SKDM'de Çimento Klinkeri: Emisyonların Yaklaşık %60'ı Neden Kalsinasyondan Gelir, Türk Klinkerinin Ton Başına Maliyeti Ne Kadar?

Kalsinasyon klinker emisyonlarının yaklaşık %60'ını oluşturur.

Bu sayfada
Kalker kalsinasyonu ve yakıt yanması (doğrudan) ile elektrik (dolaylı) fırında klinkeri besler. Klinker ayrı bir SKDM malı olarak (CN 2523 10 00) ithal edilir ya da öncül madde olarak çimentoya öğütülür; klinker arttıkça CO₂ artar.

Çimento klinkeri, çimento sektöründeki proses emisyonlarının oluştuğu üründür: yalnızca kalker kalsinasyonu tepkimesi, 2006 IPCC Kılavuzları'nın (Cilt 3, Bölüm 2) varsayılan emisyon faktörüne göre ton klinker başına yaklaşık 0,52 tCO2 açığa çıkarır.

Bu kimyasal adım yüzünden Türkiye menşeli gri klinker, 2026 ithalatında varsayılan değerle ton başına 74,22 avroya mal olur. Hesap, 5 Ekim 2026'da yayımlanan ve 2026'nın üçüncü çeyreği için geçerli olan 82,32 avroluk resmî sertifika fiyatına dayanır.

AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM; İngilizce kısaltmasıyla CBAM), (AB) 2023/956 sayılı Tüzük ile kurulan ve 1 Ocak 2026'dan bu yana uygulama döneminde olan bir AB mekanizmasıdır: AB'deki ithalatçılar, karbon yoğun belirli malların gömülü emisyonlarına karşılık gelen SKDM sertifikalarını satın alıp teslim eder; sertifika fiyatı AB ETS karbon fiyatına bağlıdır ve amaç karbon kaçağını önlemektir.

Çimento, AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kapsamındaki altı sektörden biridir. Klinker, çimento zincirinin karbon yoğunluğu en yüksek halkasıdır: klinker oranını düşüren mineral katkılar bu aşamada henüz eklenmemiştir. Kalsinasyon kimyasal bir zorunluluk olduğundan hiçbir enerji verimliliği programı bu yükü tek başına ortadan kaldıramaz.

Türk klinkeri bu hesabın merkezindedir. Türkiye, 2025'te AB'nin AB dışından yaptığı klinker ithalatının (CN kodu 2523 10 00) miktar bakımından %45,4'ünü, yani 3,25 milyon tonu sağladı (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Buna karşın (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün I. Ekindeki Türkiye tablosunda gri klinker satırında değer yerine tire bulunur; bu nedenle "Diğer ülkeler ve bölgeler" değeri olan ton başına 1,410 ton CO2 eşdeğeri (tCO2e) uygulanır.

Yasal yükümlülük Türk üreticide değil, AB'deki ithalatçıdadır; ancak alıcının ödeyeceği tutarı Türk tesisinin emisyon verisi belirler. Bu sayfa klinker emisyonlarının kaynaklarını, 2026'dan 2034'e ton başına maliyeti, Cezayir ve Mısır gibi rakip menşelerle karşılaştırmayı, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi'nin (TR ETS) etkisini ve Türk üreticinin hazırlaması gereken verileri sırasıyla ele alır.

Klinker Neden En Karbon Yoğun Çimento Ürünüdür?

Çimento klinkeri, kalkerin (CaCO₃) döner fırında 900°C'nin üzerinde ısıtılmasıyla oluşan ara üründür; kalker bu sıcaklıkta kalsiyum okside (CaO) ve karbondioksite (CO₂) ayrışır ve bu tepkimeyi hiçbir enerji yönetimi önlemi geri alamaz.

Bu proses emisyonu kimyasal olarak sabittir. Bir ton klinker için yaklaşık 1,28 ton kalker gerekir ve kalsinasyon tepkimesi, yakıt yanmasından gelen emisyonlar hiç sayılmadan, yalnızca kalkerden ton klinker başına yaklaşık 0,52 tCO2 açığa çıkarır.

Klinkerin toplam karbon ayak izini üç emisyon kaynağı oluşturur. Bu kaynaklar, standart kuru prosesli bir fırında toplam CO2 içindeki yaklaşık paylarına göre aşağıda sıralanmıştır.

  1. Kalker kalsinasyonu (proses emisyonu): toplam CO2'nin yaklaşık %60'ı. Bu payı farindeki (ham karışım) kalsiyum karbonat oranı belirler. Kalsiyumu yüksek kalker kullanan fırınlar oransal olarak daha fazla kalsinasyon CO2'si üretir.
  2. Fırında yakıt yanması: yaklaşık %35. Kömür, petrokok ve alternatif yakıtlar fırını klinkerleşme için gereken 1.450°C'ye ısıtır. Daha düşük karbonlu yakıtlara geçiş bu payı azaltır.
  3. Elektrik tüketimi: yaklaşık %5. Çimento, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün II. Ekinde yer almadığından SKDM çimentoda doğrudan emisyonları (direct emissions) da dolaylı emisyonları (indirect emissions) da fiyatlandırır. Bu nedenle öğütme ve taşımada kullanılan elektrik de maliyete yansır.

Varsayılan değerlerde dolaylı pay küçüktür. "Diğer ülkeler ve bölgeler" tablosu gri klinker için ton başına 1,37 doğrudan, 0,05 dolaylı ve 1,41 tCO2e toplam emisyon gösterir ((AB) 2026/1740 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü ile değiştirilen (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü, I. Ek).

Bitmiş çimentodaki klinker/çimento oranı, klinkerin karbon ayak izinin ne kadarının nihai ürüne geçtiğini belirler. CEM I (Portland çimentosu) %95 ila %100 klinker içerir; CEM III (yüksek fırın cüruflu çimento) yalnızca %5 ila %64 klinker içerir.

Gerçek değer kullanıldığında bu oran, (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü kapsamında operatörün doğrulanmış emisyon raporunun parçasıdır. Varsayılan değer kullanıldığında ise I. Ekteki ton çimento başına değer uygulanır ve oran hesaba girmez.

2026'da Klinker Emisyonları SKDM'de Nasıl Fiyatlandırılır?

AB ithalatçısı, ithal ettiği klinkerin gömülü emisyonlarından (embedded emissions) ücretsiz tahsisat düzeltmesi (free allocation adjustment) düşüldükten sonra kalan kısım için SKDM sertifikası (CBAM certificate) teslim eder; Türk gri klinkerinde bu, 2026'da ton başına 0,90165 sertifika ve 74,22 avrodur.

Teslim edilecek sertifika sayısı = max[0; ton mal başına gömülü emisyon eksi ücretsiz tahsisat düzeltmesi eksi karbon fiyatı indirimi] × malın kütlesi ((AB) 2023/956 sayılı Tüzük, Madde 31; (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü). Ücretsiz tahsisat düzeltmesi = SKDM faktörü × sektörler arası düzeltme faktörü (cross-sectoral correction factor, CSCF) × SKDM kıyas değeri (benchmark).

SKDM faktörü (CBAM factor), AB ETS'de korunan ücretsiz tahsisat payıdır ve 2026'da %97,5'tir (2003/87/AT sayılı Direktif'in 10a(1a) maddesi). Sektörler arası düzeltme faktörü 2026 ile 2030 arasında %100'dür ((AB) 2026/1862 sayılı Komisyon Uygulama Kararı). Gri klinkerin varsayılan SKDM kıyas değeri 0,666 tCO2e/t olduğundan 2026 düzeltmesi 0,975 × 1,00 × 0,666 = ton başına 0,64935 tCO2e'dir.

2026 ithalatı için sertifika fiyatı, AB ETS ihale kapanış fiyatlarının çeyreklik ortalamasıdır (Madde 21(1a)); 2027'den itibaren haftalık ortalama uygulanır (Madde 21(1)). Türk gri klinkerinin hesabı şöyledir: 1,410 × 1,10 = 1,551 tCO2e/t; 1,551 eksi 0,64935 = ton başına 0,90165 sertifika; 0,90165 × 82,32 = ton başına 74,22 avro.

Aşağıdaki tablo, AB'nin 2025'teki en büyük altı klinker tedarikçisi için gri klinkerin (TARIC 2523100090) varsayılan değerdeki ton başına SKDM maliyetini gösterir.

Menşe 2025 AB dışı klinker ithalatındaki payı (miktar) Varsayılan değer (tCO2e/t) Değerin kaynağı 2026 marjıyla Ton başına sertifika, 2026 Ton başına maliyet, 2026 (EUR) Ton başına maliyet, 2030 (EUR)
Türkiye %45,4 (3,25 milyon ton) 1,410 Türkiye satırı tire: "Diğer ülkeler ve bölgeler" 1,551 0,90165 74,22 122,66
Cezayir %20,3 (1,45 milyon ton) 1,280 Cezayir'in kendi değeri 1,408 0,75865 62,45 108,75
Mısır %18,9 (1,35 milyon ton) 1,270 Mısır'ın kendi değeri 1,397 0,74765 61,55 107,68
Suudi Arabistan %2,9 (205.766 ton) 1,410 Kendi değeri yok: "Diğer ülkeler ve bölgeler" 1,551 0,90165 74,22 122,66
Fas %2,9 (204.617 ton) 0,900 Fas'ın kendi değeri 0,990 0,34065 28,04 68,08
Ukrayna %2,1 (149.235 ton) 1,370 Ukrayna'nın kendi değeri 1,507 0,85765 70,60 118,38

Pay: Eurostat, AB27'nin çimento klinkeri ithalatı (CN kodu 2523 10 00), 2025 (Comext DS-045409, 12 Ekim 2026'da çekildi). Varsayılan değerler: (AB) 2026/1740 ile değiştirilen (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün I. Eki. 2030 sütunu %30 marj, %51,5 SKDM faktörü ve 82,32 avro sabit fiyatla hesaplanmıştır; kıyas değeri 2027'den itibaren ithal edilen mallar için güncellenebilir ((AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü, 10. gerekçe). Hesaplar 13 Kasım 2026'da, sitenin SKDM hesaplayıcısının kullandığı yasal formülle yapılmıştır. Bu sonuçlar, resmî varsayılan değerlere ve SKDM kıyas değerlerine ((AB) 2025/2621 ve (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzükleri) dayanan tahminlerdir; bağlayıcı rakam SKDM beyanındaki rakamdır.

Fark ilk yıldan itibaren belirgindir. Aynı fiyatla Türk klinkeri, Mısır klinkerine göre 2026'da ton başına 12,68 avro, Cezayir klinkerine göre 11,77 avro daha pahalıdır; 2030'da Mısır'a karşı fark 14,98 avroya çıkar. Bu fark Türk tesislerinin ölçülmüş emisyonundan doğmaz: Türkiye satırı boş olduğu için kendi değeri olmayan her menşeye uygulanan değer kullanılır.

Düzeltme ton başına sabit bir miktar (0,64935 tCO2e) olduğundan, bu miktarın üzerindeki her ton CO2e, marjın tamamı dahil, tam sertifika fiyatıyla ücretlendirilir. Düzeltme olmasaydı Türk gri klinkeri 2026'da ton başına 1,551 × 82,32 = 127,68 avro tutardı.

Aşağıdaki tablo, Türk gri klinkerinin varsayılan değerdeki ton başına maliyetini ithalat yılına göre, 82,32 avroluk sabit fiyatla gösterir.

İthalat yılı Marj SKDM faktörü Ton başına gömülü emisyon (tCO2e/t) Düzeltme (tCO2e/t) Ton başına sertifika Ton başına maliyet (EUR)
2026 %10 %97,5 1,551 0,64935 0,90165 74,22
2027 %20 %95 1,692 0,6327 1,0593 87,20
2028 %30 %90 1,833 0,5994 1,2336 101,55
2029 %30 %77,5 1,833 0,51615 1,31685 108,40
2030 %30 %51,5 1,833 0,34299 1,49001 122,66
2034 %30 SKDM faktörü uygulanmaz 1,833 yok 1,833 150,89

SKDM faktörü: 2003/87/AT sayılı Direktif'in 10a(1a) maddesi; sektörler arası düzeltme faktörü 2026 ile 2030 arasında %100 ((AB) 2026/1862 sayılı Komisyon Uygulama Kararı). 2031 ile 2033 yılları gösterilmemiştir, çünkü bu yıllar için sektörler arası düzeltme faktörü belirlenmemiştir. Kıyas değeri 2027'den itibaren ithal edilen mallar için güncellenebilir; 2027 ve sonrasının rakamları bu nedenle tahmindir.

Örneğin 2026'da Türkiye'den varsayılan değerle 10.000 ton gri klinker ithal eden bir AB ithalatçısı 9.016,5 sertifika teslim eder; bu, 82,32 avro ile 742.238,28 avrodur. Düzeltme olmasaydı aynı sevkiyat 1.276.783,20 avro tutardı. Beyaz klinker (TARIC 2523100010) için "Diğer ülkeler ve bölgeler" değeri 1,370'tir; 0,859'luk kıyas değeriyle 2026 maliyeti ton başına 55,11 avro, 2030'da 110,19 avrodur.

Sertifika fiyatı sabit değildir: resmî fiyat 2026'nın birinci çeyreğinde 75,36, ikinci çeyreğinde 75,28 avroydu. Fiyattaki her 10 avroluk değişim, Türk gri klinkerinin 2026 maliyetini ton başına 9,02 avro değiştirir. Kendi tonajınız için tahmini hesabı SKDM hesaplayıcısı ile yapabilirsiniz; sonuç bir tahmindir ve bağlayıcı rakam SKDM beyanındaki rakamdır.

Klinker ve çimento zincirinde gömülü emisyonların hesap yöntemi, öncül maddelerin payı dahil, gömülü emisyonların hesaplanması sayfasında anlatılır.

Türkiye'nin AB Klinker Pazarındaki Yeri: İthalat Hacmi ve Varsayılan Değer İtirazı

Türkiye, 2025'te AB'nin AB dışından klinker ithalatında hem miktar hem değer bakımından birinci sıradaydı: 180,5 milyon avro değerinde 3,25 milyon ton, AB dışı toplam 7,15 milyon tonun %45,4'ü (Eurostat, AB27'nin çimento klinkeri ithalatı, CN kodu 2523 10 00, Comext DS-045409, 12 Ekim 2026'da çekildi).

Türk klinkerinin AB ithalatındaki yükselişi aşağıdaki tabloda yıllara göre gösterilmiştir.

Yıl Türkiye'den AB27 klinker ithalatı Değer AB dışı toplam klinker ithalatı Türkiye'nin payı (miktar / değer)
2023 1,75 milyon ton 112,5 milyon EUR 4,47 milyon ton; 296,1 milyon EUR %39,1 / %38,0
2024 2,45 milyon ton 142,7 milyon EUR 5,68 milyon ton; 333,8 milyon EUR %43,1 / %42,8
2025 3,25 milyon ton 180,5 milyon EUR 7,15 milyon ton; 400,3 milyon EUR %45,4 / %45,1

Kaynak: Eurostat Comext DS-045409, 2023 ile 2025. Bunlar AB ithalat istatistikleridir; "SKDM'ye tabi ithalat" veya SKDM maliyeti değildir. Türk ihracat istatistikleri (Ticaret Bakanlığı, TİM, TÜİK) farklı kapsam ve fiyat esasına dayandığından bu tabloyla karşılaştırılmaz.

Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği (Türkçimento), 25 Şubat 2026'da varsayılan değer yapısının SKDM'yi Türk çimentosu için tarife dışı bir ticaret engeline dönüştürme riski taşıdığını açıkladı.

CEO Volkan Bozay'a göre AB'ye ihracat yapan üyelerin geçiş döneminde (transitional period) bildirdiği veriler gri klinker için ton başına yaklaşık 0,88 tCO2 düzeyindedir. Bozay, farkın güncel AB ETS fiyatlarıyla ton klinker başına karbon maliyetini yaklaşık 20 avrodan 80 avroya çıkardığını söyledi (ZKG Cement Lime Gypsum 3/2026).

Bu sayfa 0,88 rakamıyla maliyet hesaplamaz: bu rakam doğrulanmış bir gerçek değer ya da varsayılan değer değil, sektör birliğinin açıkladığı bir rakamdır.

Yasal yöntemle ve resmî üçüncü çeyrek fiyatıyla varsayılan değerdeki 2026 maliyeti ton başına 74,22 avrodur. Bir tesisin doğrulanmış emisyonu marjlı varsayılan değerin (1,551) ne kadar altındaysa, doğrulanmış üretim verisi edinmeyen ithalatçı o kadar kaçınılabilir maliyet öder.

SKDM kapsamını AB gümrük beyannamesindeki CN kodu belirler; Türkiye'deki 12 haneli GTİP'in ilk 8 hanesi CN koduna karşılık gelir. Klinker için bu ilk 8 hane 2523 10 00'dır. Türk çimento ihracatçısının stratejik seçenekleri Türk çimento ihracatçıları için SKDM sayfasında, Türkiye'nin genel tablosu Türkiye ve AB SKDM sayfasında ele alınır.

Klinker Emisyonları Enerji Verimliliğiyle Neden Ortadan Kaldırılamaz?

Kalsinasyon tepkimesi, SKDM'de çimento sektörünün temel uyum sorunudur: yakıt değişimi ve elektrifikasyon %35'lik yakıt payını ve %5'lik elektrik payını azaltır, ancak %60'lık kalsinasyon payına etki etmez.

Klinkerin proses emisyonlarını azaltan dört strateji ve 2026'daki kullanım durumları aşağıda listelenmiştir.

  • Klinker ikamesi: Klinkerin bir kısmını yüksek fırın cürufu, uçucu kül ve kalsine kil gibi mineral katkılarla (supplementary cementitious materials, SCM) değiştirmek, bitmiş çimentonun klinker içeriğini ve dolayısıyla ton ürün başına gömülü emisyonu doğrudan düşürür. 2026'da ticari olarak en yaygın strateji budur.
  • Karbon yakalama ve depolama (CCS): Fırın bacasındaki CO2'yi yakalayıp jeolojik olarak depolamak, klinker içeriğini azaltmadan kalsinasyon emisyonlarını bertaraf edebilen tek yöntemdir.
  • Alternatif hammaddeler: Kalsiyumu düşük farin, ton klinker başına stokiyometrik CO2 verimini azaltır; ancak klinker kalite şartları karışım seçeneklerini sınırlar.
  • Fırın ısıtmasının elektrifikasyonu: Yenilenebilir enerjiyle çalışan elektrikli fırınlar, yanmadan kaynaklanan CO2'yi (%35'lik yakıt payı) ortadan kaldırır; kalsinasyon CO2'sine etki etmez.

Mineral katkı oranı yüksek veya kısmi CCS kurulu tedarikçilerden klinker alan ithalatçılar, azalan emisyonları doğrulanmış gerçek veriyle belgeleyebilir. Bunun için doğrulamayı akredite bir SKDM doğrulayıcısının yapması gerekir. Mali teşvik her yıl büyür: SKDM faktörü 2026'daki %97,5'ten düşer ve 2034'ten itibaren uygulanmaz. Türk ihracatçılar için seçenekler ihracatçılar için karbonsuzlaşma sayfasındadır.

SKDM bülteni (İngilizce)

İngilizce bülten: SKDM sertifika fiyatı bildirimleri, önemli mevzuat değişiklikleri ve SKDM ile ilgili haftalık gelişmeler. İstenmeyen e-posta göndermeyiz; aboneliğinizi istediğiniz zaman sonlandırabilirsiniz.

Bu bildirimler için yalnızca e-posta adresinizi saklarız. Gizlilik politikası (İngilizce)

TR ETS Türk Klinkerinin AB SKDM Maliyetini Düşürür mü?

Hayır. 13 Kasım 2026 itibarıyla Türk klinker üreticileri için, AB ithalatçısının (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 9. maddesi kapsamında düşebileceği fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı söz konusu değildir.

Madde 9(1), menşe ülkede fiilen ödenmiş karbon fiyatı (carbon price effectively paid) için, iade veya telafi düşüldükten sonra, sertifika sayısında indirim öngörür.

Türkiye 7552 sayılı İklim Kanunu'nu 9 Temmuz 2025'te Resmî Gazete'de yayımladı; 27/8/2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Çimento, TR ETS pilotunun beş sektöründen biridir.

Türk karbon fiyatlandırma araçlarının klinker için durumu aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Araç Klinker için içerik Durum (13 Kasım 2026)
Karbon Piyasası Kurulu (KPK) kararları KPK/2026/1 (3 Eylül 2026'da duyuruldu) Pilot: 2026 ve 2027 emisyonları; elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre; B ve C kategorisi tesisler; kıyas yöntemiyle ücretsiz tahsisat oranı %100; 2026'da yalnızca raporlama Yürürlükte
Pilot Usul ve Esaslar (1 Ekim 2026'da duyuruldu) 2026 için doğrulanmış faaliyet seviyesi raporları 30 Nisan 2027'ye kadar; 2027 emisyonları için tahsisat teslimi 2028 yılı Kasım ayının son iş gününe kadar, yine %100 ücretsiz tahsisatla Yürürlükte
Tamamlayıcı tahsisat fiyatı (TR ETS Yönetmeliği, Madde 20) 2026 emisyonları için gönüllü ödeme Duyuruldu; metodoloji yayımlanmadı
Ulusal Tahsisat Planı ve pilot kıyas değerleri TR ETS kıyas değerleri Yayımlanmadı

Kaynaklar: Karbon Piyasası Kurulu'nun KPK/2026/1 sayılı kararları (İklim Değişikliği Başkanlığı duyurusu, 3 Eylül 2026); Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar, Madde 5 ila 8.

Pilotta tahsisatların tamamı ücretsiz verildiğinden fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı oluşmaz ve AB ithalatçısının indirebileceği bir tutar yoktur. 4 Kasım 2026'daki son kontrol itibarıyla Madde 9 uygulama tüzüğü kabul edilmemişti ve hiçbir ülkenin karbon fiyatı Madde 9 kapsamında tanınmamıştı. Gönüllü 2026 ödemesinin "fiilen ödenmiş" sayılıp sayılmayacağı açık bir sorudur.

Varsayılan değer kullanıldığında indirim, yalnızca Avrupa Komisyonu'nun 2027'den itibaren Madde 9(4) kapsamında belirleyebileceği yıllık varsayılan karbon fiyatlarına göre talep edilebilir; 13 Kasım 2026 itibarıyla Türkiye için böyle bir fiyat belirlenmemiştir. 7552 sayılı İklim Kanunu'nun 8(1)(ç) maddesi Türkiye'nin kendi sınırda karbon düzenlemesini kurma yetkisi verir; bu kullanılmamış bir yetkidir ve AB SKDM kapsamında Türk klinkerinin yükünü değiştirmez. Ayrıntılar üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatı için indirim sayfasındadır.

Türk Klinker Üreticisi AB'deki Alıcıya Hangi Verileri Hazırlamalı?

Türk klinker üreticisinin SKDM kapsamında yasal bir yükümlülüğü yoktur; ancak AB ithalatçısı varsayılan değer yerine gerçek değer kullanabilmek için tesisten doğrulanmış gerçek emisyon verisi almak zorundadır.

Operatör (operator) bu veriyi, (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün IV. Ekinin 1.2 noktasındaki 16 veri noktalı özet emisyon raporuyla iletir; rapor İngilizce hazırlanır (aynı Tüzük'ün 10(4) maddesi). Bu rapor, Avrupa Komisyonu'nun 14 Ağustos 2026 tarihli 3 No'lu Rehberi'ndeki zorunlu üç belgelik yapının parçasıdır; bu yapı, geçiş dönemindeki isteğe bağlı iletişim şablonunun yerini almıştır.

Bir Türk klinker tesisinin, AB'deki alıcı talep etmeden önce hazırlaması gereken beş veri grubu aşağıda listelenmiştir.

  1. Tesis kimliği: Operatör adı, tesis (installation) adı ve adresi, altı ondalık basamaklı coğrafi koordinatlar.
  2. Klinker türü ve TARIC kodu: Gri klinker (2523100090) veya beyaz klinker (2523100010); kıyas değerleri sırasıyla 0,666 ve 0,859 tCO2e/t.
  3. Ton başına doğrudan emisyon: Ton klinker başına tCO2e; kalsinasyon ve fırın yakıtı dahil.
  4. Ton başına dolaylı emisyon: Üretimde tüketilen elektriğin CO2 eşdeğeri; SKDM çimentoda bunu da ücretlendirir.
  5. İzleme planı (monitoring plan): Sistem sınırları, tüm emisyon kaynakları, ölçüm cihazları ve veri kalite kontrol adımları.

SKDM Kayıt Sistemi'nin O3CI bölümüne (üçüncü ülke tesis operatörleri portalı) kayıt isteğe bağlıdır (Madde 10); kayıtlı operatör doğrulanmış gerçek emisyon verisini ithalatçıyla Kayıt Sistemi üzerinden paylaşabilir. Giriş, iki aşamalı doğrulamalı bir EU Login hesabıyla yapılır. Kayıt adımları operatör portalı sayfasında anlatılır.

Doğrulama (verification) yalnızca gerçek değerler beyan edildiğinde gerekir (Madde 8(1)); varsayılan değerde gerekmez. Tesisin doğrulandığı ilk yılda fiziksel saha ziyareti (site visit) zorunludur ((AB) 2025/2546 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü, Madde 2 ila 4).

AB SKDM doğrulayıcılarını yalnızca AB üye devletlerinin ulusal akreditasyon kurumları akredite eder ((AB) 2025/2551 sayılı Yetki Devrine Dayanan Komisyon Tüzüğü); Türkiye'deki bir doğrulama kuruluşu, AB dışından başvuru kabul eden yedi AB akreditasyon kurumundan birine başvurur.

12 Kasım 2026 itibarıyla beş ulusal akreditasyon kurumu tarafından akredite edildiği belgelenen yedi doğrulayıcı vardır: EmiCert S.A. (ESYD, Yunanistan); Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. ve SGS ICS Italia S.r.l.

(Accredia, İtalya); Intertek Certification AB (Swedac, İsveç); Mısır'ın Dimyat kentindeki Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC; RvA, Hollanda, 22 Ekim 2026) ve SGS BELGIUM nv (BELAC, Belçika, kapsamı 5 Kasım 2026'dan itibaren geçerli). Hiçbiri Türkiye'de yerleşik değildir.

ISSC, AB dışında yerleşik ilk akredite doğrulayıcıdır. RvA, TAB prosedürünü uyguladı: tam değerlendirmeyi yaptı, ISSC'nin ilk SKDM doğrulamasına katılacak ve ardından akreditasyonu olağan akreditasyona dönüştürecek.

DNV 6 Kasım 2026'da bir Accredia akreditasyonu duyurdu; Accredia bunu 11 Kasım 2026'daki kontrolde yayımlamamıştı, bu nedenle sayılmamıştır. Avrupa Komisyonu'nun listesi 11 Kasım 2026 itibarıyla henüz yayımlanmamıştı; güncel durum akredite SKDM doğrulayıcıları sayfasındadır.

Türk klinker tesislerinin TR ETS için hazırladığı belgeler AB SKDM belgelerinin yerine geçmez. TR ETS'deki doğrulanmış sera gazı emisyon raporu veya Faaliyet Seviyesi Raporu (FSR) bir AB SKDM emisyon raporu değildir; Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) akreditasyonlu bir doğrulama da AB SKDM doğrulaması değildir ve TÜRKAK bir AB SKDM doğrulayıcısını akredite edemez.

Ölçüm verileri örtüşebilir, belgeler ve akreditasyon birbirinin yerine kullanılamaz. Tam veri listesi ihracatçıların hazırlaması gereken SKDM verileri sayfasındadır.

cbamguide.com, SKDM sağlayıcı yönlendirme sayfası üzerinden doğrulayıcılara, emisyon hesaplama hizmetlerine, tedarikçi verisi hizmetlerine ve danışmanlara yönlendirme talebi almanızı sağlar. Sağlayıcı yönlendirme hizmeti talep eden için ücretsizdir; bir sağlayıcı, yönlendirme yoluyla kazandığı müşteri için cbamguide.com'a bir yönlendirme ücreti ödeyebilir. Bu ücret, kimin listelendiğini veya nasıl anlatıldığını belirlemez.

SKDM Klinker İthalatına ve Klinker İçeren Çimentoya Nasıl Uygulanır?

Klinker (CN kodu 2523 10 00) hem doğrudan bir SKDM malı hem de Portland çimentosu ile katkılı çimentoların emisyonlarına gömülen bir öncül maddedir (precursor).

Tüm çimento CN kodlarının uyum akışı SKDM'de çimento sayfasında anlatılır. Klinkeri doğrudan ithal eden AB ithalatçısının yükümlülüğü, klinkerin emisyon faktörünün tamamı üzerinden hesaplanır. Klinkeri AB'ye getirip AB'de çimentoya öğüten ithalatçı, ithalatta klinkerin gömülü emisyonlarını beyan eder.

Portland çimentosu (CN kodu 2523 29 00) ithal eden ve gerçek değer kullanan ithalatçının yükümlülüğü o çimentonun klinker içeriğini yansıtır, çünkü klinker oranı operatörün doğrulanmış emisyon raporunun parçasıdır.

Varsayılan değerde I. Ekteki ton çimento başına değer uygulanır: Türk gri Portland çimentosu için "Diğer ülkeler ve bölgeler" değeri 1,440 tCO2e/t'dir ve 2026 maliyeti ton başına 76,94 avrodur.


SKDM'de Çimento Klinkeri Hangi CN Kodunda Yer Alır?

Çimento klinkeri, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün I. Ekinde CN kodu 2523 10 00 altında yer alır. Fasıl 25'te bitmiş çimentoya karıştırılmadan önceki öğütülmemiş klinkere ayrılmış tek CN kodu budur. Varsayılan değer tabloları kodu TARIC koduna göre beyaz klinker (2523100010) ve gri klinker dahil diğer klinker (2523100090) olarak ayırır. Varsayılan SKDM kıyas değeri gri klinker için 0,666, beyaz klinker için 0,859 tCO2e/t'dir.

"Diğer ülkeler ve bölgeler" tablosunda gri klinkerin varsayılan değeri 1,410 tCO2e/t'dir; bu, kıyas değerinin iki katından fazladır ve 2026'da üzerine %10 marj (mark-up) eklenir. Türkiye'deki 12 haneli GTİP'in ilk 8 hanesi CN koduna karşılık gelir. Tüm kodlar ve kıyas değerleri çimentoda SKDM CN kodları sayfasındadır.

50 Tonluk Eşik Klinker İthalatına Uygulanır mı?

Evet. Bir takvim yılında klinker dahil SKDM mallarının toplam net kütlesi 50 tonu aşmayan ithalatçı, o yıl için SKDM yükümlülüklerinden muaftır ((AB) 2025/2083 sayılı Tüzük (Omnibus) ile değiştirilen (AB) 2023/956 sayılı Tüzük, Madde 2a; VII. Ekin 1. noktası). Muaf ithalatçı bu muafiyeti gümrük beyannamesinde beyan eder (Madde 2a(1)). Eşik sevkiyat başına değil, ithalatçı başına, tüm CN kodları ve tüm menşeler toplanarak sayılır; elektrik ve hidrojen hiçbir zaman muaf değildir (Madde 2a(4)).

Türk Klinkeri SKDM'den Muaf mı?

Hayır. Türkiye, 2025'te AB'nin AB dışından yaptığı çimento ve klinker ithalatının miktar bakımından %43,0'ını sağladı (Eurostat Comext DS-045409, 2025). AB-Türkiye Gümrük Birliği Türkiye menşeli malları SKDM'den muaf tutmaz; III. Ekte yalnızca İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre ile beş bölge yer alır. TR ETS pilotu 2026 ve 2027 için tahsisatları %100 ücretsiz verdiğinden, 13 Kasım 2026 itibarıyla AB ithalatçısının Madde 9 kapsamında düşebileceği ödenmiş bir karbon fiyatı yoktur.

I. Ek Türkiye'ye gri klinker için değer vermediğinden "Diğer ülkeler ve bölgeler" değeri olan 1,410 tCO2e/t, 2026 marjıyla 1,551 uygulanır. 82,32 avroluk resmî fiyatla bu, ücretsiz tahsisat düzeltmesinden önce ton başına 127,68 avro, sonra 74,22 avrodur (kıyas değeri 0,666, SKDM faktörü %97,5). Türk klinkerinin ithalatçılarının bu nedenle doğrulanmış gerçek veri edinmek için güçlü bir mali gerekçesi vardır; ayrıntılar SKDM varsayılan değerleri rehberindedir.

Klinker İthalatçıları İçin İlk SKDM Beyanı Ne Zaman Verilir?

2026 takvim yılını kapsayan ilk yıllık SKDM beyanı (CBAM declaration) 30 Eylül 2027'ye kadar sunulur ((AB) 2025/2083 sayılı Tüzük ile değiştirilen (AB) 2023/956 sayılı Tüzük, Madde 6(1)). Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi (authorised CBAM declarant), 2026 boyunca ithal edilen tüm klinkerin gömülü emisyonlarını beyan eder ve karşılık gelen sertifikaları aynı tarihe kadar teslim eder (Madde 22(1)).

Destekleyici kayıtlar, beyanın sunulduğu veya sunulması gereken yılı izleyen dördüncü yılın sonuna kadar saklanır (Madde 7(5), 7(6) ve 9(3)). SKDM sertifikalarının satışı 1 Şubat 2027'de başlar (Madde 20(1)); ithalatçıların ilk son tarihten önce sertifika satın alıp teslim etmek için yaklaşık sekiz ayı vardır.

Klinker İthalatçıları Gerçek Emisyonlar Yerine Varsayılan Değer Kullanabilir mi?

Evet, ancak maliyeti yüksektir. Varsayılan değere eklenen marj 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30'dur ((AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü). Türk klinkeri için 2026'nın marjlı varsayılan değeri 1,551 tCO2e/t'dir; 0,64935'lik düzeltmeden sonra 82,32 avro ile ton başına 74,22 avroya mal olur.

Türkçimento'nun açıkladığı yaklaşık 0,88 tCO2/t bir sektör birliği rakamıdır, doğrulanmış gerçek değer değildir; bu nedenle burada fiyatlandırılmaz. Doğrulanmış veriden doğacak tasarruf her tesisin kendi doğrulanmış emisyonuna bağlıdır. 2026 sonrasını planlayan ithalatçılar, 2027 marjı iki katına çıkmadan doğrulama konusunda çimento tedarikçileriyle şimdiden çalışmalıdır. Tam iş akışı çimento ithalatçıları için SKDM uyumu sayfasında (İngilizce) yer alır.

Kalsinasyon Tüm Çimento Tiplerini Aynı Ölçüde Etkiler mi?

Kalsinasyon klinker bazlı tüm çimento tiplerini etkiler, ancak bitmiş çimentoya etkisi klinker oranına bağlıdır. CEM I (%95 ila %100 klinker) kalsinasyon yükünün neredeyse tamamını taşır. CEM II (katkılı çimento, %65 ila %94 klinker) gömülü emisyonları kullanılan mineral katkı oranında azaltır; CEM III (cüruflu çimento, %5 ila %64 klinker) en büyük azalmayı sağlar.

AB pazarına katkılı çimento tedarik eden ihracatçılar, gerçek değerle beyan edildiğinde saf Portland çimentosu tedarikçilerine karşı belirgin bir SKDM maliyet avantajı elde eder. Rekabet tablosunun tamamı Türk çimento ihracatçıları için SKDM sayfasındadır.

BK SKDM Vergisi Türk Klinkerini Etkiler mi?

Evet, ayrı bir vergi olarak. BK SKDM vergisi (UK CBAM), Birleşik Krallık'ta 1 Ocak 2027'den itibaren çimento dahil beş sektörde, yalnızca doğrudan emisyonlar üzerinden uygulanır ve vergiyi ithalatçı öder. 16 Ekim 2026'da yayımlanan örnek vergi oranı çimento için ton CO2e başına 8,78 İngiliz sterlinidir ve vergi yükümlülüğü doğurmaz; bağlayıcı 2027 birinci çeyrek oranları 2026 sonundan önce açıklanacaktır.

Aynı tarihli taslak bildirim, 2027 ve 2028 için tüm menşelere klinkerde tek bir varsayılan değer öngörür: 1,433. Varsayılan değerle verilen bir vergi beyannamesi sonradan gerçek veriyle düzeltilemez ve AB SKDM doğrulaması BK kurallarını karşılamaz. Ayrıntılar BK SKDM vergisi sayfasında (İngilizce) yer alır.


Veri kaynakları: (AB) 2023/956 sayılı Tüzük · (AB) 2025/2083 sayılı Tüzük (Omnibus) · (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü · EEX üzerinden AB ETS verileri. Hukuki danışmanlık değildir.