Yêu cầu dữ liệu CBAM năm 2026: 16 mục dữ liệu nhà nhập khẩu EU phải thu thập từ nhà cung cấp Việt Nam

Nhà nhập khẩu EU cần 16 mục dữ liệu từ từng cơ sở sản xuất để khai báo phát thải thực tế theo CBAM.

Nội dung trang

Tóm tắt chung

Yêu cầu dữ liệu CBAM năm 2026 gồm 16 mục dữ liệu mà nhà nhập khẩu EU phải thu thập từ từng cơ sở sản xuất trước khi khai báo phát thải gắn liền thực tế theo Quy định (EU) 2023/956 về Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM).

Đó là 16 mục được đánh số trong báo cáo tóm tắt phát thải của nhà vận hành, quy định tại điểm 1.2 Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547.

Trong đó, chín mục áp dụng cho mọi cơ sở, hai mục dành cho phát thải gián tiếp (chủ yếu là xi măng và phân bón) và năm mục dành cho hàng hóa có tiền chất.

Hạn chót nộp tờ khai CBAM hằng năm đầu tiên, áp dụng cho hàng nhập khẩu năm 2026, là ngày 30 tháng 9 năm 2027.

Nhà nhập khẩu không có dữ liệu phải khai báo theo giá trị mặc định, kèm hệ số cộng thêm 10% năm 2026 và tăng lên 30% từ năm 2028 (riêng phân bón là 1%).

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, trang này cho biết khách hàng EU cần gì khi gửi bảng hỏi dữ liệu.

Năm 2025, giá trị hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) EU nhập khẩu từ Việt Nam đạt 2,47 tỷ EUR, trong đó sắt thép chiếm 2,36 tỷ EUR (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Từ năm 2026, muốn khai báo phát thải thực tế cho từng tấn hàng này, nhà nhập khẩu EU cần dữ liệu đã thẩm tra của chính cơ sở sản xuất; nếu không có, giá trị mặc định sẽ được áp dụng.

Nội dung về quy định EU được đối chiếu với Công báo EU và các trang CBAM của DG TAXUD ngày 12/10/2026; số liệu và thông tin về Việt Nam được cập nhật ngày 4/11/2026; danh sách đơn vị thẩm tra được công nhận và tình trạng quy định thực thi về Điều 9 được kiểm tra lại ngày 12/11/2026.


Nhà nhập khẩu EU phải thu thập dữ liệu CBAM nào?

Nhà nhập khẩu EU phải thu thập báo cáo tóm tắt phát thải của nhà vận hành, gồm 16 mục dữ liệu được đánh số cho mỗi cơ sở sản xuất, cùng với báo cáo thẩm tra xác nhận các mục đó.

Nghĩa vụ pháp lý thuộc về nhà nhập khẩu, còn dữ liệu nằm ở nhà vận hành. Điều 6 và Điều 7 Quy định (EU) 2023/956 buộc người khai báo CBAM được cấp phép khai báo phát thải gắn liền và lưu hồ sơ làm căn cứ.

Vế còn lại được nêu trong Hướng dẫn số 1 của Ủy ban châu Âu ngày 14 tháng 8 năm 2026: "Operators established outside the EU are not obliged to carry out any activities under the CBAM" (nhà vận hành thành lập ngoài EU không có nghĩa vụ thực hiện bất kỳ hoạt động nào theo CBAM).

Vì vậy, khi một nhà máy thép hay xi măng tại Việt Nam trả lời bảng hỏi dữ liệu, đó là quyết định thương mại chứ không phải nghĩa vụ pháp lý.

Do sự bất cân xứng này, việc tuân thủ trên thực tế là một yêu cầu dữ liệu mà nhà cung cấp đáp ứng trên cơ sở tự nguyện. Công cụ tạo thư yêu cầu dữ liệu nhà cung cấp CBAM (tiếng Anh) giúp soạn thư cho cả sáu ngành bằng sáu ngôn ngữ.

Nhà nhập khẩu phải gửi hàng chục yêu cầu thường dùng phần mềm chuyên dụng; danh mục phần mềm CBAM (tiếng Anh) so sánh các nhà cung cấp phần mềm.

Bảng dưới đây liệt kê 16 mục dữ liệu theo thứ tự tại điểm 1.2 Phụ lục IV, cho biết mỗi mục cần cho cách khai báo nào và được đơn vị thẩm tra ghi nhận ở mục nào của báo cáo thẩm tra (Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2546).

# Mục dữ liệu Cần cho giá trị thực tế Cần cho giá trị mặc định Mục trong báo cáo thẩm tra
1 Thông tin nhận dạng nhà vận hành Có Không 1.1
2 Thông tin nhận dạng và vị trí cơ sở sản xuất Có Không 1.1
3 Quy trình và tuyến sản xuất Có Không 2.4(a)
4 Theo từng hàng hóa: phát thải gắn liền cụ thể và phân bổ miễn phí Có Không 2.4(b)
5 Tổng phát thải trực tiếp Có Không 2.4(b)
6 Phát thải gián tiếp của cơ sở Hàng hóa ngoài Phụ lục II Không 2.4(b)
7 Dòng nhiệt đo được Có Không 2.4(a)
8 Nhiên liệu được tính phát thải bằng không (zero-rated) Có Không 2.4(a)
9 Khí thải (waste gases) Có Không 2.4(a)
10 Thu giữ CO₂ Có Không 2.4(a)
11 Phát điện tại chỗ Hàng hóa ngoài Phụ lục II Không 2.4(b)
12 Tiền chất theo giá trị mặc định Hàng hóa có tiền chất Không 2.5(a)
13 Tiền chất theo giá trị thực tế Hàng hóa có tiền chất Không 2.5(b)
14 Giá trị trung bình của tiền chất qua nhiều kỳ báo cáo Khi phát sinh Không 2.5(c)
15 Giá trị trung bình của tiền chất từ nhiều cơ sở Khi phát sinh Không 2.5(d)
16 Nguồn gốc của từng tiền chất Hàng hóa có tiền chất Không 2.5(b)

Ngoài 16 mục này còn ba loại hồ sơ khác: bản thân báo cáo thẩm tra, kèm bản tóm tắt làm phụ lục; dữ liệu hải quan của nhà nhập khẩu về mã CN, khối lượng và nước xuất xứ; và bằng chứng về giá carbon đã thực trả theo Điều 9.

Đối với nhà cung cấp Việt Nam, cột "Cần cho giá trị mặc định" làm rõ một điểm thường bị hiểu sai: khi khách hàng EU khai báo theo giá trị mặc định, không mục nào trong 16 mục là bắt buộc.

Một số tài liệu tiếng Việt cho rằng doanh nghiệp không kiểm kê thì không thể xuất khẩu sang EU; nhận định này không đúng, vì hệ quả của việc thiếu dữ liệu là chi phí chứ không phải lệnh cấm.


16 mục dữ liệu CBAM bắt buộc gồm những gì?

16 mục dữ liệu CBAM bắt buộc được chia thành năm nhóm: nhận dạng cơ sở, sản xuất và hoạt động, phát thải trực tiếp, phát thải gián tiếp và tiền chất; bằng chứng về giá carbon là nhóm hồ sơ thứ sáu và không bắt buộc.

Trừ khi có ghi chú khác, mọi trường thông tin dưới đây do nhà vận hành nắm giữ, được lập bằng tiếng Anh và do đơn vị thẩm tra được công nhận xác nhận.

Các trường này quyết định số chứng chỉ CBAM mà nhà nhập khẩu phải nộp lại; cơ chế này được giải thích đầy đủ tại trang CBAM của EU.

Thông tin nhận dạng cơ sở sản xuất

Thông tin nhận dạng gắn mỗi tấn hàng được khai báo với một nhà vận hành và một cơ sở sản xuất cụ thể; Phụ lục V Quy định (EU) 2023/956 yêu cầu nhà nhập khẩu lưu các thông tin này trong hồ sơ. Nhóm này gồm ba trường thông tin:

  • Nhà vận hành (mục 1): tên, số đăng ký doanh nghiệp hoặc đăng ký hoạt động, địa chỉ đầy đủ bằng tiếng Anh.
  • Cơ sở sản xuất (mục 2): tên, mã định danh trong Hệ thống đăng ký CBAM, UN/LOCODE, địa chỉ đầy đủ bằng tiếng Anh và tọa độ nguồn phát thải chính (6 chữ số thập phân trong báo cáo thẩm tra).
  • Thông tin liên hệ của nhà vận hành (Phụ lục V): mục này không có số thứ tự riêng trong bản tóm tắt.

Doanh nghiệp Việt Nam nên bảo đảm tên và địa chỉ tiếng Anh trên báo cáo khớp với tên và địa chỉ trên chứng từ xuất khẩu.

Khi hàng được bán qua một công ty thương mại, nhà nhập khẩu EU vẫn cần tên của cơ sở trực tiếp sản xuất hàng hóa, không phải tên của bên bán.

Dữ liệu sản xuất và hoạt động

Dữ liệu sản xuất và hoạt động cho biết hàng hóa được làm ra theo quy trình và tuyến sản xuất nào, từ đó quyết định cách phân bổ phát thải của cơ sở và định mức CBAM được áp dụng. Nhóm này gồm năm mục dữ liệu:

  • Quy trình và tuyến sản xuất (mục 3): toàn bộ quy trình CBAM, kèm hàng hóa và tuyến sản xuất tương ứng, ví dụ lò cao - lò thổi oxy (BF-BOF) hoặc lò điện hồ quang (EAF) sử dụng thép phế liệu.
  • Dòng nhiệt đo được (mục 7): nhận vào từ hoặc chuyển sang cơ sở khác.
  • Nhiên liệu được tính phát thải bằng không (mục 8): có sử dụng hay không, kèm căn cứ chứng minh việc tính phát thải bằng không.
  • Khí thải (mục 9): lượng khí thải phát sinh, sử dụng, nhận vào hoặc chuyển ra.
  • Thu giữ CO₂ (mục 10): có áp dụng hay không, và cơ sở hoặc hạ tầng vận chuyển tiếp nhận CO₂ đã thu giữ.

Ngoài ra, báo cáo đầy đủ và báo cáo thẩm tra còn ghi kỳ báo cáo (năm 2026 đối với hàng nhập khẩu năm 2026), khối lượng từng hàng hóa theo mã CN và các thông số theo ngành, chẳng hạn tỷ lệ clinker trong xi măng, lượng thép phế liệu trên mỗi tấn thép và hàm lượng nitơ trong phân bón.

Biểu thuế của Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số, trong đó chỉ 6 chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU; phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU.

Trang mã CN thép CBAM liệt kê các mã thép thuộc Chương 72 và 73.

Dữ liệu phát thải trực tiếp

Dữ liệu phát thải trực tiếp cung cấp con số được ghi vào tờ khai CBAM theo điểm (b) khoản 2 Điều 6, cùng với khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí được trừ khỏi con số đó. Nhóm này gồm bốn trường:

  • Phát thải trực tiếp gắn liền cụ thể của từng hàng hóa (mục 4): tCO₂e trên mỗi đơn vị chức năng, được quy đổi sang tCO₂e mỗi tấn hàng hóa khi lập tờ khai.
  • Tỷ lệ phát thải gắn liền tính theo giá trị mặc định (mục 4): thể hiện bằng phần trăm.
  • Phân bổ miễn phí gắn liền cụ thể của từng hàng hóa (mục 4): tCO₂e mỗi tấn, kèm xác nhận định mức CBAM đã dùng.
  • Tổng phát thải trực tiếp (mục 5): tCO₂e của cả cơ sở và của từng quy trình sản xuất.

Đơn vị chức năng là tấn hàng hóa theo mã CN, trừ các ngoại lệ tại Điều 4 Quy định thực thi (EU) 2025/2547: tấn clinker đối với clinker và phần lớn xi măng; kilogam nitơ đối với axit nitric, amoniac và phân bón hỗn hợp; đơn vị bổ sung của Danh mục hàng hóa kết hợp đối với các loại phân bón khác; và kWh đối với điện.

Dữ liệu phát thải gián tiếp

Dữ liệu phát thải gián tiếp phản ánh phát thải từ lượng điện tiêu thụ trong sản xuất và chỉ được tính cho hàng hóa không có tên trong Phụ lục II Quy định (EU) 2023/956, chủ yếu là xi măng và phân bón.

Theo Phụ lục II, phần lớn hàng sắt thép, nhôm, hydro và điện chỉ tính phát thải trực tiếp. Nhóm này gồm bốn trường:

  • Phát thải gián tiếp cụ thể của từng hàng hóa (mục 4): tCO₂e, tách riêng phần tính theo giá trị thực tế và phần tính theo giá trị mặc định.
  • Tiêu chí dùng giá trị thực tế (mục 4): xác nhận có liên kết kỹ thuật trực tiếp với nguồn phát điện hoặc có hợp đồng mua bán điện (điểm 6 Phụ lục IV Quy định (EU) 2023/956).
  • Phát thải gián tiếp của cơ sở (mục 6): tCO₂e trong kỳ báo cáo.
  • Phát điện tại chỗ (mục 11): đồng phát hoặc phát điện riêng, nguồn hóa thạch hay tái tạo, và lượng điện xuất ra (nếu có).

Đối với Việt Nam, nhóm dữ liệu này chủ yếu liên quan đến xi măng: năm 2025, EU nhập khẩu từ Việt Nam 113.610 tấn xi măng poóc lăng mã CN 2523 29 00 (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Nhà cung cấp thép mạ, bu lông hay kết cấu thép không phải cung cấp mục 6 và mục 11.

Dữ liệu tiền chất

Dữ liệu tiền chất bổ sung phần phát thải của các hàng hóa CBAM được dùng làm nguyên liệu đầu vào, và mỗi tiền chất cần dữ liệu riêng ở cấp cơ sở sản xuất.

Tiền chất là bất kỳ nguyên liệu đầu vào nào cũng có tên trong Phụ lục I, ví dụ clinker trong xi măng, amoniac trong urê, thép thô trong thép thanh, nhôm chưa gia công trong thanh định hình.

Theo điểm 3 Phụ lục IV Quy định (EU) 2023/956, phát thải của tiền chất được tính vào hàng hóa cuối cùng. Sai sót thường gặp của nhà nhập khẩu là chỉ hỏi nhà máy cán hoặc nhà máy ép đùn về phát thải từ quy trình của chính nhà máy đó.

Giá trị thực tế của tiền chất mua vào chỉ được chấp nhận khi lấy từ báo cáo thẩm tra của cơ sở đã sản xuất ra tiền chất đó.

Đối với Việt Nam, đây là vấn đề thực tế cần giải quyết trước tiên.

Năm 2025, nhóm hàng lớn nhất EU nhập khẩu từ Việt Nam là thép cán phẳng đã mạ hoặc phủ (nhóm 7210), đạt 744,2 triệu EUR và 1.036.373 tấn; Việt Nam đứng thứ hai về khối lượng, sau Hàn Quốc (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Thép mạ được sản xuất từ thép cán nóng hoặc cán nguội, trong đó một phần là thép nhập khẩu (đây là suy luận của cbamguide.com từ cơ cấu sản phẩm, không phải số liệu Eurostat).

Vì vậy, một dây chuyền mạ tại Việt Nam cần số liệu phát thải gắn liền cụ thể của cuộn thép từ nhà máy cung cấp, dù nhà máy đó ở Việt Nam hay ở nước khác. Nhóm dữ liệu tiền chất gồm năm mục:

  • Tiền chất theo giá trị mặc định (mục 12): mã CN, tên, nước xuất xứ và giá trị mặc định đã áp dụng.
  • Tiền chất theo giá trị thực tế (mục 13): mã CN, tên, nước xuất xứ, kỳ báo cáo và phát thải gắn liền cụ thể.
  • Nhiều kỳ báo cáo (mục 14): giá trị bình quân gia quyền dùng cho tiền chất được sản xuất trong hơn một năm.
  • Nhiều cơ sở (mục 15): giá trị áp dụng cho tiền chất mua từ hơn một cơ sở, kèm phương pháp tính.
  • Nguồn gốc (mục 16): nhà vận hành, cơ sở sản xuất, mã định danh trong Hệ thống đăng ký CBAM (nếu có) và kỳ báo cáo.

Khi không xác định được nước sản xuất tiền chất, giá trị mặc định của nước thứ ba có cường độ phát thải cao nhất sẽ được áp dụng theo Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2621.

Một nhà máy mạ không nắm được nguồn gốc cuộn cán nóng mua qua thương nhân sẽ rơi vào trường hợp này.

Dữ liệu giá carbon đã thực trả

Dữ liệu giá carbon đã thực trả là căn cứ để giảm số chứng chỉ phải nộp theo Điều 9 và chỉ cần thu thập khi cơ sở thực sự đã trả giá carbon. Khoản 2 Điều 9 yêu cầu bốn loại tài liệu sau:

  • Tài liệu chứng minh phát thải gắn liền đã khai báo phải chịu giá carbon đã thực trả
  • Dẫn chiếu văn bản pháp luật quy định mọi khoản hoàn trả hoặc bù đắp khác
  • Chứng nhận của một người độc lập với người khai báo và với cơ quan của nước thứ ba, kèm tên và thông tin liên hệ của người đó
  • Bằng chứng thanh toán thực tế

Khai khoản khấu trừ không có căn cứ còn rủi ro hơn không khai. Theo Điều 19, tờ khai có thể bị xem xét lại đến hết năm thứ tư sau năm đến hạn nộp; nếu khoản khấu trừ bị bác, người khai báo phải nộp bổ sung chứng chỉ trong vòng một tháng và có nguy cơ bị phạt theo Điều 26. Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, quy định thực thi về Điều 9 vẫn chưa được thông qua; trang khấu trừ giá carbon theo Điều 9 theo dõi văn bản này.

Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 12/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ.

Khoản 1 Điều 9 chỉ tính giá carbon đã thực trả sau khi trừ các khoản hoàn trả hoặc bù đắp, nên hạn ngạch được cấp miễn phí không tạo ra giá carbon đã thực trả.


Nếu nhà cung cấp không cung cấp dữ liệu thì sao?

Khi nhà cung cấp không cung cấp dữ liệu, nhà nhập khẩu phải dùng giá trị mặc định kèm hệ số cộng thêm.

Khoản 2 Điều 7 Quy định (EU) 2023/956 cho phép hai căn cứ tính phát thải gắn liền: phát thải thực tế hoặc giá trị mặc định.

Về mặt pháp lý, việc nhà cung cấp từ chối không cản trở việc khai báo, vì khai báo theo giá trị mặc định không cần mục nào trong 16 mục. Hệ quả nằm ở chi phí.

Khi nào áp dụng giá trị mặc định và chi phí là bao nhiêu?

Giá trị mặc định được áp dụng mỗi khi thiếu dữ liệu thực tế đã thẩm tra cho một hàng hóa hoặc cho một tiền chất của hàng hóa đó. Quy định thực thi (EU) 2025/2621 (đã được Quy định thực thi (EU) 2026/1740 đính chính, áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2026) quy định một giá trị riêng cho từng nước và từng mã CN.

Đối với xi măng, sắt thép, nhôm và hydro, hệ số cộng thêm là 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028; đối với phân bón, hệ số này là 1% cho mọi năm. Mọi con số dưới đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.

Bảng dưới đây tính chi phí cho một mã thuộc nhóm hàng Việt Nam xuất khẩu sang EU nhiều nhất (nhóm 7210): thép mạ mã CN 7210 49 00 xuất xứ Việt Nam, giá trị mặc định 2,370 tCO₂e mỗi tấn. Bảng dùng giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e (công bố ngày 5/10/2026) và giữ nguyên mức giá này cho mọi năm. Chi phí gộp được tính trước khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí; cột cuối cùng là chi phí ròng (tính ngày 12/11/2026 bằng lib/cbam-law.js).

Kịch bản Căn cứ phát thải (tCO₂e mỗi tấn) Hệ số cộng thêm Chi phí gộp mỗi tấn sản phẩm tại 82,32 EUR/tCO₂e Chi phí gộp tăng thêm so với dữ liệu đã thẩm tra Chi phí ròng mỗi tấn sản phẩm (số chứng chỉ)
Dữ liệu thực tế đã thẩm tra, ngang mức trung bình quốc gia (minh họa) 2,370 Không 195,10 EUR 0 EUR Tính theo định mức Cột A và tiền chất, không trình bày ở đây
Giá trị mặc định, hàng nhập khẩu năm 2026 2,607 10% 214,61 EUR 19,51 EUR 94,94 EUR (1,153275)
Giá trị mặc định, hàng nhập khẩu năm 2027 2,844 20% 234,12 EUR 39,02 EUR 117,52 EUR (1,42755)
Giá trị mặc định, hàng nhập khẩu từ năm 2028 3,081 30% 253,63 EUR 58,53 EUR 143,16 EUR (1,7391)

Theo đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620, định mức dự kiến được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ ngày 1/1/2027, vì vậy các con số năm 2027 và năm 2028 chỉ mang tính tham khảo.

Chi phí ròng thấp hơn chi phí gộp vì Điều 31 Quy định (EU) 2023/956 trừ đi phần phân bổ miễn phí mà nhà sản xuất EU cùng loại hàng vẫn được nhận. Đối với hàng hóa khai báo theo giá trị mặc định, Quy định thực thi (EU) 2025/2620 tính khoản trừ mỗi tấn bằng tích của hệ số CBAM (97,5% năm 2026 theo khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC), hệ số điều chỉnh liên ngành (100% cho giai đoạn 2026-2030 theo Quyết định thực thi (EU) 2026/1862) và định mức CBAM.

Số chứng chỉ mỗi tấn bằng phát thải gắn liền trừ đi khoản điều chỉnh nói trên và mọi khoản giảm theo Điều 9, và không bao giờ nhỏ hơn không (Hướng dẫn số 1 của Ủy ban châu Âu). Áp dụng cho thép mạ Việt Nam: 2,370 × 1,10 = 2,607; khoản điều chỉnh 0,975 × 1,00 × 1,491 = 1,453725 (định mức Cột B, tuyến lò cao); số chứng chỉ 1,153275 mỗi tấn; 94,94 EUR mỗi tấn sản phẩm.

Phiên bản tiếng Anh của trang này dùng ví dụ bán thành phẩm thép không hợp kim mã CN 7207 11 14 xuất xứ Thổ Nhĩ Kỳ: 2,310 × 1,10 = 2,541; khoản điều chỉnh 0,975 × 1,00 × 1,364 = 1,3299; còn lại 1,2111 chứng chỉ, khoảng 99,70 EUR mỗi tấn. Cùng mã này xuất xứ Việt Nam có giá trị mặc định 2,350, tức 2,585 cho năm 2026, tương ứng 1,2551 chứng chỉ và 103,32 EUR mỗi tấn sản phẩm.

Vì vậy, nghĩa vụ năm 2026 không phải là một tỷ lệ cố định 2,5% của phát thải gộp: chỉ hàng hóa có phát thải đúng bằng định mức mới trả 2,5%. Khoản điều chỉnh không tăng theo lượng phát thải đã khai, nên mọi tấn CO₂e vượt định mức, kể cả toàn bộ hệ số cộng thêm, đều chịu toàn bộ giá chứng chỉ.

Cách tính theo giá trị thực tế dùng định mức Cột A và cộng phần phân bổ miễn phí gắn liền trong tiền chất, vì vậy doanh nghiệp nên tính thử theo cả hai cách. Trang giá trị mặc định CBAM trình bày bảng giá trị theo từng nước; ước tính theo sản phẩm và khối lượng cụ thể có tại công cụ tính CBAM.

Nhà nhập khẩu EU xử lý thế nào khi nhà cung cấp từ chối cung cấp dữ liệu?

Khi yêu cầu dữ liệu bị từ chối, nhà nhập khẩu EU từng bước nâng mức yêu cầu theo sáu bước dưới đây và chỉ đưa vào điều khoản hợp đồng khi các bước trước không mang lại kết quả. Nhà cung cấp Việt Nam có thể dựa vào danh sách này để biết trước khách hàng sẽ yêu cầu những gì.

  1. Lượng hóa khoản chênh lệch. Gửi nhà cung cấp phép so sánh chi phí mỗi tấn theo giá trị mặc định với chi phí theo số liệu đã thẩm tra.
  2. Chia yêu cầu thành nhiều giai đoạn. Hỏi trước thông tin nhận dạng cơ sở, tuyến sản xuất và nguồn gốc tiền chất, sau đó mới yêu cầu báo cáo tóm tắt đã thẩm tra.
  3. Cung cấp tài liệu phương pháp. Chia sẻ Hướng dẫn số 2 của Ủy ban châu Âu cho nhà vận hành ngoài EU và các hướng dẫn ngành số 5a đến 5f, công bố ngày 14/8/2026 trên trang hướng dẫn của DG TAXUD.
  4. Giải tỏa lo ngại về bảo mật. Giới thiệu việc đăng ký trên Hệ thống đăng ký CBAM, cơ chế mà Hướng dẫn số 2 mô tả là "limiting the information seen by the declarant to a summary of the emissions report" (giới hạn thông tin người khai báo nhìn thấy ở bản tóm tắt báo cáo phát thải).
  5. Đưa dữ liệu vào hợp đồng. Yêu cầu nộp báo cáo tóm tắt đã thẩm tra trước một thời hạn cố định, kèm điều khoản điều chỉnh giá tương ứng với chi phí theo giá trị mặc định nếu không có báo cáo.
  6. Tính chi phí của phương án thay thế. So sánh giá hàng nhập về (đã gồm phần chi phí tăng thêm do dùng giá trị mặc định) với báo giá của nhà cung cấp đã có báo cáo thẩm tra.

Hệ số cộng thêm, giá trị mặc định và mẫu báo cáo được điều chỉnh qua các quy định thực thi. Khi các bước trên không mang lại dữ liệu, hoặc số nhà cung cấp quá nhiều để tự theo dõi, Quý doanh nghiệp có thể mô tả nhu cầu trên trang hỗ trợ CBAM. cbamguide.com sẽ chuyển yêu cầu đến các đơn vị chuyên thu thập dữ liệu phát thải từ nhà cung cấp; các đơn vị này liên hệ trực tiếp với Quý doanh nghiệp, và dịch vụ miễn phí cho bên yêu cầu.


Bản tin CBAM (tiếng Anh)

Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Cách yêu cầu dữ liệu CBAM từ nhà cung cấp

Nhà nhập khẩu yêu cầu dữ liệu CBAM từ nhà cung cấp bằng văn bản, theo từng cơ sở sản xuất, qua bảy bước dưới đây.

  1. Xác định cơ sở sản xuất. Truy xuất từng mã CN nhập khẩu, qua mọi thương nhân trung gian, đến cơ sở đã sản xuất ra hàng hóa.
  2. Tạo thư yêu cầu. Soạn thư bằng công cụ tạo thư yêu cầu dữ liệu (tiếng Anh); công cụ tự chọn các trường thông tin phù hợp với từng ngành.
  3. Yêu cầu ba tài liệu. Đề nghị cung cấp báo cáo tóm tắt phát thải của năm báo cáo, báo cáo thẩm tra và, nếu nhà vận hành chưa đăng ký trên Hệ thống đăng ký CBAM, báo cáo phát thải đầy đủ.
  4. Hỏi nguồn gốc tiền chất. Đề nghị cho biết cơ sở sản xuất, nước sản xuất và kỳ báo cáo của mọi tiền chất mua vào.
  5. Hỏi về giá carbon. Chỉ đề nghị tài liệu theo Điều 9 khi giá carbon đã thực sự được trả.
  6. Đặt mốc thời gian. Lập kế hoạch ngược từ hạn chót nộp tờ khai CBAM ngày 30 tháng 9 năm 2027. Theo lộ trình của Ủy ban châu Âu, các đơn vị thẩm tra phát hành báo cáo thẩm tra đầu tiên vào tháng 1/2027.
  7. Kiểm tra đơn vị thẩm tra. Kiểm tra giấy chứng nhận công nhận CBAM của đơn vị thẩm tra trước khi sử dụng báo cáo.

Trang yêu cầu dữ liệu CBAM đối với nhà xuất khẩu trình bày cùng yêu cầu này từ góc độ nhà sản xuất Việt Nam và có thể gửi kèm thư.

Trước khi gửi thư, trang mẫu bảng hỏi nhà cung cấp CBAM (tiếng Anh) cho biết 15 mục dữ liệu mà công cụ có thể yêu cầu và tuyến sản xuất áp dụng cho từng mục.

Đối với nhà cung cấp Việt Nam, bước 7 có hệ quả trực tiếp: báo cáo do một tổ chức chưa được công nhận cho CBAM lập ra sẽ không có giá trị đối với khách hàng.

Kết quả thẩm định kiểm kê khí nhà kính trong nước cũng không thay thế được thẩm tra CBAM.

Mẫu trao đổi thông tin của EU gồm những gì?

Mẫu trao đổi thông tin của EU là tài liệu mà nhà vận hành dùng để cung cấp dữ liệu cho nhà nhập khẩu. Ở giai đoạn chính thức, tài liệu này là báo cáo phát thải của nhà vận hành, với nội dung tối thiểu quy định tại Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547.

Thay cho mẫu trao đổi thông tin điện tử tự nguyện của giai đoạn chuyển tiếp, Hướng dẫn số 3 của Ủy ban châu Âu đưa ra "a mandatory structure of three documents" (một cấu trúc bắt buộc gồm ba tài liệu) như sau:

  • Báo cáo phát thải đầy đủ của nhà vận hành: 35 mục được đánh số, gồm dữ liệu hoạt động theo từng quy trình sản xuất, hệ số tính toán, khoảng trống dữ liệu và thông số theo ngành.
  • Báo cáo tóm tắt phát thải: 16 mục dữ liệu; đây là bản được cung cấp cho người khai báo và được đính kèm báo cáo thẩm tra.
  • Phụ lục riêng cho người khai báo: chỉ dành cho điện nhập khẩu, gồm số EORI của người khai báo và lượng điện đủ điều kiện.

Nhà vận hành đã đăng ký có thể chỉ công bố bản tóm tắt qua Cổng O3CI dành cho nhà vận hành cơ sở ở nước thứ ba, một phân hệ thuộc Hệ thống đăng ký CBAM. Đối với nhà vận hành chưa đăng ký, Hướng dẫn số 2 lưu ý: "authorised declarants are obliged to request complete verification reports and emissions reports from you" (người khai báo được cấp phép có nghĩa vụ yêu cầu doanh nghiệp cung cấp báo cáo thẩm tra và báo cáo phát thải đầy đủ).

Mẫu trao đổi thông tin có bắt buộc không?

Có, đối với mẫu của giai đoạn chính thức. Khoản 1 Điều 10 Quy định thực thi (EU) 2025/2547 buộc nhà vận hành cung cấp giá trị thực tế phải lập báo cáo phát thải và bản tóm tắt, với nội dung tối thiểu theo Phụ lục IV; khoản 4 Điều 10 yêu cầu các báo cáo này được lập bằng tiếng Anh.

Mẫu của giai đoạn chuyển tiếp mang tính tự nguyện. Nghĩa vụ hiện hành chỉ ràng buộc nhà vận hành đã chọn cung cấp giá trị thực tế, nên không nhà cung cấp nào bị buộc phải báo cáo. Doanh nghiệp Việt Nam cần lập báo cáo bằng tiếng Anh ngay từ đầu thay vì dịch lại từ báo cáo tiếng Việt.

Nhà nhập khẩu phải lưu dữ liệu nhà cung cấp trong bao lâu?

Nhà nhập khẩu phải lưu dữ liệu nhà cung cấp đến hết năm thứ tư sau năm tờ khai CBAM đã được nộp hoặc lẽ ra phải được nộp. Khoản 6 Điều 7 Quy định (EU) 2023/956 quy định thời hạn này đối với hồ sơ theo Phụ lục V, kể cả báo cáo thẩm tra, và khoản 3 Điều 9 nhắc lại thời hạn đó đối với tài liệu về giá carbon. Dữ liệu của hàng nhập khẩu năm 2026 (khai báo năm 2027) phải được lưu đến ngày 31/12/2031.

Nhà vận hành áp dụng một thời hạn khác: ít nhất sáu năm sau kỳ báo cáo, theo điểm A.2 Phụ lục II Quy định thực thi (EU) 2025/2547. Con số "6 năm" được nêu tại một hội thảo về CBAM ở Việt Nam (Báo Công Thương, 27/8/2026) là thời hạn của nhà vận hành, không phải của nhà nhập khẩu. Hướng dẫn lưu trữ hồ sơ CBAM (tiếng Anh) trình bày cách sắp xếp hồ sơ theo năm khai báo.

Đơn vị thẩm tra kiểm tra gì trong dữ liệu đã thu thập?

Đơn vị thẩm tra đối chiếu dữ liệu đã thu thập với kế hoạch giám sát và quy tắc tính toán, rồi ghi kết quả vào báo cáo thẩm tra. Theo Quy định thực thi (EU) 2025/2546, việc kiểm tra gồm sáu nội dung:

  • Tính tuân thủ: nhà vận hành có làm đúng kế hoạch giám sát và phương pháp tính hay không.
  • Tính trọng yếu: sai sót nằm trong ngưỡng 5% của phát thải gắn liền cụ thể và phân bổ miễn phí gắn liền cụ thể của từng hàng hóa.
  • Khảo sát thực địa tại cơ sở: khảo sát trực tiếp; chỉ được thay bằng khảo sát trực tuyến hoặc được miễn trong các trường hợp tại Điều 2 đến Điều 4.
  • Tổng hợp dữ liệu: phát thải, khối lượng theo mã CN và định mức đã dùng.
  • Tiền chất: nguồn gốc của từng tiền chất và đơn vị đã thẩm tra giá trị thực tế của tiền chất đó.
  • Tuyên bố thẩm tra: kết luận với mức độ bảo đảm hợp lý rằng báo cáo không có sai sót trọng yếu và không có điểm không phù hợp.

Trong năm đầu tiên cơ sở được thẩm tra, đơn vị thẩm tra phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546). Hướng dẫn thẩm tra CBAM giải thích từng giai đoạn và chi phí của quy trình này.


Tài liệu tiếng Việt thường hiểu sai những gì về dữ liệu CBAM?

Tài liệu tiếng Việt về dữ liệu CBAM có năm điểm nhầm lẫn thường gặp, và mỗi điểm đều khiến doanh nghiệp chuẩn bị sai nội dung trả lời bảng hỏi của khách hàng EU.

Bộ Công Thương là đầu mối xây dựng và triển khai đề án ứng phó với CBAM theo văn bản 6082/VPCP-NN của Văn phòng Chính phủ (thông báo của Bộ Công Thương ngày 28/8/2024), và Trung tâm WTO và Hội nhập thuộc VCCI đã xuất bản sổ tay hỏi đáp về CBAM (tháng 12/2024).

Tài liệu chính thức bằng tiếng Việt rất hữu ích về mặt thuật ngữ, nhưng một số nội dung về quy định EU đã lỗi thời. Năm điểm cần đối chiếu gồm:

  • Ngưỡng 50 tấn: ngưỡng miễn trừ là 50 tấn khối lượng tịnh mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm dương lịch, cộng dồn mọi mã CN (Điều 2a; điểm 1 Phụ lục VII), không phải tổng lượng hàng một nhà xuất khẩu Việt Nam giao trong năm. Nhà nhập khẩu được miễn phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan; điện và hydro không bao giờ được miễn.
  • Kiểm kê trong nước: báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg (2.441 cơ sở, hiệu lực từ ngày 25 tháng 9 năm 2026) đo phát thải của toàn cơ sở, không phải phát thải gắn liền trên mỗi tấn hàng hóa theo mã CN. Thẩm định kết quả kiểm kê không phải là thẩm tra CBAM.
  • "Năm 2026 chỉ trả 2,5%": khoản điều chỉnh bằng hệ số CBAM 97,5% × hệ số điều chỉnh liên ngành 100% × định mức CBAM; với thép mạ Việt Nam theo giá trị mặc định, khách hàng nộp 1,153275 chứng chỉ mỗi tấn, không phải 2,5% của 2,607.
  • Hạn chót và giá: tờ khai CBAM hằng năm và việc nộp lại chứng chỉ có hạn chót là ngày 30/9 của năm sau (khoản 1 Điều 6, khoản 1 Điều 22), không phải ngày 31/5; giá năm 2026 là giá theo quý (khoản 1a Điều 21), từ năm 2027 mới là giá theo tuần.
  • "Đơn vị thẩm tra được EU công nhận": đơn vị thẩm tra CBAM chỉ được tổ chức công nhận quốc gia của một nước thành viên EU công nhận (Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551). Tính đến ngày 12/11/2026, bảy đơn vị thẩm tra được ghi nhận là đã được năm tổ chức công nhận quốc gia công nhận: EmiCert S.A. (ESYD, Hy Lạp), Bureau Veritas Italia, RINA Services và SGS ICS Italia (Accredia, Ý), Intertek Certification AB (Swedac, Thụy Điển), ISSC tại Damietta, Ai Cập (RvA, Hà Lan, ngày 22/10/2026, đơn vị đầu tiên thành lập ngoài EU) và SGS BELGIUM nv (BELAC, Bỉ, phạm vi có hiệu lực từ ngày 5/11/2026). Sáu đơn vị thành lập tại EU, một tại Ai Cập, không đơn vị nào tại Việt Nam; Ủy ban châu Âu vẫn chưa công bố danh sách chính thức.

Trang CBAM và Việt Nam tổng hợp tình hình chung, kể cả các cơ quan nhà nước đang theo dõi CBAM. Tính đến ngày 4/11/2026, cbamguide.com chưa tìm thấy khoản hỗ trợ riêng nào của Việt Nam cho việc tuân thủ, thẩm tra hay kiểm kê phục vụ CBAM.


Câu hỏi thường gặp về yêu cầu dữ liệu CBAM

Tám câu hỏi dưới đây đề cập đến số liệu trung bình ngành, dữ liệu theo lô hàng, chuẩn mực kế toán khác, giá carbon, phí thẩm tra, đại lý hải quan, thị trường carbon Việt Nam và báo cáo kiểm kê trong nước.

Có thể dùng số liệu trung bình ngành thay cho dữ liệu của nhà cung cấp không?

Không. Khoản 2 Điều 7 Quy định (EU) 2023/956 chỉ cho phép phát thải thực tế hoặc giá trị mặc định của Ủy ban châu Âu, không có phương án trung gian. Ngoại lệ linh hoạt duy nhất là giá trị mặc định điều chỉnh theo vùng, mà người khai báo phải chứng minh với Ủy ban châu Âu bằng nguồn số liệu chính thức (Phụ lục V Quy định thực thi (EU) 2025/2547).

Cần dữ liệu phát thải cho từng lô hàng hay cho từng cơ sở sản xuất?

Cần dữ liệu theo từng cơ sở sản xuất, từng hàng hóa và từng kỳ báo cáo, không theo lô hàng. Kỳ báo cáo là một năm dương lịch, nên một báo cáo đã thẩm tra áp dụng cho mọi lô hàng của cùng hàng hóa từ cùng cơ sở trong năm đó. Trang phát thải gắn liền CBAM trình bày cách xác định con số hằng năm.

Nếu nhà cung cấp dùng chuẩn mực kế toán khác thì sao?

Dấu chân carbon sản phẩm theo một chuẩn mực khác không được tính là giá trị thực tế. Hướng dẫn số 2 lưu ý rằng phạm vi CBAM khác với các phương pháp như GHG Protocol hay ISO 14067. Nhà cung cấp phải tính lại theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547 và đưa kết quả đi thẩm tra.

Nếu cơ sở sản xuất ở nước có giá carbon riêng thì sao?

Doanh nghiệp nên thu thập và lưu tài liệu theo Điều 9, nhưng chưa nên đưa khoản khấu trừ vào dự toán chi phí: tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, quy định thực thi về quy tắc chứng minh vẫn chưa được thông qua. Khoản 4 Điều 9 cũng cho phép Ủy ban châu Âu ấn định giá carbon mặc định hằng năm từ năm 2027.

Ai trả phí thẩm tra cho nhà cung cấp?

Nhà vận hành là bên ký hợp đồng với đơn vị thẩm tra, còn pháp luật không quy định bên nào chịu phí, nên việc phân chia chi phí do các bên thỏa thuận trong hợp đồng thương mại. Các đơn vị thẩm tra báo giá từ 5.000 đến 50.000 EUR cho mỗi cơ sở; đây là ước tính thị trường, không phải số liệu của Ủy ban châu Âu. Tính đến ngày 12/11/2026, bảy đơn vị thẩm tra được ghi nhận là đã được năm tổ chức công nhận quốc gia của EU công nhận, nhưng danh sách chính thức đơn vị thẩm tra CBAM được công nhận của Ủy ban châu Âu vẫn chưa được công bố.

Đại lý hải quan có thể thu thập dữ liệu nhà cung cấp CBAM thay nhà nhập khẩu không?

Có. Bất kỳ bên nào cũng có thể thu thập dữ liệu, nhưng nghĩa vụ vẫn thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép. Hướng dẫn số 1 xác định người khai báo là người nộp tờ khai hải quan, thường là nhà nhập khẩu và trong một số trường hợp là đại diện hải quan gián tiếp (thường được gọi là đại lý hải quan). Bên môi giới hải quan hành động với tư cách đại diện hải quan gián tiếp sẽ tự gánh nghĩa vụ CBAM.

Thị trường carbon thí điểm của Việt Nam có thay thế được dữ liệu giá carbon không?

Chưa. Thị trường carbon trong nước bắt đầu giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) từ ngày 29/6/2026, với hạn ngạch được phân bổ miễn phí cho 110 cơ sở (Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026). Tính đến ngày 28/9/2026 mới có 7 giao dịch với 1.310 hạn ngạch, giá từ 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e (VietnamFinance, 29/9/2026).

Hạn ngạch cấp miễn phí không tạo ra giá carbon đã thực trả theo khoản 1 Điều 9, và tính đến ngày 12/11/2026, giá carbon của Việt Nam chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ. Ngoài ra, 25 cơ sở sắt thép trong thí điểm là nhà sản xuất thép thô, còn thép mạ, bu lông và kết cấu thép xuất sang EU phần lớn do các nhà máy cán lại và cơ sở gia công không thuộc diện thí điểm sản xuất (đây là suy luận từ cơ cấu sản phẩm).

Báo cáo kiểm kê khí nhà kính trong nước có thay thế được báo cáo phát thải CBAM không?

Không. Báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo pháp luật Việt Nam được lập bằng tiếng Việt và đo phát thải của toàn cơ sở, còn CBAM cần phát thải gắn liền trên mỗi tấn của từng hàng hóa, lập bằng tiếng Anh theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547. Thẩm định kết quả kiểm kê trong nước không phải là thẩm tra CBAM. Tuy vậy, dữ liệu hoạt động như hóa đơn nhiên liệu và chỉ số công tơ điện là đầu vào dùng chung, nên cơ sở đã thực hiện kiểm kê có sẵn một phần nền tảng dữ liệu.


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.