CBAM đối với amoniac: mã CN 2814, phát thải gắn liền và cách tính chi phí

Amoniac theo CBAM năm 2026: mã CN 2814, giá trị mặc định 3,610 tCO₂e/tấn của Việt Nam so với 2,050 của Ai Cập, định mức 1,522 và chi phí 177,99 EUR mỗi tấn amoniac khan Việt Nam.

Nội dung trang

Amoniac khan xuất xứ Việt Nam (mã CN 2814 10 00) có giá trị mặc định CBAM là 3,610 tCO₂e mỗi tấn, cao hơn cả giá trị 3,130 dành cho các nước không có bảng riêng.

Khi nhập khẩu vào EU năm 2026 và khai báo theo giá trị mặc định, mỗi tấn cần 2,16215 chứng chỉ CBAM, tương đương 177,99 EUR mỗi tấn sản phẩm theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e (công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026). Với một tấn amoniac xuất xứ Ai Cập, chi phí là 48,28 EUR.

Amoniac thuộc nhóm 2814 của Danh mục hàng hóa kết hợp của EU, gồm hai mã: 2814 10 00 cho amoniac khan và 2814 20 00 cho amoniac dạng dung dịch nước.

Cả hai mã đều chịu đầy đủ nghĩa vụ theo Quy định (EU) 2023/956 của Nghị viện châu Âu và Hội đồng ngày 10 tháng 5 năm 2023 về việc thiết lập cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, từ ngày 1 tháng 1 năm 2026.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.

Đối với amoniac, nhà nhập khẩu EU tính cả phát thải trực tiếp lẫn gián tiếp, khai đúng mã CN và nộp lại chứng chỉ chậm nhất vào ngày 30 tháng 9 năm 2027.

Trang này trình bày cấu trúc mã CN, các nguồn phát thải làm phát sinh nghĩa vụ CBAM, giá trị mặc định của Việt Nam và các nước cung cấp amoniac cho EU, cách tính chi phí theo phương pháp của quy định và vị trí của amoniac trong chuỗi sản xuất phân đạm Việt Nam.


Amoniac thuộc diện CBAM là gì, gồm những mã CN nào?

Amoniac thuộc diện CBAM là amoniac nhập khẩu vào EU, được phân loại vào nhóm 2814 của Danh mục hàng hóa kết hợp của EU và phát sinh nghĩa vụ khai báo phát thải gắn liền theo Quy định (EU) 2023/956.

Nhóm 2814 là một trong 5 mục phân bón tại Phụ lục I, gồm hai phân nhóm khác nhau về trạng thái vật lý nhưng được xử lý như nhau theo CBAM.

Cường độ phát thải mỗi tấn của hai phân nhóm không giống nhau: amoniac dạng dung dịch đã được pha loãng bằng nước, nên lượng CO₂e gắn liền trên mỗi tấn sản phẩm thấp hơn.

Bảng dưới đây so sánh hai mã CN thuộc nhóm 2814.

Mã CN Mô tả Trạng thái vật lý Hàm lượng nitơ Giá trị mặc định Việt Nam (tCO₂e/tấn)
2814 10 00 Amoniac khan Khí, hoặc lỏng dưới áp suất Khoảng 82% theo khối lượng 3,610
2814 20 00 Amoniac dạng dung dịch nước (nước amoniac) Dung dịch nước Thay đổi theo nồng độ 1,080

Biểu thuế Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số; chỉ 6 chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU.

Phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU, không theo mã AHTN trên tờ khai xuất khẩu tại Việt Nam. Danh sách đầy đủ các mã phân bón được trình bày tại trang mã CN phân bón thuộc diện CBAM.

Amoniac là tiền chất của mọi loại phân đạm, gồm urê (3102 10), amoni nitrat (3102 30) và dung dịch UAN (3102 80).

Khi nhà nhập khẩu mua phân bón thành phẩm, phát thải gắn liền của amoniac được tính vào sản phẩm hạ nguồn. Khi nhập khẩu trực tiếp amoniac, nhà nhập khẩu chịu toàn bộ phát thải thượng nguồn ở cấp mã 2814.

Cơ chế chứng chỉ và mối liên hệ với giá EU ETS được trình bày tại trang Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU.


Phát thải gắn liền của amoniac được tính như thế nào theo CBAM?

Phát thải gắn liền của amoniac gồm CO₂ trực tiếp từ công đoạn tạo hydro và phát thải gián tiếp từ điện tiêu thụ tại nhà máy; cả hai phần đều được tính vào chi phí CBAM.

Amoniac khan (mã CN 2814 10 00) có giá trị mặc định riêng cho từng nước, quy định tại Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, đã được Quy định thực thi (EU) 2026/1740 thay thế.

Mỗi giá trị là tổng phát thải, đã bao gồm phần phát thải gián tiếp từ điện tiêu thụ tại cơ sở sản xuất.

Đối với Việt Nam, giá trị 3,610 tCO₂e mỗi tấn gồm 3,460 phát thải trực tiếp và 0,150 phát thải gián tiếp. Đối với Ai Cập, giá trị 2,050 gồm 1,960 phát thải trực tiếp và 0,100 phát thải gián tiếp (theo số in trong Phụ lục, đã làm tròn).

Giá trị của một số nước khác: Algérie 2,080, Liên bang Nga 2,260, Trinidad và Tobago 2,420, các nước không có bảng riêng 3,130.

Phạm vi CBAM của amoniac gồm hai nguồn phát thải sau.

  1. CO₂ trực tiếp từ công đoạn tạo hydro. Khí tự nhiên phản ứng với hơi nước trong lò reforming để tạo khí tổng hợp: CH₄ + H₂O → CO + 3H₂. Sau đó, phản ứng chuyển hóa khí nước chuyển CO thành CO₂ và tạo thêm hydro. Con đường thứ hai là khí hóa than, cũng nhằm tạo hydro cho phản ứng tổng hợp N₂ + 3H₂ → 2NH₃.
  2. Phát thải gián tiếp từ điện tiêu thụ. Phân bón không thuộc danh mục tại Phụ lục II Quy định (EU) 2023/956, nên cả phát thải trực tiếp lẫn gián tiếp đều được tính vào chi phí. Phần gián tiếp đến từ điện dùng cho máy nén, hệ thống làm lạnh và thiết bị phụ trợ, và tỷ lệ thuận với hệ số phát thải lưới điện của nước sản xuất.

Phát thải gắn liền cụ thể mỗi tấn amoniac được tính theo Phương trình 65 của Quy định thực thi (EU) 2025/2547.

Cách tính dựa trên hệ số phát thải thực tế hoặc mặc định của nhiên liệu tiêu thụ, cộng phần gián tiếp (lượng điện tiêu thụ nhân hệ số phát thải lưới điện), rồi chia cho số tấn sản phẩm.

Phương pháp chung cho mọi sản phẩm phân bón được trình bày tại trang CBAM ngành phân bón. Định nghĩa phát thải gắn liền được quy định tại khoản 22 Điều 3 Quy định (EU) 2023/956.

Vì sao giá trị mặc định của amoniac Việt Nam cao?

Ủy ban châu Âu không công bố cách xác định giá trị cho từng quốc gia, nên mức 3,610 của Việt Nam không có lời giải thích chính thức.

Tại Việt Nam, amoniac được sản xuất theo cả hai con đường để làm nguyên liệu cho urê. Đạm Phú Mỹ và Đạm Cà Mau sử dụng khí (Báo Đấu thầu, ngày 30 tháng 5 năm 2016; Mekong ASEAN, ngày 19 tháng 8 năm 2022). Đạm Hà Bắc sử dụng than (Mekong ASEAN, 19/8/2022), và Đạm Ninh Bình cũng sản xuất từ than (Tạp chí Công Thương, ngày 19 tháng 3 năm 2022).

Nhận định sau đây là suy luận của cbamguide.com, không phải số liệu của EU: áp một giá trị chung cho cả nhà máy dùng khí và nhà máy dùng than có thể gây bất lợi cho nhà máy dùng khí. Nhà máy có mức phát thải thấp hơn 3,610 chỉ được hưởng lợi khi cung cấp số liệu phát thải thực tế đã được thẩm tra.


Giá trị mặc định của amoniac và hệ số cộng thêm

Nếu không có số liệu phát thải thực tế đã được thẩm tra từ nhà cung cấp amoniac, nhà nhập khẩu phải sử dụng giá trị mặc định tại Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, đã được Quy định thực thi (EU) 2026/1740 thay thế.

Bảng dưới đây nêu giá trị mặc định của amoniac khan (mã CN 2814 10 00) theo xuất xứ và nghĩa vụ năm 2026 tính theo giá chứng chỉ chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR.

Các con số được tính ngày 4 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js, sử dụng định mức cột B tại điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620.

Xuất xứ Giá trị mặc định (tCO₂e/tấn) Giá trị mặc định cộng 1% Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 Chi phí mỗi tấn sản phẩm, 2026 Chi phí mỗi tấn sản phẩm, 2030
Ai Cập 2,050 2,0705 0,58655 48,28 EUR 105,92 EUR
Algérie 2,080 2,1008 0,61685 50,78 EUR 108,41 EUR
Malaysia 2,220 2,2422 0,75825 62,42 EUR 120,05 EUR
Liên bang Nga 2,260 2,2826 0,79865 65,74 EUR 123,38 EUR
Indonesia 2,280 2,3028 0,81885 67,41 EUR 125,04 EUR
Trinidad và Tobago 2,420 2,4442 0,96025 79,05 EUR 136,68 EUR
Các nước và vùng lãnh thổ khác 3,130 3,1613 1,67735 138,08 EUR 195,71 EUR
Hoa Kỳ 3,410 3,4441 1,96015 161,36 EUR 218,99 EUR
Việt Nam 3,610 3,6461 2,16215 177,99 EUR 235,62 EUR
Trung Quốc 4,360 4,4036 2,91965 240,35 EUR 297,98 EUR

Cột 2030 giả định giá giữ nguyên 82,32 EUR và áp dụng hệ số CBAM 51,5%. Theo đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620, định mức dự kiến được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, nên con số năm 2030 chỉ mang tính tham khảo.

Lộ trình hệ số cộng thêm của phân bón thuận lợi hơn các ngành CBAM khác: chỉ 1% cho năm 2026, năm 2027 và từ năm 2028, trong khi thép, xi măng, nhôm và hydro chịu 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028.

Phần cộng thêm được cộng vào giá trị mặc định trước khi trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí, nên chịu toàn bộ giá chứng chỉ. Đối với amoniac Ai Cập, phần này là 0,0205 tCO₂e mỗi tấn, khoảng 1,69 EUR theo giá 82,32 EUR; đối với amoniac Việt Nam là 0,0361 tCO₂e, khoảng 2,97 EUR.

Ví dụ tính: amoniac khan Việt Nam nhập khẩu năm 2026

Theo giá trị mặc định, mỗi tấn amoniac khan Việt Nam nhập khẩu vào EU năm 2026 cần 2,16215 chứng chỉ CBAM, tương đương 177,99 EUR.

Số chứng chỉ phải nộp bằng max[0; phát thải gắn liền cụ thể trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí trừ giá carbon đã thực trả] × khối lượng.

Khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí (Điều 31 Quy định (EU) 2023/956) bằng hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM (Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620); giá carbon đã thực trả được khấu trừ theo Điều 9. Các bước tính như sau.

  1. Phát thải gắn liền cụ thể: 3,610 × 1,01 = 3,6461 tCO₂e mỗi tấn.
  2. Khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí: 0,975 × 1,00 × 1,522 = 1,48395 tCO₂e mỗi tấn.
  3. Số chứng chỉ: 3,6461 trừ 1,48395 bằng 2,16215 mỗi tấn.
  4. Chi phí: 2,16215 × 82,32 EUR = 177,99 EUR mỗi tấn sản phẩm.

Như vậy, một lô 1.000 tấn amoniac khan Việt Nam cần 2.162,15 chứng chỉ. Đối với amoniac Ai Cập, 2,0705 trừ 1,48395 bằng 0,58655 chứng chỉ mỗi tấn, tương đương 48,28 EUR. Nếu chưa trừ khoản điều chỉnh, mỗi tấn amoniac Việt Nam tốn 300,15 EUR (3,6461 × 82,32 EUR).

Hệ số CBAM là tỷ lệ phân bổ miễn phí còn được duy trì trong EU ETS (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC), ở mức 97,5% năm 2026. Hệ số điều chỉnh liên ngành là 100% từ năm 2026 đến năm 2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862).

Chỉ hàng hóa có phát thải đúng bằng định mức mới trả 2,5% tổng chi phí năm 2026; mọi tấn CO₂e vượt định mức, kể cả hệ số cộng thêm, chịu toàn bộ giá chứng chỉ.

Đối với amoniac dạng dung dịch nước (mã CN 2814 20 00), giá trị mặc định của Việt Nam là 1,080 và định mức cột B là 0,457.

Khi đó, 1,0908 trừ 0,445575 bằng 0,645225 chứng chỉ mỗi tấn, tương đương 53,11 EUR năm 2026; với amoniac dạng dung dịch xuất xứ Ai Cập (giá trị mặc định 0,620), chi phí là 14,87 EUR.

Chi phí CBAM của amoniac tăng như thế nào đến năm 2034?

Chi phí mỗi tấn amoniac tăng dần theo từng năm khi phân bổ miễn phí trong EU ETS thu hẹp, và từ năm 2034 không còn áp dụng hệ số CBAM.

Bảng dưới đây áp dụng cho amoniac khan (mã CN 2814 10 00) khai báo theo giá trị mặc định, với giá chứng chỉ giữ cố định ở 82,32 EUR (tính ngày 4/11/2026 bằng lib/cbam-law.js).

Năm nhập khẩu Hệ số CBAM Khoản điều chỉnh (tCO₂e/tấn) Chi phí mỗi tấn, Việt Nam Chi phí mỗi tấn, Ai Cập
2026 97,5% 1,48395 177,99 EUR 48,28 EUR
2027 95% 1,44590 181,12 EUR 51,42 EUR
2028 90% 1,36980 187,39 EUR 57,68 EUR
2030 51,5% 0,78383 235,62 EUR 105,92 EUR
Từ năm 2034 Không áp dụng 0 300,15 EUR 170,44 EUR

Mọi con số từ năm 2027 chỉ mang tính tham khảo, vì định mức có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ ngày 1/1/2027. Doanh nghiệp có thể ước tính chi phí theo sản phẩm và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.


Bản tin CBAM (tiếng Anh)

Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Amoniac và các sản phẩm phân đạm hạ nguồn

Phát thải của amoniac đi vào urê và các loại phân bón khác như thế nào?

Amoniac là nền tảng hóa học của mọi loại phân đạm thuộc diện CBAM. Khi nhà nhập khẩu EU mua amoniac khan mã CN 2814 10 00 để làm nguyên liệu sản xuất trong EU, nghĩa vụ CBAM phát sinh ở khâu nhập khẩu amoniac. Khi mua urê (3102 10) hay amoni nitrat (3102 30) thành phẩm, phát thải của lượng amoniac dùng để sản xuất đã nằm trong phát thải khai báo của thành phẩm.

Nhà sản xuất cung cấp cả amoniac lẫn phân đạm hạ nguồn phải theo dõi phát thải ở công đoạn tổng hợp amoniac và chuyển các giá trị đó vào phát thải của thành phẩm. Việc phân bổ theo hàm lượng nitơ: amoniac chứa khoảng 82% nitơ theo khối lượng mang toàn bộ CO₂e của mình khi được chuyển hóa thành urê có 46% nitơ, và phép tính được điều chỉnh tương ứng theo Phương trình 65 Quy định thực thi (EU) 2025/2547.

Tại Việt Nam, amoniac chủ yếu là sản phẩm trung gian trong nhà máy urê. Khi khai báo theo giá trị mặc định, nhà nhập khẩu urê Việt Nam (mã CN 3102 10 19) áp dụng giá trị 2,430 tCO₂e mỗi tấn, đã bao gồm phần phát thải của amoniac; không cộng thêm giá trị 3,610 của amoniac. Chi tiết được trình bày tại trang CBAM đối với urê.

N₂O từ sản xuất amoniac có được tính vào CBAM không?

Lượng N₂O phát sinh từ đất sau khi bón phân đạm không thuộc phạm vi CBAM. Lượng N₂O sinh ra khi sản xuất axit nitric, một công đoạn của chuỗi sản xuất amoni nitrat và UAN, được tính là phát thải trực tiếp khi cơ sở sản xuất axit nitric làm sản phẩm trung gian.

Đối với amoniac nhập khẩu theo mã 2814, N₂O không phải là yếu tố đáng kể vì quá trình tổng hợp amoniac không tạo ra N₂O dưới dạng sản phẩm phụ; khí nhà kính được tính cho amoniac là CO₂. N₂O chỉ đáng kể ở các công đoạn sản xuất axit nitric và amoni nitrat phía sau. Nhà nhập khẩu chuyển từ mua amoniac sang mua phân bón thành phẩm, hoặc ngược lại, nên nắm rõ cách tính phát thải gắn liền cho từng công đoạn.

Ngưỡng miễn trừ 50 tấn có áp dụng cho amoniac không?

Có. Ngưỡng miễn trừ tại Điều 2a Quy định (EU) 2023/956 áp dụng cho amoniac nhập khẩu theo mã 2814. Ngưỡng là 50 tấn khối lượng tịnh mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm dương lịch (điểm 1 Phụ lục VII), cộng dồn mọi hàng hóa CBAM và mọi xuất xứ, không tính riêng từng nước.

Nhà nhập khẩu nằm trong ngưỡng được miễn và phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan. Điện và hydro không bao giờ được miễn (khoản 4 Điều 2a), còn amoniac thì có thể được miễn. Ngưỡng này thuộc về nhà nhập khẩu EU, không thuộc về nhà xuất khẩu Việt Nam. Quy tắc cộng dồn được trình bày tại trang ngưỡng miễn trừ CBAM (tiếng Anh).

Những nước nào cung cấp nhiều amoniac nhất cho EU?

Năm 2025, Nga là nguồn cung amoniac (mã CN 2814) lớn nhất của EU với 682 nghìn tấn, tức 25,5% khối lượng EU nhập khẩu từ ngoài khối. Tiếp theo là Algérie với 648 nghìn tấn (24,2%) và Trinidad và Tobago với 602 nghìn tấn (22,5%), rồi đến Hoa Kỳ (11,1%), Ai Cập (5,5%) và Thổ Nhĩ Kỳ (5,0%). Tổng lượng nhập khẩu từ ngoài khối là 2,68 triệu tấn, trị giá 1,42 tỷ EUR (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026).

Lượng amoniac EU nhập khẩu từ Nga tăng từ 245 nghìn tấn năm 2023 lên 682 nghìn tấn năm 2025. Thuế hải quan bổ sung mà EU áp dụng từ ngày 1 tháng 7 năm 2025 đối với phân bón từ Nga và Belarus (Quy định (EU) 2025/1227) áp dụng cho nhóm 3102 và phần lớn nhóm 3105, không áp dụng cho amoniac thuộc nhóm 2814.

Nhà máy có mức phát thải thấp hơn chỉ dùng được số liệu của mình khi có phát thải thực tế đã được thẩm tra. Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận theo Điều 9. Khối lượng và giá trị mặc định của amoniac khan theo các xuất xứ chính như sau.

  • Nga: 682 nghìn tấn năm 2025; giá trị mặc định 2,260 tCO₂e mỗi tấn
  • Algérie: 648 nghìn tấn năm 2025; giá trị mặc định 2,080 tCO₂e mỗi tấn
  • Trinidad và Tobago: 602 nghìn tấn năm 2025; giá trị mặc định 2,420 tCO₂e mỗi tấn
  • Ai Cập: 147 nghìn tấn năm 2025; giá trị mặc định 2,050 tCO₂e mỗi tấn; không có cơ chế định giá carbon đang hiệu lực

Việt Nam và ASEAN trên thị trường amoniac của EU

Việt Nam gần như không xuất khẩu amoniac sang EU: năm 2025, Eurostat chỉ ghi nhận giá trị 14 EUR với khối lượng 0 tấn; năm 2023 và năm 2024 đều bằng 0 (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Trong khu vực ASEAN, Indonesia lần đầu xuất hiện trong số liệu năm 2025 với 40.251,3 tấn, trị giá 17,76 triệu EUR, chiếm 1,5% khối lượng EU nhập khẩu từ ngoài khối và đứng thứ 8; năm 2023 và năm 2024 không ghi nhận lô hàng nào. Malaysia chỉ có 7,1 tấn trong năm 2025.

So với hai nước này, amoniac khan Việt Nam khai báo theo giá trị mặc định chịu chi phí năm 2026 cao hơn khoảng 111 đến 116 EUR mỗi tấn (177,99 EUR so với 67,41 EUR của Indonesia và 62,42 EUR của Malaysia).

Nhà sản xuất Việt Nam muốn bán amoniac sang EU cần có số liệu phát thải thực tế đã được thẩm tra để cạnh tranh về giá. Phân tích dành cho nhà xuất khẩu được trình bày tại trang CBAM và nhà xuất khẩu phân bón Việt Nam.

Chi phí CBAM của amoniac và urê khác nhau thế nào?

Amoniac và urê có chi phí CBAM mỗi tấn khác nhau vì mỗi mã CN có giá trị mặc định và định mức riêng. Bảng dưới đây so sánh hai sản phẩm theo giá trị mặc định, ở giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR; cả hai đều áp dụng hệ số cộng thêm 1% và hệ số CBAM 97,5% năm 2026.

Sản phẩm (mã CN) Định mức CBAM Mặc định Việt Nam Chi phí 2026, Việt Nam Mặc định Ai Cập Chi phí 2026, Ai Cập
Amoniac khan (2814 10 00) 1,522 3,610 177,99 EUR (2,16215 chứng chỉ) 2,050 48,28 EUR (0,58655 chứng chỉ)
Urê (3102 10 19) 0,902 2,430 129,64 EUR (1,57485 chứng chỉ) 1,390 43,17 EUR (0,52445 chứng chỉ)

Nhà nhập khẩu mua nhiều loại phân đạm, cả amoniac lẫn thành phẩm, nên đối chiếu trang mã CN phân bón thuộc diện CBAM để phân loại đúng trong toàn bộ phạm vi Chương 28 và Chương 31. Phương pháp giá trị mặc định được trình bày tại trang giá trị mặc định CBAM; quy trình cấp phép, khai báo và nộp lại chứng chỉ được trình bày tại trang CBAM cho nhà nhập khẩu phân bón (tiếng Anh).

Thị trường carbon Việt Nam có giảm chi phí CBAM của amoniac không?

Không. Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí (Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9 tháng 2 năm 2026); tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ. Các nhà máy đạm không nằm trong danh sách này, nên amoniac sản xuất tại Việt Nam không chịu giá carbon nào.

Điều 9 chỉ cho phép khấu trừ giá carbon đã thực trả ở nước xuất xứ, sau khi trừ mọi khoản hoàn trả hay bù đắp (khoản 1 Điều 9). Dự thảo quy định thực thi Điều 9 được công bố ngày 13 tháng 5 năm 2026 và tính đến ngày 4/11/2026 vẫn chưa được thông qua. Chi tiết được trình bày tại trang khấu trừ giá carbon đã thực trả.

Nhà sản xuất amoniac Việt Nam cần chuẩn bị dữ liệu gì?

Nhà xuất khẩu ngoài EU không có nghĩa vụ pháp lý theo CBAM; nghĩa vụ mua và nộp lại chứng chỉ thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép tại EU. Để khách hàng EU không phải dùng giá trị mặc định 3,610, nhà sản xuất cần chuẩn bị các tài liệu sau.

  • Báo cáo phát thải của nhà vận hành và báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu (điểm 1.2 Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547), lập bằng tiếng Anh (khoản 4 Điều 10), với tọa độ đến 6 chữ số thập phân
  • Kế hoạch giám sát nêu ranh giới hệ thống của dây chuyền reforming hoặc khí hóa than và tổng hợp amoniac
  • Số liệu tiêu thụ khí tự nhiên hoặc than và điện, theo từng dây chuyền
  • Báo cáo thẩm tra của đơn vị thẩm tra được công nhận; chỉ cần thẩm tra khi khai báo theo phát thải thực tế (khoản 1 Điều 8)

Đơn vị thẩm tra CBAM chỉ được công nhận bởi tổ chức công nhận quốc gia của nước thành viên EU (Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551). Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, bảy đơn vị thẩm tra được năm tổ chức công nhận quốc gia ghi nhận là đã được công nhận. Phạm vi của cả bảy đơn vị đều bao gồm nhóm hoạt động II (hydro và amoniac) và nhóm LII (phát thải gián tiếp):

  • EmiCert S.A. (ESYD, Hy Lạp)
  • Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. và SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia, Ý)
  • Intertek Certification AB (Swedac, Thụy Điển)
  • Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC), Damietta, Ai Cập (RvA, Hà Lan, ngày 22/10/2026)
  • SGS BELGIUM nv (BELAC, Bỉ, phạm vi công nhận có hiệu lực từ ngày 5/11/2026)

RvA công nhận ISSC theo thủ tục TAB: việc đánh giá đầy đủ đã hoàn tất, RvA sẽ tham dự đợt thẩm tra CBAM đầu tiên của ISSC rồi chuyển thành công nhận thông thường. Sáu đơn vị được thành lập trong EU, một đơn vị tại Ai Cập; không đơn vị nào được thành lập tại Việt Nam.

Ngày 6/11/2026, DNV thông báo được Accredia công nhận, nhưng tính đến ngày 11/11/2026 Accredia chưa công bố quyết định nào nêu tên DNV, nên DNV không được tính. Tính đến ngày 12/11/2026, Ủy ban châu Âu vẫn chưa công bố danh sách chính thức.

Năm đầu tiên phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546). Đối với amoniac, định mức cột A và cột B cùng có giá trị 1,522, nên khi khai báo theo phát thải thực tế, khoản điều chỉnh năm 2026 vẫn là 1,48395 tCO₂e mỗi tấn, cộng thêm phần phân bổ miễn phí gắn với tiền chất, nếu có.

Báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg không phải là báo cáo phát thải CBAM, và việc thẩm định kết quả kiểm kê trong nước không phải là thẩm tra CBAM. Xem thêm yêu cầu dữ liệu CBAM cho nhà xuất khẩu, cổng dành cho nhà vận hành và đơn vị thẩm tra được công nhận.

Doanh nghiệp Việt Nam tìm hướng dẫn về CBAM đối với amoniac ở đâu?

Theo thông báo 6082/VPCP-NN của Văn phòng Chính phủ, Bộ Công Thương là đầu mối xây dựng và triển khai đề án ứng phó với CBAM (Bộ Công Thương đưa tin ngày 28 tháng 8 năm 2024). Bộ cũng xếp phân bón vào sáu ngành chịu ảnh hưởng (ngày 18 tháng 9 năm 2024). Trung tâm WTO và Hội nhập của VCCI đã phát hành sổ tay hỏi đáp về CBAM vào tháng 12 năm 2024. Tính đến ngày 4/11/2026, chưa có khoản hỗ trợ riêng nào cho việc tuân thủ CBAM.

Các tài liệu trong nước mà cbamguide.com tham khảo ngày 4/11/2026 chỉ nhắc đến phân bón trong danh sách ngành, không đề cập giá trị mặc định hay chi phí của amoniac. Bối cảnh Việt Nam được trình bày tại trang CBAM và Việt Nam; danh sách đơn vị tư vấn có tại trang tư vấn CBAM tại Việt Nam.

Quý doanh nghiệp cần đơn vị tính toán hoặc thẩm tra có thể gửi yêu cầu tại trang hỗ trợ CBAM. Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.