
Phát thải quá trình của ngành xi măng phát sinh ở khâu sản xuất clinker: riêng phản ứng nung vôi đã tạo ra khoảng 0,52 tCO₂ cho mỗi tấn clinker, theo hệ số phát thải mặc định của Hướng dẫn IPCC 2006 (Tập 3, Chương 2).
Không chương trình tiết kiệm năng lượng nào loại bỏ được phần phát thải hóa học này.
Bảng của Việt Nam trong Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 không có dòng xi măng nào, nên clinker xám xuất xứ Việt Nam áp dụng giá trị 1,410 tCO₂e/tấn của bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", giống clinker Thổ Nhĩ Kỳ.
Với giá chứng chỉ chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e, mức này khiến nhà nhập khẩu EU phải chi 74,22 EUR cho mỗi tấn clinker nhập khẩu năm 2026.
Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.
Trong khuôn khổ chung của Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU, xi măng là một trong sáu ngành thuộc diện CBAM.
Clinker là khâu thâm dụng carbon nhất trong chuỗi sản xuất xi măng vì đây là bán thành phẩm chưa được pha trộn: chưa có phụ gia khoáng nào được thêm vào để giảm tỷ lệ clinker trong xi măng.
Trang này trình bày các nguồn phát thải, cách tính chi phí cho mã CN 2523 10 00, vị trí của Việt Nam trên thị trường EU và dữ liệu doanh nghiệp cần chuẩn bị.
Vì sao clinker là sản phẩm xi măng thâm dụng carbon nhất?
Clinker xi măng là bán thành phẩm hình thành khi đá vôi (CaCO₃) được nung trên 900°C trong lò quay và phân hủy không thể đảo ngược thành canxi oxit (CaO) và carbon dioxide (CO₂); không biện pháp quản lý năng lượng nào đảo ngược được phản ứng này.
Về mặt hóa học, lượng phát thải quá trình này là cố định. Để sản xuất một tấn clinker cần khoảng 1,28 tấn đá vôi, và riêng phản ứng nung vôi đã giải phóng khoảng 0,52 tCO₂ cho mỗi tấn clinker, chưa kể phát thải từ đốt nhiên liệu.
Dấu chân carbon của clinker gồm ba nguồn phát thải, được sắp xếp dưới đây theo tỷ trọng ước tính trong tổng phát thải của một lò nung phương pháp khô tiêu chuẩn.
- Nung vôi (phân hủy đá vôi, phát thải quá trình): khoảng 60% tổng CO₂. Tỷ trọng này phụ thuộc vào hàm lượng canxi cacbonat trong phối liệu. Lò dùng đá vôi giàu canxi hơn thì lượng CO₂ từ nung vôi cũng cao hơn tương ứng.
- Đốt nhiên liệu trong lò: khoảng 35% tổng CO₂. Than, than cốc dầu mỏ (petcoke) và nhiên liệu thay thế được đốt để đưa lò lên 1.450°C, nhiệt độ cần thiết cho quá trình tạo clinker. Chuyển sang nhiên liệu ít carbon hơn sẽ giảm phần phát thải này.
- Tiêu thụ điện: khoảng 5% tổng CO₂. Với xi măng, CBAM tính cả phát thải trực tiếp lẫn gián tiếp, nên phát thải từ điện dùng cho khâu nghiền và vận chuyển nội bộ cũng được tính vào chi phí.
Trong giá trị mặc định 1,410 của clinker xám, phần phát thải trực tiếp là 1,37 và phần gián tiếp là 0,05 tCO₂e/tấn (Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác").
Hai cột này cộng lại là 1,42 chứ không phải 1,410 vì bảng in các giá trị đã làm tròn.
Hai cột trực tiếp và gián tiếp chỉ mang tính thông tin; hệ số cộng thêm áp dụng cho cột tổng phát thải (đoạn 10 phần mở đầu và phần giới thiệu Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2026/1740).
Tỷ lệ clinker trong xi măng quyết định phần dấu chân carbon của clinker được chuyển vào sản phẩm cuối cùng. CEM I (xi măng poóc lăng thông thường) chứa 95% đến 100% clinker; CEM III (xi măng xỉ lò cao) chỉ chứa 5% đến 64%.
Khi khai báo theo giá trị thực tế, tỷ lệ này là một thông số trong báo cáo phát thải đã thẩm tra của nhà vận hành theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547.
Khi khai báo theo giá trị mặc định, giá trị Phụ lục I cho mỗi tấn xi măng được áp dụng và tỷ lệ clinker không ảnh hưởng đến kết quả.
Chi phí CBAM của clinker năm 2026 được tính như thế nào?
Nhà nhập khẩu EU phải nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với phần phát thải gắn liền của clinker còn lại sau khi trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí; với clinker xám Việt Nam khai báo theo giá trị mặc định, con số này là 0,90165 chứng chỉ mỗi tấn năm 2026.
Với hàng nhập khẩu năm 2026, giá chứng chỉ là bình quân theo quý của giá đóng cửa các phiên đấu giá hạn ngạch EU ETS (khoản 1a Điều 21 Quy định (EU) 2023/956): 82,32 EUR/tCO₂e cho quý III/2026, công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026. Từ năm 2027, giá được xác định theo tuần (khoản 1 Điều 21).
Khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí được tính bằng hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM (Điều 31 Quy định (EU) 2023/956; Quy định thực thi (EU) 2025/2620).
Hệ số CBAM là tỷ lệ phân bổ miễn phí trong EU ETS còn được duy trì, ở mức 97,5% năm 2026 (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC). Hệ số điều chỉnh liên ngành là 100% cho giai đoạn 2026-2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862).
Cách tính cho clinker xám xuất xứ Việt Nam (mã TARIC 2523 10 00 90) nhập khẩu năm 2026, khai báo theo giá trị mặc định, gồm các bước sau.
- Lấy giá trị mặc định "tổng phát thải" của bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", vì bảng Việt Nam không có dòng clinker: 1,410 tCO₂e/tấn.
- Áp dụng hệ số cộng thêm năm 2026: 1,410 × 1,10 = 1,551.
- Tính khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí: 0,975 × 1,00 × 0,666 = 0,64935.
- Lấy 1,551 trừ 0,64935 = 0,90165 chứng chỉ mỗi tấn sản phẩm.
- Nhân với giá chính thức quý III/2026 (82,32 EUR): 74,22 EUR mỗi tấn clinker.
Bảng dưới đây so sánh chi phí CBAM năm 2026 của clinker theo giá trị mặc định giữa Việt Nam và bốn nước xuất xứ khác, theo Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 đã được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740.
| Xuất xứ | Giá trị mặc định (tCO₂e/tấn clinker) | Sau hệ số cộng thêm 10% | Định mức CBAM, cột B | Số chứng chỉ mỗi tấn | Chi phí ở 82,32 EUR (EUR/tấn clinker) |
|---|---|---|---|---|---|
| Việt Nam, clinker xám (giá trị "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác") | 1,410 | 1,551 | 0,666 | 0,90165 | 74,22 |
| Thổ Nhĩ Kỳ, clinker xám (giá trị "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác") | 1,410 | 1,551 | 0,666 | 0,90165 | 74,22 |
| Việt Nam, clinker trắng (giá trị "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác") | 1,370 | 1,507 | 0,859 | 0,669475 | 55,11 |
| Algeria, clinker xám | 1,280 | 1,408 | 0,666 | 0,75865 | 62,45 |
| Ai Cập, clinker xám | 1,270 | 1,397 | 0,666 | 0,74765 | 61,55 |
| Maroc, clinker xám | 0,900 | 0,990 | 0,666 | 0,34065 | 28,04 |
Tính ngày 4/11/2026 bằng lib/cbam-law.js. Định mức: điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620. Hệ số CBAM 97,5%, hệ số điều chỉnh liên ngành 100%.
Chi phí đã ở mức đáng kể ngay từ năm đầu vì khoản điều chỉnh là một lượng cố định 0,64935 tCO₂e mỗi tấn: mọi tấn CO₂e vượt định mức, kể cả toàn bộ phần do hệ số cộng thêm tạo ra, đều chịu đủ giá chứng chỉ.
Chỉ hàng hóa có phát thải đúng bằng định mức mới trả 2,5% tổng chi phí. Cách hiểu "năm 2026 chỉ trả một tỷ lệ nhỏ" trong một số bài viết tiếng Việt (ví dụ Báo Công Thương ngày 5/8/2026) không đúng với clinker khai báo theo giá trị mặc định.
Nếu chưa trừ khoản điều chỉnh, 1,551 tCO₂e mỗi tấn tương đương 127,68 EUR; sau khi trừ còn 74,22 EUR, tức khoảng 58% chi phí gộp. Giá chứng chỉ cứ thay đổi 10 EUR thì chi phí năm 2026 của clinker xám theo giá trị 1,410 thay đổi 9,02 EUR/tấn (cbamguide.com tính).
Chi phí clinker xám theo giá trị mặc định từ năm 2026 đến 2034
Theo giá trị mặc định 1,410, chi phí CBAM mỗi tấn clinker xám tăng từ 74,22 EUR năm 2026 lên 122,66 EUR năm 2030 và 150,89 EUR từ năm 2034, nếu giá chứng chỉ giữ nguyên ở mức 82,32 EUR.
Bảng dưới đây cho thấy chi phí mỗi tấn clinker xám Việt Nam thay đổi qua các năm khi hệ số cộng thêm tăng và hệ số CBAM giảm.
| Năm nhập khẩu | Hệ số cộng thêm | Hệ số CBAM (phân bổ miễn phí được giữ lại) | Phát thải sau cộng thêm (tCO₂e/tấn) | Khoản điều chỉnh (tCO₂e/tấn) | Số chứng chỉ mỗi tấn | Chi phí (EUR/tấn) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2026 | 10% | 97,5% | 1,551 | 0,64935 | 0,90165 | 74,22 |
| 2027 | 20% | 95% | 1,692 | 0,6327 | 1,0593 | 87,20 |
| 2028 | 30% | 90% | 1,833 | 0,5994 | 1,2336 | 101,55 |
| 2029 | 30% | 77,5% | 1,833 | 0,51615 | 1,31685 | 108,40 |
| 2030 | 30% | 51,5% | 1,833 | 0,34299 | 1,49001 | 122,66 |
| Từ 2034 | 30% | Không còn áp dụng | 1,833 | 0 | 1,833 | 150,89 |
Hệ số cộng thêm: Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621. Hệ số CBAM: khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC. Chi phí từ năm 2027 trở đi được tính theo định mức hiện hành; định mức có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027 (đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620), nên các con số này chỉ mang tính tham khảo. Bảng không nêu các năm 2031 đến 2033 vì hệ số điều chỉnh liên ngành cho các năm này chưa được ấn định.
Doanh nghiệp có thể ước tính chi phí theo khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.
Hiệp hội Xi măng Thổ Nhĩ Kỳ công bố mức khoảng 0,88 tCO₂/tấn cho clinker xám của các hội viên. Đây là số liệu của hiệp hội ngành, không phải giá trị thực tế đã thẩm tra hay giá trị mặc định.
Với cơ sở sản xuất có phát thải đã thẩm tra thấp hơn giá trị mặc định đã cộng thêm, phần chênh lệch là khoản chi phí nhà nhập khẩu tránh được nhờ dữ liệu sản xuất đã thẩm tra.
Phương pháp tính đầy đủ cho chuỗi cung ứng clinker và xi măng được trình bày tại trang phát thải gắn liền.
Clinker Việt Nam đứng ở đâu trên thị trường EU?
Năm 2025, EU nhập khẩu 7,15 triệu tấn clinker (mã CN 2523 10 00) từ ngoài EU, trị giá 400,3 triệu EUR; phần từ Việt Nam chỉ là 0,1 tấn, trị giá 1.218 EUR (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Bảng dưới đây liệt kê năm nguồn cung clinker lớn nhất của EU năm 2025 theo khối lượng, kèm Việt Nam để so sánh (Eurostat, EU27 nhập khẩu clinker xi măng, Comext DS-045409, trích xuất ngày 12/10/2026). Đây là số liệu thương mại, không phải số liệu khai báo CBAM.
| Xuất xứ | Khối lượng 2025 | Trị giá 2025 | Tỷ trọng khối lượng nhập khẩu clinker ngoài EU | Giá trị mặc định clinker xám |
|---|---|---|---|---|
| Thổ Nhĩ Kỳ | 3.248.587 tấn | 180,5 triệu EUR | 45,4% | 1,410 ("Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác") |
| Algeria | 1.448.939 tấn | 81,6 triệu EUR | 20,3% | 1,280 |
| Ai Cập | 1.350.005 tấn | 58,4 triệu EUR | 18,9% | 1,270 |
| Ả Rập Xê Út | 205.766 tấn | 10,2 triệu EUR | 2,9% | 1,410 ("Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác") |
| Maroc | 204.617 tấn | 11,4 triệu EUR | 2,9% | 0,900 |
| Việt Nam | 0,1 tấn | 1.218 EUR | dưới 0,1% | 1,410 ("Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác") |
Tỷ trọng một chữ số thập phân do cbamguide.com tính từ số liệu gốc. Khối lượng clinker từ Việt Nam năm 2023 và 2024 cũng dưới 1 tấn (trị giá 169 EUR và 225 EUR).
Mặt hàng Việt Nam xuất khẩu sang EU là xi măng, không phải clinker. Năm 2025, EU nhập khẩu 113.610 tấn xi măng poóc lăng xám (mã CN 2523 29 00) từ Việt Nam, trị giá 11,1 triệu EUR, chiếm 2,0% khối lượng EU nhập khẩu mã này từ ngoài EU và đứng thứ 7 (Eurostat Comext DS-045409, 2025). Chi phí của mặt hàng này được phân tích tại CBAM ngành xi măng.
So với trị giá hàng hóa, chi phí CBAM theo giá trị mặc định của clinker rất lớn. Trị giá nhập khẩu bình quân của clinker vào EU năm 2025 là khoảng 56,01 EUR/tấn, nên chi phí 74,22 EUR/tấn năm 2026 vượt trị giá đó khoảng 32,5% (cbamguide.com tính từ Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Clinker là mặt hàng giá thấp, khối lượng lớn, nên giá trị mặc định có thể quyết định lô hàng còn có lãi hay không.
Dù vậy, clinker vẫn quan trọng với doanh nghiệp Việt Nam vì hai lý do. Thứ nhất, clinker là tiền chất của xi măng: khi nhà nhập khẩu EU khai báo xi măng Việt Nam theo giá trị thực tế, phát thải gắn liền của clinker đầu vào là phần lớn nhất trong hồ sơ.
Thứ hai, nhà máy nào xuất khẩu clinker sang EU trong tương lai cũng sẽ phải áp dụng giá trị 1,410 của bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", trừ khi cung cấp được dữ liệu thực tế đã thẩm tra.
Trạm nghiền mua clinker từ nhà máy khác phải ghi nhận phát thải gắn liền cụ thể của clinker đó như một tiền chất.
Nếu nhà cung cấp clinker không cung cấp số liệu, hồ sơ phát thải thực tế của trạm nghiền sẽ thiếu chính phần quan trọng nhất. Khía cạnh thương mại đối với nhà xuất khẩu được trình bày tại xuất khẩu xi măng Việt Nam sang EU theo CBAM.
Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.
Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)
Vì sao nâng cao hiệu suất năng lượng không loại bỏ được phát thải clinker?
Nung vôi là thách thức tuân thủ CBAM cốt lõi của ngành xi măng: chuyển đổi nhiên liệu và điện khí hóa chỉ giảm được phần 35% từ nhiên liệu và 5% từ điện, không tác động đến phần 60% từ nung vôi.
Dưới đây là bốn hướng giảm phát thải quá trình của clinker và mức độ triển khai của từng hướng.
- Thay thế clinker: Việc thay một phần clinker bằng phụ gia khoáng (vật liệu kết dính bổ sung, SCM) như xỉ lò cao, tro bay và đất sét nung trực tiếp làm giảm hàm lượng clinker trong xi măng, qua đó giảm phát thải gắn liền trên mỗi tấn sản phẩm. Đây là hướng được áp dụng thương mại rộng rãi nhất năm 2026.
- Thu giữ và lưu trữ carbon (CCS): Thu giữ CO₂ tại ống khói lò và lưu trữ trong các tầng địa chất là cách duy nhất xử lý phát thải nung vôi mà không phải giảm hàm lượng clinker. Năm 2026, trên thế giới còn rất ít nhà máy xi măng vận hành CCS ở quy mô thương mại.
- Nguyên liệu thô thay thế: Phối liệu ít canxi giúp giảm lượng CO₂ tỷ lượng trên mỗi tấn clinker, nhưng mức thay thế bị giới hạn bởi tiêu chuẩn chất lượng clinker.
- Điện khí hóa việc gia nhiệt lò: Lò được gia nhiệt bằng điện tái tạo sẽ loại bỏ CO₂ từ đốt nhiên liệu (phần 35%). Ở châu Âu, công nghệ này mới ở giai đoạn trình diễn.
Nhà nhập khẩu mua clinker từ nhà cung cấp có tỷ lệ thay thế SCM cao hoặc đã áp dụng CCS một phần có thể chứng minh mức phát thải thấp hơn bằng dữ liệu thực tế đã thẩm tra, với điều kiện việc thẩm tra do đơn vị thẩm tra được công nhận thực hiện. Động lực tài chính này tăng dần qua từng năm vì hệ số CBAM giảm từ mức 97,5% năm 2026 và không còn được áp dụng từ năm 2034.
Bài viết trên Diễn đàn Doanh nghiệp ngày 16 tháng 4 năm 2026 nêu quan điểm của PGS.TS Lương Đức Long, Phó Chủ tịch Hiệp hội Xi măng Việt Nam, trong đó việc giảm hàm lượng clinker trong xi măng được coi là hướng đi quan trọng của doanh nghiệp.
Trong khuôn khổ CBAM, lợi ích này chỉ được ghi nhận khi xi măng được khai báo theo giá trị thực tế đã thẩm tra.
Thị trường carbon Việt Nam có giảm chi phí CBAM của clinker không?
Không, tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026: giá carbon của Việt Nam chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ, dù 51 cơ sở xi măng nằm trong thị trường carbon thí điểm.
Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí (Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026).
Theo Diễn đàn Doanh nghiệp (16/4/2026), ngành xi măng được phân bổ 28,8% tổng hạn ngạch năm 2025 và 28,1% năm 2026; cả nước có hơn 60 nhà máy xi măng có dây chuyền sản xuất hoàn chỉnh.
Sàn giao dịch carbon trong nước đi vào hoạt động tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) ngày 29 tháng 6 năm 2026.
Tính đến ngày 28 tháng 9 năm 2026, sàn ghi nhận 7 giao dịch với 1.310 hạn ngạch, tổng giá trị khoảng 174,8 triệu đồng, ở mức giá 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e (VietnamFinance, 29/9/2026).
Khoản 1 Điều 9 Quy định (EU) 2023/956 chỉ cho phép khấu trừ giá carbon đã thực trả, sau khi trừ mọi khoản hoàn trả hoặc bù đắp.
Hạn ngạch thí điểm được cấp miễn phí, nên không có giá carbon nào được thực trả cho phần phát thải đã được phân bổ. Dự thảo quy định thực thi Điều 9 được công bố ngày 13 tháng 5 năm 2026 và tính đến ngày 4/11/2026 vẫn chưa được thông qua.
Khi khai báo theo giá trị mặc định, nhà nhập khẩu chỉ có thể yêu cầu khấu trừ dựa trên giá carbon mặc định hằng năm mà Ủy ban châu Âu có thể ấn định cho từng nước từ năm 2027 (khoản 4 Điều 9); chưa có mức giá nào được ấn định cho Việt Nam. Xem chi tiết tại khấu trừ giá carbon theo Điều 9.
Hạn ngạch phát thải khí nhà kính của Việt Nam và chứng chỉ CBAM là hai đơn vị khác nhau.
Báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg và việc thẩm định kết quả kiểm kê là nghĩa vụ trong nước, không thay thế báo cáo phát thải của nhà vận hành hay việc thẩm tra CBAM.
CBAM áp dụng cho clinker nhập khẩu như thế nào?
Clinker (mã CN 2523 10 00) vừa là một hàng hóa CBAM độc lập vừa là tiền chất được tính vào phát thải gắn liền của xi măng poóc lăng và xi măng hỗn hợp, nên nghĩa vụ của nhà nhập khẩu phụ thuộc vào việc nhập khẩu clinker hay xi măng.
Quy trình tuân thủ đầy đủ cho mọi mã CN xi măng được trình bày tại CBAM ngành xi măng. Nhà nhập khẩu EU nhập khẩu trực tiếp clinker chịu nghĩa vụ CBAM tính trên toàn bộ hệ số phát thải của clinker.
Với xi măng poóc lăng (mã CN 2523 29 00) khai báo theo giá trị thực tế, nghĩa vụ của nhà nhập khẩu EU phản ánh hàm lượng clinker của xi măng đó, vì tỷ lệ clinker là một phần trong báo cáo phát thải đã thẩm tra của nhà vận hành.
Nếu khai báo theo giá trị mặc định, giá trị Phụ lục I cho mỗi tấn xi măng được áp dụng.
Về giám sát, Điều 4 Quy định thực thi (EU) 2025/2547 đo clinker và phần lớn các loại xi măng theo tấn clinker, còn giá trị mặc định và định mức trong các phụ lục được tính trên mỗi tấn hàng hóa.
Mã CN nào áp dụng cho clinker xi măng theo CBAM?
Clinker xi măng thuộc mã CN 2523 10 00 trong Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956. Đây là mã duy nhất trong Chương 25 dành riêng cho clinker chưa nghiền, trước khi phối trộn thành xi măng thành phẩm.
Bảng giá trị mặc định tách mã này theo mã TARIC thành clinker trắng (2523 10 00 10) và clinker khác, gồm clinker xám (2523 10 00 90). Định mức CBAM mặc định là 0,666 tCO₂e/tấn cho clinker xám và 0,859 cho clinker trắng.
Giá trị mặc định của clinker xám trong bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", áp dụng cho Việt Nam, là 1,410 tCO₂e/tấn, cao hơn gấp đôi định mức, và năm 2026 được cộng thêm 10%. Danh sách đầy đủ có tại mã CN ngành xi măng.
Biểu thuế của Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số, và chỉ sáu chữ số đầu (HS 2523 10) trùng với mã CN của EU. Phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU, không theo mã AHTN trên tờ khai xuất khẩu.
Ngưỡng miễn trừ 50 tấn có áp dụng cho clinker nhập khẩu không?
Có, ngưỡng miễn trừ 50 tấn áp dụng cho clinker xi măng. Nhà nhập khẩu có tổng khối lượng tịnh hàng hóa thuộc diện CBAM, kể cả clinker, không vượt quá 50 tấn trong một năm dương lịch được miễn nghĩa vụ CBAM cho năm đó (Điều 2a Quy định (EU) 2023/956, theo sửa đổi của Quy định (EU) 2025/2083; điểm 1 Phụ lục VII) và phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan.
Ngưỡng được tính theo từng nhà nhập khẩu, cộng dồn mọi mã CN và mọi nước xuất xứ, không theo từng lô hàng, và không bao giờ áp dụng cho điện hay hydro. Ngưỡng 50 tấn thuộc về nhà nhập khẩu EU, không thuộc về nhà xuất khẩu Việt Nam.
Clinker Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ có được miễn CBAM không?
Không. Cả Việt Nam lẫn Thổ Nhĩ Kỳ đều không được miễn CBAM; chỉ các xuất xứ thuộc điểm 1 Phụ lục III nằm ngoài phạm vi CBAM. Phụ lục I không có giá trị riêng cho clinker xám của hai nước, nên giá trị 1,410 tCO₂e/tấn của "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" được áp dụng, tức 1,551 sau khi áp dụng hệ số cộng thêm năm 2026.
Với giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR, mức này tương ứng 127,68 EUR/tấn trước khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí và 74,22 EUR/tấn sau khoản điều chỉnh (định mức 0,666, hệ số CBAM 97,5%).
Thổ Nhĩ Kỳ cung cấp 43,0% khối lượng xi măng và clinker EU nhập khẩu từ ngoài EU năm 2025 (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12/10/2026). Hệ thống mua bán phát thải thí điểm 2026-2027 của Thổ Nhĩ Kỳ phân bổ hạn ngạch miễn phí 100%, nên tính đến ngày 12/10/2026 không có giá carbon nào được trả để nhà nhập khẩu EU khấu trừ theo Điều 9. Thị trường carbon thí điểm của Việt Nam cũng phân bổ miễn phí.
Nhà nhập khẩu clinker từ hai nước này có động lực tài chính lớn để lấy dữ liệu phát thải thực tế đã thẩm tra từ nhà sản xuất, như phân tích tại giá trị mặc định CBAM.
Hạn tờ khai CBAM đầu tiên đối với nhà nhập khẩu clinker là khi nào?
Tờ khai CBAM hằng năm đầu tiên, cho năm 2026, có hạn chót là ngày 30 tháng 9 năm 2027 (khoản 1 Điều 6 Quy định (EU) 2023/956, theo sửa đổi của Quy định (EU) 2025/2083). Nhà nhập khẩu phải ghi nhận phát thải gắn liền của toàn bộ clinker nhập khẩu trong năm 2026 và nộp lại số chứng chỉ tương ứng trước hạn đó (khoản 1 Điều 22).
Hồ sơ chứng minh phải được lưu đến hết năm thứ tư sau năm tờ khai được nộp hoặc lẽ ra phải được nộp (khoản 5 và khoản 6 Điều 7, khoản 3 Điều 9). Chứng chỉ CBAM bắt đầu được bán từ ngày 1 tháng 2 năm 2027 (khoản 1 Điều 20), nên nhà nhập khẩu có khoảng tám tháng để mua và nộp lại chứng chỉ trước hạn đầu tiên.
Nhà nhập khẩu clinker có thể dùng giá trị mặc định thay cho phát thải thực tế không?
Có, nhà nhập khẩu clinker có thể dùng giá trị mặc định năm 2026, nhưng chi phí sẽ đáng kể. Hệ số cộng thêm là 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028 (Quy định thực thi (EU) 2025/2621). Với clinker xám Việt Nam hoặc Thổ Nhĩ Kỳ, giá trị mặc định đã cộng thêm năm 2026 là 1,551 tCO₂e/tấn, tương ứng 74,22 EUR mỗi tấn ở mức giá 82,32 EUR, sau khi trừ khoản điều chỉnh 0,64935.
Con số khoảng 0,88 tCO₂/tấn của Hiệp hội Xi măng Thổ Nhĩ Kỳ là số liệu của hiệp hội ngành, không phải giá trị thực tế đã thẩm tra, nên trang này không quy đổi con số đó thành chi phí. Khoản tiết kiệm từ dữ liệu đã thẩm tra phụ thuộc vào phát thải đã thẩm tra của từng cơ sở sản xuất. Nhà nhập khẩu có kế hoạch cho các năm sau 2026 nên trao đổi với nhà cung cấp về việc thẩm tra ngay từ bây giờ, trước khi hệ số cộng thêm tăng gấp đôi vào năm 2027; quy trình đầy đủ có tại CBAM cho nhà nhập khẩu xi măng (tiếng Anh).
Nhà sản xuất clinker Việt Nam cần cung cấp dữ liệu gì cho khách hàng EU?
Nhà sản xuất cần cung cấp báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu (điểm 1.2 Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547), theo cấu trúc ba tài liệu của Hướng dẫn số 3 ngày 14 tháng 8 năm 2026, bằng tiếng Anh (khoản 4 Điều 10 của quy định thực thi đó), với tọa độ cơ sở đến 6 chữ số thập phân. Nhà xuất khẩu ngoài EU không có nghĩa vụ pháp lý theo CBAM; dữ liệu này phục vụ khách hàng EU.
Chỉ cần thẩm tra khi khai báo theo phát thải thực tế (khoản 1 Điều 8 Quy định (EU) 2023/956). Năm đầu tiên phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546). Đơn vị thẩm tra CBAM chỉ được tổ chức công nhận quốc gia của một nước thành viên EU công nhận (Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551); không tổ chức công nhận nào của Việt Nam có thẩm quyền này.
Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, bảy đơn vị thẩm tra được ghi nhận là đã được năm tổ chức công nhận quốc gia công nhận: EmiCert S.A. (ESYD, Hy Lạp), Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. và SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia, Ý), Intertek Certification AB (Swedac, Thụy Điển), ISSC của Damietta, Ai Cập (RvA, Hà Lan, ngày 22/10/2026, đơn vị đầu tiên được thành lập ngoài EU) và SGS BELGIUM nv (BELAC, Bỉ, phạm vi có hiệu lực từ ngày 5/11/2026). Sáu đơn vị được thành lập tại EU, một tại Ai Cập; chưa có đơn vị nào tại Việt Nam.
RvA công nhận ISSC theo thủ tục TAB: việc đánh giá đầy đủ đã hoàn tất, RvA sẽ tham dự đợt thẩm tra CBAM đầu tiên của ISSC rồi chuyển thành công nhận thông thường. DNV công bố ngày 6/11/2026 rằng đã được Accredia công nhận, nhưng đến ngày 11/11/2026 Accredia chưa công bố quyết định nào nêu tên DNV, nên DNV chưa được tính. Tính đến ngày 12/11/2026, Ủy ban châu Âu chưa công bố danh sách chính thức; chi tiết tại đơn vị thẩm tra CBAM được công nhận.
Các đơn vị thẩm tra nêu mức phí khoảng 5.000 đến 50.000 EUR mỗi cơ sở; đây là ước tính thị trường của nhà cung cấp, không phải số liệu của Ủy ban châu Âu. Danh mục dữ liệu chi tiết có tại yêu cầu dữ liệu CBAM.
Phản ứng nung vôi có ảnh hưởng như nhau đến mọi loại xi măng không?
Phản ứng nung vôi ảnh hưởng đến mọi loại xi măng làm từ clinker, nhưng mức tác động lên xi măng thành phẩm phụ thuộc vào tỷ lệ clinker. CEM I (95% đến 100% clinker) mang gần như toàn bộ gánh nặng nung vôi. CEM II (xi măng hỗn hợp, 65% đến 94% clinker) giảm phát thải gắn liền theo tỷ lệ phụ gia khoáng được dùng, còn CEM III (xi măng xỉ, 5% đến 64% clinker) giảm nhiều nhất.
Khi khai báo theo giá trị thực tế đã thẩm tra, nhà xuất khẩu xi măng hỗn hợp sang EU có lợi thế chi phí CBAM rõ rệt so với nhà cung cấp xi măng poóc lăng thuần. Bức tranh chung đối với doanh nghiệp Việt Nam được trình bày tại CBAM và Việt Nam.
Quý doanh nghiệp có thể yêu cầu giới thiệu nhà cung cấp dịch vụ tính toán và thẩm tra qua trang hỗ trợ CBAM. Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.