AB SKDM'de Karbon Fiyatı İndirimi (Madde 9): Taslak Kurallar ve Türkiye'nin Durumu

AB SKDM (CBAM) Madde 9 taslak kuralları: dört tanıma yolu, uluslararası kredilere %10 sınırı, bağımsız kişi onayı. 4 Kasım 2026 itibarıyla kabul edilmedi; TR ETS pilotunda düşülecek tutar yok.

Bu sayfada

Üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatı için indirimin (carbon price deduction) dayanağı, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 9. maddesidir. Aynı gömülü emisyonlar (embedded emissions) için menşe ülkede fiilen bir karbon fiyatı ödenmişse, yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi (authorised CBAM declarant) teslim edeceği SKDM sertifikalarının sayısını azaltabilir.

Avrupa Komisyonu, bu indirimin nasıl hesaplanacağını ilk kez ayrıntılı olarak düzenleyen bir uygulama tüzüğü taslağını 13 Mayıs 2026'da yayımladı. Taslak üç yenilik getirir: dört tanıma yolu, Paris Anlaşması'nın 6. maddesi kapsamındaki kredilere %10 sınırı ve yeni bir "bağımsız kişi" rolüne dayanan onay düzeni.

AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM; İngilizce kısaltmasıyla CBAM), (AB) 2023/956 sayılı Tüzük ile kurulan ve 1 Ocak 2026'dan bu yana uygulama döneminde olan bir AB mekanizmasıdır: AB'deki ithalatçılar, karbon yoğun belirli malların gömülü emisyonlarına karşılık gelen SKDM sertifikalarını satın alıp teslim eder; sertifika fiyatı AB ETS karbon fiyatına bağlıdır ve amaç karbon kaçağını önlemektir.

Bu tüzük hâlâ bir taslaktır. İstişare 10 Haziran 2026'da kapandı. Üye devletlerin komitoloji oylamasının Eylül 2026'da yapılacağı bildirildi; ancak 4 Kasım 2026 itibarıyla kabul edildiğine dair bir kayıt bulunamamıştır ve Avrupa Birliği Resmî Gazetesi'nde nihai metin yoktur.

Dört tanıma yolu ve %10 sınırı bu nedenle geçici taslak kurallardır ve kabul edilmeden önce değişebilir. Bildirilen Eylül 2026 oylaması haber bölümümüzde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Konu, Türk ihracatçıları doğrudan ilgilendirir. AB, 2025'te Türkiye'den 10,83 milyar avroluk AB SKDM kapsamındaki mal ithal etti; Türkiye değer bakımından Çin'in ardından ikinci, miktar bakımından birinci menşedir (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) 27 Ağustos 2026'dan beri yürürlüktedir, ancak pilot dönemde ücretsiz tahsisat oranı %100'dür. Bu sayfa önce taslağın kurallarını, ardından bu kuralların TR ETS açısından ne anlama geldiğini açıklar.


Taslak Tüzük Neleri Kapsar ve Neden Hâlâ Geçicidir?

Taslak beş konuyu düzenler: her mal için fiilen ödenmiş karbon fiyatının (carbon price effectively paid) nasıl belirleneceği, avroya nasıl çevrileceği, sertifika indirimine nasıl dönüştürüleceği, ödemenin hangi belgelerle kanıtlanacağı ve bu belgeleri kimin onaylayabileceği.

Hukuki dayanağı (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 9(5) maddesidir. Taslak, 28 Ağustos ile 25 Eylül 2025 arasında yürütülen kanıt çağrısının (call for evidence) üzerine hazırlanmıştır.

Taslağın 4 Kasım 2026 itibarıyla durumu aşağıdaki tabloda yer alır.

Aşama Tarih Durum
Kanıt çağrısı 28 Ağustos ile 25 Eylül 2025 arası Kapandı
Çalışma taslağının yayımlanması 13 Mayıs 2026 Tamamlandı (Ref. Ares(2026)4841230)
Kamuoyu görüş süresi 13 Mayıs ile 10 Haziran 2026 arası Kapandı
Üye devletlerin komitoloji oylaması Eylül 2026 için bildirildi Yalnızca bildirilen takvim (Carbon Pulse, bir Komisyon yetkilisine dayanarak); 4 Kasım 2026 itibarıyla oylama sonucu teyit edilmedi
Avrupa Komisyonu tarafından kabul 4 Kasım 2026 itibarıyla teyit edilmedi Beklemede; Avrupa Birliği Resmî Gazetesi'nde nihai metin yok
Kabulden sonra öngörülen uygulama tarihi 1 Ocak 2026 (geriye dönük) Taslağın 32. maddesi

Uygulamada iki nokta önemlidir. Birincisi, taslak 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanacağını belirtir; kabul edilirse yalnızca kabul tarihinden sonraki dönemi değil, içinde bulunulan AB SKDM yılının başından itibaren ödenen karbon fiyatlarını da kapsar. İkincisi, taslaktaki hiçbir hüküm bugün bağlayıcı değildir. 2026 için indirim talep eden ithalatçı, aşağıdaki kanıt kurallarına değil, Tüzük'ün 9. maddesinin ve karbon fiyatı (carbon price) tanımını içeren 3(29) maddesinin genel hükümlerine dayanır.

Hangi ülkenin karbon fiyatının indirime esas olabileceği ve eksiksiz bir hesap örneği, ayrı SKDM Madde 9 rehberinde ele alınmıştır.


Yabancı Karbon Fiyatının Tanınmasında Dört Yol

Taslak, yabancı bir karbon fiyatını dört pratik yoldan tanır ve dördü de Tüzük'ün 3(29) maddesindeki dar "karbon fiyatı" tanımına dayanır: bir vergi, harç veya ücret ya da bağlayıcı bir sera gazı emisyon ticaret sistemi kapsamındaki emisyon tahsisatları.

Taslağın 8. gerekçesi dört yolun hepsine bir koşul ekler: mekanizma bağlayıcı olmalı ve ilgili sektördeki tüm operatörlere "ayrım gözetmeksizin" uyum yükümlülüğü getirmelidir.

Taslağın tanıdığı dört yol aşağıda sıralanmıştır.

  1. Emisyon ticaret sistemleri. Operatörlerin emisyonları karşılığında tahsisat teslim ettiği üst sınır ve ticaret (cap-and-trade) sistemleri. Taslak bu yolu referans çizgisi ve kredi sistemlerine (baseline-and-credit) de genişletir. 2(5) maddesi bu sistemleri şöyle tanımlar: yoğunluk referansının altında kalan işletmeler ticareti yapılabilir kredi kazanır, üstünde kalanlar ise kredi satın almak zorundadır. 10. gerekçe bu kredileri "emisyon ticaret sistemi kapsamında ödenen tahsisatlara eşdeğer" sayar.
  2. Tesis bazlı (noktasal kaynak) karbon vergileri, harçları veya ücretleri. Tesis operatörünün kendi ölçülen emisyonları üzerinden doğrudan ödediği bedel. Ödeme, dönem içindeki oran değişikliklerini de gösteren resmî vergi idaresi kayıtlarıyla kanıtlanır.
  3. Yakıt bazlı karbon vergileri. Yakıtın karbon içeriği üzerinden alınan ve çoğunlukla tesis operatöründen değil, tedarik zincirinin önceki halkasındaki yakıt tedarikçisinden tahsil edilen bedel. 9. gerekçeye göre vergi oranı yakıtın emisyon faktörüyle uyumluysa, tesis bu bedeli doğrudan ödemese bile beyan sahibi bu fiyatı talep edebilir.
  4. Karma uyum sistemleri. Kapsamdaki operatörlerin yükümlülüklerinin bir kısmını birden fazla yoldan yerine getirebildiği sistemler; bunlarda genellikle sabit bir fiyatın yanında karbon kredisi satın alma seçeneği bulunur. 11. gerekçe, operatörün fiilen kullandığı uyum seçeneğini kapsayan kanıt ister.

Her yol için taslağın istediği kanıt aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Tanıma yolu Genellikle kim öder Temel kanıt
Emisyon ticaret sistemi (referans çizgisi ve kredi sistemleri dahil) Tesis operatörü Yıllık ağırlıklı ortalama açık artırma fiyatı veya ikincil piyasa fiyatı ile teslim edilen tahsisat veya kredilerin kanıtı
Noktasal vergi, harç veya ücret Tesis operatörü Yıl içi oran değişikliklerini de içeren resmî vergi idaresi kayıtları
Yakıt bazlı vergi Yakıt tedarikçisi (maliyet yansıtılır) Vergi oranının yakıtın emisyon faktörüyle uyumlu olduğunun kanıtı
Karma uyum sistemi Tesis operatörü, seçtiği yol üzerinden Kullanılan uyum seçeneğine ilişkin kanıt; gerektiğinde kredi satın alma kayıtları

TR ETS, bir emisyon ticaret sistemi olarak birinci yola en yakın araçtır. Ancak bir tanıma yoluna uymak tek başına indirim doğurmaz; belirleyici olan, fiilen ödenmiş bir fiyatın bulunup bulunmadığıdır (bkz. aşağıdaki "Taslak TR ETS İçin Ne İfade Eder?" bölümü).


Uluslararası Kredilere %10 Sınırı, Yurt İçi Kredilere Ek Sınır Yok

Uluslararası karbon kredileri indirime iki koşulla sayılır: üçüncü ülke mekanizması kapsamında raporlanan ve teyit edilen emisyonların en fazla %10'u kadar ve yalnızca Paris Anlaşması'nın 6.2 veya 6.4 maddesi uyarınca yetkilendirilip ihraç edilmiş uluslararası transfer edilen azaltım çıktıları (ITMO) olarak. Taslağa göre bu %10'luk payı aşan kredi alımları tanınan karbon fiyatına dahil edilmez.

Sınırın nedeni 13. gerekçede açıklanır. Komisyon, üçüncü ülke üreticilerinin karbonsuzlaşmayı büyük ölçüde kendi ülkelerinde gerçekleştirmesini ve AB SKDM maliyetini uluslararası denkleştirme kredileri satın alarak düşürmemesini ister; incelemeden geçmiş ITMO'lar ise sınırlı, tamamlayıcı bir yol olarak kalır. %10 tavanı yalnızca, karbon fiyatı talep edilen ülkenin dışında üretilen kredilere uygulanır.

AB, yurt içi kredilere ayrıca bir sınır koymaz. Bir üçüncü ülkenin uyum sistemi, operatörlerin yükümlülüklerinin bir kısmını yurt içinde üretilen kredilerle karşılamasına izin veriyorsa, 12. gerekçe tamamen o ülkenin kendi sınırını esas alır ve üstüne ek bir AB tavanı koymaz. Mevcut sistemler, bu yurt içi sınırların ne kadar farklı olduğunu gösterir.

  • Güney Afrika'nın Karbon Vergisi Kanunu, 1 Ocak 2026'dan itibaren proses ve kaçak emisyonlar için %10, yanma emisyonları için %15 denkleştirme payına izin verir; önceki oranlar %5 ve %10'du (Webber Wentzel'in ikinci aşama değişikliklerine ilişkin analizi)
  • Kaliforniya'nın Cap-and-Invest Programı denkleştirme kullanımını yaklaşık %6 ile sınırlar
  • Güney Kore'nin K-ETS'si Kore Denkleştirme Kredilerine %10'a kadar izin veriyordu; bu oran daha sonra %5'e indirildi
  • Kolombiya'nın karbon vergisi, yurt içi kredilerin vergi yükümlülüğünün %50'sine kadarını karşılamasına izin verir

Yurt içi sınırlar krediyle birlikte geçerli kalır ve AB sınırında yeniden kısıtlanmaz. Bu nedenle geniş bir yurt içi denkleştirme payı, sabit %10'luk uluslararası tavanın düşündürdüğünden daha yüksek bir indirilebilir karbon fiyatı doğurabilir. TR ETS'de yurt içi kredi kullanımına ilişkin karar 13 Kasım 2026 itibarıyla yayımlanmamıştır; dolayısıyla Türkiye için bu konuda uygulanacak bir sınır henüz belirlenmemiştir.


Ödemenin Kanıtı: İthalatçının İhtiyaç Duyduğu Belge ve Onay

Ödemenin kanıtı, AB ithalatçısının kendi beyanı değil, üçüncü ülkedeki operatörün hazırladığı ve akredite bir bağımsız kişinin (independent person) onayladığı bir karbon fiyatı raporudur. Bu onay rolü AB SKDM'de yenidir ve gömülü emisyon verilerini halihazırda kontrol eden akredite doğrulayıcılardan hukuken ayrıdır.

Taslağın kanıta ilişkin temel şartları aşağıda sıralanmıştır.

  • Bağımsız kişinin akreditasyonu. Onaylayan kişinin, uyumlaştırılmış EN ISO/IEC 17029:2019 standardı uyarınca ve özel olarak "fiilen ödenmiş karbon fiyatının onaylanması" kapsamında bir ulusal akreditasyon kurumundan akreditasyon alması gerekir. Akreditasyon en fazla beş yıl geçerlidir ve yıllık gözetime tabidir.
  • Önemlilik eşiği. Bağımsız kişi, bir hatanın onaydan önce düzeltilmesi gerekip gerekmediğine karar verirken bir önemlilik düzeyi uygular: her mala CN kodu bazında atfedilen ton başına efektif karbon fiyatının %5'i.
  • Avroya çevirme. Yabancı para cinsinden karbon fiyatları, Komisyon'un Avrupa Merkez Bankası (ECB) kurlarına dayanarak yayımladığı yıllık ortalama döviz kurlarıyla avroya çevrilir; ECB kuru bulunmayan para birimlerinde Eurostat verileri kullanılır. Taslak kabul edilirse, Türk lirası cinsinden bir ödeme de bu yöntemle çevrilir.
  • Onaylı yol için gerçek değerler. Onaylı efektif karbon fiyatı, yalnızca malın gömülü emisyonları doğrulanmış gerçek değerlerle belirlendiğinde uygulanır. Varsayılan değer kullanıldığında Tüzük'ün 9(4) maddesi, indirime yalnızca yıllık varsayılan karbon fiyatlarına atıfla izin verir. Taslağa göre, tedarikçinin kendi onay raporu yoksa öncül maddeler ve dolaylı emisyonlar için de varsayılan karbon fiyatları kullanılabilir.
  • İadeler talep edilebilecek tutarı azaltır. Ücretsiz tahsisat, referans çizgisi muafiyetleri, vergi iadeleri ve dolaylı maliyet telafisi, "fiilen ödenmiş" sayılan karbon fiyatını düşürür. Tek istisna, sistemin gelirlerini tesisin kendisine yönelik, kamuya açık, şeffaf ve emisyon azaltmayı amaçlayan desteklere aktarmasıdır.

Bu koşul, SKDM'de doğrulama ve SKDM varsayılan değerleri konularıyla doğrudan bağlantılıdır: varsayılan değerle beyanda bulunan ithalatçı, tedarikçisinin fiilen ödediği fiyatı talep edemez.

Bu ithalatçı, Madde 9(4) uyarınca indirimi yalnızca yıllık varsayılan karbon fiyatlarına atıfla talep edebilir; bu fiyatları Avrupa Komisyonu 2027'den itibaren belirleyip SKDM Kayıt Sistemi'nde yayımlayabilir. 4 Kasım 2026 itibarıyla hiçbir varsayılan karbon fiyatı yayımlanmamıştır; Türkiye için de belirlenmiş bir fiyat yoktur.

Gerçek değerlerin doğrulanması, indirimin bugünden bilinen ön koşuludur. 12 Kasım 2026 itibarıyla beş ulusal akreditasyon kurumu (ESYD, Accredia, Swedac, RvA ve BELAC) tarafından akredite edildiği belgelenen yedi doğrulayıcı vardır: EmiCert S.A., Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A., SGS ICS Italia S.r.l., Intertek Certification AB, Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC, Dimyat, Mısır) ve SGS BELGIUM nv. Hiçbiri Türkiye'de yerleşik değildir ve Avrupa Komisyonu'nun akredite SKDM doğrulayıcıları listesi henüz yayımlanmamıştır.

Hollanda akreditasyon kurumu RvA, ISSC'yi 22 Ekim 2026'da TAB prosedürüyle akredite etmiştir: tam değerlendirme yapılmıştır; RvA ilk SKDM doğrulamasına katılacak ve ardından akreditasyonu olağan akreditasyona dönüştürecektir.

DNV'nin 6 Kasım 2026'da duyurduğu Accredia akreditasyonu, Accredia tarafından 11 Kasım 2026 itibarıyla yayımlanmadığı için sayıya dahil edilmemiştir. Ayrıntılar akredite SKDM doğrulayıcıları sayfasındadır; doğrulayıcı arıyorsanız SKDM doğrulayıcı talebi formunu kullanabilirsiniz.


Sertifika İndirimi Nasıl Hesaplanır?

Taslak iki formül öngörür: biri, beyan sahibinin gerçek gömülü emisyonları onaylı efektif karbon fiyatıyla birlikte beyan ettiği durum için; diğeri, Komisyon'un yayımladığı varsayılan karbon fiyatının kullanıldığı durum için.

Her iki formülde de karbon fiyatı, yıllık SKDM referans fiyatına bölünür. Referans fiyat, ithalat yılı için (AB) 2025/2548 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü uyarınca yayımlanan SKDM sertifika fiyatlarının ortalamasıdır.

Dayanak Formül Anlamı
Onaylı gerçek karbon fiyatı İndirim = (ton mal veya MWh başına avro cinsinden efektif karbon fiyatı) ÷ (yıllık SKDM referans fiyatı) × beyan edilen mal miktarı Efektif fiyat zaten mal birimi başına ifade edildiğinden doğrudan sertifika sayısına dönüşür
Varsayılan karbon fiyatı İndirim = (tCO2e başına avro cinsinden Komisyon varsayılan karbon fiyatı) × (birim başına tCO2e cinsinden beyan edilen gömülü emisyon) ÷ (yıllık SKDM referans fiyatı) × beyan edilen miktar Varsayılan fiyat ton CO2 eşdeğeri (tCO2e) başına olduğundan önce malın emisyon yoğunluğuyla çarpılır

Basitleştirilmiş bir örnek verelim: onaylı efektif karbon fiyatı ton mal başına 20 avro, yıllık SKDM referans fiyatı tCO2e başına 75 avro ve ithal edilen miktar 1.000 ton olsun. İndirim (20 ÷ 75) × 1.000 olarak hesaplanır; yani o sevkiyat için yaklaşık 267 sertifika daha az teslim edilir.

Bu rakam, aynı hesapta düşülen ücretsiz tahsisat düzeltmesinden (free allocation adjustment) öncesine aittir. Örnekteki fiyatlar varsayımsaldır.

2026 ithalatı için yıllık referans fiyat henüz hesaplanamaz. 2026'da yayımlanan çeyreklik fiyatlar ton CO2e başına birinci çeyrekte 75,36 avro, ikinci çeyrekte 75,28 avro ve üçüncü çeyrekte 82,32 avrodur; dördüncü çeyreğin fiyatı 4 Ocak 2027'de yayımlanacaktır (Madde 21(1a)). Taslağın formülü kabul edilirse, 2026 için referans fiyat bu dört fiyattan hesaplanacaktır. Güncel fiyatları SKDM fiyat takipçisinde bulabilirsiniz.

Karbon Fiyatı İndirimi AB SKDM Hesap Formülünde Nereye Girer?

Karbon fiyatı indirimi, sertifika formülünde ücretsiz tahsisat düzeltmesinin yanında ikinci bir düşüm kalemidir. Teslim edilecek sertifika sayısı = max[0; ton mal başına gömülü emisyon eksi ücretsiz tahsisat düzeltmesi eksi karbon fiyatı indirimi] × malın kütlesi. Ücretsiz tahsisat düzeltmesi = SKDM faktörü (CBAM factor) × sektörler arası düzeltme faktörü × SKDM kıyas değeri (Madde 31; (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü). SKDM faktörü, AB ETS'de korunan ücretsiz tahsisat payıdır ve 2026'da %97,5'tir (2003/87/AT sayılı Direktif'in 10a(1a) maddesi).

Bugünkü durumu Türkiye menşeli bir örnek üzerinden görebilirsiniz. Aşağıdaki tablo, 2026'da varsayılan değerle ithal edilen yarı mamul alaşımsız çeliği (CN kodu 7207 11 14) ele alır.

Kalem Değer Kaynak
Türkiye varsayılan değeri (toplam emisyon) 2,310 tCO2e/t (AB) 2026/1740 ile değiştirilen (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü, I. Ek
2026 marjı (%10) dahil ton mal başına gömülü emisyon 2,310 × 1,10 = 2,541 aynı Tüzük
Ücretsiz tahsisat düzeltmesi 0,975 × 1,00 × 1,364 = 1,3299 (AB) 2025/2620, Ek, 5.3. nokta; (AB) 2026/1862 sayılı Komisyon Uygulama Kararı
Karbon fiyatı indirimi (Madde 9) 0 Türkiye için varsayılan karbon fiyatı yok; TR ETS pilotunda fiilen ödenmiş fiyat yok
Ton mal başına sertifika 2,541 eksi 1,3299 = 1,2111
Ton mal başına maliyet, 2026'nın üçüncü çeyreği fiyatıyla (82,32 avro) 99,70 avro Madde 21(1a)

Bu sonuç, resmî varsayılan değerlere ve SKDM kıyas değerlerine ((AB) 2025/2621 ve (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzükleri) dayanan bir tahmindir; bağlayıcı rakam SKDM beyanındaki rakamdır. Aynı hesap SKDM hesaplayıcısında 1.000 ton için açılabilir. Formülün tamamı SKDM hesaplama sayfasında anlatılır.


SKDM bülteni (İngilizce)

İngilizce bülten: SKDM sertifika fiyatı bildirimleri, önemli mevzuat değişiklikleri ve SKDM ile ilgili haftalık gelişmeler. İstenmeyen e-posta göndermeyiz; aboneliğinizi istediğiniz zaman sonlandırabilirsiniz.

Bu bildirimler için yalnızca e-posta adresinizi saklarız. Gizlilik politikası (İngilizce)

Taslak TR ETS İçin Ne İfade Eder?

4 Kasım 2026 itibarıyla hiçbir ülkenin karbon fiyatı Madde 9 kapsamında tanınmamıştır ve Madde 9 uygulama tüzüğü henüz kabul edilmemiştir. TR ETS pilot döneminde ücretsiz tahsisat %100'dür ve 2026 için yalnızca raporlama yükümlülüğü vardır; fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı oluşmadığından indirilecek bir tutar yoktur.

Türkiye'nin karbon fiyatlandırma araçları ve taslak karşısındaki anlamları aşağıdaki tabloda yer alır (13 Kasım 2026 itibarıyla).

Araç Hukuki dayanak ve durum İçerik Madde 9 açısından anlamı
İklim Kanunu 7552 sayılı Kanun, 9 Temmuz 2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmî Gazete; yürürlükte Çerçeve: ETS, Karbon Piyasası Kurulu (KPK), pilot dönem; fiyat belirlemez Kendi başına karbon fiyatı değildir
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27/8/2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete; yürürlükte Yılda 50.000 ton CO2 (eşd.) üstü B ve 500.000 ton üstü C kategorisi tesisler; kıyas yöntemiyle ücretsiz tahsisat Birinci tanıma yoluna (emisyon ticaret sistemi) en yakın araç
Karbon Piyasası Kurulu kararları KPK/2026/1 3 Eylül 2026 duyurusu; yürürlükte Pilot 2026 ve 2027; elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre; ücretsiz tahsisat %100; 2026'da yalnızca raporlama 2026 üretimi için ödenen fiyat yoktur
Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar 1 Ekim 2026'da duyuruldu; yürürlükte 2027 emisyonları için tahsisat teslimi Kasım 2028'in son iş gününe kadar, yine %100 ücretsiz tahsisatla 2027 üretimi için de fiilen ödenen fiyat öngörülmez
Tamamlayıcı tahsisat fiyatı Yönetmelik Madde 20; KPK; Usul ve Esaslar Madde 6(1) 2026 için gönüllü; yöntemi yayımlanmamıştır "Fiilen ödenmiş" sayılıp sayılmayacağı açık bir sorudur

Türkiye'nin durumunu, tanıma yoluna uygunluktan çok taslağın 8. maddesi belirler. ETS Yönetmeliği 27 Ağustos 2026'dan beri yürürlüktedir, ancak pilot dönemde tahsisatların %100'ü ücretsiz verilir. Taslak kabul edilirse bu ücretsiz tahsisat 8. madde uyarınca bir iade sayılır ve tanınan karbon fiyatını sıfıra doğru düşürür. Gerekçeleri AB SKDM ve Türkiye sayfasında ayrıntılı olarak açıkladık.

İki tarihin birbirine göre konumu da önemlidir. 2027 ithalatı için yıllık SKDM beyanı ve sertifika teslimi 30 Eylül 2028'e kadar yapılır (Madde 6(1) ve 22(1)); TR ETS'de 2027 emisyonları için tahsisat teslimi ise Kasım 2028'in son iş gününe kadar sürer.

Pilot dönemde ücretsiz tahsisat %100 olduğundan bu fark bugün hiçbir tutarı etkilemez. TR ETS'nin ilk uygulama döneminde fiilen ödenen bir fiyat oluşursa, ödeme kanıtının AB SKDM beyan tarihinde hazır olup olmayacağı ayrıca önem kazanır.

AB SKDM açısından karbon fiyatı sayılmayan unsurlar aşağıda sıralanmıştır.

  • Ücretsiz olarak alınan TR ETS tahsisatları
  • İklim Kanunu'nun 14. maddesindeki idari para cezaları
  • Türkiye'nin kendi sınırda karbon düzenlemesi: İklim Kanunu Madde 8(1)(ç) bunu kurma yetkisi verir, ancak böyle bir mekanizma 13 Kasım 2026 itibarıyla yoktur

Hidrojen, AB SKDM kapsamındaki altı sektörden biridir, ancak KPK/2026/1 kararında sayılan beş pilot sektör arasında yer almaz. AB'nin Türkiye'den hidrojen ithalatı 2025'te yalnızca 52.581 avroydu (Eurostat Comext DS-045409, 2025).


Taslak, BK ve Çin Tedarik Zincirleri İçin Ne İfade Eder?

4 Kasım 2026 itibarıyla ne Birleşik Krallık ne de Çin Madde 9 kapsamında Komisyon tarafından tanınmıştır; taslağın kendisi de hiçbir ülkenin sistemini tanımaz, yalnızca gelecekteki bir kararda uygulanacak ölçütleri belirler. Her ülke için en olası tanıma yolu aşağıdaki tabloda yer alır.

Ülke Olası yol 4 Kasım 2026 itibarıyla durum
Birleşik Krallık Emisyon ticaret sistemi UK ETS elektrik üretimi ve sanayi için zorunludur, sanayi tahsisatlarının bir kısmı ücretsiz verilir, AB ETS'ye bağlı değildir; tanınmamıştır
Türkiye Emisyon ticaret sistemi ETS Yönetmeliği 27 Ağustos 2026'dan beri yürürlükte; pilot 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsar, 2026 yalnızca raporlama, 2027 için ücretsiz tahsisat %100, ilk teslim Kasım 2028; fiilen ödenmiş fiyat yok; tanınmamıştır
Çin Emisyon ticaret sistemi (referans çizgisi ve kredi) Ulusal ETS, Mart 2025 çalışma planıyla yapılan genişlemeden beri çelik, çimento ve alüminyum ergitmeyi kapsar; yoğunluk bazlı ücretsiz tahsisat ve AB ETS'nin çok altında bir fiyat; tanınmamıştır

UK ETS, birinci yolun öngördüğü bağlayıcı ticaret sistemine yapısal olarak benzer, ancak bu benzerlik bugün fiilî bir indirime dönüşmez. BK SKDM'de çifte ödeme analizimizin açıkladığı gibi UK ETS, AB ETS'ye bağlı değildir ve UK ETS'yi Madde 9 kapsamında tanıyan bir Komisyon uygulama tüzüğü yoktur.

Bu nedenle BK menşeli mal ithal eden AB ithalatçıları, AB SKDM sertifika yükümlülüğünü Madde 9 indirimi olmadan tam olarak taşır.

Taslağın en önemli teknik değişikliği Çin örneğinde görülür. 10. gerekçe referans çizgisi ve kredi sistemlerini klasik emisyon ticaretine eşdeğer sayar; böylece Çin ulusal ETS'sine uzun süredir yöneltilen, sistemin mutlak bir tavan yerine yoğunluk esasına dayandığı itirazını doğrudan karşılar.

Ancak bu bir tanıma değildir: taslak ile kullanılabilir bir indirim arasında hâlâ ücretsiz tahsisat, fiyat düzeyi ve resmî bir Komisyon kararı durur.

ICAP, CN-ETS'nin 2025'teki ikincil piyasa ortalama fiyatını ton CO2e başına 70,78 yuan (yaklaşık 9,85 ABD doları) olarak bildirir; bu fiyat, tanınsa bile brüt yükümlülüğün ancak küçük bir kısmını karşılar. Ayrıntılar AB SKDM ve Çin sayfasındadır (İngilizce).


Türk İhracatçılar Madde 9 İçin Bugünden Ne Hazırlamalı?

Bugün indirilecek bir tutar olmasa da, gerçek emisyon verisini ve belge düzenini önceden kurmuş bir tesis, TR ETS'de ödeme yükümlülüğü doğduğu anda indirimden yararlanmaya hazır olur. Hazırlık adımları aşağıda sıralanmıştır.

  1. Doğrulanmış gerçek değer üretin. Onaylı karbon fiyatı yolu yalnızca doğrulanmış gerçek gömülü emisyonlarla kullanılabilir; bunun için AB SKDM kapsamında akredite bir doğrulayıcıyla çalışın.
  2. İki belge setini ayrı tutun. TR ETS'nin Faaliyet Seviyesi Raporu (FSR), İzleme Metodolojisi Planı (İMP) ve TÜRKAK'ça akredite doğrulayıcı kuruluşun doğruladığı emisyon raporu, AB SKDM operatör emisyon raporunun ve 16 veri noktalı özet raporun yerini tutmaz. 2026 için doğrulanmış faaliyet seviyesi raporlarının son tarihi 30 Nisan 2027'dir.
  3. Tahsisat ve ödeme kayıtlarını saklayın. Ücretsiz tahsisatı, gönüllü tamamlayıcı tahsisat ödemesini ve ileride satın alınacak tahsisatları ayrı ayrı belgeleyin; taslak, iadeleri ve telafileri efektif fiyattan düşer.
  4. AB alıcınızın kayıt saklama süresini dikkate alın. Madde 9(3), belgelerin, beyanın sunulduğu veya sunulması gereken yılı izleyen dördüncü yılın sonuna kadar saklanmasını öngörür.
  5. Nihai metni izleyin. Uygulama tüzüğü kabul edilene kadar dört tanıma yolu, %10 tavanı ve %5 önemlilik eşiği taslak kurallardır.

Gerçek emisyon hesabı için emisyon hesaplama hizmeti talebi formunu, tedarikçi verisinin düzenlenmesi için tedarikçi verisi talebi formunu kullanabilirsiniz. Strateji seçenekleri Türk ihracatçılar için SKDM stratejisi sayfasında, ürün bazında çelik maliyetleri ise Türk çelik ihracatçıları için AB SKDM sayfasında yer alır.


Sıkça Sorulan Sorular

Taslak kurallara göre SKDM karbon fiyatı indirimi bugün kullanılabilir mi?

Hayır. Üye devletlerin taslak uygulama tüzüğüne ilişkin komitoloji oylaması Eylül 2026 için bildirildi, ancak 4 Kasım 2026 itibarıyla kabul edildiğine dair bir kayıt yoktur; kanıt, onay ve hesap kurallarının hiçbiri henüz bağlayıcı değildir. İthalatçılar, Tüzük'ün 9. ve 3(29) maddelerinin genel hükümlerine dayanarak yine de indirim talep edebilir; ancak taslağın getireceği ayrıntılı kanıt çerçevesinden yararlanamaz.

Varsayılan değer kullanan ithalatçı indirim talep edebilir mi?

Yalnızca sınırlı biçimde. Onaylı karbon fiyatı yolu, yalnızca doğrulanmış gerçek gömülü emisyonlarla beyan edilen mallara açıktır. Varsayılan değer kullanıldığında Tüzük'ün 9(4) maddesi indirime yalnızca yıllık varsayılan karbon fiyatlarına atıfla izin verir; bu fiyatları Avrupa Komisyonu 2027'den itibaren belirleyip SKDM Kayıt Sistemi'nde yayımlayabilir. 4 Kasım 2026 itibarıyla hiçbiri yayımlanmamıştır.

Uygulama tüzüğü 30 Eylül 2027 beyan son tarihinden önce kabul edilmezse ne olur?

Bir Komisyon yetkilisine dayanan Carbon Pulse haberine göre komitoloji oylaması Eylül 2026 için bildirilmişti, fakat kabul 4 Kasım 2026 itibarıyla teyit edilmemiştir. Kabul 30 Eylül 2027 son tarihine yaklaşır veya bu tarihi geçerse, indirim talep eden ithalatçılar Madde 9'un genel hükümlerine dayanmalı ve kanıtlarını olabildiğince eksiksiz belgelemelidir; yetkili makamlar, bir inceleme sırasında her talebi denetleme hakkını korur.

Yabancı üreticinin aldığı ücretsiz tahsisat indirimi azaltır mı?

Evet. Taslağın 8. maddesi uyarınca ücretsiz tahsisat, referans çizgisi muafiyetleri, vergi iadeleri ve dolaylı maliyet telafisi "fiilen ödenmiş" sayılan karbon fiyatını azaltır. Tek istisna, yararlanan tesisin kendi emisyonlarını azaltmayı amaçlayan, kamuya açık ve şeffaf desteklerdir. TR ETS pilotunda ücretsiz tahsisat %100 olduğu için bu kural Türkiye'de tanınabilecek fiyatı sıfıra indirir.

%10 sınırı tüm karbon kredilerine mi, yalnızca uluslararası kredilere mi uygulanır?

Yalnızca Paris Anlaşması'nın 6.2 veya 6.4 maddesi uyarınca yetkilendirilip ihraç edilmiş uluslararası kredilere uygulanır. Bir üçüncü ülkenin kendi uyum sistemi içinde kullanılan yurt içi kredilere AB düzeyinde ek bir sınır uygulanmaz; taslak bu konuda yurt içi sistemin kendi sınırını esas alır.

TR ETS kapsamında ödenen bir bedel AB SKDM sertifika yükümlülüğünden düşülebilir mi?

4 Kasım 2026 itibarıyla hayır. TR ETS Madde 9 kapsamında tanınmamıştır ve uygulama tüzüğü kabul edilmemiştir. Pilot dönemde 2026 için yalnızca raporlama yükümlülüğü vardır ve 2027 emisyonları için ücretsiz tahsisat %100'dür; fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı oluşmadığından indirilecek bir tutar yoktur. Türkiye için Madde 9(4) kapsamında bir varsayılan karbon fiyatı da belirlenmemiştir.

Gönüllü tamamlayıcı tahsisat fiyatı ödemesi indirime esas olur mu?

Bu açık bir sorudur. TR ETS Yönetmeliği'nin 20. maddesi ve Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar, 2026 için gönüllü bir tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizması öngörür, ancak yöntemi 13 Kasım 2026 itibarıyla yayımlanmamıştır. Böyle bir ödemenin Madde 9(1) anlamında fiilen ödenmiş karbon fiyatı sayılıp sayılmayacağını hiçbir metin belirlememiştir.

BK SKDM vergisinde Türkiye'de ödenen karbon fiyatı için bir indirim var mı?

BK SKDM bir vergidir, AB SKDM'nin sertifika mekanizmasından ayrıdır ve 1 Ocak 2027'de başlar; karbon fiyatı indirimi (carbon price relief) için kendi kuralları vardır. BK Gelir ve Gümrük İdaresi'nin (HMRC) 27 Ağustos 2026 tarihli geçici listesi 16 uygun sistem sayar ve 19 Haziran 2026 itibarıyla mevcut bilgilere dayanır; dolayısıyla TR ETS Yönetmeliği'nden önceki durumu yansıtır. Ücretsiz tahsisatlar bu indirime esas olmadığından, TR ETS pilotu her durumda BK SKDM vergisinde de bir indirim doğurmaz.


Hesaplama, doğrulama veya tedarikçi verisi için sağlayıcı arayanlar SKDM yardım masasından talepte bulunabilir; danışmanlık için SKDM danışmanı talebi formu da kullanılabilir. Sağlayıcı yönlendirme hizmeti talep eden için ücretsizdir; bir sağlayıcı, yönlendirme yoluyla kazandığı müşteri için cbamguide.com'a bir yönlendirme ücreti ödeyebilir. Bu ücret, kimin listelendiğini veya nasıl anlatıldığını belirlemez.


Veri kaynakları: (AB) 2023/956 sayılı Tüzük · (AB) 2025/2083 sayılı Tüzük (Omnibus) · (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü · EEX üzerinden AB ETS verileri. Hukuki danışmanlık değildir.