhôm

Hai nhóm của Chương 76 không thuộc Phụ lục I: 7602 (phế liệu và mảnh vụn nhôm) và 7615 (đồ dùng nhà bếp, gia dụng bằng nhôm). Biểu thuế Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số; chỉ sáu chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU, và phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan EU.

Doanh nghiệp nên kiểm tra mã bằng công cụ tra cứu mã CN trước khi giao hàng; danh sách chi tiết có tại trang mã CN nhôm thuộc CBAM.

Trung Quốc có phải là nước chịu tác động CBAM nhôm lớn nhất không?

Xét theo giá trị thì có, trong số các nước thuộc phạm vi CBAM. Năm 2025, EU nhập khẩu từ Trung Quốc 3,25 tỷ EUR hàng nhôm thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I), tương đương 613 nghìn tấn, cao nhất trong các nước không được miễn và đứng thứ hai chung sau Na Uy (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026).

Xét theo khối lượng, Trung Quốc đứng thứ năm, chiếm 6,7% nhập khẩu từ ngoài EU. Hàng Trung Quốc gần như không có kim loại nguyên sinh: nhôm chưa gia công (nhóm 7601) chỉ đạt 12 nghìn tấn, nên tác động tập trung ở bán thành phẩm và thành phẩm.

Với hàng Trung Quốc, vấn đề tuân thủ then chốt là số liệu thực tế đã thẩm tra có thấp hơn giá trị mặc định hay không. Giá trị mặc định nhôm chưa gia công của Trung Quốc là 3,000 tCO₂e/tấn, cao thứ hai trong Phụ lục I sau Mozambique (3,198). Tổng quan về Trung Quốc có tại trang CBAM và Trung Quốc (tiếng Anh).

Những nước xuất khẩu nhôm nào nằm ngoài CBAM?

Năm 2025, Na Uy (4,47 tỷ EUR, 1,55 triệu tấn) và Iceland (2,20 tỷ EUR, 821 nghìn tấn) là hai nước cung cấp nhôm lớn nhất cho EU theo khối lượng; Thụy Sĩ cung cấp 1,67 tỷ EUR (Eurostat Comext DS-045409, 2025). Cả ba nước nằm ngoài CBAM theo điểm 1 Phụ lục III Quy định (EU) 2023/956.

Tính theo khối lượng, các nước xuất xứ được miễn chiếm 29% lượng nhôm thuộc diện CBAM mà EU nhập khẩu từ ngoài EU năm 2025.

CBAM nhôm có giống CBAM thép không?

Cả CBAM nhôm và CBAM ngành thép đều chỉ tính phát thải trực tiếp và loại trừ phát thải gián tiếp từ điện, vì cả hai thuộc Phụ lục II Quy định (EU) 2023/956. Khác biệt cơ bản là nhôm phải tính thêm PFC, còn thép thì không.

Hệ số phát thải trực tiếp của nhôm nguyên sinh, khoảng 1,5 tCO₂/tấn, thấp hơn thép theo tuyến lò cao - lò thổi oxy (BF-BOF), khoảng 2,0 tCO₂/tấn. Tuy nhiên, xét tương đối, khoảng trống phát thải gián tiếp của nhôm lớn hơn, vì luyện nhôm tiêu thụ điện nhiều hơn hẳn (khoảng 14 đến 16 MWh/tấn; ước tính sơ bộ của ngành, không phải giá trị mặc định hay định mức).

Nhôm thứ cấp có được miễn CBAM không?

Nhôm thứ cấp không được miễn CBAM với tư cách một loại hàng hóa riêng, nhưng phế liệu đầu vào được tính phát thải gắn liền bằng không. Khi số liệu thực tế đã thẩm tra nằm trong khoảng 0,05 đến 0,1 tCO₂/tấn, số chứng chỉ gần bằng không, vì khoản điều chỉnh năm 2026 cho nhôm thứ cấp chưa gia công là 0,975 × 0,091 = 0,088725 tCO₂e mỗi tấn.

Khi khai theo giá trị mặc định, kết quả phụ thuộc vào bảng của nước xuất xứ: các nước có bảng ghi tuyến (L) như Việt Nam hay Hàn Quốc có giá trị mặc định 0,360 tCO₂e/tấn, tương đương 25,29 EUR mỗi tấn năm 2026 theo giá 82,32 EUR. Nghĩa vụ khai báo vẫn áp dụng, và nhà nhập khẩu phải dùng số liệu đã thẩm tra hoặc giá trị mặc định.

Giá carbon tại Việt Nam có giúp giảm chi phí CBAM nhôm không?

Không, tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026. Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ.

Danh sách 110 cơ sở theo Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9 tháng 2 năm 2026 không có cơ sở sản xuất nhôm, nên nhà sản xuất nhôm Việt Nam không trả giá carbon nào trong hệ thống này. Dự thảo quy định thực thi về Điều 9 công bố ngày 13 tháng 5 năm 2026 chưa được thông qua tính đến ngày 4/11/2026; chi tiết có tại trang khấu trừ giá carbon đã thực trả.

Nhà nhập khẩu EU ước tính chi phí CBAM nhôm như thế nào?

Nhà nhập khẩu EU ước tính chi phí CBAM nhôm từ bốn đầu vào: phát thải mỗi tấn (mặc định hoặc đã thẩm tra), hệ số cộng thêm khi dùng giá trị mặc định, định mức CBAM theo mã CN và tuyến sản xuất, và giá chứng chỉ chính thức. Công cụ tính CBAM áp dụng công thức pháp lý trên giá trị mặc định và định mức chính thức; kết quả chỉ là ước tính, con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.

Tiền phạt bằng mức phạt phát thải vượt mức của EU ETS, 100 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát, cho mỗi chứng chỉ không nộp lại đúng hạn (khoản 1 Điều 26); nộp phạt không miễn nghĩa vụ nộp lại chứng chỉ (khoản 3 Điều 26). Người không phải là người khai báo được cấp phép chịu gấp ba đến năm lần (khoản 2 Điều 26).

Không có mức trần cho bất kỳ khoản phạt nào. Vì vậy, đối với nhà nhập khẩu nhôm từ các nước không được miễn, việc lập mô hình chi phí chính xác và xin cấp phép đúng hạn là ưu tiên hàng đầu trong quản trị rủi ro.

Đề xuất mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn có liên quan đến nhôm không?

Có. Đề xuất COM(2025)989 (chưa phải là luật) mở rộng CBAM sang các sản phẩm hạ nguồn bằng thép và nhôm từ ngày 1 tháng 1 năm 2028, với khoảng 180 sản phẩm theo phương án của Ủy ban châu Âu, khoảng 200 theo Hội đồng EU và khoảng 457 theo Nghị viện châu Âu (ước tính).

Lập trường của Nghị viện châu Âu ngày 15 tháng 9 năm 2026 bổ sung ngưỡng 5 tấn cho sản phẩm nhôm và đề xuất coi mọi phế liệu nhôm là tiền chất. Theo báo chí, vòng đàm phán ba bên đầu tiên ngày 20 tháng 10 năm 2026 chưa đạt được thỏa thuận chung; vòng thứ hai được đưa tin là dự kiến diễn ra ngày 30/11/2026. Tính đến ngày 12/11/2026, đề xuất này chưa phải là luật. Chi tiết có tại trang mở rộng CBAM sang sản phẩm hạ nguồn.


Câu hỏi thường gặp về CBAM ngành nhôm

CBAM có áp dụng cho nhôm tái chế không?

Có. CBAM áp dụng cho mọi hàng nhôm thuộc các mã CN trong Phụ lục I, dù kim loại là nguyên sinh hay tái chế. Phế liệu tái chế đầu vào được tính phát thải gắn liền bằng không, nên số chứng chỉ cho nhôm thứ cấp khai theo số liệu thực tế đã thẩm tra gần bằng không.

Việc phân biệt phế liệu trước tiêu dùng và sau tiêu dùng chính là nguồn gốc của lỗ hổng phế liệu trong CBAM, vì hàm lượng phế liệu sau tiêu dùng hiện chưa thể kiểm chứng tại biên giới. Nghĩa vụ khai báo vẫn áp dụng cho nhà nhập khẩu EU vượt ngưỡng 50 tấn mỗi năm.

Giá trị mặc định CBAM cho nhôm nguyên sinh là bao nhiêu?

Giá trị mặc định của nhôm nguyên sinh chưa gia công (nhóm CN 7601) trong Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740, tùy theo nước xuất xứ: 3,000 tCO₂e/tấn cho Trung Quốc, 2,160 cho Nga, 1,870 cho Ấn Độ, UAE và Bahrain, 1,700 cho Türkiye và 2,203 cho các nước không có bảng riêng.

Các giá trị này chỉ gồm phát thải trực tiếp. Hệ số cộng thêm là 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028, nên nhà nhập khẩu dùng giá trị mặc định chịu chi phí tăng dần theo lộ trình.

Giá trị mặc định CBAM cho nhôm Việt Nam là bao nhiêu?

Bảng Việt Nam ghi 0,360 tCO₂e/tấn cho nhôm chưa gia công (nhóm 7601), 1,800 cho bột nhôm và sản phẩm đúc, 2,020 cho thanh, que, dây và cáp, 2,040 cho nhôm định hình, ống, phụ kiện ống và kết cấu, 2,480 cho tấm, lá, thùng chứa và phần lớn nhóm 7616, tất cả theo tuyến thứ cấp (L).

Nguồn là Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740. Bảng đầy đủ theo từng nước có tại trang giá trị mặc định CBAM cho nhà xuất khẩu.

Những nước xuất khẩu nhôm nào được miễn CBAM?

Hàng hóa xuất xứ Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ, cùng các vùng lãnh thổ Büsingen, Heligoland, Livigno, Ceuta và Melilla, nằm ngoài CBAM theo điểm 1 Phụ lục III Quy định (EU) 2023/956 (khoản 4 Điều 2). CBAM chỉ áp dụng cho hàng nhập khẩu từ nước thứ ba vào lãnh thổ hải quan EU.

Mọi nước xuất khẩu nhôm khác, gồm Trung Quốc, UAE, Bahrain, Nga, Ấn Độ, Türkiye, Hàn Quốc và Việt Nam, đều thuộc phạm vi CBAM kể từ khi giai đoạn chính thức bắt đầu vào ngày 1 tháng 1 năm 2026. Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận theo Điều 9, kể cả K-ETS của Hàn Quốc và thị trường carbon thí điểm của Việt Nam.

CBAM áp dụng cho những sản phẩm nhôm nào?

CBAM áp dụng cho 14 mục nhôm của Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956: nhôm chưa gia công (7601), bột và vảy nhôm (7603), thanh, que và hình (7604), dây (7605), tấm, lá và dải (7606), lá nhôm mỏng (7607), ống và ống dẫn (7608), phụ kiện ghép nối ống (7609 00 00), kết cấu (7610), bể chứa, thùng, vại trên 300 lít (7611 00 00), thùng, can, hộp (7612), bình chứa khí nén hoặc khí hóa lỏng (7613 00 00), dây bện và cáp (7614) và sản phẩm khác bằng nhôm (7616).

Phế liệu và mảnh vụn nhôm (7602) và đồ gia dụng bằng nhôm (7615) không thuộc phạm vi. Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, việc mở rộng CBAM sang thêm sản phẩm hạ nguồn bằng nhôm và thép mới là đề xuất (COM(2025)989), chưa phải là luật.

CBAM áp dụng thế nào với nhôm từ UAE và Ả Rập Xê Út?

Nhôm xuất xứ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Ả Rập Xê Út thuộc phạm vi CBAM đầy đủ, và bảng của cả hai nước đều ghi tuyến nhôm nguyên sinh (K) cho nhôm chưa gia công (nhóm CN 7601). Giá trị mặc định là 1,870 tCO₂e mỗi tấn cho UAE và 1,700 cho Ả Rập Xê Út, chưa tính hệ số cộng thêm.

Theo giá trị mặc định, hàng nhập khẩu năm 2026 chịu chi phí 55,12 EUR mỗi tấn từ UAE và 39,73 EUR mỗi tấn từ Ả Rập Xê Út, theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR. Năm 2025, UAE cung cấp cho EU 454 nghìn tấn nhôm chưa gia công, chiếm 7,2% nhập khẩu từ ngoài EU tính theo khối lượng (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026).


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.