
SKDM kapsamındaki gübre CN kodları, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün I. Ekindeki 5 kalemden gelir ve Kombine Nomanklatür'ün (Combined Nomenclature) iki faslına yayılır: 28. fasılda 2808 00 00, 2814 ve 2834 21 00; 31. fasılda 3102 ve 3105 (3105 60 00 hariç).
Uygulama tüzükleri, bu kalemlerin altındaki 27 sekiz haneli kod için varsayılan değer (default value) ve SKDM kıyas değeri (benchmark) yayımlar. Liste, susuz amonyaktan NPK kompoze gübrelere kadar azot içeren başlıca ürünleri kapsar.
AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM; İngilizce kısaltmasıyla CBAM), (AB) 2023/956 sayılı Tüzük ile kurulan ve 1 Ocak 2026'dan bu yana uygulama döneminde olan bir AB mekanizmasıdır: AB'deki ithalatçılar, karbon yoğun belirli malların gömülü emisyonlarına karşılık gelen SKDM sertifikalarını satın alıp teslim eder; sertifika fiyatı AB ETS karbon fiyatına bağlıdır ve amaç karbon kaçağını önlemektir.
Türkiye'nin 27 kodun tamamında kendi varsayılan değeri vardır ve her biri "Diğer ülkeler ve bölgeler" tablosundaki değerin altındadır. Türkiye'nin AB'ye miktar bakımından en çok gönderdiği gübre olan kalsiyum amonyum nitrat (CAN, CN kodu 3102 40 10), 2026'da varsayılan değerle ithal edildiğinde ton başına 130,19 avro tutar.
Bu sayfada kapsamdaki tüm kodları, Türkiye değerlerini, kapsam dışı ürünleri ve kodların hesaplamaya nasıl yansıdığını sırasıyla bulabilirsiniz. İlk yıllık SKDM beyanının (CBAM declaration) son tarihi 30 Eylül 2027'dir.
SKDM Gübre CN Kodları Nelerdir?
SKDM gübre CN kodları, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün I. Ekindeki 5 gübre kalemine giren kodlardır; bu kodlardaki ürünlerin gömülü CO2 ve N2O emisyonları SKDM kapsamındadır.
Üç kalem 28. fasılda (inorganik kimyasallar) yer alır: nitrik asit (2808 00 00), amonyak (2814 pozisyonu) ve potasyum nitrat (2834 21 00). İki kalem 31. fasıldadır (gübreler): azotlu gübreler olan 3102 pozisyonu ile karışık ve diğer gübreler olan 3105 pozisyonu (3105 60 00 hariç). Kalemlerin tamamı SKDM mal listesi sayfasındadır.
- ve 31. fasıl ayrımı üretim zincirini yansıtır. Amonyak (CN kodu 2814) hem tek başına ticareti yapılan bir kimyasal hem de her nihai azotlu gübrenin öncül maddesidir (precursor). Bu kodlardan mal ithal eden AB ithalatçısı, ücretsiz tahsisat düzeltmesinden (free allocation adjustment) sonra kalan gömülü emisyonlar (embedded emissions) için SKDM sertifikası (CBAM certificate) teslim eder. İlk adım, yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi (authorised CBAM declarant) statüsünü almaktır. Başvurusu karara bağlanana kadar ithalata devam edebilmek için son başvuru tarihi olan 31 Mart 2026 geçmiştir. Genel çerçeve AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması sayfasındadır.
Gübrelerde hem doğrudan emisyonlar (direct emissions; fosil yakıt yanması ve Haber-Bosch sentezi) hem dolaylı emisyonlar (indirect emissions; üretimde tüketilen elektrik) fiyatlandırılır. Nedeni şudur: (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün II. Eki, yalnızca doğrudan emisyonların hesaba katıldığı malları listeler ve gübreler bu ekte yer almaz.
SKDM kapsamını AB gümrük beyannamesindeki CN kodu belirler; Türkiye'deki 12 haneli GTİP'in ilk 8 hanesi CN koduna karşılık gelir. T.C. Ticaret Bakanlığı'nın SKDM'ye ilişkin "Sıkça Sorulan Sorular" sayfası da kapsamı "CN kodları (8 haneli gümrük tarife kodu)" üzerinden tanımlar, ancak gübre kodlarını tek tek listelemez.
28. Fasıl SKDM Gübre CN Kodları
28. fasılda 3 kalem ve 4 sekiz haneli CN kodu vardır; bunlar gübre üretim zincirinin inorganik kimyasal öncül maddeleridir.
Bu ürünler ya azotlu gübre üretiminin doğrudan girdisidir ya da Haber-Bosch süreci ve nitrik asit üretimi nedeniyle yüksek gömülü emisyon taşır; kapsama alınmalarının nedeni budur.
Aşağıdaki tablo dört kodu, "Diğer ülkeler ve bölgeler" tablosunun varsayılan değeri, Türkiye tablosunun değeri ve B sütunu SKDM kıyas değeri ile birlikte gösterir; tüm değerler ton mal başına ton CO2 eşdeğeri (tCO2e) cinsindendir.
| CN kodu | Ürün | Gazlar | Emisyon kapsamı | "Diğer ülkeler" varsayılan değeri | Türkiye varsayılan değeri (doğrudan + dolaylı) | B sütunu kıyas değeri | Türkiye, 2026 sertifika sayısı (ton mal başına) | Türkiye, 2026 maliyet (EUR/ton, 82,32) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2808 00 00 | Nitrik asit; sülfonitrik asitler | CO2 + N2O | Doğrudan + dolaylı | 2,810 | 2,720 (2,68 + 0,03) | 0,582 | 2,17975 | 179,44 |
| 2814 10 00 | Susuz amonyak | CO2 | Doğrudan + dolaylı | 3,130 | 2,270 (2,17 + 0,10) | 1,522 | 0,80875 | 66,58 |
| 2814 20 00 | Sulu çözelti hâlinde amonyak | CO2 | Doğrudan + dolaylı | 0,960 | 0,680 (0,65 + 0,03) | 0,457 | 0,241225 | 19,86 |
| 2834 21 00 | Potasyum nitrat | CO2 + N2O | Doğrudan + dolaylı | 2,330 | 2,220 (2,17 + 0,05) | 0,626 | 1,63185 | 134,33 |
Varsayılan değerler: (AB) 2026/1740 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü ile değiştirilen (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün I. Eki, %1 marjdan önceki toplam emisyon. Kıyas değerleri: (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü Ekinin 5.3. noktası. Türkiye sütunları 13 Kasım 2026'da, sitenin SKDM hesaplayıcısının kullandığı yasal formülle hesaplandı.
Susuz amonyağın (2814 10 00) varsayılan değeri "Diğer ülkeler ve bölgeler" tablosunda 3,130 tCO2e'dir; kendi tablosu olan ülkelerde daha düşüktür: Mısır 2,050, Rusya 2,260, Türkiye 2,270. Değerler, doğal gazın amonyak sentezi için hidrojene dönüştürüldüğü buhar metan reformingi (SMR) sürecinin enerji yoğunluğunu yansıtır. Amonyağın emisyon kaynakları SKDM'de amonyak sayfasında ayrıntılıdır.
2026'nın üçüncü çeyreğinin resmî sertifika fiyatı olan ton CO2e başına 82,32 avro ile Mısır menşeli susuz amonyak, 2026 ithalatında varsayılan değerle ton başına 48,28 avro tutar.
Adımlar şöyledir: 2,050 × 1,01 (gübre marjı) = 2,0705; ücretsiz tahsisat düzeltmesi 0,975 × 1,522 = 1,48395; fark ton mal başına 0,58655 sertifikadır. Aynı yöntemle Türkiye menşeli susuz amonyak 2,2927 eksi 1,48395 = 0,80875 sertifika, yani ton başına 66,58 avro tutar.
Nitrik asit (2808 00 00) kritik bir koddur: nitrik asit üretiminde salınan N2O'nun küresel ısınma potansiyeli 265'tir (IPCC Beşinci Değerlendirme Raporu, AR5), bu yüzden azaltılmamış küçük N2O miktarları bile SKDM hesabında belirleyici olur.
Katalitik N2O azaltım sistemi kurulu modern nitrik asit tesisleri bu emisyonları büyük ölçüde düşürebilir. Doğrulanmış azaltım verisi sunan ihracatçı, varsayılan değer kullananlara göre yapısal bir maliyet avantajı elde eder.
31. Fasıl SKDM Gübre CN Kodları
31. fasılda 2 kalem vardır: 14 sekiz haneli kodlu 3102 pozisyonu ve kapsamdaki 9 kodlu 3105 pozisyonu; SKDM'ye tabi gübre ticaretinin büyük bölümü bu kodlardan geçer.
Aşağıdaki tablo 23 kodun her biri için "Diğer ülkeler ve bölgeler" varsayılan değerini, Türkiye varsayılan değerini, B sütunu kıyas değerini ve Türkiye menşeli mal için 2026 yükümlülüğünü gösterir. Maliyet sütunu 82,32 avroluk resmî fiyatla hesaplanmıştır.
| CN kodu | Ürün | "Diğer ülkeler" varsayılan değeri (tCO2e/t) | Türkiye varsayılan değeri (tCO2e/t) | B sütunu kıyas değeri (tCO2e/t) | Türkiye, 2026 sertifika sayısı (ton mal başına) | Türkiye, 2026 maliyet (EUR/ton) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 3102 10 12 | Sulu çözelti hâlinde üre, ağırlıkça %31,8 ila %33,2 üre | 0,900 | 0,500 | 0,304 | 0,2086 | 17,17 |
| 3102 10 15 | Sulu çözelti hâlinde üre, ağırlıkça %33,2'den fazla ve %55'e kadar üre | 1,470 | 0,820 | 0,503 | 0,337775 | 27,81 |
| 3102 10 19 | Kuru üründe %45'ten fazla azot içeren diğer üre | 2,720 | 1,510 | 0,902 | 0,64565 | 53,15 |
| 3102 10 90 | %45 veya daha az azot içeren üre | 2,660 | 1,480 | 0,882 | 0,63485 | 52,26 |
| 3102 21 00 | Amonyum sülfat | 0,970 | 0,680 | 0,414 | 0,28315 | 23,31 |
| 3102 29 00 | Amonyum sülfat ile amonyum nitratın çift tuzları ve karışımları | 1,620 | 1,460 | 0,566 | 0,92275 | 75,96 |
| 3102 30 10 | Sulu çözelti hâlinde amonyum nitrat | 1,790 | 1,690 | 0,508 | 1,2116 | 99,74 |
| 3102 30 90 | Diğer amonyum nitrat (AN) | 2,750 | 2,600 | 0,767 | 1,878175 | 154,61 |
| 3102 40 10 | Kalsiyum amonyum nitrat (CAN), %28 veya daha az azot | 2,360 | 2,230 | 0,688 | 1,5815 | 130,19 |
| 3102 40 90 | Kalsiyum amonyum nitrat (CAN), %28'den fazla azot | 2,360 | 2,230 | 0,688 | 1,5815 | 130,19 |
| 3102 50 00 | Sodyum nitrat | 4,390 | 4,240 | 2026 ve 2027 üretim yılları için 0,701; 2028 ile 2030 arası için 0,685 | 3,598925 | 296,26 |
| 3102 60 00 | Kalsiyum nitrat ile amonyum nitratın çift tuzları ve karışımları | 2,310 | 2,180 | 0,633 | 1,584625 | 130,45 |
| 3102 80 00 | Sulu çözelti hâlinde üre ve amonyum nitrat karışımları (UAN) | 1,960 | 1,640 | 0,625 | 1,047025 | 86,19 |
| 3102 90 00 | Diğer azotlu gübreler | 2,280 | 1,690 | 0,847 | 0,881075 | 72,53 |
| 3105 10 00 | Tablet hâlinde veya brüt ağırlığı 10 kg'ı geçmeyen ambalajlarda 31. fasıl malları | 1,000 | 0,860 | 0,376 | 0,502 | 41,32 |
| 3105 20 10 | Azot oranı %10'dan fazla NPK gübreler | 1,230 | 1,120 | 0,434 | 0,70805 | 58,29 |
| 3105 20 90 | Azot oranı %10 veya daha az NPK gübreler | 0,840 | 0,770 | 0,319 | 0,466675 | 38,42 |
| 3105 30 00 | Diamonyum fosfat (DAP) | 0,780 | 0,550 | 0,339 | 0,224975 | 18,52 |
| 3105 40 00 | Monoamonyum fosfat (MAP) | 0,510 | 0,360 | 0,173 | 0,194925 | 16,05 |
| 3105 51 00 | Nitrat ve fosfat içeren diğer NP gübreler | 1,660 | 1,540 | 0,548 | 1,0211 | 84,06 |
| 3105 59 00 | Diğer NP gübreler | 0,930 | 0,660 | 0,391 | 0,285375 | 23,49 |
| 3105 90 20 | Azot oranı %10'dan fazla diğer gübreler | 1,570 | 1,480 | 0,476 | 1,0307 | 84,85 |
| 3105 90 80 | Diğer gübreler | 0,820 | 0,760 | 0,248 | 0,5258 | 43,28 |
Varsayılan değerler: (AB) 2026/1740 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü ile değiştirilen (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün I. Eki, %1 marjdan önceki toplam emisyon. Kıyas değerleri: (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü Ekinin 5.3. noktası. Kendi tablosu olan her ülkenin kendi değerleri vardır. Bu sonuç, resmî varsayılan değerlere ve SKDM kıyas değerlerine ((AB) 2025/2621 ve (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzükleri) dayanan bir tahmindir; bağlayıcı rakam SKDM beyanındaki rakamdır.
Her satır yasal yöntemi uygular: ton mal başına sertifika sayısı, varsayılan değer × 1,01 eksi ücretsiz tahsisat düzeltmesidir.
Düzeltme, SKDM faktörü (CBAM factor; korunan ücretsiz tahsisat payı, 2026'da %97,5) × sektörler arası düzeltme faktörü (cross-sectoral correction factor; 2026 ile 2030 arası %100) × B sütunu SKDM kıyas değeridir ((AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 31. maddesi; 2003/87/AT sayılı Direktif'in 10a(1a) maddesi; (AB) 2026/1862 sayılı Komisyon Uygulama Kararı). Kendi kodunuzun hesabını, Türkiye menşeli CAN örneğiyle açılan SKDM hesaplayıcısında yapabilirsiniz.
Üre Kodları ve 3102 10 10 Kodunun Bölünmesi
Üre (3102 10), AB'nin SKDM kapsamındaki gübre ithalatında en büyük ürün grubudur: 2025'te ithal edilen 20,04 milyon tonun 7,41 milyon tonu (Eurostat Comext DS-045409, veriler 12 Ekim 2026'da alındı).
Ana kod 3102 10 19'un varsayılan değeri "Diğer ülkeler ve bölgeler" tablosunda 2,720 tCO2e'dir; ülke değerleri Mısır için 1,390, Rusya için 1,470, Türkiye için 1,510'dur. Mısır menşeli üre 2026 ithalatında ton başına 43,17 avro tutar: 1,390 × 1,01 eksi 0,975 × 0,902 işlemi ton mal başına 0,52445 sertifika verir.
Mısır (%44,3) ve Rusya (%25,7), 2025'te AB dışından üre ithalatında miktar bakımından ilk iki menşeydi (Eurostat Comext DS-045409, 2025). Türkiye'nin AB'ye üre sevkiyatı yalnızca 5.756 tondu (%0,08, 18. sıra). Ürenin emisyon profili SKDM'de üre sayfasında ayrıntılıdır.
Eski belgelerde görülen 3102 10 10 kodu artık yoktur. Kombine Nomanklatür'ün 2025 sürümü ((AB) 2024/2522 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü) bu kodu kaldırmış ve yerine 3102 10 12, 3102 10 15 ve 3102 10 19 kodlarını getirmiştir; yeni kodlar 1 Ocak 2025'ten itibaren ithal edilen mallar için, eski kod 2024 sonuna kadarki ithalat için kullanılır. 2025 öncesine ait sözleşme veya tedarikçi belgelerindeki 3102 10 10 kaydı, ürünün sulu çözelti olup olmadığına ve ağırlıkça üre oranına göre bu üç koddan birine eşlenmelidir.
3105 Pozisyonunda Kapsamı CN Kodu Belirler
3105 pozisyonu özel dikkat ister. I. Ek, 3105 60 00 (fosfor ve potasyum olmak üzere iki gübreleyici unsur içeren mineral veya kimyevi gübreler) dışında pozisyonun tamamını kapsar.
Ölçüt azot içeriği değil, CN kodudur: 3105 10 00, tablet hâlinde veya brüt ağırlığı 10 kg'ı geçmeyen ambalajlardaki her 31. fasıl malını kapsar; 3105 90 80 ise çok az azot içeren veya hiç azot içermeyen gübreleri de kapsar.
3105 malları için gerçek değerleri raporlayan üretici, gömülü emisyonları üründeki azotun kilogramı başına hesaplar ((AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü, Denklem 65). Sektörün yükümlülükleri, mali etkisi ve tedarik zinciri SKDM'de gübreler sayfasında bütün olarak anlatılır.
Türkiye'den AB'ye Hangi Gübre Kodları Gidiyor?
AB'nin 2025'te Türkiye'den ithal ettiği SKDM kapsamındaki gübreler 224,96 milyon avro ve 573.212 tondur; ürünlerin en büyük bölümü CAN (3102 40), amonyak (2814) ve 3105 kompoze gübreleridir (Eurostat, AB27'nin Türkiye'den SKDM kapsamındaki gübre ithalatı, I. Ek kodları, 2025; Comext DS-045409, 12 Ekim 2026'da çekildi).
Aşağıdaki tablo bu toplamı altı haneli kodlara böler; satırların toplamı, yuvarlama farkları dışında genel toplama eşittir. Pay, AB dışındaki tüm menşelerden yapılan ithalat içindeki paydır; sıra, AB dışı menşeler arasındaki sıradır (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
| Kod | Ürün | 2025 değer (milyon EUR) | 2025 miktar (ton) | AB dışı ithalattaki pay (değer / miktar) | Sıra (değer / miktar) |
|---|---|---|---|---|---|
| 3102 40 | CAN | 66,20 | 243.701 | %38,00 / %37,54 | 1 / 2 |
| 2814 | Amonyak | 67,36 | 133.617 | %4,74 / %4,99 | 5 / 6 |
| 3105 30 | DAP | 28,69 | 44.273 | %3,77 / %3,68 | 5 / 5 |
| 3105 20 | NPK gübreler | 16,32 | 39.382 | %1,60 / %1,68 | 8 / 8 |
| 3105 59 | Diğer NP gübreler | 15,65 | 38.763 | %7,91 / %8,87 | 5 / 5 |
| 3102 30 | AN | 16,34 | 35.688 | %7,60 / %4,95 | 4 / 4 |
| 3102 80 | UAN | 6,97 | 24.119 | %1,70 / %1,65 | 5 / 5 |
| 3102 10 | Üre | 2,63 | 5.756 | %0,09 / %0,08 | 18 / 18 |
| 3102 21 | Amonyum sülfat | 0,59 | 3.002 | %0,20 / %0,20 | 8 / 7 |
| 3102 60 | Kalsiyum nitrat ve AN çift tuzları | 0,74 | 2.265 | %0,73 / %0,52 | 6 / 5 |
| 3105 90 | Diğer gübreler | 2,30 | 2.002 | %2,79 / %3,13 | 5 / 4 |
| 3105 10 | Tablet veya 10 kg'a kadar ambalaj | 0,81 | 216 | %3,34 / %2,43 | 5 / 7 |
| 2834 21 00 | Potasyum nitrat | 0,30 | 355 | %0,09 / %0,09 | 8 / 7 |
| 3102 90 | Diğer azotlu gübreler | 0,07 | 72 | %0,55 / %0,40 | 12 / 10 |
| 2808 00 00, 3102 29, 3102 50, 3105 40, 3105 51 | Nitrik asit, çift tuzlar, sodyum nitrat, MAP, nitratlı NP | 0,00 | 0,1 | %0,1'in altında | |
| Toplam | 224,96 | 573.212 | %2,70 / %2,86 | 9 / 9 |
Türkiye, CAN'da AB dışı menşeler arasında değer bakımından birinci, miktar bakımından Rusya'nın (269.120 ton, %41,46) ardından ikincidir. Toplam gübre miktarı iki yılda iki katından fazla arttı: 2023'te 272.288 ton, 2024'te 401.899 ton. Bu rakamlar AB ithalat istatistikleridir, "SKDM'ye tabi ithalat" değildir; Türkiye'nin kendi ihracat istatistikleri (FOB) farklı bir kaynaktır ve bu tabloyla karşılaştırılmamalıdır.
Tablonun kod düzeyindeki mesajı açıktır: AB'nin Türkiye'den gübre ithalatının en büyük kalemi, nitrik asit üzerinden N2O taşıyan nitratlardır. CAN ve AN'nin Türkiye varsayılan değerleri (2,230 ve 2,600) kıyas değerlerinin üç katından fazladır ve ton mal başına 1,5815 ile 1,878175 sertifikayla listenin en yüksek yükümlülükleri arasındadır.
Nitrik asit tesisinde N2O azaltımı yapan bir üreticinin doğrulanmış verisi, bu kodlarda varsayılan değerle arasındaki her ton CO2e için doğrudan maliyet farkı yaratır. İhracatçı tarafının ayrıntıları gübre ihracatçıları ve AB SKDM sayfasındadır.
İngilizce bülten: SKDM sertifika fiyatı bildirimleri, önemli mevzuat değişiklikleri ve SKDM ile ilgili haftalık gelişmeler. İstenmeyen e-posta göndermeyiz; aboneliğinizi istediğiniz zaman sonlandırabilirsiniz.
Bu bildirimler için yalnızca e-posta adresinizi saklarız. Gizlilik politikası (İngilizce)
Hangi Gübre CN Kodları SKDM Kapsamı Dışında?
Gübreyle ilişkilendirilen üç ürün veya emisyon grubu SKDM kapsamı dışındadır; bu istisnaları bilmek yanlış sınıflandırmayı ve gereksiz beyanı önler.
Kapsam dışındaki gruplar aşağıda listelenmiştir.
- 3105 60 00 (fosfor ve potasyum olmak üzere iki gübreleyici unsur içeren gübreler): I. Ekin 3105 pozisyonunda adıyla hariç tuttuğu tek kod
- Fosforik asit, fosfatlı gübreler ve potaslı gübreler (28. fasılda 2809 pozisyonu, 31. fasılda 3103 ve 3104 pozisyonları): I. Ekte listelenmez; mal tablet hâlinde veya brüt ağırlığı 10 kg'ı geçmeyen ambalajlarda sunulup 3105 10 00'a sınıflanırsa kapsama girer
- Gübrenin toprağa uygulanmasından kaynaklanan N2O: azotlu gübrenin tarım topraklarına uygulanmasıyla salınan N2O küresel ölçekte önemli bir sera gazı kaynağıdır, ancak mevcut Tüzük kapsamında açıkça dışarıda kalır; yalnızca üretim aşamasındaki emisyonlar ölçülür
Bir ithalatçının bir takvim yılında tüm CN kodlarında toplam net kütlesi 50 tonu aşmayan SKDM malı ithalatı muaftır ((AB) 2025/2083 sayılı Tüzük (Omnibus) ile değiştirilen (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 2a maddesi; VII.
Ekin 1. noktası). Muaf ithalatçı bu muafiyeti ilgili gümrük beyannamesinde beyan eder (Madde 2a(1)). Eşiğin küçük sevkiyatlarla ilişkisi SKDM de minimis eşiği (İngilizce) sayfasında anlatılır.
Gübre CN Kodlarında Gömülü Emisyonlar Nasıl Hesaplanır?
Gübre CN kodlarında gömülü emisyonlar, üretim tesisinin doğrulanmış gerçek emisyonlarıyla, gerçek veri yoksa (AB) 2026/1740 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü ile değiştirilen (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'ndeki varsayılan değerlerle hesaplanır.
Gübrelerde varsayılan değerin marjı (mark-up) her yıl toplam emisyon değerinin %1'idir; marj uygulanan diğer sektörlerde bu oran 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30'dur.
Marj, ücretsiz tahsisat düzeltmesinden önce eklendiği için tam sertifika fiyatıyla ücretlendirilir; ancak %1 olduğundan etkisi küçüktür. Gerçek veriyi doğrulatmanın getirisi, varsayılan değer ile tesisin gerçek emisyonu arasındaki farka bağlıdır; bu fark "Diğer ülkeler ve bölgeler" tablosuna düşen menşelerde en geniştir.
Üreticiler için hesap yöntemi (AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün Denklem 65 ve 66'sını izler; bu denklemler emisyonları her ürünün azot içeriğine dağıtır. Doğrudan emisyonlar reformingde doğal gaz yanmasından, üre sentezine bağlanan süreç CO2'sinden ve nitrik asit üretimindeki N2O'dan gelir.
Dolaylı emisyonlar tesisteki elektrik tüketiminden gelir; dolaylı emisyonlarda gerçek değer yalnızca (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün IV. Ekinin 6. noktasındaki koşullarla kullanılabilir, aksi hâlde tüketilen elektriğe varsayılan değer uygulanır. Genel yöntem gömülü emisyonların hesaplanması sayfasındadır.
Zaman içinde yükümlülük artar: SKDM faktörü 2027'de %95'e iner. Fiyat 82,32 avroda sabit tutulduğunda Türkiye menşeli CAN 2027'de ton mal başına 1,5987 sertifika ve 131,60 avro tutar; 2027'den itibaren ithal edilen mallar için kıyas değerlerinin güncellenebileceğini de hesaba katmak gerekir. Varsayılan değerlerin yapısı SKDM varsayılan değerleri sayfasında anlatılır.
Türkiye'de Hangi Karbon Fiyatı Düşülebilir?
4 Kasım 2026'daki son kontrol itibarıyla hiçbir ülkenin karbon fiyatı Madde 9 kapsamında tanınmamıştır ve Madde 9 uygulama tüzüğü kabul edilmemiştir. Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) pilot dönemi gübre sektörünü kapsar (Karbon Piyasası Kurulu'nun KPK/2026/1 sayılı kararları, 3 Eylül 2026), ancak ücretsiz tahsisat %100'dür ve 2026 için yalnızca raporlama yükümlülüğü vardır. Fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı oluşmadığından Türkiye menşeli gübrelerde indirilecek bir tutar yoktur. Ayrıntılar Madde 9 ve SKDM ve Türkiye sayfalarındadır.
TR ETS için hazırlanan doğrulanmış sera gazı emisyon raporu, SKDM emisyon raporu değildir; veriler örtüşebilir, belgeler ve akreditasyonlar birbirinin yerine kullanılamaz. Gerçek değerlerle beyanda bulunmak için AB üye devleti akreditasyon kurumunca akredite bir doğrulayıcı (accredited verifier) gerekir (Madde 8(1)).
Gübre Kodları İçin Akredite Doğrulayıcı Var mı?
12 Kasım 2026 itibarıyla beş ulusal akreditasyon kurumu tarafından akredite edildiği belgelenen yedi doğrulayıcı vardır: EmiCert S.A. (ESYD, Yunanistan), Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. ve SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia, İtalya), Intertek Certification AB (Swedac, İsveç), Mısır'ın Dimyat kentindeki ISSC (RvA, Hollanda) ve SGS BELGIUM nv (BELAC, Belçika; kapsamı 5 Kasım 2026'dan itibaren geçerli). Hiçbiri Türkiye'de yerleşik değildir. Avrupa Komisyonu'nun akredite SKDM doğrulayıcıları listesi henüz yayımlanmamıştır.
ISSC, 22 Ekim 2026'da AB dışında yerleşik ilk akredite doğrulayıcı oldu. RvA bu akreditasyonda TAB prosedürünü uyguladı: tam değerlendirme yapılmıştır; RvA ilk SKDM doğrulamasına katılacak ve ardından akreditasyonu olağan akreditasyona dönüştürecektir. DNV'nin 6 Kasım 2026'da duyurduğu Accredia akreditasyonu sayılmamıştır, çünkü 11 Kasım 2026'daki kontrolde Accredia bunu yayımlamamıştı.
Akreditasyon faaliyet grubu (activity group) bazında verilir ((AB) 2025/2551 sayılı Yetki Devrine Dayanan Komisyon Tüzüğü, I. Ek). Gübre kodları için ilgili gruplar şunlardır.
- Grup II, hidrojen ve amonyak: yedi doğrulayıcının tamamının kapsamında
- Grup III, nitrik asit: SGS ICS Italia S.r.l. dışındaki altı doğrulayıcının kapsamında
- Grup IV, üre ve karışık gübreler: yedi doğrulayıcının tamamının kapsamında
- Grup LII, dolaylı emisyonlar: yedi doğrulayıcının tamamının kapsamında
Doğrulayıcıdan akreditasyon ekini isteyin ve mallarınızın girdiği faaliyet grubunun bu ekte yer alıp almadığını kontrol edin. Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) bir AB SKDM doğrulayıcısını akredite edemez; TÜRKAK'ın akredite ettiği doğrulayıcı kuruluşlar TR ETS içindir. Güncel durum akredite SKDM doğrulayıcıları sayfasındadır.
SKDM Gübre CN Kodları Hakkında Sık Sorulan Sorular
SKDM'de amonyağın CN kodu nedir?
SKDM'de amonyağı iki CN kodu kapsar: susuz amonyak için 2814 10 00 ve sulu çözelti hâlindeki amonyak için 2814 20 00. İkisi de Kombine Nomanklatür'ün 28. faslındadır ve (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün I. Ekindeki 2814 pozisyonu kalemine girer. Susuz amonyağın varsayılan değeri "Diğer ülkeler ve bölgeler" tablosunda ton başına 3,130 tCO2e'dir; kendi tablosu olan ülkelerde daha düşüktür, örneğin Mısır için 2,050, Türkiye için 2,270.
SKDM'de ürenin CN kodu nedir?
Üre, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün I. Ekindeki 3102 pozisyonu kalemi içinde, CN alt pozisyonu 3102 10'dadır (sulu çözelti hâlinde olsun olmasın üre). Altında dört sekiz haneli kod vardır: 3102 10 12, 3102 10 15, 3102 10 19 ve 3102 10 90. Başlıca ticari biçim olan, kuru üründe %45'ten fazla azot içeren üre 3102 10 19'dur. 82,32 avroluk resmî fiyatla bu koddaki Mısır menşeli üre 2026 ithalatında varsayılan değerle ton başına 43,17 avro, Türkiye menşeli üre 53,15 avro tutar.
31. fasıldaki tüm gübreler SKDM'ye tabi midir?
Hayır. SKDM, 31. fasılda 3102 ve 3105 pozisyonlarını kapsar; 3105 60 00 (fosfor ve potasyum olmak üzere iki gübreleyici unsur içeren gübreler) hariçtir. Hayvansal veya bitkisel gübreler (3101), fosfatlı gübreler (3103) ve potaslı gübreler (3104), (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün I. Ekinde listelenmez ve SKDM yükümlülüğü doğurmaz. Nomanklatürden doğan bir istisna vardır: tablet hâlinde veya brüt ağırlığı 10 kg'ı geçmeyen ambalajlarda sunulan her 31. fasıl malı 3105 10 00'a sınıflanır ve kapsamdadır.
SKDM de minimis eşiği gübre ithalatına uygulanır mı?
Evet. (AB) 2025/2083 sayılı Tüzük (Omnibus) ile değiştirilen (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün 2a maddesindeki yıllık 50 tonluk eşik, elektrik ve hidrojen dışındaki tüm SKDM sektörlerinde olduğu gibi gübre ithalatına da uygulanır. Bir takvim yılında tüm ürün gruplarındaki toplam SKDM malı ithalatı 50 ton net kütleyi aşmayan ithalatçı, yetkilendirme ve beyan yükümlülüklerinden muaftır ve muafiyeti gümrük beyannamesinde beyan eder. Eşik sevkiyat başına değil, ithalatçı düzeyinde tüm CN kodları ve menşeler üzerinden değerlendirilir.
Gübrenin uygulanmasından doğan N2O SKDM hesabına dahil midir?
Hayır. SKDM yalnızca üretim aşamasındaki emisyonları kapsar. Azotlu gübrenin tarım topraklarına uygulanmasıyla salınan N2O, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün kapsamında değildir. Tüzük, amonyak sentezindeki doğal gaz reformingi CO2'sini, üreye bağlanan süreç CO2'sini ve nitrik asit üretiminde oluşan N2O'yu fiyatlandırır. Tarlada uygulamadan sonraki emisyonlar kapsam dışıdır.
Gübre ithalatçıları varsayılan değerlere diğer sektörlerden farklı mı yaklaşmalıdır?
Gübrelerde varsayılan değer marjı, (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün I. Eki uyarınca her yıl %1'dir; çelik, çimento, alüminyum ve hidrojende bu oran 2026'da %10, 2027'de %20'dir ve 2028'den itibaren %30'a çıkar. Marj ücretsiz tahsisat düzeltmesinden önce uygulanır ve tam ücretlendirilir; dolayısıyla varsayılan değerde kalmanın maliyeti, varsayılan değer artı %1, eksi düzeltmedir. Büyük hacimde üre veya amonyum nitrat ithal edenler yine de doğrulanmış verinin sertifika yükümlülüğünü düşürüp düşürmeyeceğini değerlendirmelidir, çünkü varsayılan değer ile tesisin gerçek emisyonu arasındaki her ton CO2e tam sertifika fiyatıyla ücretlendirilir.
Türk gübre ihracatçısı SKDM sertifikası satın almak zorunda mıdır?
Hayır. SKDM sertifikalarını AB'deki yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi satın alır ve teslim eder. Türkiye'deki tesis operatörünün SKDM kapsamında yasal bir yükümlülüğü yoktur; SKDM Kayıt Sistemi'nin O3CI bölümüne kayıt isteğe bağlıdır (Madde 10) ve yalnızca doğrulanmış gerçek emisyon verisi paylaşılacaksa gerekir. Ticari baskı ise gerçektir: AB'deki alıcı, doğru CN kodunu ve 16 veri noktalı özet emisyon raporunu İngilizce olarak ister ((AB) 2025/2547 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü, IV. Ekin 1.2. noktası).
Ürününüzün SKDM Durumunu Nasıl Belirlersiniz?
Bir gübre ithalatının SKDM yükümlülüğü doğurup doğurmadığını aşağıdaki 5 adımla teyit edebilirsiniz.
- Gümrük beyannamesindeki 8 haneli CN kodunun, I. Ekteki 5 gübre kaleminden birine girdiğini teyit edin; Türk GTİP'inin ilk 8 hanesini bu kodla karşılaştırın
- Tek istisnayı, 3105 60 00'ı kontrol edin: kapsamı ürünün azot içeriği değil, CN sınıflandırması belirler
- 2025 öncesine ait belgelerdeki 3102 10 10 kaydını 3102 10 12, 3102 10 15 veya 3102 10 19'a eşleyin
- 50 tonluk de minimis eşiğini uygulayın: tüm sektörlerde yıllık toplam SKDM malı ithalatı 50 tonu aşmıyorsa SKDM beyanı gerekmez ve muafiyet gümrük beyannamesinde beyan edilir
- Menşe ülkede Madde 9 kapsamında fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı olup olmadığını kontrol edin; 4 Kasım 2026'daki son kontrol itibarıyla hiçbir ülkenin karbon fiyatı tanınmamıştır
SKDM CN kodu sorgulama aracı, ürün tanımı veya CN koduyla yaptığınız aramada kapsam durumunu anında gösterir.
Rusya, Mısır, Cezayir veya Türkiye menşeli azotlu gübre alan AB ithalatçıları, 4 Kasım 2026'daki son kontrol itibarıyla Madde 9 indirimine güvenemez. Gübre ithalatçıları için SKDM uyumu yetkilendirme, her ürün için doğrulanmış veya varsayılan emisyon verisi ve 1 Şubat 2027'de başlayan sertifika satın alımını gerektirir (Madde 20(1)). Yükümlülük zincirinin tamamı gübre ithalatçıları için SKDM uyumu (İngilizce) sayfasında adım adım anlatılır.
AB'ye azotlu gübre ihraç eden bir üreticinin varsayılan değerin altında kalan doğrulanmış gerçek verisi, AB ithalatçısının taşıdığı SKDM maliyetini doğrudan düşürür. Rusya ve Belarus menşeli 3102 pozisyonu ile 3105 20, 3105 30, 3105 40, 3105 51, 3105 59 ve 3105 90 gübrelerine ayrıca (AB) 2025/1227 sayılı Tüzük'e dayanan ve SKDM'den ayrı bir önlem olan bir AB gümrük vergisi uygulanır: vergi Temmuz 2025'te ton başına 40 ila 45 avro ile başlamıştır ve Temmuz 2028'den itibaren ton başına 315 ila 430 avroya çıkar. CAN'da miktar bakımından Rusya'nın ardından ikinci menşe olan Türkiye için bu vergi ile doğrulanmış düşük emisyon verisi birlikte rekabet konumunu belirler; stratejik etkiler gübre ihracatçıları ve AB SKDM sayfasında incelenir.
Tedarikçi verisi, emisyon hesabı veya doğrulayıcı için sağlayıcı yönlendirmesini SKDM yardım sayfasından ücretsiz talep edebilirsiniz: tedarikçi verisi, emisyon hesaplaması veya doğrulayıcı. Sağlayıcı yönlendirme hizmeti talep eden için ücretsizdir; bir sağlayıcı, yönlendirme yoluyla kazandığı müşteri için cbamguide.com'a bir yönlendirme ücreti ödeyebilir. Bu ücret, kimin listelendiğini veya nasıl anlatıldığını belirlemez.