Mã CN phân bón theo CBAM: danh sách đầy đủ Chương 28 và Chương 31, giá trị mặc định của Việt Nam

5 mục phân bón thuộc Phụ lục I CBAM, 27 mã CN 8 chữ số và mã 3105 60 00 bị loại trừ; giá trị mặc định của Việt Nam và chi phí 2026, urê 129,64 EUR/tấn.

Nội dung trang

Mã CN phân bón thuộc diện CBAM gồm 5 mục trong Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956, nằm ở hai chương của Danh mục hàng hóa kết hợp của EU: 2808 00 00, 2814 và 2834 21 00 ở Chương 28; 3102 và 3105 (trừ 3105 60 00) ở Chương 31. Các quy định thực thi chi tiết hóa 5 mục này thành 27 mã CN 8 chữ số, từ amoniac khan đến phân NPK, mỗi mã có giá trị mặc định và định mức CBAM riêng.

Việt Nam có bảng giá trị mặc định riêng cho cả 27 mã. Urê mã CN 3102 10 19 xuất xứ Việt Nam có giá trị mặc định 2,430 tCO₂e/tấn, thấp hơn mức 2,720 của bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" nhưng cao hơn nhiều so với Indonesia (1,580) và Malaysia (1,540).

Khi khai theo giá trị mặc định, mỗi tấn urê Việt Nam nhập khẩu vào EU năm 2026 cần 1,57485 chứng chỉ, tương đương 129,64 EUR/tấn sản phẩm theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.

Xác định mã CN có thuộc Phụ lục I hay không là bước đầu tiên đối với mọi nhà nhập khẩu EU khi chuẩn bị tờ khai CBAM hằng năm đầu tiên, có hạn nộp ngày 30 tháng 9 năm 2027 cho hàng nhập khẩu năm 2026 (khoản 1 Điều 6).

Bài viết này liệt kê từng mã thuộc diện CBAM, các trường hợp loại trừ, cách tính phát thải gắn liền, chi phí theo từng mã cho hàng xuất xứ Việt Nam và số liệu EU nhập khẩu phân bón từ Việt Nam.


Mã CN phân bón theo CBAM là gì?

Mã CN phân bón theo CBAM là các mã thuộc 5 mục phân bón trong Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956, xác định những sản phẩm có phát thải CO₂ và N₂O gắn liền phải chịu nghĩa vụ chứng chỉ CBAM.

Ba mục nằm ở Chương 28 (hóa chất vô cơ): axit nitric (2808 00 00), amoniac (nhóm 2814) và kali nitrat (2834 21 00).

Hai mục nằm ở Chương 31 (phân bón): nhóm 3102, phân đạm khoáng hoặc hóa học, và nhóm 3105, phân hỗn hợp và phân bón khác, trừ mã 3105 60 00. Danh sách đầy đủ 42 mục của sáu ngành được trình bày tại danh mục hàng hóa CBAM.

Việc chia thành Chương 28 và Chương 31 phản ánh chuỗi sản xuất. Amoniac (mã CN 2814) vừa là hóa chất thương mại độc lập, vừa là tiền chất thượng nguồn của mọi loại phân đạm thành phẩm.

Nhà nhập khẩu EU nhập hàng thuộc bất kỳ mã nào trong số này đều phải nộp lại chứng chỉ CBAM cho phát thải gắn liền, sau khi trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí.

Nghĩa vụ đầu tiên trong khuôn khổ Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU là phải có tư cách người khai báo CBAM được cấp phép.

Hạn nộp đơn để được tiếp tục nhập khẩu tạm thời trong thời gian chờ cấp phép là ngày 31 tháng 3 năm 2026 và đã qua (khoản 7a Điều 17).

Đối với phân bón, cả phát thải trực tiếp (đốt nhiên liệu hóa thạch và phản ứng tổng hợp Haber-Bosch) lẫn phát thải gián tiếp (điện tiêu thụ trong sản xuất) đều được tính giá.

Nguyên nhân là phân bón không có tên trong Phụ lục II Quy định (EU) 2023/956, phụ lục quy định những ngành chỉ tính phát thải trực tiếp.

Biểu thuế xuất nhập khẩu của Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số; chỉ sáu chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU. Phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU, không theo mã AHTN trên tờ khai xuất khẩu của Việt Nam.


Mã CN phân bón Chương 28 theo CBAM

Chương 28 có 3 mục Phụ lục I và 4 mã CN 8 chữ số, là các tiền chất hóa học vô cơ của chuỗi sản xuất phân bón.

Các sản phẩm này thuộc diện CBAM vì là nguyên liệu đầu vào trực tiếp của phân đạm, hoặc có lượng phát thải gắn liền lớn từ quá trình Haber-Bosch và sản xuất axit nitric.

Bảng dưới đây liệt kê 4 mã kèm giá trị mặc định theo bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", theo bảng Việt Nam và định mức CBAM mặc định (cột B), tất cả tính bằng tCO₂e/tấn.

Mã CN Mô tả sản phẩm Khí nhà kính Phạm vi phát thải Mặc định "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" Mặc định Việt Nam Định mức cột B
2808 00 00 Axit nitric; axit sulfonitric CO₂ + N₂O Trực tiếp + gián tiếp 2,810 2,460 0,582
2814 10 00 Amoniac khan CO₂ Trực tiếp + gián tiếp 3,130 3,610 1,522
2814 20 00 Amoniac dạng dung dịch nước CO₂ Trực tiếp + gián tiếp 0,960 1,080 0,457
2834 21 00 Kali nitrat CO₂ + N₂O Trực tiếp + gián tiếp 2,330 2,310 0,626

Amoniac khan (2814 10 00) có giá trị mặc định 3,130 tCO₂e/tấn trong bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", và thấp hơn ở các nước có bảng riêng như Ai Cập (2,050) và Liên bang Nga (2,260).

Việt Nam là trường hợp ngược lại: giá trị riêng 3,610 còn cao hơn mức chung. Các giá trị này phản ánh cường độ năng lượng của quá trình reforming hơi nước khí metan (SMR), trong đó khí thiên nhiên được chuyển hóa thành hydro làm nguyên liệu tổng hợp amoniac.

Với giá chứng chỉ chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR, amoniac khan xuất xứ Ai Cập nhập khẩu năm 2026, khai theo giá trị mặc định, có chi phí 48,28 EUR/tấn.

Cách tính: 2,050 × 1,01 (hệ số cộng thêm của phân bón) = 2,0705; khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí 0,975 × 1,522 = 1,48395; hiệu số là 0,58655 chứng chỉ mỗi tấn.

Áp dụng cùng phép tính cho amoniac khan xuất xứ Việt Nam: 3,610 × 1,01 = 3,6461, trừ 1,48395, còn 2,16215 chứng chỉ, tương đương 177,99 EUR/tấn.

Mức này cao hơn 39,91 EUR/tấn so với hàng xuất xứ từ nước không có bảng riêng. Thông tin chi tiết về amoniac được trình bày tại CBAM đối với amoniac.

Axit nitric (2808 00 00) là mã cần lưu ý: N₂O phát sinh khi sản xuất axit nitric có tiềm năng nóng lên toàn cầu (GWP) là 265 (theo Báo cáo đánh giá lần thứ năm của IPCC), nên chỉ một lượng nhỏ N₂O không được xử lý cũng ảnh hưởng lớn đến kết quả tính CBAM.

Nhà máy axit nitric hiện đại có hệ thống xúc tác khử N₂O có thể cắt giảm mạnh lượng phát thải này, tạo lợi thế chi phí cho nhà xuất khẩu có số liệu đã thẩm tra so với bên dùng giá trị mặc định.


Mã CN phân bón Chương 31 theo CBAM

Chương 31 có 2 mục Phụ lục I, gồm nhóm 3102 với 14 mã 8 chữ số và nhóm 3105 với 9 mã thuộc diện CBAM, chiếm phần lớn khối lượng phân bón thương mại trong phạm vi CBAM.

Bảng dưới đây liệt kê 23 mã Chương 31 kèm giá trị mặc định theo bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", theo bảng Việt Nam và định mức CBAM mặc định (cột B) của từng mã.

Mã CN Mô tả sản phẩm Mặc định "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" (tCO₂e/tấn) Mặc định Việt Nam (tCO₂e/tấn) Định mức cột B (tCO₂e/tấn)
3102 10 12 Urê dạng dung dịch nước, hàm lượng urê từ 31,8% đến 33,2% theo khối lượng 0,900 0,810 0,304
3102 10 15 Urê dạng dung dịch nước, hàm lượng urê trên 33,2% đến 55% theo khối lượng 1,470 1,310 0,503
3102 10 19 Urê khác, hàm lượng nitơ trên 45% tính trên sản phẩm khô 2,720 2,430 0,902
3102 10 90 Urê có hàm lượng nitơ từ 45% trở xuống 2,660 2,380 0,882
3102 21 00 Amoni sunfat 0,970 1,100 0,414
3102 29 00 Muối kép và hỗn hợp của amoni sunfat và amoni nitrat 1,620 1,760 0,566
3102 30 10 Amoni nitrat dạng dung dịch nước 1,790 1,780 0,508
3102 30 90 Amoni nitrat khác (AN) 2,750 2,750 0,767
3102 40 10 Canxi amoni nitrat (CAN), hàm lượng nitơ từ 28% trở xuống 2,360 2,380 0,688
3102 40 90 Canxi amoni nitrat (CAN), hàm lượng nitơ trên 28% 2,360 2,380 0,688
3102 50 00 Natri nitrat 4,390 3,840 0,701 cho năm sản xuất 2026 và 2027; 0,685 cho 2028 đến 2030
3102 60 00 Muối kép và hỗn hợp của canxi nitrat và amoni nitrat 2,310 2,310 0,633
3102 80 00 Hỗn hợp urê và amoni nitrat dạng dung dịch (UAN) 1,960 2,000 0,625
3102 90 00 Phân đạm khác 2,280 2,260 0,847
3105 10 00 Hàng hóa Chương 31 dạng viên hoặc đóng gói tổng trọng lượng không quá 10 kg 1,000 1,090 0,376
3105 20 10 Phân NPK hàm lượng nitơ trên 10% 1,230 1,270 0,434
3105 20 90 Phân NPK hàm lượng nitơ từ 10% trở xuống 0,840 0,880 0,319
3105 30 00 Diamoni phốt phát (DAP) 0,780 0,880 0,339
3105 40 00 Monoamoni phốt phát (MAP) 0,510 0,570 0,173
3105 51 00 Phân NP khác chứa nitrat và phốt phát 1,660 1,710 0,548
3105 59 00 Phân NP khác 0,930 1,060 0,391
3105 90 20 Phân bón khác, hàm lượng nitơ trên 10% 1,570 1,600 0,476
3105 90 80 Phân bón khác 0,820 0,850 0,248

Giá trị mặc định: Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740, là tổng phát thải, chưa gồm hệ số cộng thêm 1%. Định mức: điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620. Hàng xuất xứ từ nước có bảng riêng áp dụng giá trị của bảng đó.

Urê (3102 10) là nhóm sản phẩm lớn nhất trong số phân bón thuộc diện CBAM mà EU nhập khẩu: 7,41 triệu tấn trên tổng số 20,04 triệu tấn năm 2025 (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026).

Mã chính 3102 10 19 có giá trị mặc định 2,720 tCO₂e/tấn trong bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác", 1,390 đối với Ai Cập và 1,470 đối với Liên bang Nga.

Với giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR, urê xuất xứ Ai Cập nhập khẩu năm 2026, khai theo giá trị mặc định, có chi phí 43,17 EUR/tấn: 1,390 × 1,01 trừ 0,975 × 0,902 còn 0,52445 chứng chỉ.

Xét theo khối lượng năm 2025, Ai Cập (44,3%) và Liên bang Nga (25,7%) là hai nguồn cung urê lớn nhất của EU từ ngoài khối (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Tính đến ngày 4/11/2026, chưa nước nào có giá carbon được công nhận theo Điều 9 Quy định (EU) 2023/956, nên hàng từ cả hai nguồn cung này đều không được khấu trừ.

Thông tin chi tiết về urê, kể cả urê xuất xứ Việt Nam, được trình bày tại CBAM đối với urê.

Nhóm 3105 cần được đặc biệt lưu ý. Phụ lục I bao gồm toàn bộ nhóm này, trừ mã 3105 60 00 (phân khoáng hoặc hóa học chứa hai nguyên tố phốt pho và kali).

Tiêu chí xác định là mã CN, không phải hàm lượng nitơ: mã 3105 10 00 bao gồm mọi hàng hóa Chương 31 ở dạng viên hoặc đóng gói tổng trọng lượng không quá 10 kg, còn mã 3105 90 80 bao gồm cả phân bón có ít hoặc không có nitơ.

Khi khai báo giá trị thực tế cho hàng nhóm 3105, nhà sản xuất tính phát thải gắn liền trên mỗi kilôgam nitơ có trong sản phẩm, theo Phương trình 65 của Quy định thực thi (EU) 2025/2547.

Tổng quan về nghĩa vụ tuân thủ, mức độ ảnh hưởng tài chính và chuỗi cung ứng của toàn ngành được trình bày tại CBAM ngành phân bón.


EU nhập khẩu những mã CN phân bón nào từ Việt Nam?

Năm 2025, EU nhập khẩu từ Việt Nam 354,3 tấn phân bón thuộc diện CBAM, trị giá 200.347 EUR, chủ yếu là phân NPK (3105 20) và phân bón khác (3105 90); urê chỉ còn 25 tấn.

Bảng dưới đây thể hiện trị giá và khối lượng EU27 nhập khẩu từ Việt Nam theo từng nhóm mã, giữ nguyên số liệu gốc (Eurostat, EU27 nhập khẩu từ Việt Nam, Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026). Đây là số liệu thương mại, không phải số liệu tờ khai CBAM.

Nhóm mã 2023 2024 2025
Urê (3102 10) 7,07 triệu EUR; 10.432 tấn 14.390 EUR; 48 tấn 10.033 EUR; 25 tấn
Phân đạm khác thuộc nhóm 3102 95 EUR; 0 tấn 319 EUR; 0 tấn 48 EUR; 0 tấn
Phân NPK (3105 20) 15.862 EUR; 16,5 tấn 0 EUR 114.152 EUR; 200 tấn
Phân bón khác (3105 90) 390.053 EUR; 549,6 tấn 260.881 EUR; 400 tấn 76.095 EUR; 129,2 tấn
Các mã 3105 khác (3105 10, 3105 30, 3105 40, 3105 59) 210 EUR; 0 tấn 78 EUR; 0 tấn 5 EUR; 0 tấn
Amoniac (2814) 0 EUR 0 EUR 14 EUR; 0 tấn
Axit nitric (2808 00 00), kali nitrat (2834 21 00) không ghi nhận không ghi nhận không ghi nhận
Tổng 7,48 triệu EUR; 10.998 tấn 275.668 EUR; 448 tấn 200.347 EUR; 354,3 tấn

Năm 2023, Việt Nam vẫn cung cấp cho EU 10.432 tấn urê, tương đương 0,16% khối lượng urê EU nhập khẩu từ ngoài khối, đứng thứ 22 về khối lượng. Đến năm 2025, con số này chỉ còn 25 tấn và Việt Nam xuống thứ 31. Tính chung các mã phân bón, Việt Nam chiếm dưới 0,1% lượng EU nhập khẩu từ ngoài khối năm 2025, đứng thứ 41 về khối lượng (Eurostat Comext DS-045409, 2025; tỷ trọng và thứ hạng do cbamguide.com tính từ số liệu gốc).

Năm 2024, Bộ Công Thương xếp phân bón vào bốn nhóm hàng xuất khẩu của Việt Nam chịu tác động của CBAM, cùng với sắt thép, nhôm và xi măng (thông báo của Bộ Công Thương ngày 28/8/2024). Số liệu Eurostat cho thấy lượng phân bón xuất sang EU hiện rất nhỏ.

Theo đánh giá của cbamguide.com, rủi ro đối với ngành phân bón Việt Nam không nằm ở khối lượng hiện tại mà ở khả năng quay lại thị trường EU, khi giá trị mặc định của Việt Nam quyết định giá chào hàng.

Trong số các nguồn cung châu Á năm 2025, Trung Quốc đứng thứ 8 về khối lượng urê (68.816 tấn, 0,93%) và Indonesia đứng thứ 8 về khối lượng amoniac (40.251 tấn, 1,50%) (Eurostat Comext DS-045409, 2025).


Chi phí CBAM của phân bón xuất xứ Việt Nam theo từng mã CN

Tính theo giá trị mặc định năm 2026, chi phí CBAM của phân bón xuất xứ Việt Nam dao động từ 33,51 EUR/tấn đối với MAP (3105 40 00) đến 263,01 EUR/tấn đối với natri nitrat (3102 50 00); với urê 3102 10 19, chi phí là 129,64 EUR/tấn.

Công thức tính: số chứng chỉ = max[0; phát thải gắn liền cụ thể trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí trừ giá carbon đã thực trả] × khối lượng (Điều 31 Quy định (EU) 2023/956).

Khoản điều chỉnh mỗi tấn = hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM (Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Hệ số CBAM là tỷ lệ phân bổ miễn phí trong EU ETS được giữ lại: 97,5% năm 2026, 95% năm 2027, 90% năm 2028, 77,5% năm 2029, 51,5% năm 2030, 39% năm 2031, 26,5% năm 2032, 14% năm 2033, và không còn áp dụng từ năm 2034 (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC).

Hệ số điều chỉnh liên ngành là 100% cho giai đoạn 2026-2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862).

Bảng dưới đây áp dụng phương pháp này cho 27 mã theo bảng giá trị mặc định của Việt Nam. Kết quả được tính ngày 4 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js, với giá 82,32 EUR/tCO₂e.

Mã CN Sản phẩm Mặc định Việt Nam cộng thêm 1% Khoản điều chỉnh 2026 Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 Chi phí mỗi tấn, 2026 Chi phí mỗi tấn, 2030
2808 00 00 Axit nitric 2,4846 0,56745 1,91715 157,82 EUR 179,86 EUR
2814 10 00 Amoniac khan 3,6461 1,48395 2,16215 177,99 EUR 235,62 EUR
2814 20 00 Amoniac dạng dung dịch nước 1,0908 0,445575 0,645225 53,11 EUR 70,42 EUR
2834 21 00 Kali nitrat 2,3331 0,61035 1,72275 141,82 EUR 165,52 EUR
3102 10 12 Urê dung dịch 31,8% đến 33,2% 0,8181 0,2964 0,5217 42,95 EUR 54,46 EUR
3102 10 15 Urê dung dịch trên 33,2% đến 55% 1,3231 0,490425 0,832675 68,55 EUR 87,59 EUR
3102 10 19 Urê, nitơ trên 45% 2,4543 0,87945 1,57485 129,64 EUR 163,80 EUR
3102 10 90 Urê, nitơ từ 45% trở xuống 2,4038 0,85995 1,54385 127,09 EUR 160,49 EUR
3102 21 00 Amoni sunfat 1,111 0,40365 0,70735 58,23 EUR 73,91 EUR
3102 29 00 Amoni sunfat nitrat 1,7776 0,55185 1,22575 100,90 EUR 122,34 EUR
3102 30 10 Amoni nitrat dung dịch 1,7978 0,4953 1,3025 107,22 EUR 126,46 EUR
3102 30 90 Amoni nitrat khác 2,7775 0,747825 2,029675 167,08 EUR 196,13 EUR
3102 40 10 CAN, nitơ từ 28% trở xuống 2,4038 0,6708 1,733 142,66 EUR 168,71 EUR
3102 40 90 CAN, nitơ trên 28% 2,4038 0,6708 1,733 142,66 EUR 168,71 EUR
3102 50 00 Natri nitrat 3,8784 0,683475 3,194925 263,01 EUR 290,23 EUR
3102 60 00 Canxi nitrat và amoni nitrat 2,3331 0,617175 1,715925 141,25 EUR 165,22 EUR
3102 80 00 UAN 2,02 0,609375 1,410625 116,12 EUR 139,79 EUR
3102 90 00 Phân đạm khác 2,2826 0,825825 1,456775 119,92 EUR 152,00 EUR
3105 10 00 Dạng viên, gói không quá 10 kg 1,1009 0,3666 0,7343 60,45 EUR 74,69 EUR
3105 20 10 NPK, nitơ trên 10% 1,2827 0,42315 0,85955 70,76 EUR 87,19 EUR
3105 20 90 NPK, nitơ từ 10% trở xuống 0,8888 0,311025 0,577775 47,56 EUR 59,64 EUR
3105 30 00 DAP 0,8888 0,330525 0,558275 45,96 EUR 58,79 EUR
3105 40 00 MAP 0,5757 0,168675 0,407025 33,51 EUR 40,06 EUR
3105 51 00 NP chứa nitrat và phốt phát 1,7271 0,5343 1,1928 98,19 EUR 118,94 EUR
3105 59 00 NP khác 1,0706 0,381225 0,689375 56,75 EUR 71,56 EUR
3105 90 20 Phân bón khác, nitơ trên 10% 1,616 0,4641 1,1519 94,82 EUR 112,85 EUR
3105 90 80 Phân bón khác 0,8585 0,2418 0,6167 50,77 EUR 60,16 EUR

Cột 2030 giữ nguyên giá trị mặc định và giá 82,32 EUR, hệ số cộng thêm 1% không đổi, hệ số CBAM là 51,5%. Với natri nitrat, định mức cột B là 0,685 từ năm 2028. Định mức CBAM có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027 (đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620), nên mọi chi phí từ năm 2027 chỉ mang tính tham khảo.

Với urê Việt Nam mã CN 3102 10 19, cùng giá 82,32 EUR, chi phí mỗi tấn là 129,64 EUR năm 2026, 131,50 EUR năm 2027, 135,21 EUR năm 2028, 144,49 EUR năm 2029 và 163,80 EUR năm 2030.

Chi phí tăng chậm hơn so với thép vì hệ số cộng thêm của phân bón giữ nguyên ở mức 1%, chỉ có hệ số CBAM giảm.

So sánh giá trị mặc định của Việt Nam với các nguồn cung khác

Tính theo giá trị mặc định năm 2026, người mua EU phải trả chi phí CBAM cho urê Việt Nam cao hơn 86,47 EUR/tấn so với urê Ai Cập và cao hơn 70,67 EUR/tấn so với urê Indonesia.

Bảng dưới đây so sánh ba mã chính theo xuất xứ, cho hàng nhập khẩu năm 2026 theo giá trị mặc định (giá 82,32 EUR; Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620; tính ngày 4/11/2026 bằng lib/cbam-law.js).

Xuất xứ Urê 3102 10 19: mặc định Chi phí 2026 Amoniac khan 2814 10 00: mặc định Chi phí 2026 NPK 3105 20 10: mặc định Chi phí 2026
Ai Cập 1,390 43,17 EUR 2,050 48,28 EUR 1,040 51,64 EUR
Liên bang Nga 1,470 49,82 EUR 2,260 65,74 EUR 1,120 58,29 EUR
Malaysia 1,540 55,64 EUR 2,220 62,42 EUR 1,020 49,97 EUR
Indonesia 1,580 58,97 EUR 2,280 67,41 EUR 1,040 51,64 EUR
Việt Nam 2,430 129,64 EUR 3,610 177,99 EUR 1,270 70,76 EUR
"Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" 2,720 153,75 EUR 3,130 138,08 EUR 1,230 67,43 EUR
Trung Quốc 2,850 164,56 EUR 4,360 240,35 EUR 1,530 92,38 EUR

Chi phí 129,64 EUR/tấn tương đương 33,1% đơn giá nhập khẩu bình quân của urê EU nhập từ ngoài khối năm 2025 (391,51 EUR/tấn); với urê Ai Cập, tỷ lệ này là 11,0% (cbamguide.com tính từ số liệu Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Khoảng cách này cho thấy vì sao dữ liệu phát thải thực tế đã thẩm tra có ý nghĩa lớn đối với các nhà máy urê Việt Nam muốn bán hàng vào EU.

Doanh nghiệp có thể ước tính chi phí cho sản phẩm và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.


Bản tin CBAM (tiếng Anh)

Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Những mã CN phân bón nào bị loại khỏi CBAM?

Ba trường hợp thường gắn với phân bón nằm ngoài phạm vi CBAM; nắm rõ các trường hợp loại trừ này giúp doanh nghiệp tránh phân loại sai và phát sinh nghĩa vụ khai báo không cần thiết.

Các trường hợp loại trừ được liệt kê dưới đây.

  • 3105 60 00 (phân bón chứa hai nguyên tố phốt pho và kali): mã duy nhất của nhóm 3105 mà Phụ lục I loại trừ đích danh.
  • Axit phosphoric, phân lân và phân kali (nhóm 2809 ở Chương 28, nhóm 3103 và 3104 ở Chương 31): không có tên trong Phụ lục I, trừ khi hàng ở dạng viên hoặc đóng gói tổng trọng lượng không quá 10 kg và vì vậy được phân loại vào mã 3105 10 00.
  • N₂O phát sinh khi bón phân vào đất: N₂O giải phóng khi bón phân đạm là nguồn khí nhà kính đáng kể trên toàn cầu, nhưng nằm ngoài phạm vi CBAM theo quy định hiện hành; chỉ phát thải ở công đoạn sản xuất được tính.

Ngưỡng miễn trừ theo Điều 2a Quy định (EU) 2023/956, do Quy định (EU) 2025/2083 sửa đổi, là 50 tấn khối lượng tịnh mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm dương lịch, cộng dồn mọi hàng hóa CBAM (điểm 1 Phụ lục VII).

Nhà nhập khẩu không vượt ngưỡng được miễn nghĩa vụ xin cấp phép và khai báo, nhưng phải khai việc miễn trừ trên tờ khai hải quan. Xem chi tiết tại ngưỡng miễn trừ CBAM (tiếng Anh).

Ngưỡng này được tính cho nhà nhập khẩu EU, không tính theo khối lượng xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam như một số bài báo trong nước đã trình bày.

Một người mua EU nhập 200 tấn NPK Việt Nam đã vượt ngưỡng; người mua chỉ nhập 25 tấn urê vẫn phải cộng dồn mọi hàng hóa CBAM khác của mình, kể cả thép, mới biết có được miễn hay không.


Phát thải gắn liền của mã CN phân bón được tính thế nào?

Phát thải gắn liền của mã CN phân bón được tính theo phát thải thực tế đã thẩm tra của cơ sở sản xuất, hoặc khi không có số liệu thực tế, theo giá trị mặc định của Quy định thực thi (EU) 2025/2621, được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740.

Đối với phân bón, hệ số cộng thêm là 1% trên giá trị mặc định tổng phát thải và không đổi qua các năm, trong khi các ngành khác có hệ số cộng thêm áp dụng 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028.

Hệ số này được cộng trước khi trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí nên chịu toàn bộ giá chứng chỉ, nhưng ở mức 1% thì tác động nhỏ.

Việc có nên thuê đơn vị thẩm tra độc lập hay không phụ thuộc vào khoảng cách giữa giá trị mặc định và phát thải thực tế của cơ sở sản xuất.

Khoảng cách này lớn nhất đối với hàng xuất xứ áp dụng bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" và hàng từ những nước có giá trị riêng cao như Việt Nam. Đối với nhà sản xuất, phương pháp tính theo Phương trình 65 và 66 của Quy định thực thi (EU) 2025/2547 phân bổ phát thải theo hàm lượng nitơ của từng sản phẩm.

Phát thải trực tiếp và gián tiếp đều được tính cho mọi mã CN phân bón.

Phát thải trực tiếp đến từ việc đốt khí thiên nhiên trong reforming, CO₂ quá trình được liên kết vào urê trong khâu tổng hợp và N₂O từ sản xuất axit nitric. Phát thải gián tiếp đến từ điện tiêu thụ tại cơ sở sản xuất.

Bảng giá trị mặc định của Việt Nam tách riêng hai phần này: urê 3102 10 19 có 2,310 phát thải trực tiếp và 0,120 phát thải gián tiếp; amoniac khan có 3,460 và 0,150.

Giá trị thực tế cho phát thải gián tiếp chỉ được dùng khi đáp ứng điều kiện tại điểm 6 Phụ lục IV Quy định (EU) 2023/956; nếu không, áp dụng giá trị mặc định cho lượng điện tiêu thụ.

Chỉ cần thẩm tra khi khai báo theo phát thải thực tế (khoản 1 Điều 8); xem chi tiết tại thẩm tra CBAM.


Nhà nhập khẩu và nhà xuất khẩu phân bón cần biết gì thêm về mã CN?

Câu hỏi thường gặp về mã CN phân bón theo CBAM

Mã CN của amoniac theo CBAM là gì?

Amoniac có hai mã CN thuộc diện CBAM: 2814 10 00 cho amoniac khan và 2814 20 00 cho amoniac dạng dung dịch nước. Cả hai thuộc Chương 28 của Danh mục hàng hóa kết hợp và thuộc mục Phụ lục I cho nhóm 2814 trong Quy định (EU) 2023/956. Giá trị mặc định của amoniac khan là 3,130 tCO₂e/tấn trong bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác"; mức này thấp hơn đối với các nước có bảng riêng như Ai Cập (2,050) nhưng cao hơn đối với Việt Nam (3,610).

Mã CN của urê theo CBAM là gì?

Urê thuộc phân nhóm CN 3102 10 (urê, có hoặc không ở dạng dung dịch nước), nằm trong mục Phụ lục I cho nhóm 3102 ở Chương 31. Phân nhóm này có bốn mã 8 chữ số: 3102 10 12, 3102 10 15, 3102 10 19 và 3102 10 90. Dạng thương mại chính là urê có hàm lượng nitơ trên 45% tính trên sản phẩm khô, mã 3102 10 19. Với giá quý III/2026 là 82,32 EUR và giá trị mặc định cho hàng nhập khẩu năm 2026, chi phí CBAM của urê mã này là 43,17 EUR/tấn nếu xuất xứ Ai Cập và 129,64 EUR/tấn nếu xuất xứ Việt Nam.

Có phải mọi loại phân bón Chương 31 đều thuộc diện CBAM không?

Không. CBAM áp dụng cho nhóm 3102 và 3105 của Chương 31, trừ mã CN 3105 60 00 (phân bón chứa hai nguyên tố phốt pho và kali). Phân bón gốc động vật hoặc thực vật (nhóm 3101), phân lân (nhóm 3103) và phân kali (nhóm 3104) không có tên trong Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956 và không phát sinh nghĩa vụ CBAM. Ngoại lệ phát sinh từ quy tắc phân loại: mọi hàng hóa Chương 31 ở dạng viên hoặc đóng gói không quá 10 kg đều được phân loại vào mã 3105 10 00, và mã này thuộc diện CBAM.

Ngưỡng miễn trừ CBAM có áp dụng cho phân bón nhập khẩu không?

Có. Ngưỡng 50 tấn mỗi năm theo Điều 2a Quy định (EU) 2023/956, do Quy định (EU) 2025/2083 sửa đổi, áp dụng cho phân bón như mọi ngành CBAM khác, trừ điện và hydro. Nhà nhập khẩu có tổng khối lượng tịnh hàng hóa CBAM của mọi nhóm sản phẩm không quá 50 tấn trong một năm dương lịch được miễn nghĩa vụ xin cấp phép và khai báo, nhưng phải khai việc miễn trừ trên tờ khai hải quan. Ngưỡng được tính cho từng nhà nhập khẩu, cộng dồn mọi mã CN và mọi nước xuất xứ, không tính theo từng lô hàng.

N₂O phát sinh khi bón phân có được tính vào CBAM không?

Không. CBAM chỉ tính phát thải ở công đoạn sản xuất. N₂O giải phóng khi bón phân đạm vào đất nông nghiệp không thuộc phạm vi Quy định (EU) 2023/956. Quy định này tính giá cho CO₂ từ reforming khí thiên nhiên trong tổng hợp amoniac, CO₂ quá trình được liên kết vào urê và N₂O phát sinh khi sản xuất axit nitric. Phát thải phát sinh sau khâu sản xuất, khi bón phân ngoài đồng ruộng, không được tính.

Cách sử dụng giá trị mặc định của nhà nhập khẩu phân bón có khác các ngành khác không?

Hệ số cộng thêm cho phân bón là 1% trong mọi năm theo Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, trong khi thép, xi măng, nhôm và hydro áp dụng 10% năm 2026, tăng lên 30% từ năm 2028. Hệ số này được cộng trước khi trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí và chịu toàn bộ giá chứng chỉ, nên khi dùng giá trị mặc định, số chứng chỉ phải nộp bằng giá trị mặc định cộng 1%, trừ khoản điều chỉnh.

Nhà nhập khẩu urê hoặc amoni nitrat với khối lượng lớn vẫn nên đánh giá liệu dữ liệu đã thẩm tra có giúp giảm số chứng chỉ hay không, vì mỗi tấn CO₂e chênh lệch giữa giá trị mặc định và phát thải thực tế của nhà máy đều chịu toàn bộ giá chứng chỉ.

Mã AHTN trên tờ khai xuất khẩu Việt Nam có quyết định phạm vi CBAM không?

Không. Mã AHTN 8 chữ số của Việt Nam chỉ trùng mã CN của EU ở sáu chữ số đầu (HS); hai chữ số cuối do mỗi bên chi tiết hóa theo cách riêng. Với urê, sáu chữ số 3102 10 là giống nhau, nhưng việc chia thành 3102 10 12, 3102 10 15, 3102 10 19 và 3102 10 90 theo hàm lượng urê và nitơ là cách phân loại riêng của CN. Phạm vi CBAM và giá trị mặc định áp dụng được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU, nên nhà xuất khẩu cần thống nhất mã CN với người mua EU.

Giá carbon của Việt Nam có làm giảm số chứng chỉ cho phân bón không?

Không. Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ. Danh sách thí điểm theo Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026 không có cơ sở sản xuất phân bón, nên nhà máy phân bón Việt Nam không chịu giá carbon nào theo cơ chế này.

Quy định thực thi về Điều 9 vẫn là dự thảo, chưa được thông qua tính đến ngày 4/11/2026. Xem chi tiết tại khấu trừ giá carbon theo Điều 9.

Cách xác định sản phẩm phân bón có thuộc diện CBAM hay không

Doanh nghiệp có thể xác định một lô phân bón nhập khẩu có phát sinh nghĩa vụ CBAM hay không qua năm bước sau.

  1. Đối chiếu mã CN 8 chữ số trên tờ khai hải quan nhập khẩu tại EU với 5 mục Phụ lục I nêu trên; với hàng Việt Nam, sáu chữ số đầu của mã AHTN là điểm khởi đầu, không phải kết luận.
  2. Kiểm tra ngoại lệ duy nhất là mã 3105 60 00: phạm vi được quyết định bởi mã CN, không phải bởi hàm lượng nitơ của sản phẩm.
  3. Kiểm tra ngưỡng miễn trừ 50 tấn: nếu tổng hàng hóa CBAM nhập khẩu trong năm, qua mọi ngành, không quá 50 tấn, nhà nhập khẩu không cần tờ khai CBAM và khai việc miễn trừ trên tờ khai hải quan.
  4. Xác định đúng bảng giá trị mặc định: dùng bảng của nước xuất xứ nếu có (Việt Nam có bảng riêng cho cả 27 mã phân bón), nếu không thì dùng bảng "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác".
  5. Kiểm tra giá carbon đã thực trả ở nước xuất xứ theo Điều 9 Quy định (EU) 2023/956; tính đến ngày 4/11/2026, chưa nước nào có giá carbon được công nhận.

Để đối chiếu mô tả sản phẩm cụ thể với Phụ lục I, doanh nghiệp có thể dùng công cụ tra mã CN CBAM, tra cứu theo mô tả sản phẩm hoặc mã CN.

Thông tin thêm cho doanh nghiệp phân bón

Nhà nhập khẩu đang mua phân bón từ Liên bang Nga, Ai Cập hoặc Algeria không thể trông chờ vào khoản khấu trừ theo Điều 9: tính đến ngày 4/11/2026, chưa nước nào có giá carbon được công nhận. Để tuân thủ CBAM, doanh nghiệp cần có tư cách người khai báo CBAM được cấp phép, dữ liệu phát thải thực tế đã thẩm tra hoặc giá trị mặc định cho từng sản phẩm, và mua chứng chỉ từ ngày 1/2/2027 (khoản 1 Điều 20).

Toàn bộ các nghĩa vụ được trình bày tại CBAM cho nhà nhập khẩu phân bón (tiếng Anh).

Khi nhà sản xuất ngoài EU cung cấp được dữ liệu phát thải thực tế đã thẩm tra thấp hơn giá trị mặc định, chi phí CBAM của nhà nhập khẩu EU giảm trực tiếp.

Ngoài ra, phân bón xuất xứ Nga và Belarus thuộc nhóm 3102 và các mã 3105 20, 3105 30, 3105 40, 3105 51, 3105 59, 3105 90 còn chịu thuế hải quan riêng theo Quy định (EU) 2025/1227; thuế này không áp dụng cho amoniac.

Mức thuế là 6,5% theo trị giá cộng 40 EUR/tấn (nhóm 3102) hoặc 45 EUR/tấn (các mã 3105) từ ngày 1/7/2025; phần thuế tuyệt đối tăng lên 60 hoặc 70 EUR/tấn từ 1/7/2026, 80 hoặc 95 EUR/tấn từ 1/7/2027 và 315 hoặc 430 EUR/tấn từ 1/7/2028. Đây là thuế hải quan, không phải CBAM, và được cộng thêm vào chi phí CBAM.

Nhà sản xuất ở Ai Cập, Algeria và Trinidad và Tobago chứng minh được phát thải thấp hơn giá trị mặc định có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Với nhà sản xuất Việt Nam, giá trị mặc định riêng ở mức cao (urê 2,430, amoniac khan 3,610) khiến dữ liệu thực tế đã thẩm tra trở thành điều kiện để cạnh tranh về giá tại EU.

Tác động về giá và chiến lược được phân tích tại CBAM đối với nhà xuất khẩu phân bón, còn bảng giá trị mặc định theo từng nước có tại giá trị mặc định CBAM.

Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối xây dựng và triển khai đề án ứng phó với CBAM (thông báo 6082/VPCP-NN, Bộ Công Thương đưa tin ngày 28/8/2024).

Một số tài liệu tiếng Việt vẫn dùng hạn nộp đã bị Quy định (EU) 2025/2083 thay đổi, hoặc cách tính tắt theo tỷ lệ phần trăm không đúng với phương pháp của Điều 31, nên các số liệu về EU cần được đối chiếu với văn bản gốc. Tổng quan về tình hình tại Việt Nam có tại CBAM và Việt Nam.

Quý doanh nghiệp có thể yêu cầu giới thiệu nhà cung cấp dịch vụ tính toán và thẩm tra qua trang hỗ trợ CBAM.

Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.