CBAM đối với urê 2026: giá trị mặc định của Việt Nam, định mức 0,902 và chi phí mỗi tấn

Urê Việt Nam (mã CN 3102 10 19) có giá trị mặc định CBAM 2,430 tCO₂e/tấn, tức 129,64 EUR mỗi tấn năm 2026 theo giá 82,32 EUR.

Nội dung trang

Với urê (mã CN 3102 10 19), giá trị mặc định CBAM của Việt Nam là 2,430 tCO₂e mỗi tấn, so với 1,390 của Ai Cập và 2,720 của các nước không có bảng riêng; định mức CBAM mặc định là 0,902.

Với giá chứng chỉ chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e (công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026), mỗi tấn urê Việt Nam nhập khẩu vào EU năm 2026, nếu khai báo theo giá trị mặc định, cần 1,57485 chứng chỉ CBAM, tương đương 129,64 EUR mỗi tấn sản phẩm.

Tính theo cùng phương pháp, chi phí là 43,17 EUR mỗi tấn với urê Ai Cập và 153,75 EUR với urê áp dụng bảng "các nước và vùng lãnh thổ khác".

Trang này giải thích cơ sở của các con số trên, mức tăng của chúng khi phân bổ miễn phí trong EU ETS giảm dần đến năm 2034, và vị thế của urê Việt Nam trên thị trường EU.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.


Hệ số phát thải CBAM của urê là bao nhiêu?

Urê không có một hệ số phát thải CBAM duy nhất: giá trị mặc định của mã CN 3102 10 19 phụ thuộc vào nước xuất xứ, dao động từ 1,390 tCO₂e mỗi tấn (Ai Cập), 2,430 (Việt Nam) đến 2,720 (bảng "các nước và vùng lãnh thổ khác").

CBAM tính cả phát thải trực tiếp từ sản xuất lẫn phát thải gián tiếp từ điện tiêu thụ, vì phân bón không có tên trong Phụ lục II Quy định (EU) 2023/956. Điểm này khiến urê khác với thép và nhôm, vốn không tính phát thải gián tiếp.

Giá trị 2,430 của Việt Nam gồm 2,31 phát thải trực tiếp và 0,12 phát thải gián tiếp; giá trị 1,390 của Ai Cập có phần gián tiếp là 0,080.

Bảng dưới đây liệt kê giá trị mặc định của các nước xuất xứ chính theo Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 (đã được thay thế bằng Quy định thực thi (EU) 2026/1740) cùng nghĩa vụ năm 2026 tương ứng (tính ngày 12 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js).

Xuất xứ Giá trị mặc định (tCO₂e/tấn) Sau hệ số cộng thêm 1% Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 Chi phí mỗi tấn sản phẩm, 82,32 EUR
Ai Cập 1,390 1,4039 0,52445 43,17 EUR
Algérie 1,410 1,4241 0,54465 44,84 EUR
Liên bang Nga 1,470 1,4847 0,60525 49,82 EUR
Trinidad và Tobago 1,610 1,6261 0,74665 61,46 EUR
Việt Nam 2,430 2,4543 1,57485 129,64 EUR
Các nước và vùng lãnh thổ khác 2,720 2,7472 1,86775 153,75 EUR

Giá trị mặc định phản ánh hai nguồn phát thải trong chuỗi sản xuất. Nguồn thứ nhất là CO₂ thải ra khi chuyển hóa khí tự nhiên (reforming) để sản xuất hydro, nguyên liệu của quy trình Haber-Bosch.

Nguồn thứ hai là CO₂ được liên kết vào phân tử urê trong quá trình tổng hợp, rồi được giải phóng khi urê được bón vào đất. Cả hai được tính ở khâu sản xuất; N₂O phát sinh từ đất sau khi bón không thuộc phạm vi CBAM.

Khung nghĩa vụ chung được trình bày tại trang Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU. Riêng với urê, phát thải bắt nguồn từ chuỗi tổng hợp Haber-Bosch: N₂ + 3H₂ → 2NH₃, tiếp theo là phản ứng CO₂ + 2NH₃ → CO(NH₂)₂ + H₂O.

Bốn mã CN urê và giá trị mặc định của Việt Nam

Phân nhóm 3102 10 (urê) gồm bốn mã CN 8 chữ số có giá trị mặc định riêng; urê hạt thông thường có hàm lượng nitơ trên 45% thuộc mã 3102 10 19.

Bảng dưới đây áp dụng giá trị mặc định của Việt Nam và định mức CBAM cột B cho từng mã (82,32 EUR; Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620; tính ngày 12/11/2026).

Mã CN Sản phẩm Mặc định Việt Nam (tCO₂e/tấn) Định mức CBAM (cột B) Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 Chi phí mỗi tấn, 2026
3102 10 12 Dung dịch urê, trên 45% nitơ tính trên sản phẩm khô, từ 31,8% đến 33,2% urê theo trọng lượng 0,810 0,304 0,5217 42,95 EUR
3102 10 15 Dung dịch urê, trên 45% nitơ tính trên sản phẩm khô, trên 33,2% đến 55% urê theo trọng lượng 1,310 0,503 0,832675 68,55 EUR
3102 10 19 Urê trên 45% nitơ tính trên sản phẩm khô (trừ các dung dịch trên) 2,430 0,902 1,57485 129,64 EUR
3102 10 90 Urê không quá 45% nitơ tính trên sản phẩm khô 2,380 0,882 1,54385 127,09 EUR

Biểu thuế xuất nhập khẩu của Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số; chỉ 6 chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU. Phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU, không theo mã AHTN trên tờ khai xuất khẩu tại Việt Nam.

Urê ở dạng viên hoặc đóng gói có tổng trọng lượng không quá 10 kg không thuộc phân nhóm 3102 10 mà thuộc mã 3105 10 00, mã này vẫn nằm trong Phụ lục I. Danh sách đầy đủ xem tại trang mã CN phân bón thuộc diện CBAM.


Urê so với các loại phân đạm khác theo CBAM

Theo giá trị mặc định của Phụ lục I, urê không phải là phân đạm thâm dụng carbon nhất tính trên mỗi tấn sản phẩm; thứ hạng của urê phụ thuộc vào hàm lượng nitơ, quy trình hóa học và phạm vi phát thải được tính.

Chi phí CBAM của urê so với các sản phẩm đạm khác chịu tác động của ba yếu tố chính sau.

  • Hàm lượng nitơ 46% theo trọng lượng: mỗi tấn thành phẩm cần nhiều amoniac hơn, kéo theo nhu cầu hydro từ khâu reforming khí tự nhiên cao hơn.
  • CO₂ liên kết trong phân tử: công đoạn tổng hợp đưa CO₂ từ khâu reforming vào phân tử urê, và CBAM tính lượng CO₂ này ở khâu sản xuất.
  • Tính cả phát thải trực tiếp và gián tiếp: quy định này áp dụng cho mọi loại phân bón, khác với thép và nhôm, nên lượng điện nhà máy urê tiêu thụ cũng bị tính chi phí.

Để so sánh, giá trị mặc định của Ai Cập là 2,390 tCO₂e mỗi tấn đối với amoni nitrat (mã CN 3102 30 90) và 1,510 đối với dung dịch UAN (mã CN 3102 80 00), so với 1,390 đối với urê.

Các sản phẩm amoni nitrat mang thêm N₂O từ khâu sản xuất axit nitric; đây là một lý do khiến giá trị mặc định của chúng cao hơn.

Bảng dưới đây so sánh chi phí CBAM năm 2026 của các loại phân đạm xuất xứ Ai Cập và Việt Nam theo giá trị mặc định. Toàn bộ mã CN và quy tắc tính của ngành xem tại trang CBAM ngành phân bón.

Sản phẩm (mã CN) Mặc định Ai Cập Mặc định Việt Nam Định mức cột B Chi phí mỗi tấn, Ai Cập Chi phí mỗi tấn, Việt Nam
Urê (3102 10 19) 1,390 2,430 0,902 43,17 EUR 129,64 EUR
Amoni nitrat (3102 30 90) 2,390 2,750 0,767 137,15 EUR 167,08 EUR
Dung dịch UAN (3102 80 00) 1,510 2,000 0,625 75,38 EUR 116,12 EUR
Amoniac khan (2814 10 00) 2,050 3,610 1,522 48,28 EUR 177,99 EUR

Số chứng chỉ mỗi tấn = giá trị mặc định × 1,01 (hệ số cộng thêm của phân bón) trừ 0,975 × định mức cột B (khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí năm 2026, hệ số điều chỉnh liên ngành 100%). Chi phí = số chứng chỉ × giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR. Giá trị mặc định tính bằng tCO₂e mỗi tấn.


Phát thải gắn liền của urê nhập khẩu được tính như thế nào?

Phát thải gắn liền của urê được tính theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547; Phương trình 65 và 66 áp dụng cho hàng hóa tính theo hàm lượng nitơ, theo đó phát thải được phân bổ đúng theo số kilogam nitơ trong mỗi tấn sản phẩm.

Nhà nhập khẩu EU có hai cách xác định phát thải gắn liền của urê. Cách thứ nhất là dùng phát thải thực tế đã thẩm tra, do cơ sở sản xuất ở nước xuất khẩu cung cấp kèm báo cáo thẩm tra của đơn vị thẩm tra được công nhận.

Cách thứ hai là dùng giá trị mặc định theo Quy định thực thi (EU) 2025/2621 (đã được thay thế bằng Quy định thực thi (EU) 2026/1740). Trang cách tính phát thải gắn liền trình bày cả hai cách với ví dụ.

Với urê, hệ số cộng thêm là 1% giá trị mặc định tổng phát thải và giữ nguyên ở mọi năm, trong khi với thép, xi măng, nhôm và hydro, hệ số này là 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028.

Phần cộng thêm được tính trước khi trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí và chịu toàn bộ giá chứng chỉ.

Với urê Ai Cập, phần cộng thêm là 0,0139 tCO₂e, khoảng 1,14 EUR mỗi tấn; với urê Việt Nam là 0,0243 tCO₂e, khoảng 2,00 EUR.

Việc dùng phát thải thực tế có lợi hay không phụ thuộc vào khoảng cách giữa phát thải thực tế của nhà máy và giá trị mặc định, không phụ thuộc vào hệ số cộng thêm.

Ví dụ dưới đây tính nghĩa vụ cho urê Việt Nam nhập khẩu năm 2026 theo giá trị mặc định, qua bốn bước.

  1. Áp dụng hệ số cộng thêm: 2,430 × 1,01 = 2,4543 tCO₂e mỗi tấn.
  2. Tính khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí: hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM cột B = 0,975 × 1,00 × 0,902 = 0,87945 (Điều 31 Quy định (EU) 2023/956; Quy định thực thi (EU) 2025/2620).
  3. Trừ khoản điều chỉnh: 2,4543 trừ 0,87945 = 1,57485 chứng chỉ mỗi tấn.
  4. Nhân với giá chứng chỉ: 1,57485 × 82,32 EUR = 129,64 EUR mỗi tấn sản phẩm. Một lô 1.000 tấn cần 1.574,85 chứng chỉ, tương đương khoảng 129.641,65 EUR.

Áp dụng các bước tương tự cho urê Ai Cập: 1,390 × 1,01 = 1,4039; 1,4039 trừ 0,87945 = 0,52445 chứng chỉ, tức 43,17 EUR mỗi tấn.

Chỉ hàng hóa có phát thải đúng bằng định mức mới trả 2,5% tổng chi phí năm 2026; mọi tấn CO₂e vượt định mức, kể cả hệ số cộng thêm, chịu toàn bộ giá chứng chỉ.


Lộ trình chi phí CBAM của urê từ 2026 đến 2034

Chi phí chứng chỉ của urê tăng mỗi năm đến năm 2034 khi phân bổ miễn phí trong EU ETS giảm dần; mọi tấn CO₂e vượt định mức chịu toàn bộ giá ngay từ năm đầu.

Hệ số CBAM là tỷ lệ phân bổ miễn phí được giữ lại: 97,5% năm 2026, 95% năm 2027, 90% năm 2028, 77,5% năm 2029, 51,5% năm 2030, và từ năm 2034 không còn hệ số CBAM nào được áp dụng (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC).

Hệ số điều chỉnh liên ngành là 100% cho các năm 2026 đến 2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862).

Bảng dưới đây dùng giá trị mặc định của Việt Nam (2,430) và Ai Cập (1,390), hệ số cộng thêm 1%, định mức 0,902 và giá chứng chỉ giữ cố định ở 82,32 EUR (tính ngày 12 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js).

Năm nhập khẩu Hệ số CBAM Số chứng chỉ mỗi tấn, Việt Nam Chi phí mỗi tấn, Việt Nam Số chứng chỉ mỗi tấn, Ai Cập Chi phí mỗi tấn, Ai Cập
2026 97,5% 1,57485 129,64 EUR 0,52445 43,17 EUR
2027 95% 1,59740 131,50 EUR 0,54700 45,03 EUR
2028 90% 1,64250 135,21 EUR 0,59210 48,74 EUR
2029 77,5% 1,75525 144,49 EUR 0,70485 58,02 EUR
2030 51,5% 1,98977 163,80 EUR 0,93937 77,33 EUR
Từ 2034 Không áp dụng 2,45430 202,04 EUR 1,40390 115,57 EUR

Mức tăng lớn nhất rơi vào giai đoạn từ năm 2029 sang năm 2030. Các năm 2031 đến 2033 không có trong bảng vì hệ số điều chỉnh liên ngành sau năm 2030 chưa được ấn định.

Theo đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620, định mức dự kiến được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ ngày 1/1/2027, nên mọi con số từ năm 2027 trở đi có thể thay đổi.

Doanh nghiệp có thể ước tính chi phí theo sản phẩm và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.


Urê Việt Nam trên thị trường EU: số liệu và vị thế cạnh tranh

EU gần như không còn nhập urê từ Việt Nam: 25 tấn năm 2025 và 48 tấn năm 2024, so với 10.431,9 tấn trị giá 7,07 triệu EUR năm 2023, khi Việt Nam chiếm 0,2% khối lượng urê EU nhập khẩu từ ngoài khối (Eurostat Comext DS-045409, 2025; mã CN 3102 10).

Năm 2023, Việt Nam đứng thứ 22 trong số các nước cung cấp urê cho EU xét theo khối lượng.

Hai nước ASEAN khác cũng rút khỏi thị trường trong cùng thời gian: Malaysia cung cấp 21.876,5 tấn năm 2023 nhưng không có lô hàng nào năm 2025; Indonesia giảm từ 14.504,5 tấn xuống 25,8 tấn. Số liệu thương mại không cho biết nguyên nhân.

Bảng dưới đây so sánh chi phí năm 2026 của urê Việt Nam với các nước châu Á và các nước cung cấp lớn (mã CN 3102 10 19, theo giá trị mặc định, 82,32 EUR, tính ngày 12 tháng 11 năm 2026).

Xuất xứ Giá trị mặc định (tCO₂e/tấn) Chi phí mỗi tấn, 2026 Chênh lệch so với Việt Nam
Ai Cập 1,390 43,17 EUR thấp hơn 86,47 EUR
Malaysia 1,540 55,64 EUR thấp hơn 74,00 EUR
Indonesia 1,580 58,97 EUR thấp hơn 70,67 EUR
Việt Nam 2,430 129,64 EUR
Các nước và vùng lãnh thổ khác 2,720 153,75 EUR cao hơn 24,11 EUR
Trung Quốc 2,850 164,56 EUR cao hơn 34,92 EUR

Để so sánh về quy mô, giá trị bình quân của urê EU nhập khẩu từ ngoài khối năm 2025 là khoảng 391,5 EUR mỗi tấn (2,90 tỷ EUR cho 7,41 triệu tấn, Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Theo tính toán của cbamguide.com, chi phí CBAM 129,64 EUR của urê Việt Nam bằng khoảng 33% mức đó, còn 43,17 EUR của urê Ai Cập bằng khoảng 11% giá trị bình quân của chính urê Ai Cập (403,5 EUR mỗi tấn). Đây là tỷ lệ tham khảo, không phải giá thị trường.

Urê tại Việt Nam được sản xuất từ hai loại nguyên liệu. Đạm Phú Mỹ và Đạm Cà Mau dùng khí, mỗi nhà máy có công suất thiết kế 800.000 tấn mỗi năm (Báo Đấu thầu, ngày 30/5/2016; Mekong ASEAN, ngày 19/8/2022). Đạm Hà Bắc (Mekong ASEAN, ngày 19/8/2022) và Đạm Ninh Bình (Tạp chí Công Thương, ngày 19/3/2022) dùng than.

Ủy ban châu Âu không công bố phương pháp xác định giá trị riêng của từng nước.

Nhận định sau đây là suy luận của cbamguide.com, không phải số liệu của EU: khi nhà máy dùng khí và nhà máy dùng than cùng chịu một giá trị chung, nhà máy dùng khí có thể bị bất lợi, và với các nhà máy này, phát thải thực tế đã thẩm tra là cách duy nhất để không phải áp dụng mức 2,430.

Phân tích dành cho nhà xuất khẩu xem tại trang CBAM và nhà xuất khẩu phân bón Việt Nam.


Bản tin CBAM (tiếng Anh)

Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Nga, Ai Cập và sự dịch chuyển nguồn cung urê của EU

Ai Cập là nước cung cấp urê lớn nhất cho EU năm 2025 với 3,29 triệu tấn, tức 44,3% khối lượng urê EU nhập khẩu từ ngoài khối (mã CN 3102 10), tiếp theo là Nga với 1,90 triệu tấn (25,7%) và Algérie với 1,17 triệu tấn (15,8%) (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026).

Uzbekistan (3,1%), Nigeria (2,9%) và Turkmenistan (2,7%) mỗi nước chiếm khoảng 3%. Tỷ trọng của Ai Cập tăng từ 34,7% năm 2023 lên 44,3% năm 2025.

Ngoài CBAM, urê Nga còn chịu hai gánh nặng chi phí. Quy định (EU) 2025/1227 áp thuế hải quan đối với phân bón nhóm 3102 xuất xứ Nga và Belarus từ ngày 1/7/2025, gồm hai phần: 6,5% theo giá trị cộng một khoản theo tấn, ban đầu là 40 EUR, tăng lên 60 EUR từ ngày 1/7/2026, 80 EUR từ ngày 1/7/2027 và 315 EUR từ ngày 1/7/2028.

Chi phí chứng chỉ CBAM đối với hàng nhập khẩu từ ngày 1/1/2026 cộng dồn lên trên các khoản đó, trong khi chứng chỉ bắt đầu được bán từ ngày 1/2/2027.

Số liệu hằng tháng của Eurostat cho thấy bước ngoặt trong năm 2026: từ tháng 1 đến tháng 7/2026, EU chỉ nhập 114 nghìn tấn urê Nga, so với 1,39 triệu tấn cùng kỳ năm trước, tức giảm 92%. Tính cả năm 2025, lượng nhập khẩu vẫn tăng từ 1,72 lên 1,90 triệu tấn.

Ngành urê Ai Cập dùng khí tự nhiên làm nguyên liệu, và Ai Cập không áp dụng giá carbon. Do đó, nhà nhập khẩu EU mua urê Ai Cập không có khoản giá carbon đã thực trả nào để yêu cầu khấu trừ theo Điều 9.


Thị trường carbon Việt Nam có giảm chi phí CBAM của urê không?

Không. Thị trường carbon thí điểm của Việt Nam không bao gồm nhà máy phân bón, và tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026 chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được EU công nhận theo Điều 9.

Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí (Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026); tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ.

Các nhà máy đạm không nằm trong danh sách này, nên urê sản xuất tại Việt Nam không chịu giá carbon nào.

Điều 9 Quy định (EU) 2023/956 chỉ cho phép khấu trừ giá carbon đã thực trả ở nước xuất xứ, sau khi trừ mọi khoản hoàn trả hay bù đắp. Dự thảo quy định thực thi về Điều 9 được công bố ngày 13/5/2026 và chưa được thông qua tính đến ngày 4/11/2026.

Khi khai báo theo giá trị mặc định, khoản khấu trừ chỉ có thể được yêu cầu theo giá carbon mặc định hằng năm mà Ủy ban châu Âu có thể ấn định cho từng nước từ năm 2027 (khoản 4 Điều 9); chưa có giá nào được ấn định cho Việt Nam. Chi tiết xem tại trang khấu trừ giá carbon đã thực trả.


Tuân thủ CBAM đối với urê trong thực tế

Nghĩa vụ mua và nộp lại chứng chỉ CBAM thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép tại EU; nhà xuất khẩu urê Việt Nam không có nghĩa vụ pháp lý nhưng cung cấp dữ liệu quyết định chi phí của người mua.

Ai Cập có được khấu trừ giá carbon theo CBAM không?

Không. Ai Cập không có giá carbon, và Điều 9 Quy định (EU) 2023/956 chỉ cho phép khấu trừ giá carbon đã thực trả ở nước xuất xứ. Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, quy định thực thi về Điều 9 vẫn là dự thảo và chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận.

Nhà nhập khẩu EU mua urê Ai Cập phải trả chi phí chứng chỉ cho phần phát thải gắn liền còn lại sau khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí: 43,17 EUR mỗi tấn theo giá trị mặc định, ở giá quý III/2026 là 82,32 EUR. Hướng dẫn về giá trị mặc định xem tại trang giá trị mặc định CBAM.

CBAM đối với urê khác CBAM đối với amoniac thế nào?

Amoniac vừa là hàng hóa thuộc diện CBAM (mã CN 2814 10 00 cho amoniac khan), vừa là tiền chất trực tiếp để sản xuất urê. Với hàng Ai Cập, giá trị mặc định là 2,050 tCO₂e mỗi tấn amoniac khan và 1,390 mỗi tấn urê (mã CN 3102 10 19); định mức mặc định là 1,522 và 0,902. Với giá 82,32 EUR, chi phí cho hàng nhập khẩu năm 2026 là 48,28 EUR mỗi tấn amoniac và 43,17 EUR mỗi tấn urê.

Với hàng Việt Nam, giá trị mặc định là 3,610 đối với amoniac khan và 2,430 đối với urê, tương ứng 177,99 EUR và 129,64 EUR mỗi tấn. Hàm lượng nitơ của hai sản phẩm cũng khác nhau: khoảng 82% N ở amoniac khan và 46% N ở urê. Cách tính và mã CN của amoniac xem tại trang CBAM đối với amoniac.

Urê khai báo theo giá trị mặc định hay phát thải thực tế?

Nhà nhập khẩu urê được phép dùng cả hai cách. Phát thải thực tế của cơ sở sản xuất được chấp nhận khi kèm báo cáo thẩm tra của đơn vị thẩm tra được công nhận đã đăng ký trong Hệ thống đăng ký CBAM (việc đăng ký đơn vị thẩm tra mở từ ngày 1/9/2026); chỉ cần thẩm tra khi khai báo theo phát thải thực tế (khoản 1 Điều 8). Khi không có dữ liệu thực tế, giá trị mặc định trong Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được áp dụng, kèm hệ số cộng thêm 1% dành cho phân bón.

Khoản tiết kiệm nhờ dữ liệu đã thẩm tra bằng chênh lệch giữa giá trị mặc định (sau hệ số cộng thêm) và phát thải thực tế của nhà máy, nhân với giá chứng chỉ, sau khi điều chỉnh theo cơ sở định mức khác: khi dùng giá trị thực tế, định mức áp dụng là cột A cộng phần điều chỉnh gắn trong tiền chất, thay cho cột B. Nhà nhập khẩu có nhà cung cấp vận hành ở mức phát thải thấp hơn nhiều so với giá trị mặc định được lợi nhiều nhất.

Nhà nhập khẩu phân bón EU phải làm gì để tuân thủ CBAM?

Nhà nhập khẩu phân bón tuân thủ CBAM theo quy trình chung áp dụng cho người khai báo CBAM được cấp phép, với bốn nghĩa vụ chính theo thứ tự thời gian như sau.

  • Cấp phép: nộp đơn xin tư cách người khai báo CBAM được cấp phép tại cơ quan có thẩm quyền của nước thành viên nơi được thành lập; hạn nộp đơn để được tạm thời tiếp tục nhập khẩu trong khi chờ quyết định là ngày 31/3/2026 (khoản 7a Điều 17 Quy định (EU) 2023/956 được sửa đổi bởi Quy định (EU) 2025/2083).
  • Theo dõi phát thải gắn liền (từ ngày 1/1/2026): ghi nhận phát thải gắn liền mỗi tấn của từng lô urê, theo dữ liệu đã thẩm tra của nhà cung cấp hoặc theo giá trị mặc định.
  • Duy trì số dư chứng chỉ cuối mỗi quý (từ năm 2027): vào cuối mỗi quý, số chứng chỉ trên tài khoản phải tương ứng với ít nhất 50% lượng phát thải gắn liền của hàng nhập khẩu từ đầu năm, có tính đến khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí (khoản 2 Điều 22). Không áp dụng cho hàng nhập khẩu năm 2026; việc bán chứng chỉ bắt đầu ngày 1/2/2027.
  • Tờ khai CBAM hằng năm trước ngày 30/9/2027: nộp tờ khai đầu tiên cho năm 2026 và nộp lại chứng chỉ tương ứng với phát thải gắn liền sau khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí (khoản 1 Điều 6, khoản 1 Điều 22). Tiền phạt bằng mức phạt phát thải vượt mức của EU ETS, 100 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát, cho mỗi chứng chỉ không nộp lại đúng hạn (khoản 1 Điều 26); nộp phạt không miễn nghĩa vụ nộp lại chứng chỉ (khoản 3 Điều 26).

Toàn bộ quy trình tuân thủ của nhà nhập khẩu được trình bày tại trang CBAM cho nhà nhập khẩu phân bón (tiếng Anh).

Nhà xuất khẩu urê ngoài EU, trong đó có Việt Nam, cần biết gì?

Nhà sản xuất urê ngoài EU có khách hàng nhập khẩu vào EU chịu tác động gián tiếp nhưng thực chất từ CBAM. Về pháp lý, chi phí chứng chỉ do nhà nhập khẩu EU chịu, nhưng về thương mại, người mua EU đưa chi phí CBAM vào đàm phán giá. Nhà xuất khẩu có mức phát thải thấp hơn giá trị mặc định có thể tạo lợi thế cạnh tranh bằng cách cung cấp dữ liệu phát thải thực tế đã thẩm tra, giúp người mua EU giảm chi phí chứng chỉ.

Nhà xuất khẩu tại Ai Cập, Nga, Algérie, Uzbekistan và Nigeria, năm nước cung cấp urê lớn nhất cho EU năm 2025 (Eurostat Comext DS-045409, 2025), đều chịu áp lực thương mại này. Với nhà máy Việt Nam muốn quay lại thị trường EU, các bước chuẩn bị dữ liệu như sau.

  • Lập báo cáo phát thải của nhà vận hành và báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu theo điểm 1.2 Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547, bằng tiếng Anh (khoản 4 Điều 10), với tọa độ ghi đến 6 chữ số thập phân.
  • Lập kế hoạch giám sát nêu rõ ranh giới hệ thống, các nguồn phát thải và nguồn nguyên liệu khí hoặc than.
  • Thuê đơn vị thẩm tra được tổ chức công nhận quốc gia của một nước thành viên EU công nhận; năm đầu tiên phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546).
  • Đăng ký cơ sở sản xuất tại Cổng O3CI dành cho nhà vận hành thuộc Hệ thống đăng ký CBAM (Điều 10) để chia sẻ dữ liệu đã thẩm tra với người khai báo CBAM được cấp phép mà nhà vận hành chọn.

Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, bảy đơn vị thẩm tra được ghi nhận là đã được năm tổ chức công nhận quốc gia công nhận: EmiCert S.A. (ESYD, Hy Lạp), Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. và SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia, Ý), Intertek Certification AB (Swedac, Thụy Điển), ISSC của Damietta, Ai Cập (RvA, Hà Lan, ngày 22/10/2026) và SGS BELGIUM nv (BELAC, Bỉ, phạm vi có hiệu lực từ ngày 5/11/2026). Sáu đơn vị đặt tại EU, một đơn vị đặt tại Ai Cập; chưa có đơn vị nào đặt tại Việt Nam. Ủy ban châu Âu vẫn chưa công bố danh sách chính thức.

Báo cáo phát thải CBAM không phải là báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg, và việc thẩm định kết quả kiểm kê trong nước không phải là thẩm tra CBAM. Danh sách đơn vị thẩm tra có tại trang đơn vị thẩm tra CBAM được công nhận; các lựa chọn chiến lược có tại trang CBAM và nhà xuất khẩu phân bón Việt Nam.

Urê có phải là mặt hàng chịu chi phí CBAM cao nhất không?

Không. Theo giá trị mặc định, chi phí mỗi tấn của hydro cao hơn nhiều: giá trị mặc định 17,740 tCO₂e mỗi tấn của bảng "các nước và vùng lãnh thổ khác" tương ứng 1.197,94 EUR mỗi tấn theo giá 82,32 EUR với hàng nhập khẩu năm 2026, và giá trị 10,820 của Việt Nam tương ứng 571,32 EUR. Tính theo cùng phương pháp, bán thành phẩm thép xuất xứ Thổ Nhĩ Kỳ (mã CN 7207 11 14) có chi phí 99,70 EUR mỗi tấn.

Chi phí của urê dao động từ 43,17 EUR mỗi tấn (Ai Cập) đến 153,75 EUR (các nước và vùng lãnh thổ khác), với Việt Nam ở mức 129,64 EUR. Ngay trong ngành phân bón, urê cũng không phải sản phẩm có chi phí cao nhất: với hàng Ai Cập, chi phí của amoni nitrat (mã CN 3102 30 90) là 137,15 EUR mỗi tấn, so với 43,17 EUR của urê. Thông tin về hydro xem tại trang CBAM ngành hydro.

Doanh nghiệp phân bón Việt Nam tìm hướng dẫn về CBAM ở đâu?

Bộ Công Thương là đầu mối xây dựng và triển khai đề án ứng phó với CBAM theo thông báo 6082/VPCP-NN của Văn phòng Chính phủ (Bộ Công Thương đưa tin ngày 28/8/2024). Trung tâm WTO và Hội nhập của VCCI đã phát hành sổ tay hỏi đáp về CBAM vào tháng 12/2024. Tính đến ngày 4/11/2026, chưa có khoản hỗ trợ riêng nào cho việc tuân thủ CBAM.

Một số bài viết trong nước, kể cả bài của Báo Công Thương ngày 5/8/2026, vẫn tính nghĩa vụ năm 2026 bằng 2,5% tổng phát thải; với urê Việt Nam, cách tính đúng cho kết quả 1,57485 chứng chỉ mỗi tấn, không phải 0,06 chứng chỉ. Bối cảnh chung của Việt Nam xem tại trang CBAM và Việt Nam và danh bạ tư vấn CBAM tại Việt Nam.

Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp tính toán và thẩm tra có tại trang hỗ trợ CBAM, miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.