
SKDM doğrulaması (verification), akredite bir doğrulayıcının (accredited verifier) bir üretim tesisinin gerçek gömülü emisyonlarında (embedded emissions) önemli bir hatalı beyan bulunmadığını teyit etmesidir.
Doğrulama yalnızca yıllık SKDM beyanında (CBAM declaration) varsayılan değerler (default values) yerine gerçek değerler kullanıldığında gerekir (Madde 8(1)). İlk doğrulamada fiziksel saha ziyareti zorunludur. 12 Kasım 2026 itibarıyla akredite olduğu belgelenen yedi doğrulayıcı vardır; hiçbiri Türkiye'de yerleşik değildir.
AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM; İngilizce kısaltmasıyla CBAM), (AB) 2023/956 sayılı Tüzük ile kurulan ve 1 Ocak 2026'dan bu yana uygulama döneminde olan bir AB mekanizmasıdır: AB'deki ithalatçılar, karbon yoğun belirli malların gömülü emisyonlarına karşılık gelen SKDM sertifikalarını satın alıp teslim eder; sertifika fiyatı AB ETS karbon fiyatına bağlıdır ve amaç karbon kaçağını önlemektir.
Bu zorunlu üçüncü taraf kontrolü, yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi (authorised CBAM declarant) yıllık beyanını sunmadan önce tamamlanır. Doğrulama hizmeti verenlerin piyasa tahminlerine göre ücret, tesisin karmaşıklığına bağlı olarak üretim tesisi başına 5.000 ila 50.000 avrodur. Doğrulama dört alanı kapsar: verinin eksiksizliği, emisyon faktörlerinin doğruluğu, hesaplama yöntemi ve veri yönetim sistemleri.
2026 ithalatını kapsayan ilk yıllık SKDM beyanının son tarihi 30 Eylül 2027'dir (Madde 6(1)). AB, 2025'te Türkiye'den 10,83 milyar avroluk SKDM kapsamındaki mal ithal etti ve Türkiye değer bakımından Çin'in ardından ikinci menşe oldu (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Türkiye'deki çelik, çimento, alüminyum ve gübre tesislerinden aldıkları mallar için gerçek değerle beyanda bulunmak isteyen AB ithalatçılarının bugün en acil işi, bu son tarihten önce bir doğrulayıcı bulmaktır.
Bu sayfa doğrulamanın kapsamını, beş aşamalı süreci, doğrulayıcı akreditasyonunun şartlarını, maliyeti, kapasite darboğazını ve doğrulama yapılmazsa Türk mallarında ortaya çıkan varsayılan değer maliyetini anlatır.
Tedarikçileriniz için doğrulayıcı mı arıyorsunuz? İhtiyacınızı doğrulayıcı talebi formunda kısaca anlatın; cbamguide.com talebinizi uygun bir ila üç sağlayıcıya iletir ve sağlayıcılar sizinle doğrudan iletişime geçer. Sağlayıcı yönlendirme hizmeti talep eden için ücretsizdir; bir sağlayıcı, yönlendirme yoluyla kazandığı müşteri için cbamguide.com'a bir yönlendirme ücreti ödeyebilir. Bu ücret, kimin listelendiğini veya nasıl anlatıldığını belirlemez.
SKDM doğrulaması nedir ve ne zaman gerekir?
SKDM doğrulaması, yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi yıllık SKDM beyanında yayımlanmış varsayılan değerler yerine gerçek gömülü emisyon verisini kullandığında zorunludur.
(AB) 2025/2083 sayılı Tüzük (Omnibus) ile değiştirilen (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 8. maddesine göre, AB dışındaki üretim tesisinden alınan gerçek emisyon verisi beyandan önce akredite bir üçüncü tarafça doğrulanır. Doğrulama üretim tesisi (installation) düzeyinde yapılır. Türkiye'deki tesis operatörünün (operator) SKDM kapsamında yasal bir yükümlülüğü yoktur; yükümlülük AB'deki beyan sahibine aittir.
(AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nde yayımlanan varsayılan değerleri kullanan ithalatçılar üçüncü taraf doğrulamasından muaftır. Varsayılan değer, ülke ve ürün için belirlenen ortalama emisyon yoğunluğuna 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30 marj (mark-up) eklenerek uygulanır; gübrelerde marj her yıl %1'dir. Doğrulamadan muaf olmanın bedeli bu marjdır.
Marj, ithalatçıyı gerçek ölçüme ve doğrulamaya yatırım yapmaya yöneltmek için tasarlanmıştır. Verisi doğrulanmayan Türk tedarikçinin AB alıcısı, varsayılan değerle beyanda bulunur ve marjın maliyetini genellikle alış fiyatına yansıtır.
İlk yıllık SKDM beyanı 2026 takvim yılı ithalatını kapsar ve 30 Eylül 2027'ye kadar verilir. Doğrulayıcıların SKDM Kayıt Sistemi'ne (CBAM Registry) kaydı, (AB) 2025/2083 sayılı Tüzük ile eklenen Madde 10a uyarınca 1 Eylül 2026'da açıldı.
Kaydın açılışı ile ilk beyan son tarihi arasında 13 ay vardır; dünya genelinde binlerce AB dışı tesis ilk fiziksel saha ziyaretinden bu süre içinde geçmek zorundadır.
SKDM doğrulaması neyi kapsar?
SKDM doğrulaması dört tanımlı alanı kapsar ve doğrulama raporu bu dört alanın her birini ele almadan beyan sahibi o tesisin verisini beyanında kullanamaz.
SKDM doğrulamasının kapsadığı dört alan aşağıda sıralanmıştır.
- Verinin eksiksizliği: (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün tanımladığı sistem sınırı içindeki tüm emisyon kaynaklarının belirlenip hesaba katıldığının teyidi. Belgelenmiş bir gerekçe olmadan hiçbir kaynak dışarıda bırakılamaz.
- Emisyon faktörlerinin doğruluğu: tesiste her yakıta, hammaddeye ve süreç girdisine uygulanan emisyon faktörlerinin, (AB) 2025/2547 sayılı Tüzük'ün II. Ekinin G noktasındaki standart faktörlerle veya tesisin kendi laboratuvar analizleriyle karşılaştırılması.
- Hesaplama yöntemi: tesisin II. Ekteki yöntemleri doğru uygulayıp uygulamadığının değerlendirilmesi. B.2 noktası hesaplamaya dayalı yönteme (yanma ve süreç emisyonları için ayrı formüllerle standart yöntem veya kütle dengesi yöntemi) ve sürekli ölçümle ölçüme dayalı yönteme izin verir; N2O için ölçüme dayalı yöntem zorunludur.
- Veri yönetim sistemleri: tesisteki izleme planının (monitoring plan) uygulandığının, ölçüm cihazlarının kalibre edildiğinin ve kayıtların yetkili makamın (competent authority) denetimini destekleyecek biçimde tutulduğunun doğrulanması.
Çimentoda fonksiyonel birim mallardaki klinker tonu, gübrelerde azot içeriği veya CN kodunun tamamlayıcı birimidir ((AB) 2025/2547 sayılı Tüzük Madde 4). III. Ek, ton mal başına gömülü emisyonu (specific embedded emissions) buna göre ölçekler.
Türkiye'nin AB dışı ithalatta miktar bakımından birinci tedarikçi olduğu çimento ve klinkerde (2025'te 6,12 milyon ton, Eurostat Comext DS-045409) bu kural doğrulamanın merkezindedir.
Doğrulama sıfır hata garantisi vermez. (AB) 2025/2551 sayılı Yetki Devrine Dayanan Komisyon Tüzüğü ve (AB) 2025/2546 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nde aranan güvence düzeyi makul güvencedir (reasonable assurance): doğrulayıcı, beyan edilen değerlerde önemli bir hatalı beyan bulunmadığını teyit eder.
Önemlilik eşiği, (AB) 2025/2546 sayılı Tüzük'e göre her mal için ton mal başına gömülü emisyonların ve ton mal başına gömülü ücretsiz tahsisatın %5'idir; hatalı beyanlar tek tek veya toplu olarak bu sınırın içinde kalmalıdır. T.C. Ticaret Bakanlığı'nın "Emisyonların Doğrulanması" başlıklı Türkçe özet sayfası da aynı %5 eşiğini anar ve asıl metnin esas olduğunu belirtir.
Doğrulayıcı başlamadan önce: emisyon verisinin hazırlanması
Doğrulayıcı var olan emisyon verisini kontrol eder; bu nedenle izleme, hesaplama, emisyon raporu ve destekleyici belgeler doğrulama başlamadan önce tesis operatörü tarafından hazırlanır.
Aşağıdaki tablo, doğrulamadan önce hazır olması gereken üç unsuru, içeriklerini ve yasal dayanaklarını gösterir.
| Hazır olması gereken | İçeriği | Yasal dayanak |
|---|---|---|
| İzleme planı ve belgeleri | Sistem sınırı, üretim rotaları, veri kaynakları ve ölçüm cihazları; bunların arkasındaki kayıtlar: yakıt ve malzeme faturaları, üretim kayıtları, laboratuvar analizleri, kalibrasyon sertifikaları | (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü |
| Gömülü emisyon hesabı | Her mala atfedilen doğrudan emisyonlar (çimento ve gübrede dolaylı emisyonlar da), öncül maddeler (precursor) dahil, Tüzük'teki yöntemlerle | (AB) 2025/2547 sayılı Tüzük, II. ve III. Ekler |
| Operatör emisyon raporu ve özeti | Tam operatör emisyon raporu ve 16 veri noktalı özet emisyon raporu, İngilizce | (AB) 2025/2547 sayılı Tüzük, IV. Ek ve Madde 10(4) |
Bu hazırlık operatörün işidir; uygulamada tesis personeli bu işi çoğunlukla bir danışmanlık şirketiyle birlikte veya bir SKDM yazılımı kullanarak yürütür. Doğrulayıcı bu işi yapamaz: (AB) 2025/2551 sayılı Tüzük'ün bağımsızlık kurallarına göre bir doğrulayıcı, izleme planı veya emisyon raporu için danışmanlık verdiği bir tesisi doğrulayamaz.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) kapsamındaki tesislerin elinde, bu sistem için hazırlanmış bir İzleme Metodolojisi Planı (İMP) bulunabilir. Bu ayrı bir belgedir; SKDM izleme planı (AB) 2025/2547 sayılı Tüzük'e göre hazırlanır, ancak aynı sayaç okumaları ve faturalar iki planda da kullanılabilir.
Tedarikçisinin elinde bunların hiçbiri olmayan bir ithalatçı danışman talebi formunu kullanabilir veya SKDM yazılımlarını (İngilizce) karşılaştırabilir. Doğrulayıcıyla sözleşme, aşağıda 1. aşamada anlatıldığı gibi bu hazırlıkla eş zamanlı yapılabilir. Hangi 16 veri noktasının hazırlanacağı SKDM veri gereksinimleri sayfasındadır.
SKDM doğrulama süreci adım adım nasıl işler?
SKDM doğrulama süreci, tesisin kapsamının belirlenmesinden nihai raporun düzenlenmesine kadar beş aşamadan oluşur.
Doğrulanmış veriyle beyanda bulunacak bir yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi (İngilizce) olmak isteyen ithalatçılar ve bu veriyi üreten Türk tesisleri, doğrulayıcı kapasitesi sınırlı olduğu için her aşamayı önceden planlamalıdır. Beş aşama aşağıda anlatılmıştır.
1. Aşama: Doğrulayıcı seçin ve sözleşme yapın
Emisyon verisini toplamaya başlamadan önce akredite bir doğrulayıcı seçin ve onunla sözleşme yapın. Doğrulayıcı, (AB) 2025/2551 sayılı Yetki Devrine Dayanan Komisyon Tüzüğü uyarınca EN ISO/IEC 17029:2019'a göre bir AB üye devletinin ulusal akreditasyon kurumunca (national accreditation body) akredite edilmiş ve 1 Eylül 2026'da açılan SKDM Kayıt Sistemi'ne kayıtlı olmalıdır.
Doğrulayıcı, doğrulanan üretim tesisinden bağımsız olmalı ve beyanın sonucunda mali bir çıkarı bulunmamalıdır. Veri toplama tamamlanmadan sözleşme yapmak erken değildir: doğrulayıcının sistem sınırını tanımlayan, emisyon kaynaklarını belirleyen ve tesisteki izleme planının (AB) 2025/2547 sayılı Tüzük'e uygunluğunu teyit eden bir kapsam belirleme çalışmasına ihtiyacı vardır.
Kapsam belirleme atlanıp doğrudan veri toplamaya geçildiğinde, çoğu zaman maliyetli yeniden ölçüm gerektiren eksikler ortaya çıkar.
2. Aşama: Üretim tesisinde emisyon verisini toplayın
AB dışındaki üretim tesisinden ton mal başına gömülü emisyon verisini toplayın. Gereken veriler şunlardır: ton mal başına doğrudan gömülü emisyonlar (ton mal başına ton CO2 eşdeğeri, tCO2e), çimento ve gübre tesisleri için ton mal başına dolaylı gömülü emisyonlar, üretim rotası sınıflandırması, izleme planı referansı ve destekleyici ölçüm kayıtları.
Gerçek değer raporlayan operatörler, operatör emisyon raporunu ve özetini İngilizce hazırlar ((AB) 2025/2547 sayılı Tüzük IV. Ek). Bu zorunlu yapı, geçiş döneminin isteğe bağlı iletişim şablonunun (communication template) yerini alır; özet, AB'deki beyan sahibinin ihtiyaç duyduğu 16 veri noktasını içerir.
Geçiş döneminde (Ekim 2023 ile Aralık 2025 arasında) (AB) 2023/1773 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü kapsamında raporlama yapmış tesisler, ellerindeki izleme planı altyapısından yararlanabilir. Türk tesislerinde fatura, laboratuvar raporu ve üretim kaydı çoğunlukla Türkçedir; Türkçe kayıtlarla İngilizce rapor arasında bir eşleştirme tablosu hazırlamak doğrulamayı hızlandırır.
3. Aşama: Fiziksel saha ziyareti (ilk doğrulama döneminde zorunlu)
Doğrulayıcı, tesisin doğrulamaya tabi olduğu ilk yılda AB dışındaki üretim tesisine fiziksel saha ziyareti (site visit) yapar ((AB) 2025/2546 sayılı Tüzük Madde 2). Çoğu tesis için bu, 2026 ithalatını kapsayan dönemdir. İlk yılda sanal ziyaret, ancak operatörün kontrolü dışındaki ciddi, olağanüstü ve öngörülemeyen koşullar fiziksel ziyareti engellediğinde mümkündür (Madde 4).
Saha ziyareti; tesis turunu, üretim süreçlerinin gözlemini, ölçüm cihazlarının ve kalibrasyon kayıtlarının incelenmesini, belge örneklemesini ve operatörün teknik personeliyle görüşmeleri içerir. T.C. Ticaret Bakanlığı'nın 5 Ocak 2026 tarihli bilgilendirme sunumunda da “İlk yıl zorunlu fiziksel ziyaret” kuralına yer verilir.
Bu yükümlülüğün coğrafi kapsamı geniştir. Çin, Hindistan, Türkiye, Rusya, BAE ve Mısır'daki tesislerden alım yapan ve bu tesisler için gerçek değerle beyanda bulunmak isteyen her AB ithalatçısı, bu ülkelerde fiziksel saha ziyareti yaptırmak zorundadır. Türkiye'de yerleşik akredite bir doğrulayıcı olmadığından Türk tesislerindeki ziyareti Türkiye dışında yerleşik akredite bir kuruluş üstlenir.
Ulusal akreditasyon kurumlarının birliği European Accreditation (EA), Mart 2026 başında çalışmaya başlayan bir AB SKDM görev grubu kurdu; görevi, doğrulayıcı akreditasyonunu uyumlaştırmak için rehberlik vermektir (EA haberi, 26 Şubat 2026).
Avrupa Komisyonu'nun 21 Ekim 2026 tarihli akreditasyon durum tablosuna göre AB'de 24 ulusal akreditasyon kurumu SKDM doğrulayıcı akreditasyonu sunmayı kabul etmiştir (toplam satırına göre 20'si başvuru almaya hazırdır). Yedi kurum üçüncü ülke doğrulayıcılarını akredite etmeyi kabul etmiştir ve yedisi de bu başvuruları şimdiden almaktadır.
12 Kasım 2026 itibarıyla beş ulusal akreditasyon kurumu (ESYD, Accredia, Swedac, RvA ve BELAC) tarafından akredite edildiği belgelenen yedi doğrulayıcı vardır: EmiCert S.A., Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A., SGS ICS Italia S.r.l., Intertek Certification AB, Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC, Mısır) ve SGS BELGIUM nv. Hiçbiri Türkiye'de yerleşik değildir. Avrupa Komisyonu'nun akredite SKDM doğrulayıcıları listesi henüz yayımlanmamıştır.
4. Aşama: Masa başı inceleme ve hesaplama denetimi
Saha ziyaretinin ardından doğrulayıcı, sunulan tüm hesaplama verisini masa başında inceler. İnceleme, faaliyet verilerini (yakıt miktarları, girdi kütleleri, üretim hacimleri) izleme planıyla karşılaştırır, (AB) 2025/2547 sayılı Tüzük'teki doğru formülün uygulandığını teyit eder ve kullanılan emisyon faktörü değerlerinin iç tutarlılığını sınar.
Doğrulayıcı ayrıca izleme planının, tesiste kullanılan üretim rotası için doğru sistem sınırını kapsayıp kapsamadığını değerlendirir. Masa başı incelemede bulunan tutarsızlıklar bulgu olarak bildirilir; operatör, doğrulayıcı sonucunu kesinleştirmeden önce yanıt verebilir, düzeltme yapabilir veya ek kanıt sunabilir.
5. Aşama: Doğrulama raporunun düzenlenmesi
Doğrulayıcı, (AB) 2025/2546 sayılı Tüzük'teki standarda uygun bir doğrulama raporu (verification report) düzenler. Raporun sonucu ikiden biridir: veri önemli bir hatalı beyan içermeden doğrulanmıştır ya da beyan edilen değerleri etkileyen sorunlara ilişkin çekincelerle doğrulanmıştır.
Yetkilendirilmiş beyan sahibi, SKDM Kayıt Sistemi üzerinden sunduğu yıllık SKDM beyanına doğrulama raporu referansını ekler. Yetkili makam beyanı inceler ve bir denetim sırasında asıl doğrulama raporunu isteyebilir. Avrupa Komisyonu 24 Ağustos 2026'da doğrulama raporlarının Ocak 2027'den itibaren SKDM Kayıt Sistemi içinde düzenleneceğini duyurdu.
Türk tesisi SKDM Kayıt Sistemi'nin O3CI bölümüne kayıtlıysa, doğrulanmış veriyi bir kez yükleyip o tesisten alım yapan tüm beyan sahipleriyle paylaşabilir. O3CI kaydı isteğe bağlıdır ve beş yıl geçerlidir (Madde 10).
Akredite SKDM doğrulayıcısı kimdir?
Akredite SKDM doğrulayıcısı, bir AB üye devletinin ulusal akreditasyon kurumu tarafından, doğrulama ve geçerli kılma kuruluşlarına ilişkin standart olan EN ISO/IEC 17029:2019'a göre akredite edilmiş tüzel kişidir.
Akreditasyon şartı (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 18. maddesinde ve 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanan (AB) 2025/2551 sayılı Yetki Devrine Dayanan Komisyon Tüzüğü'nde yer alır. Bir doğrulayıcının SKDM doğrulaması yapabilmesi için aşağıdaki üç koşulun aynı anda sağlanması gerekir.
- Akreditasyon, (AB) 2025/2551 sayılı Tüzük uyarınca hareket eden bir AB üye devletinin ulusal akreditasyon kurumundan alınmış olmalıdır. AB dışındaki akreditasyon kurumları SKDM doğrulayıcısı akredite edemez.
- Doğrulayıcı, 1 Eylül 2026'da kaydın açıldığı SKDM Kayıt Sistemi'ne, akreditasyon kurumunun bulunduğu üye devletin yetkili makamına başvurarak kaydolmalıdır (Madde 10a). Kayıtlı olmayan doğrulayıcılar, akreditasyonları ne olursa olsun geçerli SKDM doğrulama raporu düzenleyemez.
- Doğrulayıcı, doğrulanan üretim tesisinden bağımsız olmalıdır. Bu şart tesis operatörünün kendisini, operatörle aynı şirket grubundaki şirketleri ve çıkar çatışması doğuran ticari ilişkisi olan her kuruluşu dışarıda bırakır.
Üçüncü ülke doğrulayıcıları, yani AB dışında yerleşik doğrulama kuruluşları, kendi ülkelerinin akreditasyon kurumuna dayanamaz; AB dışından başvuru kabul eden AB ulusal akreditasyon kurumlarından birine başvururlar.
Komisyon'un 21 Ekim 2026 tarihli tablosuna göre bu kurumlar yedi tanedir ve yedisi de başvuru almaktadır: COFRAC (Fransa), ESYD (Yunanistan), Accredia (İtalya), RvA (Hollanda), PCA (Polonya), SNAS (Slovakya) ve Swedac (İsveç).
European Accreditation'ın 5 Ekim 2026 tarihli EA-6/05 INF bilgi belgesi, böyle bir AB kurumunun doğrulayıcının kendi ülkesindeki akreditasyon kurumuyla nasıl çalışabileceğini açıklar. Türkiye, Çin ve Hindistan'daki doğrulama kuruluşları aynı yolu kullanır.
Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) bir AB SKDM doğrulayıcısını akredite edemez; TÜRKAK'ın akredite ettiği doğrulayıcı kuruluşlar TR ETS içindir. Komisyon tablosunda RvA için TÜRKAK ile bir anlaşma notu yer alır; anlaşmanın neyi kapsadığı açıklanmamıştır. T.C. Ticaret Bakanlığı'nın "Doğrulayıcıların Akreditasyonu" sayfası, üçüncü ülke şirketlerinin “herhangi bir üye ülkedeki ulusal akreditasyon kuruluşuna müracaat ederek doğrulayıcı olabilecektir” diye yazar.
Bu yolu kullanan ilk kuruluş, Mısır'ın Dimyat kentinde yerleşik ISSC'dir: RvA (Hollanda) onu 22 Ekim 2026'da akredite etti (haberimiz, İngilizce). RvA bu akreditasyonda TAB prosedürünü uyguladı: tam değerlendirme yapıldı; RvA, ISSC'nin ilk SKDM doğrulamasında hazır bulunacak ve ardından akreditasyonu olağan akreditasyona dönüştürecektir.
Belgelenen diğer altı kuruluş AB'de yerleşiktir; en yenisi, Belçika'nın BELAC kurumunca kapsamı 5 Kasım 2026'dan itibaren geçerli olarak akredite edilen SGS BELGIUM nv'dir (haberimiz, İngilizce). DNV, 6 Kasım 2026'da bir Accredia akreditasyonu duyurdu; ancak Accredia 11 Kasım 2026'daki kontrolde bu akreditasyonu yayımlamamıştı, bu nedenle DNV sayılmamıştır.
Akredite olan, adı geçen tüzel kişidir; Bureau Veritas veya SGS grubunun Türkiye'deki şirketleri akredite tüzel kişi değildir. Her kuruluşun kapsamı ve başvuru kabul eden akreditasyon kurumları akredite SKDM doğrulayıcıları sayfasında izlenir.
Hangi doğrulayıcı hangi Türk ürün grubunu kapsar?
SKDM akreditasyonu, (AB) 2025/2551 sayılı Tüzük'ün I. Ekindeki on bir faaliyet grubu (activity group) bazında verilir; yedi doğrulayıcıdan yalnızca EmiCert S.A. ve RINA Services S.p.A. on bir grubun tamamını kapsar.
Aşağıdaki tablo her faaliyet grubunu Türkiye'nin AB'ye sattığı bir ürünle eşleştirir ve o grubu kapsamayan doğrulayıcıları gösterir.
| Faaliyet grubu | Türkiye'den örnek (AB ithalatı, 2025) | Bu grubu kapsamayan doğrulayıcılar (12 Kasım 2026) |
|---|---|---|
| I. Çimento | Çimento ve klinker: 436,6 milyon avro, 6,12 milyon ton | Yok |
| II. Hidrojen ve amonyak | Amonyak (2814): 67,4 milyon avro | Yok |
| III. Nitrik asit | Potasyum nitratla birlikte 0,30 milyon avro | SGS ICS Italia |
| IV. Üre ve karışık gübreler | Karışık gübreler (3105): 63,8 milyon avro | Yok |
| V. Sinter cevher, pik demir, DRI, ham çelik | Ham çelik ve yarı mamuller (7206, 7207, 7218, 7224): 162,6 milyon avro | SGS ICS Italia |
| VI. Ferro alyajlar | Ferrokrom (7202 49): AB dışı ithalatta değer bakımından birinci | ISSC |
| VII. İşlenmemiş alüminyum | 7601: 142,5 milyon avro | SGS ICS Italia |
| VIII. Demir-çelik ürünleri ve alüminyum ürünleri | Fasıl 72 nihai ürünleri 3,38 milyar avro, Fasıl 73 eşyası 3,52 milyar avro, alüminyum ürünleri 2,70 milyar avro | Yok |
| L. Karbon yakalama, kullanma ve depolama | Örnek yok | Intertek, ISSC, SGS BELGIUM |
| LI. AB'ye ithal edilen elektrik | 154,5 milyon avro, 1,33 TWh | Bureau Veritas Italia, ISSC |
| LII. Dolaylı emisyonlar | Çimento ve gübrelerin dolaylı emisyonları | Yok |
Kaynak: ulusal akreditasyon kurumlarının kapsam ekleri (akredite SKDM doğrulayıcıları, 12 Kasım 2026); ithalat rakamları Eurostat, AB27'nin Türkiye'den SKDM kapsamındaki mal (I. Ek kodları) ithalatı, 2025 (Comext DS-045409, 12 Ekim 2026'da çekildi). Bunlar ticaret istatistikleridir, sertifika gerektiren miktarı göstermez.
Türkiye'nin AB'ye sattığı SKDM mallarının büyük kısmı VIII. gruba girer ve yedi doğrulayıcının hepsi bu grubu kapsar. Kendi ham çeliğini üreten entegre veya ark ocaklı bir tesiste, öncül maddeyi üreten sürecin grubu (V) da kapsamda olmalıdır; SGS ICS Italia'nın kapsamında V yoktur, Belçika'daki SGS BELGIUM nv'nin kapsamında vardır. Sözleşmeden önce doğrulayıcıdan akreditasyon kapsam ekini isteyin.
SKDM kapsamını AB gümrük beyannamesindeki CN kodu belirler; Türkiye'deki 12 haneli GTİP'in ilk 8 hanesi CN koduna karşılık gelir. Faaliyet grubunu bu CN koduna göre eşleştirin.
Avrupa Komisyonu doğrulama altyapısını nasıl kurdu?
Avrupa Komisyonu'nun Vergilendirme ve Gümrük Birliği Genel Müdürlüğü (DG TAXUD), doğrulama kurallarını ve aday doğrulayıcıların akreditasyon yolunu 30 Haziran 2026'da yayımladığı "Verification of CBAM emissions" sayfasında bir araya getirdi.
Aşağıdaki tablo, Haziran ile Kasım 2026 arasındaki adımları ve Ocak 2027'deki ilk raporları sıralar.
| Tarih | Adım |
|---|---|
| 30 Haziran 2026 | DG TAXUD "Verification of CBAM emissions" sayfası yayımlandı |
| 10 Temmuz 2026 | "State-of-play CBAM accreditation" tablosu yayımlandı (en son sürümü 9 Kasım 2026 tarihlidir; bu sayfadaki kurum sayıları 21 Ekim 2026 sürümündekilerle aynıdır) |
| 16 Temmuz 2026 | Mevcut AB ETS doğrulayıcılarını da açıkça hedefleyen "Become a CBAM verifier" webinarı |
| 31 Temmuz 2026 | Webinar kaydı ve sunumları; kayıt sırası ilk kez açıklandı |
| 14 Ağustos 2026 | Uygulama dönemi için on rehber belge, gömülü emisyon hesaplama yöntemlerine ilişkin 3 No'lu Rehber dahil |
| 24 Ağustos 2026 | "Guidance on CBAM verification and accreditation for verifiers and National Accreditation Bodies" |
| 28 Ağustos 2026 | Doğrulayıcıların SKDM Kayıt Sistemi'ne erişim prosedürü |
| 1 Eylül 2026 | Doğrulayıcı kaydı SKDM Kayıt Sistemi'nde açıldı |
| 30 Eylül 2026 | Akredite doğrulayıcıların Kayıt Sistemi'ne fiilî erişimi başladı |
| 14 Eylül ile 5 Kasım 2026 arası | Yedi doğrulayıcının akreditasyonu belgelendi |
| Ocak 2027 | Doğrulama raporlarının SKDM Kayıt Sistemi içinde düzenlenmesi bekleniyor |
31 Temmuz 2026 paketine göre 1 Eylül 2026'dan itibaren aday doğrulayıcılar bir EU Login hesabı açar ve yetkili makama kayıt başvurusu için SKDM Kayıt Sistemi'ne kaydolur. 28 Ağustos 2026 prosedürü bunu ayrıntılandırdı: EU Access üzerinden Komisyon'un onayladığı teknik erişim talebi, ardından O3CI modülünde kayıt başvurusu; başvuruya akreditasyonun verildiği üye devletin yetkili makamı karar verir.
Yedi akreditasyonun tarihleri şöyledir: EmiCert, ESYD kapsam eki 14 Eylül 2026; Bureau Veritas Italia, RINA Services ve SGS ICS Italia, Accredia kararı 28 Eylül 2026; Intertek Certification AB, Swedac 13 Ekim 2026; ISSC, RvA 22 Ekim 2026; SGS BELGIUM nv, BELAC kapsam eki 5 Kasım 2026'dan itibaren geçerli.
Komisyon'un 14 Ağustos 2026'da yayımladığı uygulama dönemi için on SKDM rehber belgesi (İngilizce) içindeki 3 No'lu Rehber, doğrulayıcının beyan edilen veriyi karşılaştırırken esas aldığı yöntemi anlatır. Süreç, doğrulayıcı akreditasyon webinarı (İngilizce) ve Eylül'deki kayıt açılışı (İngilizce) haberlerimizde ayrıntılı anlatılır.
Beyan son tarihinden önce dosyanızda bulunması gerekenler, her maddenin dayandığı hükümle birlikte. İngilizce sürüm, hemen indirilebilir.
Bu bildirimler için yalnızca e-posta adresinizi saklarız. Gizlilik politikası (İngilizce)
SKDM doğrulaması ne kadar tutar?
Doğrulama hizmeti verenlerin piyasa tahminlerine göre SKDM doğrulaması üretim tesisi başına 5.000 ila 50.000 avro tutar; Avrupa Komisyonu ücret rakamı yayımlamaz.
Bu aralığın başlıca belirleyicileri tesisin karmaşıklığı, tesiste üretilen ürün sayısı, tesisin büyüklüğü ve zorunlu saha ziyareti için gereken seyahattir. Aşağıdaki tablo, bu piyasa aralığını cbamguide.com'un maliyet belirleyicilerine göre tesis türlerine böldüğü, gösterge niteliğinde bir dağılımdır. Yayımlanmış bir tarife değildir; alacağınız teklifler farklılık gösterecektir.
| Tesis türü | Tipik doğrulayıcı ücreti | Başlıca maliyet belirleyicisi |
|---|---|---|
| Tek ürünlü basit tesis (ör. tek ürünlü ark ocaklı çelik tesisi) | 5.000 ila 12.000 avro | Düşük karmaşıklık; basit formül |
| Çok ürünlü karmaşık tesis (ör. üç veya daha fazla ürünlü entegre çelik) | 15.000 ila 30.000 avro | Birden çok formül; karmaşık sistem sınırı |
| Büyük entegre tesis (ör. klinker üreten çimento kompleksi) | 20.000 ila 40.000 avro | Birden çok öncül madde; dolaylı emisyon hesabı |
| Yüksek karmaşıklıkta gübre tesisi (ör. amonyak, nitrik asit ve azotlu gübreler) | 30.000 ila 50.000 avro | N2O ölçümü; dolaylı emisyonlar; geniş kapsam |
| Çok günlük uluslararası seyahat gerektiren uzak konum | 3.000 ila 8.000 avro eklenir | Saha ekibinin seyahat, konaklama ve harcırahı |
Aynı piyasa tahminine göre 20 üretim tesisinden alım yapan büyük bir AB ithalatçısı, bu tesislerin karmaşıklığına ve coğrafi dağılımına göre ilk döngüde 100.000 ila 1.000.000 avro doğrulama maliyetiyle karşılaşır. Akredite tüzel kişilerin hiçbiri Türkiye'de yerleşik olmadığından, Türk tesisleri için seyahat kalemi teklifte ayrıca sorulmalıdır.
İlk dönem, fiziksel saha ziyareti nedeniyle en pahalı dönemdir. Sonraki dönemlerde (AB) 2025/2546 sayılı Tüzük'ün 3. maddesi, hemen önceki raporlama döneminde fiziksel ziyaret yapılmışsa ve önemli bir değişiklik olmamışsa sanal ziyarete, önceki iki raporlama döneminde fiziksel ziyaret yapılmışsa ziyaretten vazgeçilmesine izin verir.
SKDM doğrulayıcısı nasıl bulunur?
2026'da nitelikli bir SKDM doğrulayıcısı bulmak dört adım gerektirir ve süreç şimdi, Kasım 2026'da başlamalıdır; çünkü ilk kez doğrulanacak tesis sayısına göre doğrulayıcı arzı çok kısıtlıdır.
Doğrulayıcı kaydı 1 Eylül 2026'dan beri açıktır; akredite doğrulayıcılar 30 Eylül 2026'dan beri Kayıt Sistemi'ne fiilen erişebilmektedir. 12 Kasım 2026'ya kadar yedi doğrulayıcı akredite olarak belgelendi: Yunanistan'ın ESYD kurumundan bir, İtalya'nın Accredia kurumundan üç, İsveç'in Swedac kurumundan bir, Hollanda'nın RvA kurumundan bir ve Belçika'nın BELAC kurumundan bir. Doğrulayıcı bulma ve anlaşma adımları aşağıdadır.
- Ulusal akreditasyon kurumunu belirleyin. Her AB üye devletinin bir ulusal akreditasyon kurumu vardır: Almanya'da DAkkS, Fransa'da COFRAC, Hollanda'da RvA, İspanya'da ENAC, İtalya'da Accredia. Komisyon'un 21 Ekim 2026 tablosuna göre 24 kurum SKDM akreditasyonu sunar; Kıbrıs, Estonya, İrlanda ve Malta sunmayı kabul etmemiştir. Her kurumun akredite ettiği kuruluşların kamuya açık bir sicili vardır ve EN ISO/IEC 17029:2019'a göre SKDM akreditasyonu orada teyit edilir.
- Kayıtlar yapıldıkça SKDM Kayıt Sistemi'ndeki doğrulayıcı listesini kontrol edin. Aday doğrulayıcı EU Login hesabı açar, EU Access üzerinden teknik erişim ister (Komisyon onaylar) ve O3CI modülünde kayıt başvurusu yapar; akreditasyonun verildiği üye devletin yetkili makamı karar verir. DG TAXUD kayıtlı doğrulayıcıların listesini SKDM Kayıt Sistemi arayüzünde yayımlayacaktır. Bu listeyi akreditasyon kurumunun siciliyle karşılaştırarak hem akreditasyonun hem kaydın güncel olduğunu teyit edin.
- Doğrulayıcının coğrafi kapsamını tesislerinizin ülkeleriyle eşleştirin. Adaylara hangi ülkelerde fiziksel saha ziyareti yaptıklarını, ilk dönem doğrulamaları için mevcut iş yüklerini ve ilgili ülkelerde yerel iş birlikleri veya alt yüklenicileri olup olmadığını doğrudan sorun. Türk tesisleri için görüşmelerin Türkçe yürütülüp yürütülemeyeceğini ve Türkçe belgelerin nasıl örnekleneceğini de sorun.
- Kapsamı ve zamanlamayı sözleşmede netleştirin. Bulguların 30 Eylül 2027 beyan son tarihinden önce çözülmesine zaman bırakmak için Haziran 2027'den önce saha ziyareti yapılabileceğini, ücretlendirme esasını (sabit fiyat veya harcanan süreye ve masrafa göre) ve bulguları çözmek için ek ziyaret gerekirse ne olacağını teyit edin.
Ülke bazında ulusal akreditasyon kurumu listesi dahil ithalatçı tarafındaki arama süreci SKDM doğrulayıcısı bulma (İngilizce) sayfasındadır. Türk üretici açısından saha ziyaretine hazırlık SKDM doğrulaması: Türk üreticilerin tesisinde saha ziyareti sayfasında anlatılır.
Doğrulayıcı kapasite darboğazı: 2026 ve 2027'de ithalatçıları ne bekliyor?
SKDM doğrulama piyasasında, doğrulayıcı arzı ile 30 Eylül 2027'den önce ilk kez doğrulanması gereken üretim tesisi sayısı arasında yapısal bir kapasite açığı vardır.
Komisyon'un 21 Ekim 2026 tarihli tablosuna göre AB'de 24 ulusal akreditasyon kurumu SKDM doğrulayıcı akreditasyonu sunmayı kabul etmiştir ve 20'si başvuru almaya hazırdır. Mart 2026'dan beri çalışan EA AB SKDM görev grubu, uyumlaştırılmış akreditasyon rehberliğiyle bu kurumları destekler.
12 Kasım 2026 itibarıyla yedi doğrulayıcı akredite olarak belgelenmiştir: EmiCert (ESYD, Yunanistan), Bureau Veritas Italia, RINA Services ve SGS ICS Italia (Accredia, İtalya), Intertek Certification AB (Swedac, İsveç), ISSC (RvA, Hollanda) ve SGS BELGIUM nv (BELAC, Belçika). Komisyon'un resmî listesi o tarihte de yayımlanmamıştı.
DG TAXUD adayları sürece çekmeye çalışıyor: 16 Temmuz 2026 webinarı mevcut AB ETS doğrulayıcıları dahil akreditasyon adaylarını hedefledi, 31 Temmuz 2026 paketi kayıt sırasını açıkladı, 28 Ağustos 2026 prosedürü ise Ocak 2027'de beklenen ilk Kayıt Sistemi içi raporlardan önce EU Access ve O3CI modülü üzerinden erişimi düzenledi.
Bu açığın pratik sonuçları büyüktür. Çin, Hindistan ve Türkiye'deki 10 üretim tesisinden alım yapan bir ithalatçı, 3 ayrı ülkede 10 ayrı fiziksel saha ziyaretine ihtiyaç duyar. Her ziyaret, ilgili sektörün (çelik, çimento veya diğer) üretim süreçlerini bilen en az 2 kişilik bir ekip, seyahat lojistiği, belge çevirisi ve yerel koordinasyon gerektirir.
Tüzük'te mücbir sebep hükmü, iyi niyet muafiyeti veya kapasite yetersizliği nedeniyle akredite doğrulayıcı bulamayan ithalatçılar için bir istisna yoktur. Beyan son tarihine kadar doğrulamayı tamamlayamayan ithalatçının iki seçeneği vardır: 2026'da %10 marjlı varsayılan değerleri kullanmak ve mali yükü kabul etmek ya da doğrulama kapasitesi oluşana kadar ilgili tesisler için gerçek değer kullanımını ertelemek.
Kasım 2026'da doğrulayıcıyla sözleşme yapan ithalatçılar ve Türk üreticiler, hizmeti son tarihten yaklaşık 10 ay önce güvenceye alır. Bu süre fazla değildir: karmaşık bir tesiste ilk dönem doğrulaması için kapsam belirleme, saha ziyareti, masa başı inceleme ve raporlama döngüsünün fiilen gerektirdiği zamanı yansıtır.
SKDM doğrulaması yıllık SKDM beyanına nasıl bağlanır?
SKDM doğrulaması yıllık beyana doğrulama raporu referansı üzerinden bağlanır; yetkilendirilmiş beyan sahibi bu referansı beyanını SKDM Kayıt Sistemi üzerinden sunarken ekler.
30 Eylül 2027'de verilecek yıllık SKDM beyanı, değiştirilmiş (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 6. maddesine göre şunları içerir: ithal edilen SKDM mallarının toplam miktarı, mal türü ve menşe ülkesine göre toplam gömülü emisyonlar, teslim edilecek SKDM sertifikaları, menşe ülkede ödenen karbon fiyatı için Madde 9 indirimleri ve gerçek değer beyan edilen tüm tesislerin doğrulama raporu referansları.
SKDM Kayıt Sistemi'nde kayıtlı bir doğrulayıcıyla eşleşmeyen doğrulama raporu referansları reddedilir. Yetkili makam, beyanı işlerken referansları Kayıt Sistemi'yle karşılaştırır; bu kontrolden geçemeyen beyanlar düzeltilene kadar eksik sayılır. Bu nedenle doğrulayıcı kaydındaki her gecikme doğrudan beyan uyum riskine dönüşür.
Beyan öncesinde ücretsiz SKDM iç denetim kontrol listesi şablonu (İngilizce), örneklenen emisyon rakamlarını tedarikçi dosyasına ve doğrulama raporuna kadar izlemenize yardım eder. Beyan süreci SKDM beyanı sayfasında (İngilizce), gömülü emisyon kavramı SKDM'de gömülü emisyonlar sayfasında anlatılır.
Doğrulama yerine varsayılan değer kullanılırsa ne olur?
Varsayılan değerleri kullanan ithalatçının o tesisler için üçüncü taraf doğrulamasına ihtiyacı yoktur; yetkili makam varsayılan değerleri doğrulama raporu olmadan olduğu gibi kabul eder.
Bunun bedeli mali niteliktedir: varsayılan değerler ülke ortalamasının üzerine 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30 marj taşır ((AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü). Gerçek emisyonları ülke varsayılan değerinin belirgin biçimde altında olan tesislerde, varsayılan değer kullanmanın maliyeti daha ilk yıldan yüksektir.
Çin menşeli yarı mamul çelik (slab, CN kodu 7207 12 10) için varsayılan değer ton mal başına 3,169 tCO2e, 2026 marjıyla 3,4859'dur.
Ücretsiz tahsisat düzeltmesi (free allocation adjustment) 0,975 × 1,00 × 1,364 = 1,3299 düşüldüğünde varsayılan yol ton mal başına 2,156 sertifika gerektirir; bu da 2026'nın üçüncü çeyreğinin resmî fiyatı olan 82,32 avro ile ton mal başına 177,48 avro eder.
Doğrulanmış emisyonu ton başına 1,8 tCO2e olan bir üretici (varsayımsal bir rakam), ton mal başına yaklaşık 1,686 tCO2e daha az beyan eder. Tasarruf, bu farkın sertifika fiyatıyla çarpımıdır ve gerçek değer yolunun farklı kıyas değeri esasına (Column A süreç kıyas değeri artı öncül maddelerde gömülü ücretsiz tahsisat) göre düzeltilir.
Türk malları varsayılan değerle beyan edilirse maliyet ne olur?
Türkiye'nin başlıca ürünleri için 2026 ve 2028 ithalatında varsayılan yolun sertifika sayısı ve maliyeti aşağıdaki tabloda gösterilmiştir; karşılaştırma için Çin menşeli slab da yer alır. Rakamlar 13 Kasım 2026'da, sitenin SKDM hesaplayıcısının (İngilizce) kullandığı yasal formülle, 82,32 avro üzerinden hesaplanmıştır.
| Ürün (menşe) | CN kodu | Varsayılan değer (tCO2e/t) | 2026 marjlı değer | Ücretsiz tahsisat düzeltmesi 2026 | 2026 sertifika / ton mal | 2026 maliyet (EUR / ton mal) | 2028 maliyet (EUR / ton mal) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sıcak haddelenmiş yassı çelik (Türkiye) | 7208 51 20 | 2,428 | 2,6708 | 0,975 × 1,370 = 1,33575 | 1,33505 | 109,90 | 158,33 |
| İnşaat demiri (Türkiye) | 7214 20 00 | 2,310 | 2,541 | 0,975 × 1,364 = 1,3299 | 1,2111 | 99,70 | 146,15 |
| Alüminyum profiller (Türkiye) | 7604 10 90 | 3,741 | 4,1151 | 0,975 × 1,493 = 1,455675 | 2,659425 | 218,92 | 289,73 |
| Gri klinker (Türkiye, "Diğer ülkeler" değeri) | 2523 10 00 (TARIC 2523100090) | 1,410 | 1,551 | 0,975 × 0,666 = 0,64935 | 0,90165 | 74,22 | 101,55 |
| Kalsiyum amonyum nitrat (Türkiye) | 3102 40 10 | 2,230 | 2,2523 (%1) | 0,975 × 0,688 = 0,6708 | 1,5815 | 130,19 | 134,44 |
| Yarı mamul slab (Çin) | 7207 12 10 | 3,169 | 3,4859 | 0,975 × 1,364 = 1,3299 | 2,156 | 177,48 | 238,08 |
Kaynak: varsayılan değerler (AB) 2026/1740 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü ile değiştirilen (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü I. Ekindeki ülke tabloları; SKDM kıyas değerleri (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü Eki, 5.3. nokta (Column B). Türkiye tablosunda gri klinker bir tire taşır, bu yüzden "Diğer ülkeler ve bölgeler" değeri uygulanır. 2028 sütunu %30 marj (gübrede %1) ve %90 SKDM faktörüyle aynı 82,32 avro fiyatını kullanır; 2027'den itibaren ithal edilen mallar için kıyas değerleri güncellenebileceğinden 2028 rakamları gösterge niteliğindedir.
Bu sonuç, resmî varsayılan değerlere ve SKDM kıyas değerlerine ((AB) 2025/2621 ve (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzükleri) dayanan bir tahmindir; bağlayıcı rakam SKDM beyanındaki rakamdır. Kendi ürününüz ve tonajınız için SKDM hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Türkiye 2025'te ürettiği 38,1 milyon ton ham çeliğin %72,2'sini elektrik ark ocaklarında üretti (Türkiye Çelik Üreticileri Derneği, TÇÜD). Buna karşın Türkiye tablosundaki karbon çeliği satırlarının büyük çoğunluğu üretim rotası (production route) olarak C'yi, yani yüksek fırın ve bazik oksijen fırını rotasını gösterir. Hurda kullanan bir ark ocağı tesisi, doğrulanmış veri sunana kadar bu varsayılan değerle beyan edilir; iki yolun karşılaştırması elektrik ark ocağı rotası sayfasındadır.
Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği (Türkçimento), ihracatçı üyelerinin gri klinkerini ton başına yaklaşık 0,88 tCO2 olarak açıklar (25 Şubat 2026); 2026 marjlı varsayılan değer ise 1,551'dir. Bu bir sektör birliği rakamıdır, doğrulanmış gerçek değer değildir ve burada fiyatlandırılmaz; böyle bir farkın beyanda kullanılabilmesi ancak doğrulamayla mümkündür.
Varsayılan değerler zamanla daha da pahalı hale gelir. SKDM faktörü (CBAM factor), AB ETS'de korunan ücretsiz tahsisat payıdır: 2026'da %97,5, 2027'de %95, 2028'de %90, 2029'da %77,5, 2030'da %51,5 (2003/87/AT sayılı Direktif'in 10a(1a) maddesi); 2034'ten itibaren SKDM faktörü uygulanmaz.
SKDM faktörü ücretlendirilen emisyonlarla değil, düşülen kıyas değeriyle çarpılır. Bu nedenle düzeltmenin üzerindeki her ton CO2e, marjın tamamı dahil, her yıl tam fiyatla ödenir. Gerçek ölçüm ve doğrulama sistemini 2028 veya 2029'a kadar erteleyen ithalatçılar ve tedarikçiler, en yüksek marjla (%30), düzeltmenin en hızlı küçüldüğü dönemde karşılaşır. Hesaplama çerçevesi SKDM varsayılan değerleri ve SKDM Tüzüğü (İngilizce) sayfalarındadır.
SKDM doğrulaması AB ETS ve TR ETS doğrulamasından nasıl ayrılır?
SKDM doğrulaması ile AB ETS doğrulamasını aynı türden akredite kuruluşlar yürütür, ancak bunlar ayrı akreditasyonları, farklı yasal dayanakları ve farklı rapor biçimleri olan ayrı süreçlerdir.
SKDM akreditasyonu (AB) 2025/2551 sayılı Yetki Devrine Dayanan Komisyon Tüzüğü uyarınca EN ISO/IEC 17029:2019'a göre verilir; AB ETS akreditasyonu (AB) 2018/2067 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü uyarınca verilir. Türkiye'deki TR ETS doğrulaması üçüncü, ayrı bir sistemdir.
SKDM doğrulayıcıları AB ETS doğrulayıcılarıyla aynı mı?
(AB) 2018/2067 sayılı Tüzük kapsamında AB ETS için akredite doğrulayıcılar SKDM doğrulayıcısı olabilir, ancak AB ETS akreditasyonu SKDM'ye kendiliğinden geçmez. Ulusal akreditasyon kurumundan SKDM akreditasyonu almaları gerekir; kurum, nitelikleri değerlendirirken mevcut AB ETS akreditasyonunu dikkate alır ((AB) 2023/956 sayılı Tüzük Madde 18(2)). Ardından SKDM Kayıt Sistemi'ne kaydolurlar.
Uygulamada nitelikli SKDM doğrulayıcılarının en olası kaynağı AB ETS doğrulama topluluğudur; aynı kuruluşlar AB'deki tesisleri ETS kapsamında zaten doğrulamaktadır. SKDM doğrulamasının ilgilendirdiği üçüncü ülke tesisleri için ise piyasa daha az gelişmiştir ve bu, yukarıda anlatılan kapasite açığına katkıda bulunur.
AB'deki bir tesisin AB ETS doğrulaması, AB dışındaki bir tesisin SKDM doğrulamasının yerine geçer mi?
Hayır. AB'deki bir üreticinin AB ETS doğrulaması, AB dışındaki bir üretim tesisinin SKDM doğrulamasının yerine geçmez. İki süreç farklı kuruluşları, farklı yasal yükümlülükleri ve farklı emisyon sınırlarını kapsar. Bir AB çelik üreticisinin AB ETS kapsamındaki doğrulaması, ürünlerini AB'deki bir beyan sahibinin ithal ettiği Türk veya Hintli bir çelik üreticisinin doğrulaması yerine kullanılamaz.
TÜRKAK'ça akredite TR ETS doğrulayıcıları SKDM doğrulaması yapabilir mi?
Hayır. 27/8/2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, TR ETS doğrulayıcı kuruluşlarının TÜRKAK tarafından ISO/IEC 17029'a göre akredite edilmesini öngörür (Madde 33). Bu akreditasyon AB SKDM doğrulaması için geçerli değildir ve bir Faaliyet Seviyesi Raporu (FSR) SKDM operatör emisyon raporunun yerine kullanılamaz.
Aşağıdaki tablo aynı tesiste yürütülebilecek üç doğrulamayı karşılaştırır.
| Konu | AB SKDM doğrulaması | AB ETS doğrulaması | TR ETS doğrulaması |
|---|---|---|---|
| Dayanak | (AB) 2025/2546 ve (AB) 2025/2551 sayılı Tüzükler | (AB) 2018/2067 sayılı Tüzük | Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (Madde 33) |
| Akreditasyonu veren | AB üye devleti ulusal akreditasyon kurumu | AB üye devleti ulusal akreditasyon kurumu | TÜRKAK |
| Doğrulanan tesisler | AB dışındaki SKDM malı üreten tesisler | AB'deki ETS tesisleri | Türkiye'deki B ve C kategorisi tesisler |
| Doğrulanan belge | Operatör emisyon raporu ve 16 veri noktalı özet (İngilizce) | AB ETS emisyon raporu | Doğrulanmış sera gazı emisyon raporu; FSR |
| 2026 verisi için son tarih | 30 Eylül 2027 (AB ithalatçısının beyanı) | AB ETS kurallarına göre | 30 Nisan 2027 (doğrulanmış FSR) |
Aynı sayaç okumaları, faturalar ve laboratuvar analizleri SKDM ve TR ETS doğrulamasında kullanılabilir; raporlar ve akreditasyonlar ise birbirinin yerine geçmez. Karbon Piyasası Kurulu'nun KPK/2026/1 sayılı kararlarına göre TR ETS pilot döneminde 2026 için yalnızca raporlama yükümlülüğü vardır ve ücretsiz tahsisat oranı %100'dür.
Fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı oluşmadığından, AB ithalatçısının Madde 9 kapsamında düşebileceği bir tutar da yoktur. 4 Kasım 2026'daki son kontrol itibarıyla hiçbir ülkenin karbon fiyatı Madde 9 kapsamında tanınmamıştır ve Madde 9 uygulama tüzüğü henüz kabul edilmemiştir; ayrıntılar karbon fiyatı indirimi sayfasındadır.
Türkiye'de hangi resmî kaynaklara başvurulabilir?
T.C. Ticaret Bakanlığı, AB SKDM bölümünde "Doğrulayıcıların Akreditasyonu" ve "Emisyonların Doğrulanması" başlıklı Türkçe özetler ve Komisyon'un eğitim ve webinarlarına bağlantılar yayımlar. Bu özetler bilgilendirme amaçlıdır; Bakanlık da asıl Tüzük metninin esas olduğunu belirtir.
13 Kasım 2026 itibarıyla Türk ihracatçılara özel bir SKDM doğrulama destek programı tespit edilememiştir. Türkiye'deki durumun tamamı SKDM ve Türkiye sayfasında özetlenir.
SKDM doğrulaması hakkında sık sorulan sorular
Tüm SKDM ithalatçılarının doğrulayıcıya ihtiyacı var mı?
SKDM ithalatçılarının doğrulayıcıya ihtiyacı yalnızca varsayılan değerler yerine gerçek gömülü emisyonları beyan ettiklerinde vardır. (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'ndeki yayımlanmış varsayılan değerleri kullanan ithalatçıların üçüncü taraf doğrulamasına ihtiyacı yoktur. Doğrulama yükümlülüğü sevkiyat veya ithalat yılı başına değil, üretim tesisi başına doğar.
Doğrulayıcılar SKDM Kayıt Sistemi'ne ne zaman kaydolabilir?
Doğrulayıcı kaydı, (AB) 2025/2083 sayılı Tüzük uyarınca 1 Eylül 2026'da SKDM Kayıt Sistemi'nde açıldı. Komisyon'un 28 Ağustos 2026 prosedürüne göre aday doğrulayıcı EU Login hesabı açar, EU Access üzerinden teknik erişim ister (Komisyon onaylar) ve O3CI modülünde kayıt başvurusu yapar; başvuruya akreditasyonun verildiği üye devletin yetkili makamı karar verir.
Akredite doğrulayıcılar 30 Eylül 2026'dan beri Kayıt Sistemi'ne fiilen erişebilmektedir; Kayıt Sistemi içinde düzenlenen ilk doğrulama raporları Ocak 2027'den itibaren beklenmektedir. SKDM Kayıt Sistemi'ne kayıtlı olmayan doğrulayıcıların raporları SKDM beyanında geçerli değildir.
SKDM doğrulamasının maliyeti nedir?
Doğrulama hizmeti verenlerin piyasa tahminlerine göre SKDM doğrulaması üretim tesisi başına 5.000 ila 50.000 avrodur; Avrupa Komisyonu ücret rakamı yayımlamaz. Maliyet; tesisin karmaşıklığına, tesiste üretilen SKDM ürünlerinin sayısına, sektöre (dolaylı emisyonları sayılan gübre ve çimento tesisleri daha karmaşıktır) ve saha ziyareti seyahat maliyetini etkileyen tesis konumuna göre değişir.
Doğrulayıcı AB dışındaki bir ülkede yerleşik olabilir mi?
Evet. AB dışında yerleşik bir doğrulama kuruluşu SKDM doğrulayıcısı olabilir, ancak yalnızca bir AB ulusal akreditasyon kurumunun akreditasyonuyla; kendi ülkesinin akreditasyon kurumu onu SKDM için akredite edemez. Komisyon'un 21 Ekim 2026 tablosuna göre AB dışından başvuru kabul eden yedi kurum vardır: COFRAC (Fransa), ESYD (Yunanistan), Accredia (İtalya), RvA (Hollanda), PCA (Polonya), SNAS (Slovakya) ve Swedac (İsveç). Doğrulayıcı ayrıca 1 Eylül 2026'da açılan SKDM Kayıt Sistemi'ne kaydolmalıdır.
Tesisin ülkesi için akredite doğrulayıcı bulunamazsa ne olur?
(AB) 2023/956 sayılı Tüzük, akredite doğrulayıcı bulamayan ithalatçı için bir muafiyet veya iyi niyet istisnası öngörmez. İthalatçı ya varsayılan değerleri kullanır ve marjın maliyetini kabul eder ya da nitelikli bir doğrulayıcı bulunana kadar gerçek değer kullanımını erteler. Tüzük'te doğrulayıcı kapasitesi yetersizliğini kapsayan bir mücbir sebep hükmü yoktur.
Fiziksel saha ziyareti her zaman gerekli mi?
Hayır. Fiziksel saha ziyareti, tesisin doğrulamaya tabi olduğu ilk yılda gereklidir ((AB) 2025/2546 sayılı Tüzük Madde 2); çoğu tesis için bu, 2026 ithalatını kapsayan dönemdir. Sonraki dönemlerde, hemen önceki raporlama döneminde fiziksel ziyaret yapılmışsa ve önemli bir değişiklik yoksa sanal ziyaret mümkündür; önceki iki raporlama döneminde fiziksel ziyaret yapılmışsa ziyaretten vazgeçilebilir (Madde 3).
Madde 4, operatörün kontrolü dışındaki ciddi, olağanüstü ve öngörülemeyen koşullar fiziksel ziyareti engellediğinde sanal ziyarete izin verir.
SKDM doğrulamasından önce emisyon verisini kim hazırlar?
Üretim tesisinin operatörü hazırlar. Doğrulayıcı başlamadan önce operatörün bir izleme planına, (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'ne göre bir gömülü emisyon hesabına, 16 veri noktalı özetiyle birlikte operatör emisyon raporuna ve bunların arkasındaki belgelere ihtiyacı vardır. Tesis personeli bunu genellikle bir danışmanlık şirketiyle birlikte veya bir SKDM yazılımı kullanarak hazırlar.
Doğrulayıcı bunu hazırlayamaz, çünkü izleme planı veya emisyon raporu için danışmanlık verdiği bir tesisi doğrulayamaz ((AB) 2025/2551 sayılı Yetki Devrine Dayanan Komisyon Tüzüğü).
Türkiye'deki bir doğrulama kuruluşu SKDM emisyonlarını doğrulayabilir mi?
Evet, ancak bir AB ulusal akreditasyon kurumu onu SKDM için akredite ettikten sonra. TÜRKAK bir SKDM doğrulayıcısını akredite edemez; bu nedenle Türkiye'de yerleşik bir kuruluş, AB dışından başvuru kabul eden yedi AB kurumundan birine başvurur. 12 Kasım 2026 itibarıyla Türkiye'de yerleşik akredite bir SKDM doğrulayıcısı yoktur; AB dışında yerleşik tek akredite kuruluş, RvA'nın 22 Ekim 2026'da akredite ettiği Mısır'daki ISSC'dir.
Türkiye'deki tesisler, saha ziyareti için seyahat eden AB'de yerleşik akredite bir doğrulayıcı tarafından da doğrulanabilir.
AB SKDM doğrulaması BK SKDM için de geçerli mi?
Hayır. Birleşik Krallık'ın sınırda karbon düzenlemesi (BK SKDM), 1 Ocak 2027'den itibaren uygulanan ayrı bir vergidir ve kendi doğrulama kuralları vardır. AB SKDM akreditasyonu BK kurallarını karşılamaz; BK'de doğrulayıcının Global Accreditation Cooperation'ın tam üyesi bir kurumca akredite edilmesi gerekir (SI 2026/995, regulation 15(1)). Ayrıntılar BK SKDM doğrulayıcıları (İngilizce) sayfasındadır.
Doğrulayıcı veya danışman bulmak için nereden destek alınabilir?
Akredite bir doğrulayıcı arıyorsanız doğrulayıcı talebi formunu; doğrulamadan önce izleme planı ve emisyon hesabı için destek arıyorsanız danışman talebi, emisyon hesaplama veya SKDM yazılımı formlarını kullanabilirsiniz. Tüm talep türleri SKDM yardım sayfasındadır.
Sağlayıcı yönlendirme hizmeti talep eden için ücretsizdir; bir sağlayıcı, yönlendirme yoluyla kazandığı müşteri için cbamguide.com'a bir yönlendirme ücreti ödeyebilir. Bu ücret, kimin listelendiğini veya nasıl anlatıldığını belirlemez.