CBAM ยูเรีย: ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทยและผู้ส่งออกหลัก ค่าเบนช์มาร์ก 0.902 และต้นทุนต่อตันปี 2569

CBAM ยูเรีย ปี 2569: ค่ามาตรฐานอ้างอิงของไทย 1.540 tCO2e ต่อตัน (รหัส CN 3102 10 19) ต้นทุน 55.64 ยูโรต่อตันสินค้า เทียบอียิปต์ 43.17 ยูโร ค่าเบนช์มาร์ก 0.902 ตารางรหัสยูเรียของไทย แนวโน้มต้นทุนถึงปี 2577 และสถานะมาตรา 9

เนื้อหาในหน้านี้

ภายใต้มาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM) ค่ามาตรฐานอ้างอิง (default value) ของยูเรีย (รหัส CN 3102 10 19) อยู่ระหว่าง 1.390 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) ต่อตันสำหรับอียิปต์ ถึง 2.720 สำหรับประเทศที่ไม่มีตารางของตนเอง ค่าของไทยอยู่ที่ 1.540

ค่าเบนช์มาร์ก CBAM (CBAM benchmark) ของยูเรียคือ 0.902 tCO2e ต่อตัน เอกสารภาษาไทยบางฉบับเรียกค่านี้ว่า ค่ากลางความเข้มข้นการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Benchmark value) หน้านี้ใช้คำว่าค่าเบนช์มาร์กตลอดทั้งหน้า

ราคาใบรับรอง CBAM (CBAM certificate) ทางการของไตรมาส 3 ปี 2569 อยู่ที่ 82.32 ยูโรต่อ tCO2e (ประกาศเมื่อ 5 ตุลาคม 2569) เมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ยูเรียไทยที่นำเข้าในปี 2569 มีต้นทุน 55.64 ยูโรต่อตันสินค้า เทียบกับ 43.17 ยูโรสำหรับยูเรียอียิปต์ และ 153.75 ยูโรสำหรับยูเรียที่ใช้ค่าในตาราง "Other Countries and Territories"

กฎหมายหลักคือระเบียบ (EU) 2023/956 ของรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป ลงวันที่ 10 พฤษภาคม 2566 ว่าด้วยการจัดตั้งมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Regulation (EU) 2023/956) ระยะบังคับใช้เต็มรูปแบบ (definitive period) เริ่มเมื่อ 1 มกราคม 2569 (ค.ศ. 2026)

ในปี 2568 สหภาพยุโรปนำเข้ายูเรียจากไทยเพียง 74 ยูโร (Eurostat Comext DS-045409, 2025) แต่ตารางประเทศไทยในภาคผนวก I มีค่ายูเรียครบทั้งสี่รหัส

หน้านี้อธิบายที่มาของตัวเลข วิธีคำนวณ ต้นทุนของไทยเทียบกับประเทศอาเซียน และต้นทุนที่เปลี่ยนไปเมื่อการจัดสรรสิทธิการปล่อยแบบให้เปล่า (free allocation) ในระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) ทยอยหมดไป


ยูเรียมีค่าการปล่อยภายใต้ CBAM เท่าไร

ยูเรียไม่มีค่าการปล่อยเดียว ค่ามาตรฐานอ้างอิงของรหัส CN 3102 10 19 ขึ้นกับประเทศแหล่งกำเนิด ตั้งแต่ 1.390 tCO2e ต่อตันสำหรับอียิปต์ ถึง 2.720 สำหรับตาราง "Other Countries and Territories"

การคำนวณ CBAM ของยูเรียนับทั้งการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรง (direct emissions) และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อม (indirect emissions) จากไฟฟ้าที่ใช้ในการผลิต เพราะปุ๋ยไม่อยู่ในภาคผนวก II ของระเบียบ (EU) 2023/956 ต่างจากเหล็กและอะลูมิเนียมซึ่งไม่นับการปล่อยทางอ้อม

ค่า 1.390 ของอียิปต์มีการปล่อยทางอ้อมอยู่ 0.080 ส่วนค่า 1.540 ของไทยประกอบด้วยการปล่อยทางตรง 1.40 และทางอ้อม 0.14 การปล่อยทางอ้อมของไทยจึงมีสัดส่วนสูงกว่าอียิปต์

ตารางด้านล่างแสดงค่ามาตรฐานอ้างอิงของแหล่งกำเนิดหลักและของไทย พร้อมภาระปี 2569 ที่ตามมา ค่าทั้งหมดมาจากภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 (Implementing Regulation) ฉบับที่ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 นำมาแทนที่

แหล่งกำเนิด ค่ามาตรฐานอ้างอิง (tCO2e/t) รวมส่วนปรับเพิ่ม 1% ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 ต้นทุนต่อตันสินค้าที่ EUR 82.32
อียิปต์ 1.390 1.4039 0.52445 EUR 43.17
แอลจีเรีย 1.410 1.4241 0.54465 EUR 44.84
รัสเซีย 1.470 1.4847 0.60525 EUR 49.82
ไทย 1.540 1.5554 0.67595 EUR 55.64
ตรินิแดดและโตเบโก 1.610 1.6261 0.74665 EUR 61.46
Other Countries and Territories 2.720 2.7472 1.86775 EUR 153.75

คำนวณด้วย lib/cbam-law.js เมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569 ใบรับรองต่อตัน = ค่ามาตรฐาน × 1.01 ลบ 0.975 × 1.00 × 0.902 ต้นทุน = ใบรับรอง × ราคาไตรมาส 3 ปี 2569

ค่ามาตรฐานอ้างอิงสะท้อนแหล่งปล่อยสองแหล่งในห่วงโซ่การผลิต แหล่งแรกคือ CO2 จากการรีฟอร์มก๊าซธรรมชาติ (reforming) เพื่อผลิตไฮโดรเจน ซึ่งเป็นวัตถุดิบของกระบวนการ Haber-Bosch

แหล่งที่สองคือ CO2 ที่เข้าไปอยู่ในโมเลกุลยูเรียระหว่างการสังเคราะห์ และถูกปล่อยออกมาภายหลังเมื่อใส่ยูเรียลงดิน การคำนวณ CBAM นับทั้งสองส่วนที่ขั้นการผลิต ส่วน N2O จากการใส่ปุ๋ยในแปลงเพาะปลูกไม่อยู่ในขอบเขต CBAM

ปฏิกิริยาในห่วงโซ่นี้คือ N2 + 3H2 → 2NH3 ตามด้วย CO2 + 2NH3 → CO(NH2)2 + H2O ภาพรวมของมาตรการอยู่ในหน้ามาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป

รหัส CN ยูเรียสี่รหัสในตารางประเทศไทย

ตารางประเทศไทยในภาคผนวก I มีค่ามาตรฐานอ้างอิงสำหรับยูเรียสี่รหัส CN และแต่ละรหัสมีค่าเบนช์มาร์กของตนเอง ต้นทุนปี 2569 จึงอยู่ระหว่าง 18.00 ถึง 55.64 ยูโรต่อตันสินค้า

ตารางด้านล่างคำนวณทั้งสี่รหัสด้วยวิธีเดียวกัน (ค่ามาตรฐานจากตารางประเทศไทยในภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ฉบับที่ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 นำมาแทนที่ ค่าเบนช์มาร์กจาก Column B ข้อ 5.3 ในภาคผนวกของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620)

รหัส CN สินค้าตามคำบรรยายในภาคผนวก ทางตรง / ทางอ้อม ค่ามาตรฐานไทย (รวม) ค่าเบนช์มาร์ก Column B ใบรับรองต่อตันสินค้า ปี 2569 ต้นทุน ปี 2569 ต้นทุน ปี 2573
3102 10 12 ยูเรียในสารละลายน้ำ มียูเรีย 31.8% ถึง 33.2% โดยน้ำหนัก 0.46 / 0.05 0.51 0.304 0.2187 EUR 18.00 EUR 29.52
3102 10 15 ยูเรียในสารละลายน้ำ มียูเรียเกิน 33.2% ถึง 55% โดยน้ำหนัก 0.77 / 0.05 0.82 0.503 0.337775 EUR 27.81 EUR 46.85
3102 10 19 ยูเรีย ไนโตรเจนเกิน 45% ของน้ำหนักแห้ง (ยูเรียเม็ดทั่วไป) 1.40 / 0.14 1.54 0.902 0.67595 EUR 55.64 EUR 89.80
3102 10 90 ยูเรีย ไนโตรเจนไม่เกิน 45% ของน้ำหนักแห้ง 1.37 / 0.14 1.51 0.882 0.66515 EUR 54.76 EUR 88.15

ทั้งสี่รหัสไม่รวมสินค้าที่บรรจุในหีบห่อน้ำหนักรวมไม่เกิน 10 กิโลกรัม คอลัมน์ปี 2573 ใช้ราคาคงที่ 82.32 ยูโรและตัวประกอบ CBAM (CBAM factor) ร้อยละ 51.5 ทั้งนี้ค่าเบนช์มาร์กอาจได้รับการปรับปรุงสำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ปี 2570

ช่วงความเข้มข้นของรหัส 3102 10 12 ครอบคลุมสารละลายยูเรียความเข้มข้นร้อยละ 32.5 ที่ใช้เป็นน้ำยาบำบัดไอเสียดีเซล (DEF) ผู้ผลิตไทยควรยืนยันรหัส CN กับผู้นำเข้าก่อนส่งออก เพราะพิกัด HS 6 หลักแรกตรงกัน แต่รหัส CN 8 หลักของสหภาพยุโรปไม่ใช่พิกัดศุลกากรไทย

รายการรหัสปุ๋ยทั้งหมดในภาคผนวก I อยู่ในหน้ารหัส CN ปุ๋ยภายใต้ CBAM


ยูเรียเทียบกับปุ๋ยไนโตรเจนอื่นภายใต้ CBAM อย่างไร

เมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงในภาคผนวก I ยูเรียไม่ใช่ปุ๋ยไนโตรเจนที่มีการปล่อยต่อตันสูงที่สุด ตำแหน่งของยูเรียขึ้นกับสามปัจจัย คือ ความเข้มข้นไนโตรเจน เคมีของกระบวนการผลิต และขอบเขตการปล่อย

ปัจจัยหลักสามข้อที่กำหนดต้นทุน CBAM ของยูเรียเมื่อเทียบกับปุ๋ยไนโตรเจนอื่นมีดังนี้

  • ความเข้มข้นไนโตรเจนร้อยละ 46 โดยน้ำหนัก ทำให้ต้องใช้แอมโมเนียต่อตันสินค้ามากตามไปด้วย และต้องใช้ไฮโดรเจนจากการรีฟอร์มก๊าซธรรมชาติมากขึ้น
  • การตรึง CO2 ขั้นสังเคราะห์ดึง CO2 จากขั้นรีฟอร์มเข้าไปอยู่ในโมเลกุลยูเรีย และการคำนวณ CBAM นับ CO2 ส่วนนี้ที่ขั้นการผลิต
  • ขอบเขตทั้งทางตรงและทางอ้อม ใช้กับปุ๋ยทุกชนิด การปล่อยจากไฟฟ้าที่โรงงานยูเรียใช้จึงถูกนำมาคิดต้นทุนด้วย ต่างจากเหล็กและอะลูมิเนียม

ค่ามาตรฐานอ้างอิงของอียิปต์สำหรับแอมโมเนียมไนเตรต (CN 3102 30 90) คือ 2.390 tCO2e ต่อตัน และสำหรับสารละลาย UAN (CN 3102 80 00) คือ 1.510 เทียบกับ 1.390 สำหรับยูเรีย ส่วนค่าของไทยคือ 2.190 สำหรับแอมโมเนียมไนเตรต 1.470 สำหรับ UAN และ 1.540 สำหรับยูเรีย

แอมโมเนียมไนเตรตมีการปล่อย N2O จากการผลิตกรดไนตริกเพิ่มจากการปล่อยของแอมโมเนีย ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ค่ามาตรฐานสูงกว่า ตารางด้านล่างเทียบต้นทุนปี 2569 ของอียิปต์และไทยตามค่ามาตรฐานอ้างอิง

สินค้า ค่ามาตรฐานอียิปต์ ค่ามาตรฐานไทย ค่าเบนช์มาร์ก Column B ต้นทุนอียิปต์ ปี 2569 ต้นทุนไทย ปี 2569
ยูเรีย (CN 3102 10 19) 1.390 1.540 0.902 EUR 43.17/t EUR 55.64/t
แอมโมเนียมไนเตรต (CN 3102 30 90) 2.390 2.190 0.767 EUR 137.15/t EUR 120.52/t
สารละลาย UAN (CN 3102 80 00) 1.510 1.470 0.625 EUR 75.38/t EUR 72.06/t
แอมโมเนียแอนไฮดรัส (CN 2814 10 00) 2.050 2.240 1.522 EUR 48.28/t EUR 64.08/t

ใบรับรองต่อตัน = ค่ามาตรฐาน × 1.01 (ส่วนปรับเพิ่มของปุ๋ย) ลบ 0.975 × ค่าเบนช์มาร์ก Column B (การปรับลดปี 2569 โดยตัวประกอบปรับแก้ข้ามภาคส่วน (cross-sectoral correction factor) เท่ากับร้อยละ 100) ต้นทุน = ใบรับรอง × 82.32 ยูโร

ค่ามาตรฐานของไทยสำหรับแอมโมเนียมไนเตรตและ UAN ต่ำกว่าอียิปต์ แต่ค่าสำหรับยูเรียและแอมโมเนียสูงกว่า การคำนวณของปุ๋ยทุกรหัสอยู่ในหน้าCBAM ภาคส่วนปุ๋ย


การปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวของยูเรียนำเข้าคำนวณอย่างไร

วิธีคำนวณสำหรับยูเรียเป็นไปตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 ซึ่งกำหนดสมการ 65 และ 66 สำหรับสินค้าที่วัดตามปริมาณไนโตรเจน การปล่อยจะปันส่วนตามปริมาณไนโตรเจนจริงเป็นกิโลกรัมต่อตันสินค้า

ผู้นำเข้ายูเรียในสหภาพยุโรปกำหนดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว (embedded emissions) ได้สองทาง ทางแรกคือใช้ข้อมูลการปล่อยจริงจากสถานประกอบการ (installation) ของผู้ส่งออก พร้อมรายงานการทวนสอบ (verification report) จากผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงาน (accredited verifier)

ทางที่สองคือใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงตามระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 ฉบับที่ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2026/1740 นำมาแทนที่ หลักเกณฑ์โดยละเอียดของทั้งสองทางพร้อมตัวอย่างอยู่ในหน้าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัว

ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 1 ของยูเรียใช้เท่ากันทุกปี

ส่วนปรับเพิ่ม (mark-up) ของยูเรียคือร้อยละ 1 ของค่ามาตรฐานรวมในทุกปี เทียบกับร้อยละ 10 สำหรับเหล็ก ซีเมนต์ อะลูมิเนียม และไฮโดรเจนในปี 2569 ร้อยละ 20 ในปี 2570 และร้อยละ 30 ตั้งแต่ปี 2571

ส่วนปรับเพิ่มบวกเข้าไปก่อนหักการปรับลดตามการจัดสรรสิทธิแบบให้เปล่า (free allocation adjustment) จึงถูกคิดราคาเต็มจำนวน ส่วนปรับเพิ่มของยูเรียอียิปต์คือ 0.0139 tCO2e หรือราว 1.14 ยูโรต่อตัน และของยูเรียไทยคือ 0.0154 tCO2e หรือราว 1.27 ยูโรต่อตัน

ฐานเศรษฐกิจรายงานเมื่อ 28 เมษายน 2569 โดยอ้างกรมการค้าต่างประเทศ (คต.) ว่า “สินค้าปุ๋ยของไทย กำหนดให้ปรับเพิ่มค่ามาตรฐานฯ 1% ต่อปี” ข้อความนี้หมายถึงส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 1 ที่ใช้เท่ากันทุกปี ไม่ได้สะสมเพิ่มปีละร้อยละ 1

รายงานเดียวกันระบุว่าค่ามาตรฐานอ้างอิงคำนวณจากค่าเฉลี่ยของโรงงานที่ปล่อยสูงสุดร้อยละ 10 คำอธิบายนี้คลาดเคลื่อน ภาคผนวก IV ข้อ 4.1 กำหนดค่ามาตรฐานอ้างอิงตามความเข้มข้นการปล่อยเฉลี่ยของแต่ละประเทศผู้ส่งออก แล้วบวกส่วนปรับเพิ่ม

ความคุ้มค่าของข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบจึงขึ้นกับช่องว่างระหว่างการปล่อยจริงของโรงงานกับค่ามาตรฐาน ไม่ได้ขึ้นกับส่วนปรับเพิ่ม

ตัวอย่างการคำนวณ: ยูเรียอียิปต์และยูเรียไทยที่นำเข้าในปี 2569

ทุกแหล่งกำเนิดใช้ขั้นตอนการคำนวณเดียวกัน ดังนี้ (มาตรา 31 ของระเบียบ (EU) 2023/956 และระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620)

  1. คูณค่ามาตรฐานด้วย 1.01 อียิปต์ 1.390 × 1.01 = 1.4039 ไทย 1.540 × 1.01 = 1.5554 tCO2e ต่อตัน
  2. คำนวณการปรับลด ตัวประกอบ CBAM × ตัวประกอบปรับแก้ข้ามภาคส่วน × ค่าเบนช์มาร์ก CBAM = 0.975 × 1.00 × 0.902 = 0.87945
  3. หักการปรับลด อียิปต์ 1.4039 − 0.87945 = 0.52445 ไทย 1.5554 − 0.87945 = 0.67595 ใบรับรองต่อตันสินค้า
  4. คูณด้วยราคา ที่ 82.32 ยูโร อียิปต์ 43.17 ยูโร ไทย 55.64 ยูโรต่อตันสินค้า

ยูเรียไทย 1,000 ตันที่นำเข้าในปี 2569 ต้องใช้ใบรับรอง 675.95 ใบ หรือ 55,644.20 ยูโร ท่านประมาณการต้นทุนของตนเองได้ที่เครื่องคำนวณ CBAM ผลที่ได้เป็นค่าประมาณจากค่ามาตรฐานอ้างอิงและค่าเบนช์มาร์กทางการ ตัวเลขที่มีผลผูกพันคือตัวเลขในแบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี (CBAM declaration) ของผู้นำเข้า


ต้นทุน CBAM ของผู้นำเข้ายูเรียจะเพิ่มขึ้นอย่างไรถึงปี 2577

ต้นทุนใบรับรองของยูเรียเพิ่มขึ้นทุกปีจนถึงปี 2577 เพราะการจัดสรรสิทธิการปล่อยแบบให้เปล่าของ EU ETS ทยอยลดลง ตัวประกอบ CBAM คือสัดส่วนสิทธิแบบให้เปล่าที่ยังคงเหลือ ซึ่งเท่ากับร้อยละ 97.5 ในปี 2569 และจะไม่ใช้อีกตั้งแต่ปี 2577

ตารางด้านล่างแสดงต้นทุนของยูเรียไทยและยูเรียอียิปต์ตามค่ามาตรฐานอ้างอิง (ส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 1 ค่าเบนช์มาร์ก 0.902) ที่ราคาใบรับรองคงที่ 82.32 ยูโร (ตัวประกอบ CBAM ตามมาตรา 10a(1a) ของข้อบังคับ (Directive) 2003/87/EC)

ปีที่นำเข้า ตัวประกอบ CBAM การปรับลดต่อตัน ใบรับรองต่อตัน ไทย ต้นทุน ไทย ใบรับรองต่อตัน อียิปต์ ต้นทุน อียิปต์
2569 97.5% 0.87945 0.67595 EUR 55.64 0.52445 EUR 43.17
2570 95% 0.8569 0.6985 EUR 57.50
2571 90% 0.8118 0.7436 EUR 61.21 0.5921 EUR 48.74
2572 77.5% 0.69905 0.85635 EUR 70.49
2573 51.5% 0.46453 1.09087 EUR 89.80 0.93937 EUR 77.33
2574 ถึง 2576 39% / 26.5% / 14% สมมติ 1.20362 / 1.31637 / 1.42912 EUR 99.08 / 108.36 / 117.65
ตั้งแต่ 2577 ไม่ใช้ 0 1.5554 EUR 128.04 1.4039 EUR 115.57

ปี 2574 ถึง 2576 ใช้ค่าเบนช์มาร์กของช่วงปี 2571 ถึง 2573 และสมมติว่าตัวประกอบปรับแก้ข้ามภาคส่วนเท่ากับร้อยละ 100 ซึ่งยังไม่ได้กำหนด (คำวินิจฉัยการบังคับใช้ (EU) 2026/1862 (Implementing Decision) กำหนดถึงปี 2573 เท่านั้น)

ต้นทุนเพิ่มเร็วที่สุดในช่วงปี 2572 ถึง 2573 ส่วนการปล่อยทุกตัน CO2e ที่เกินค่าเบนช์มาร์กถูกคิดราคาเต็มจำนวนตั้งแต่ปีแรก และตั้งแต่ปี 2577 ค่ามาตรฐานรวมส่วนปรับเพิ่มจะถูกคิดราคาทั้งหมด

อารัมภบท ข้อ 10 ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2620 ระบุว่าคาดว่าจะมีค่าเบนช์มาร์กใหม่สำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 ตัวเลขหลังปี 2569 จึงอาจเปลี่ยนแปลง


จดหมายข่าว CBAM (ภาษาอังกฤษ)

จดหมายข่าวภาษาอังกฤษ ส่งการแจ้งเตือนราคาใบรับรอง CBAM และการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่สำคัญ พร้อมข่าวสารเกี่ยวกับ CBAM ทุกสัปดาห์ ไม่มีสแปม ยกเลิกได้ทุกเมื่อ

เราเก็บเฉพาะอีเมลของท่านเพื่อส่งการแจ้งเตือนนี้ นโยบายความเป็นส่วนตัว (ภาษาอังกฤษ)

ยูเรียจากไทยและอาเซียนในตลาดสหภาพยุโรป

สหภาพยุโรปนำเข้ายูเรีย (CN 3102 10) จากไทยมูลค่า 74 ยูโรในปี 2568 และ 27 ยูโรในปี 2567 ปริมาณที่บันทึกเป็นศูนย์ตัน เทียบกับการนำเข้าจากนอกสหภาพยุโรปทั้งหมด 7.41 ล้านตัน (Eurostat Comext DS-045409, 2025)

Eurostat บันทึกปริมาณเป็นหน่วย 100 กิโลกรัม การส่งสินค้าที่น้อยกว่านี้จึงแสดงเป็นศูนย์ สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) รายงานว่าในเดือนมกราคมถึงมิถุนายน 2568 ไทยส่งออกสินค้า CBAM ไปสหภาพยุโรปเพียงเหล็กและอะลูมิเนียม

ค่ามาตรฐานของไทยจะมีผลจริงเมื่อผู้ผลิตหรือผู้ค้าไทยเริ่มส่งยูเรียไปสหภาพยุโรป ตารางด้านล่างเทียบไทยกับประเทศในภูมิภาค (ค่ามาตรฐานจากภาคผนวก I ข้อมูลการนำเข้ายูเรีย CN 3102 10 ของ EU27 ปี 2568 จาก Eurostat Comext DS-045409 ดึงข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569)

แหล่งกำเนิด ค่ามาตรฐาน CN 3102 10 19 ต้นทุน ปี 2569 ต้นทุน ปี 2573 การนำเข้ายูเรียของ EU27 ปี 2568
ไทย 1.540 EUR 55.64 EUR 89.80 EUR 74; 0 ตัน
มาเลเซีย 1.540 EUR 55.64 EUR 89.80 0 (ปี 2566: 21,877 ตัน)
อินโดนีเซีย 1.580 EUR 58.97 EUR 93.13 26 ตัน
เวียดนาม 2.430 EUR 129.64 EUR 163.80 25 ตัน
จีน 2.850 EUR 164.56 EUR 198.72 68,816 ตัน
โอมาน (ไม่มีตารางปุ๋ย ใช้ค่า Other) 2.720 EUR 153.75 EUR 187.91 162,990 ตัน

ต้นทุนเป็นยูโรต่อตันสินค้าบนค่ามาตรฐานอ้างอิงที่ราคาคงที่ 82.32 ยูโร คำนวณด้วย lib/cbam-law.js เมื่อ 12 พฤศจิกายน 2569 ตารางของโอมานและบรูไนไม่มีภาคส่วนปุ๋ย ยูเรียจากสองประเทศนี้จึงใช้ค่า 2.720 ของ "Other Countries and Territories"

ไทยกับมาเลเซียมีค่าเท่ากัน คือ 1.540 และต่ำกว่าเวียดนามและจีนอย่างชัดเจน ยูเรียไทยที่ใช้ค่ามาตรฐานจึงมีต้นทุนต่ำกว่ายูเรียจีน 108.92 ยูโรต่อตันในปี 2569

โรงงานยูเรียในภูมิภาคที่ตั้งอยู่ในประเทศซึ่งไม่มีตารางปุ๋ยเสียเปรียบมากที่สุด เว้นแต่จะส่งข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบ ตัวอย่างคือโอมาน ซึ่งส่งยูเรียเข้าสหภาพยุโรป 162,990 ตันในปี 2568 หรือร้อยละ 2.2 ของการนำเข้าจากนอกสหภาพยุโรปตามปริมาณ

ภาพรวมผลกระทบต่อผู้ส่งออกปุ๋ยไทยอยู่ในหน้าผลกระทบของ CBAM ต่อผู้ส่งออกปุ๋ย และภาพรวมของประเทศอยู่ในหน้าCBAM กับประเทศไทย


ราคาคาร์บอนของไทยหักลดต้นทุนยูเรียตามมาตรา 9 ได้หรือไม่

ไม่ได้ ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใดภายใต้มาตรา 9 รวมถึงไทย และระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังไม่ได้รับการรับรอง

ร่างระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 เผยแพร่เมื่อ 13 พฤษภาคม 2569 และปิดรับฟังความคิดเห็นเมื่อ 10 มิถุนายน 2569 การหักลดตามมาตรา 9(1) ใช้กับราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงในประเทศผู้ผลิต (carbon price effectively paid) หลังหักการคืนเงินหรือการชดเชยอื่น

ราคาคาร์บอนเดียวที่มีผลบังคับในไทยคือราคาคาร์บอน 200 บาทต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน ตามประกาศกรมสรรพสามิตที่ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 22 เมษายน 2568 และมีผลตั้งแต่ 23 เมษายน 2568

เครื่องมือของไทยแต่ละประเภทเกี่ยวข้องกับยูเรียต่างกัน ดังตารางด้านล่าง (สถานะ ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569)

เครื่องมือของไทย สถานะ ความเกี่ยวข้องกับยูเรีย
ราคาคาร์บอนในภาษีสรรพสามิตน้ำมัน (THB 200/tCO2e) มีผลตั้งแต่ 23 เม.ย. 2568 อัตราภาษีรวมไม่เปลี่ยน ครอบคลุมผลิตภัณฑ์น้ำมัน ไม่ครอบคลุมก๊าซธรรมชาติและถ่านหิน ก๊าซธรรมชาติเป็นวัตถุดิบหลักของยูเรีย จึงแทบไม่เกี่ยวกับการปล่อยฝังตัว
ระบบการจัดสรรสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS) ตามร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. .... ร่าง ยังไม่เป็นกฎหมาย ไม่มีราคาที่จ่ายจริง
ภาษีคาร์บอนตามร่างพระราชบัญญัติเดียวกัน ร่าง ยังไม่เป็นกฎหมาย ไม่มีราคาที่จ่ายจริง
คาร์บอนเครดิตภาคสมัครใจ T-VER ภาคสมัครใจ ไม่ใช่ราคาคาร์บอนตามมาตรา 3(29)

ที่มา: ประกาศกรมสรรพสามิตผ่าน gb-planet (22 เมษายน 2568) Infoquest (19 พฤษภาคม 2568) กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (2 ธันวาคม 2568)

ส่วนราคาคาร์บอนนี้แยกออกมาจากอัตราภาษีสรรพสามิตเดิมซึ่งไม่เปลี่ยนแปลง และยังไม่มีบทบัญญัติใดชี้ชัดว่าส่วนนี้นับเป็นราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงหรือไม่

สำหรับยูเรียที่ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ตั้งแต่ปี 2570 คณะกรรมาธิการยุโรปอาจกำหนดราคาคาร์บอนอ้างอิงรายปีสำหรับประเทศที่มีกฎราคาคาร์บอน (มาตรา 9(4)) ยังไม่มีการกำหนดสำหรับไทย

กลไกทั้งหมดอธิบายไว้ในหน้าการหักลดราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศที่สาม


รัสเซียกับแหล่งนำเข้ายูเรียของสหภาพยุโรปที่เปลี่ยนไป

อียิปต์เป็นแหล่งนำเข้ายูเรีย (CN 3102 10) อันดับหนึ่งของสหภาพยุโรปในปี 2568 ด้วยปริมาณ 3.29 ล้านตัน หรือร้อยละ 44.3 ของการนำเข้าจากนอกสหภาพยุโรปตามปริมาณ

รัสเซียตามมาด้วย 1.90 ล้านตัน (ร้อยละ 25.7) และแอลจีเรีย 1.17 ล้านตัน (ร้อยละ 15.8) อุซเบกิสถาน ไนจีเรีย และเติร์กเมนิสถานส่งรายละราวร้อยละ 3 (Eurostat Comext DS-045409 ดึงข้อมูลเมื่อ 12 ตุลาคม 2569)

ยูเรียรัสเซียมีภาระต้นทุนอีกชั้นหนึ่งนอกเหนือจาก CBAM ระเบียบ (EU) 2025/1227 กำหนดอากรเพิ่มเติมสำหรับปุ๋ยประเภท 3102 จากรัสเซียและเบลารุสตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2568

อากรนี้ประกอบด้วยร้อยละ 6.5 ของมูลค่า บวกอัตราต่อตัน 40 ยูโร ซึ่งเพิ่มเป็น 60 ยูโรตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2569 เป็น 80 ยูโรตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2570 และเป็น 315 ยูโรตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2571 อากรนี้ไม่ใช่ CBAM

สำหรับสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 ต้นทุนใบรับรอง CBAM จะบวกเพิ่มจากอากรนี้ ส่วนการขายใบรับรองเริ่มวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2570 (มาตรา 20(1))

ข้อมูลรายเดือนของ Eurostat แสดงว่าการนำเข้าลดลงในปี 2569 ช่วงมกราคมถึงกรกฎาคม 2569 สหภาพยุโรปนำเข้ายูเรียรัสเซีย 114,000 ตัน เทียบกับ 1.39 ล้านตันในช่วงเดียวกันของปีก่อน หรือลดลงร้อยละ 92 ขณะที่ตลอดปี 2568 การนำเข้ายังเพิ่มจาก 1.72 เป็น 1.90 ล้านตัน

ส่วนแบ่งของอียิปต์เพิ่มจากร้อยละ 34.7 ในปี 2566 เป็นร้อยละ 44.3 ในปี 2568 อียิปต์ผลิตยูเรียจากก๊าซธรรมชาติและไม่มีราคาคาร์บอน ผู้นำเข้ายูเรียอียิปต์จึงไม่มีราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงให้ขอหักลดตามมาตรา 9

อียิปต์ได้รับการหักลดราคาคาร์บอนภายใต้ CBAM หรือไม่

ไม่ได้ อียิปต์ไม่มีราคาคาร์บอน และมาตรา 9 ของระเบียบ (EU) 2023/956 ให้หักลดได้เฉพาะราคาคาร์บอนที่จ่ายจริงในประเทศแหล่งกำเนิด ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ระเบียบการบังคับใช้ตามมาตรา 9 ยังเป็นร่าง และยังไม่มีการรับรองราคาคาร์บอนของประเทศใด

ผู้นำเข้าที่ซื้อยูเรียจากอียิปต์จ่ายตามการปล่อยก๊าซเรือนกระจกฝังตัวหลังหักการปรับลด คือ 43.17 ยูโรต่อตันเมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงและราคาไตรมาส 3 ปี 2569 รายละเอียดอยู่ในหน้าค่ามาตรฐานอ้างอิง CBAM

ยูเรียเทียบกับแอมโมเนียภายใต้ CBAM อย่างไร

แอมโมเนียเป็นทั้งสินค้า CBAM ในตัวเอง (CN 2814 10 00 สำหรับแอมโมเนียแอนไฮดรัส) และสารตั้งต้น (precursor) โดยตรงของยูเรีย สำหรับสินค้าอียิปต์ ค่ามาตรฐานคือ 2.050 tCO2e ต่อตันสำหรับแอมโมเนียแอนไฮดรัส และ 1.390 สำหรับยูเรีย ค่าเบนช์มาร์กคือ 1.522 และ 0.902

ที่ราคา 82.32 ยูโร ต้นทุนคือ 48.28 ยูโรต่อตันแอมโมเนีย และ 43.17 ยูโรต่อตันยูเรียสำหรับการนำเข้าปี 2569 ส่วนของไทยคือ 64.08 และ 55.64 ยูโร ปริมาณไนโตรเจนก็ต่างกัน แอมโมเนียแอนไฮดรัสมีไนโตรเจนราวร้อยละ 82 ส่วนยูเรียมีร้อยละ 46 รายละเอียดอยู่ในหน้าแอมโมเนียภายใต้ CBAM

ยูเรียใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงหรือค่าการปล่อยจริง

ใช้ได้ทั้งสองทาง ค่าการปล่อยจริงที่ผ่านการทวนสอบ (verification) ใช้ได้เมื่อมีรายงานการทวนสอบจากผู้ทวนสอบที่ได้รับการรับรองระบบงานและลงทะเบียนในระบบทะเบียน CBAM (CBAM Registry) การลงทะเบียนผู้ทวนสอบเปิดเมื่อ 1 กันยายน 2569 (มาตรา 10a(1))

หากไม่มีข้อมูลจริง ให้ใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิงจากภาคผนวก I ของระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2621 พร้อมส่วนปรับเพิ่มร้อยละ 1 ของปุ๋ย

ส่วนที่ประหยัดได้จากข้อมูลจริงคือช่องว่างระหว่างค่ามาตรฐานรวมส่วนปรับเพิ่มกับการปล่อยจริงของโรงงาน คิดที่ราคาใบรับรอง แล้วปรับตามฐานค่าเบนช์มาร์กที่ต่างกัน (ใช้ Column A บวกการจัดสรรที่ฝังอยู่ในสารตั้งต้น แทน Column B)

ผู้นำเข้าที่ซื้อจากผู้ผลิตซึ่งปล่อยต่ำกว่าค่ามาตรฐานมากจะได้ประโยชน์มากที่สุด

ผู้นำเข้าปุ๋ยในสหภาพยุโรปต้องทำอะไรเพื่อปฏิบัติตาม CBAM

ผู้นำเข้าปุ๋ยปฏิบัติตามขั้นตอนมาตรฐานของผู้ยื่นแบบแสดงรายการ CBAM ที่ได้รับอนุญาต (authorised CBAM declarant) ตามมาตรา 3(17) หน้าที่หลักสี่ข้อเรียงตามลำดับเวลามีดังนี้

  • การขออนุญาต: ยื่นคำขอสถานะผู้ยื่นแบบฯ ต่อหน่วยงานผู้มีอำนาจระดับชาติของประเทศสมาชิก (national competent authority) ที่ตนตั้งอยู่ ผู้ที่ยื่นคำขอภายใน 31 มีนาคม 2569 นำเข้าต่อได้ระหว่างรอการอนุญาต (มาตรา 17(7a) ของระเบียบ (EU) 2023/956 ซึ่งแก้ไขโดยระเบียบ (EU) 2025/2083)
  • การบันทึกการปล่อยฝังตัว (ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569): บันทึกการปล่อยต่อตันของยูเรียแต่ละเที่ยว จากข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบหรือค่ามาตรฐานอ้างอิง
  • การถือครองใบรับรองรายไตรมาส (quarterly holding) ตั้งแต่ปี 2570: ณ สิ้นแต่ละไตรมาส ถือใบรับรองอย่างน้อยร้อยละ 50 ของการปล่อยฝังตัวในสินค้าที่นำเข้าตั้งแต่ต้นปีปฏิทิน (มาตรา 22(2)) สินค้าที่นำเข้าในปี 2569 ไม่มีข้อกำหนดนี้
  • แบบแสดงรายการ CBAM ประจำปี ภายใน 30 กันยายน 2570 (ค.ศ. 2027): ยื่นแบบฯ ครั้งแรกสำหรับปีปฏิทิน 2569 และส่งมอบใบรับรอง (surrender) (มาตรา 6(1) และมาตรา 22(1)) หากส่งมอบไม่ครบ บทลงโทษ (penalty) ตามมาตรา 26(1) คือ 100 ยูโรต่อ tCO2e ก่อนปรับตามดัชนีราคาผู้บริโภค สำหรับใบรับรองแต่ละใบที่ไม่ได้ส่งมอบ

ผู้นำเข้าที่นำเข้าสินค้า CBAM รวมทุกรหัส CN ไม่เกิน 50 ตัน (น้ำหนักสุทธิ) ต่อปีปฏิทินได้รับยกเว้น (มาตรา 2a และภาคผนวก VII ข้อ 1) แต่ต้องแสดงการยกเว้นในใบขนสินค้าขาเข้า ขั้นตอนทั้งหมดอยู่ในหน้า CBAM fertilizer importers (ภาษาอังกฤษ)

ผู้ส่งออกยูเรียไทยและผู้ส่งออกนอกสหภาพยุโรปควรรู้อะไร

ผู้ผลิตยูเรียนอกสหภาพยุโรปไม่มีหน้าที่ตามกฎหมายภายใต้ CBAM ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปเป็นผู้ซื้อและส่งมอบใบรับรอง แต่ผู้ซื้อนำต้นทุน CBAM มาเจรจาราคา ผู้ส่งออกที่ปล่อยต่ำกว่าค่ามาตรฐานได้เปรียบเมื่อส่งข้อมูลจริงที่ผ่านการทวนสอบ

ผู้ส่งออกในอียิปต์ รัสเซีย แอลจีเรีย อุซเบกิสถาน และไนจีเรีย ซึ่งเป็นห้าแหล่งนำเข้ายูเรียใหญ่ที่สุดของสหภาพยุโรปในปี 2568 (Eurostat Comext) ล้วนเผชิญแรงกดดันนี้

ผู้ผลิตไทยใช้ค่ามาตรฐานไทยรวมส่วนปรับเพิ่ม 1.5554 tCO2e ต่อตันเป็นจุดเทียบ โดยต้องปรับตามฐานค่าเบนช์มาร์กที่ต่างกันเมื่อใช้ข้อมูลจริง

ข้อมูลส่งผ่านส่วน O3CI ของระบบทะเบียน CBAM (operator portal) ซึ่งการลงทะเบียนเป็นทางเลือก (มาตรา 10) แนวทางเชิงกลยุทธ์อยู่ในหน้ากลยุทธ์ผู้ส่งออก

ยูเรียเป็นสินค้า CBAM ที่แพงที่สุดหรือไม่

ไม่ใช่ เมื่อใช้ค่ามาตรฐานอ้างอิง ไฮโดรเจนมีต้นทุนสูงกว่ามาก ค่า "Other Countries and Territories" ของไฮโดรเจนคือ 17.740 tCO2e ต่อตัน คิดเป็น 1,197.94 ยูโรต่อตันที่ราคา 82.32 ยูโรสำหรับการนำเข้าปี 2569 ส่วนเหล็กกึ่งสำเร็จรูปจากตุรกี (CN 7207 11 14) มีต้นทุน 99.70 ยูโรต่อตันเมื่อคำนวณแบบเดียวกัน

ยูเรียอยู่ระหว่าง 43.17 ยูโรต่อตัน (อียิปต์) ถึง 153.75 ยูโร ("Other Countries and Territories") ในภาคส่วนปุ๋ยเอง ยูเรียก็ไม่ใช่สินค้าที่แพงที่สุด แอมโมเนียมไนเตรตอียิปต์ (CN 3102 30 90) มีต้นทุน 137.15 ยูโรต่อตัน

หน่วยงานไทยใดให้ข้อมูล CBAM สำหรับผู้ผลิตยูเรีย

คต. เตือนผู้ส่งออกในหกภาคส่วนรวมถึงปุ๋ยเมื่อ 28 เมษายน 2569 และรับคำถามผ่านกลุ่มงานบริหารสินค้าสองทาง กองบริหารสินค้าข้อตกลงและมาตรการการค้า

องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) มีคู่มือการรายงาน CBAM สำหรับสี่อุตสาหกรรม คือ ไฟฟ้า ซีเมนต์ เหล็กและเหล็กกล้า และอะลูมิเนียม (ปรับปรุงเมื่อ 26 ธันวาคม 2568) ยังไม่มีคู่มือสำหรับปุ๋ย

ผู้ผลิตยูเรียไทยจึงต้องใช้ระเบียบการบังคับใช้ (EU) 2025/2547 โดยตรง ท่านขอรับการแนะนำผู้ให้บริการด้านการคำนวณและการทวนสอบได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายที่หน้าขอความช่วยเหลือ CBAM


แหล่งข้อมูล: ระเบียบ (EU) 2023/956 · ระเบียบ (EU) 2025/2083 (Omnibus) · ระเบียบการบังคับใช้ 2025/2621 · ข้อมูล EU ETS ผ่าน EEX ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย