Hydro xanh (mã CN 2804 10 00) được sản xuất bằng phương pháp điện phân nước, một phản ứng không phát thải CO₂, trong khi CBAM chỉ tính phát thải trực tiếp đối với hydro.
Vì vậy, nhà nhập khẩu EU khai báo giá trị thực tế đã thẩm tra cho loại hydro này không phải nộp chứng chỉ CBAM nào.
Ngược lại, nếu khai báo theo giá trị mặc định, nhà nhập khẩu phải nộp chứng chỉ như đối với hydro xám. Giá trị mặc định của Việt Nam là 10,820 tCO₂e mỗi tấn, bằng mức của phần lớn các nước có bảng giá trị riêng.
Với hàng nhập khẩu năm 2026, mức này tương ứng chi phí 571,32 EUR mỗi tấn sản phẩm, tính theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e (công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026).
Chứng nhận RFNBO theo Quy định ủy quyền (EU) 2023/1184 là một chế độ riêng trong khuôn khổ Chỉ thị Năng lượng tái tạo. Chứng nhận này không dùng để xác định phát thải gắn liền trong CBAM và không thay thế giá trị mặc định.
Bài viết này trình bày yêu cầu của phép tính CBAM, vị trí của chứng nhận RFNBO, lộ trình chi phí đến năm 2034 và các hàm ý đối với một dự án hydro xanh tại Việt Nam.
Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.
CBAM năm 2026 đặt ra nghĩa vụ gì cho nhà nhập khẩu hydro?
Từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, hydro thuộc giai đoạn chính thức của CBAM: chỉ phát thải trực tiếp được tính và không có ngưỡng miễn trừ theo khối lượng.
Văn bản gốc là Quy định (EU) 2023/956 của Nghị viện châu Âu và Hội đồng ngày 10 tháng 5 năm 2023 về việc thiết lập cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, đã được sửa đổi theo Quy định (EU) 2025/2083.
Hydro được liệt kê tại Phụ lục II của Quy định này, nên chỉ phát thải trực tiếp được tính chi phí (khoản 1 Điều 7).
Phát thải phát sinh khi sản xuất lượng điện dùng cho điện phân là phát thải gián tiếp (khoản 34 Điều 3) và không được tính, bất kể nguồn điện là gì. Khung chung của cơ chế, từ cấp phép đến nộp lại chứng chỉ, được trình bày tại trang CBAM của EU.
Ngưỡng miễn trừ 50 tấn khối lượng tịnh mỗi năm áp dụng cho sắt thép, xi măng, nhôm và phân bón, nhưng không áp dụng cho hydro (khoản 4 Điều 2a).
Nhà nhập khẩu hydro ở mọi quy mô đều chịu đầy đủ nghĩa vụ ngay từ tấn đầu tiên. Do đó, lộ trình sản xuất và số liệu phát thải đã thẩm tra chứng minh cho lộ trình đó có ý nghĩa quyết định về thương mại ngay từ đầu.
Biểu thuế của Việt Nam sử dụng mã AHTN 8 chữ số; chỉ sáu chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU, và việc hàng hóa có thuộc phạm vi CBAM hay không được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan EU. Đối với hydro, đó là mã 2804 10 00.
Hydro điện phân áp dụng quy tắc giám sát nào?
Quy định thực thi (EU) 2025/2547 quy định ranh giới hệ thống đối với hydro sản xuất bằng phương pháp reforming hơi nước và oxy hóa một phần (điểm 3.6.2.1 Phụ lục I) và bằng cracking hơi nước (điểm 3.6.2.2). Điện phân không thuộc các lộ trình này.
Vì vậy, nhà sản xuất hydro điện phân báo cáo theo quy tắc liên ngành tại điểm 3.1 của Phụ lục này, áp dụng cho mọi hàng hóa CBAM được sản xuất theo lộ trình không được liệt kê. Hướng dẫn số 3 (không có tính ràng buộc) của DG TAXUD ngày 14 tháng 8 năm 2026 liệt kê "Electrolysis of water and Chlor-Alkali electrolysis" (điện phân nước và điện phân clo-kiềm) trong số các lộ trình sản xuất hydro.
Chứng nhận RFNBO có ảnh hưởng đến nghĩa vụ nộp chứng chỉ CBAM không?
Chứng nhận RFNBO không làm thay đổi số chứng chỉ CBAM phải nộp. Nghĩa vụ của nhà nhập khẩu hydro xanh giảm về 0 khi phát thải gắn liền được khai báo theo số liệu phát thải trực tiếp thực tế đã thẩm tra và bằng 0.
Điện dùng cho điện phân không được tính trong CBAM, dù có đáp ứng tiêu chí RFNBO hay không. Khung chứng nhận RFNBO được thiết lập tại Quy định ủy quyền (EU) 2023/1184, ban hành theo Chỉ thị Năng lượng tái tạo.
Để hydro điện phân được coi là nhiên liệu tái tạo có nguồn gốc phi sinh học (RFNBO), cả ba tiêu chí dưới đây phải được đáp ứng đồng thời.
Người mua và các mục tiêu năng lượng tái tạo của EU dựa trên các tiêu chí này, nên nhà xuất khẩu thường cần cả nhãn RFNBO lẫn báo cáo phát thải CBAM đã thẩm tra.
- Tính bổ sung (Điều 5): cơ sở phát điện tái tạo phải bắt đầu vận hành không sớm hơn 36 tháng trước cơ sở sản xuất hydro. Điều 11 hoãn áp dụng điều kiện này đến ngày 1 tháng 1 năm 2038 đối với cơ sở sản xuất hydro đi vào vận hành trước ngày 1 tháng 1 năm 2028.
- Tương quan thời gian (Điều 6): đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2029, hydro phải được sản xuất trong cùng tháng dương lịch với lượng điện tái tạo. Từ ngày 1 tháng 1 năm 2030, hydro phải được sản xuất trong cùng khoảng thời gian một giờ, nên các dự án đang thiết kế công suất cần tính trước bước chuyển năm 2030.
- Tương quan địa lý (Điều 7): cơ sở phát điện tái tạo phải nằm trong cùng vùng giá điện (bidding zone) với máy điện phân, hoặc trong một vùng giá liên kết có giá điện ngày tới bằng hoặc cao hơn, hoặc trong một vùng giá ngoài khơi liên kết. Ở những nơi không có vùng giá điện, nhà sản xuất ngoài EU có thể áp dụng một khái niệm tương đương (đoạn 3 phần mở đầu).
Khi đáp ứng cả ba tiêu chí, hydro đủ điều kiện là RFNBO. Tờ khai CBAM là vấn đề khác: tờ khai chỉ phản ánh phát thải trực tiếp của quá trình sản xuất, gồm phát thải từ việc đốt nhiên liệu và từ nhiệt, lạnh tiêu thụ trong quá trình (khoản 21 Điều 3), và cần có báo cáo phát thải đã thẩm tra của nhà vận hành.
Bảng dưới đây so sánh hai chế độ mà một dự án hydro xanh xuất khẩu sang EU phải đáp ứng song song.
| Tiêu chí | Chứng nhận RFNBO | Báo cáo phát thải CBAM |
|---|---|---|
| Văn bản pháp lý | Quy định ủy quyền (EU) 2023/1184, theo Chỉ thị Năng lượng tái tạo | Quy định (EU) 2023/956; Quy định thực thi (EU) 2025/2547 và 2025/2546 |
| Nội dung chứng minh | Nguồn điện tái tạo đáp ứng tính bổ sung, tương quan thời gian và địa lý | Phát thải trực tiếp cụ thể của hydro (tCO₂e/tấn) |
| Điện dùng cho điện phân | Là đối tượng chính của chứng nhận | Nằm ngoài phép tính (phát thải gián tiếp, hàng hóa Phụ lục II) |
| Bên kiểm tra | Hệ thống chứng nhận theo luật năng lượng tái tạo | Đơn vị thẩm tra được tổ chức công nhận quốc gia của nước thành viên EU công nhận |
| Có làm giảm số chứng chỉ CBAM không | Không | Có: số liệu đã thẩm tra thay cho giá trị mặc định |
| Bên cần | Người mua và mục tiêu năng lượng tái tạo của EU | Người khai báo CBAM được cấp phép tại EU |
Đối với nhà vận hành tại Việt Nam, cần phân biệt thêm một điểm. Báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg không phải là báo cáo phát thải CBAM, và việc thẩm định kết quả kiểm kê trong nước không phải là thẩm tra CBAM.
Phương pháp tính đầy đủ được trình bày tại trang cách tính phát thải gắn liền.
Bài toán tài chính: chi phí CBAM của hydro xanh và hydro xám
Với hàng xuất xứ Việt Nam nhập khẩu năm 2026, hydro khai báo theo giá trị mặc định chịu thêm chi phí 571,32 EUR mỗi tấn so với hydro có phát thải đã thẩm tra ở mức gần 0.
Bảng dưới đây trình bày nghĩa vụ năm 2026 theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e, công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026.
Các con số được tính ngày 4 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js, dựa trên Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 (đã được thay thế theo Quy định thực thi (EU) 2026/1740) và điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620.
| Cơ sở khai báo | Phát thải gắn liền khai báo (tCO₂e/tấn H₂) | Số chứng chỉ mỗi tấn, 2026 | Chi phí theo giá 82,32 EUR |
|---|---|---|---|
| Giá trị mặc định, Việt Nam (cùng mức với Maroc, Chile, Ai Cập) | 10,820 cộng 10% = 11,902 | 6,940225 | 571,32 EUR/tấn H₂ |
| Giá trị mặc định, Ả Rập Xê Út | 13,450 cộng 10% = 14,795 | 9,833225 | 809,47 EUR/tấn H₂ |
| Giá trị mặc định, "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác" | 17,740 cộng 10% = 19,514 | 14,552225 | 1.197,94 EUR/tấn H₂ |
| Giá trị mặc định, Trung Quốc | 26,640 cộng 10% = 29,304 | 24,342225 | 2.003,85 EUR/tấn H₂ |
| Giá trị thực tế đã thẩm tra từ 4,96 trở xuống (hydro xanh) | Theo số liệu đã thẩm tra | 0 | 0 EUR/tấn H₂ |
Ở mỗi dòng giá trị mặc định, khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí được trừ đi là 0,975 × 1,00 × 5,089 = 4,961775 tCO₂e mỗi tấn (hệ số CBAM 97,5%, hệ số điều chỉnh liên ngành 100%, định mức CBAM của hydro 5,089).
Giá trị mặc định được xác định theo nước xuất xứ, không phân biệt hydro xanh với hydro xám, nên hydro xanh khai báo theo giá trị mặc định chịu chi phí đúng bằng hydro xám.
Bảng giá trị mặc định của Việt Nam có dòng riêng cho hydro, nên 10,820 là giá trị của chính Việt Nam, không phải giá trị dự phòng của "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác". Định mức CBAM của hydro là 5,089 ở cả Cột A (khai báo theo giá trị thực tế) và Cột B (khai báo theo giá trị mặc định), nên khoản điều chỉnh như nhau ở cả hai cách khai báo.
Hệ số cộng thêm đối với hydro là 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028.
Vì vậy, nhà nhập khẩu phải dựa vào giá trị mặc định do thiếu dữ liệu thực tế đã thẩm tra sẽ chịu chi phí tăng dần, trong khi hydro xanh có báo cáo đã thẩm tra được khai báo bằng 0 và không chịu rủi ro này.
Bảng dưới đây giữ nguyên giá 82,32 EUR và áp dụng giá trị mặc định 10,820 của Việt Nam (tính ngày 4/11/2026 bằng lib/cbam-law.js).
| Năm nhập khẩu | Hệ số cộng thêm | Hệ số CBAM | Số chứng chỉ mỗi tấn, giá trị mặc định | Chi phí theo giá trị mặc định | Chi phí với phát thải đã thẩm tra bằng 0 |
|---|---|---|---|---|---|
| 2026 | 10% | 97,5% | 6,940225 | 571,32 EUR | 0 EUR |
| 2027 | 20% | 95% | 8,14945 | 670,86 EUR | 0 EUR |
| 2028 | 30% | 90% | 9,4859 | 780,88 EUR | 0 EUR |
| 2029 | 30% | 77,5% | 10,122025 | 833,25 EUR | 0 EUR |
| 2030 | 30% | 51,5% | 11,445165 | 942,17 EUR | 0 EUR |
| Từ năm 2034 | 30% | không áp dụng | 14,066 | 1.157,91 EUR | 0 EUR |
Theo đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620, định mức dự kiến được cập nhật đối với hàng nhập khẩu từ năm 2027, nên mọi con số từ năm 2027 trở đi có thể thay đổi. Bảng không tính giai đoạn 2031-2033 vì hệ số điều chỉnh liên ngành mới chỉ được ấn định cho giai đoạn 2026-2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862).
Doanh nghiệp có thể ước tính chi phí cho khối lượng hàng của mình bằng công cụ tính CBAM. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.
Tờ khai CBAM cho hydro xanh cần những hồ sơ gì?
Người khai báo CBAM được cấp phép nhập khẩu hydro xanh và khai báo theo giá trị thực tế cần một bộ hồ sơ gồm bốn thành phần cho tờ khai CBAM hằng năm; hạn chót của tờ khai đầu tiên là ngày 30 tháng 9 năm 2027, áp dụng cho hàng nhập khẩu năm 2026 (khoản 1 Điều 6).
Bộ hồ sơ gồm bốn thành phần sau.
- Mã CN và mô tả hàng hóa: mã 2804 10 00 (hydro), kèm lộ trình sản xuất theo đúng báo cáo phát thải của nhà vận hành.
- Phát thải gắn liền đã thẩm tra: số liệu bằng hoặc gần 0 tCO₂e/tấn H₂, do một đơn vị thẩm tra được công nhận xác nhận. Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, bảy đơn vị thẩm tra được ghi nhận là đã được năm tổ chức công nhận quốc gia công nhận (ESYD của Hy Lạp, Accredia của Ý, Swedac của Thụy Điển, RvA của Hà Lan và BELAC của Bỉ), và Ủy ban châu Âu vẫn chưa công bố danh sách chính thức.
- Hồ sơ chứng nhận RFNBO: không phải là yêu cầu của CBAM. Bằng chứng tuân thủ Quy định ủy quyền (EU) 2023/1184 (về tính bổ sung, hồ sơ tương quan thời gian, bằng chứng tương quan địa lý) phục vụ yêu cầu của luật năng lượng tái tạo và của người mua, và được lưu cùng hồ sơ CBAM.
- Giá carbon đã thực trả ở nước xuất xứ: Điều 9 cho phép giảm số chứng chỉ phải nộp tương ứng với giá carbon đã thực trả, nhưng tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận. Dù vậy, hydro có phát thải đã thẩm tra bằng 0 không phải nộp chứng chỉ nào trong mọi trường hợp.
Bảy đơn vị đó là EmiCert S.A. (ESYD, Hy Lạp), Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. và SGS ICS Italia S.r.l.
(Accredia, Ý), Intertek Certification AB (Swedac, Thụy Điển), ISSC của Damietta, Ai Cập (RvA, Hà Lan, ngày 22/10/2026) và SGS BELGIUM nv (BELAC, Bỉ, phạm vi có hiệu lực từ ngày 5/11/2026). Sáu đơn vị đặt tại EU, một đơn vị đặt tại Ai Cập; chưa có đơn vị nào đặt tại Việt Nam.
ISSC là đơn vị đầu tiên thành lập ngoài EU được công nhận. RvA áp dụng thủ tục TAB: việc đánh giá đầy đủ đã hoàn tất, RvA tham dự đợt thẩm tra CBAM đầu tiên của ISSC rồi chuyển thành công nhận thông thường.
Theo sổ đăng ký và phụ lục phạm vi của các tổ chức công nhận, phạm vi công nhận của cả bảy đơn vị đều bao gồm nhóm hoạt động II (hydro và amoniac) theo Phụ lục I Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551.
DNV công bố ngày 6/11/2026 rằng đã được Accredia công nhận, nhưng đến ngày 11/11/2026 Accredia chưa công bố quyết định này, nên DNV chưa được tính.
Chỉ cần thẩm tra khi khai báo theo phát thải thực tế (khoản 1 Điều 8). Năm đầu tiên phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546).
Tổ chức công nhận của Việt Nam không thể công nhận đơn vị thẩm tra CBAM; chi tiết được trình bày tại trang đơn vị thẩm tra được công nhận.
Doanh nghiệp đã nộp đơn xin tư cách người khai báo CBAM được cấp phép chậm nhất ngày 31 tháng 3 năm 2026 được phép tạm thời nhập khẩu trong giai đoạn chính thức trong khi chờ quyết định (khoản 7a Điều 17).
Chứng chỉ CBAM được bán từ ngày 1 tháng 2 năm 2027 (khoản 1 Điều 20); nhà nhập khẩu hydro xanh có báo cáo đã thẩm tra với phát thải bằng 0 không phải mua chứng chỉ nào cho lô hàng đó.
Nhà sản xuất hydro xanh tại Việt Nam cần chuẩn bị dữ liệu gì?
Người mua EU cần báo cáo phát thải của nhà vận hành, gồm 16 mục dữ liệu của báo cáo tóm tắt phát thải (điểm 1.2 Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547), lập bằng tiếng Anh (khoản 4 Điều 10 của Quy định thực thi này), với tọa độ cơ sở sản xuất chính xác đến 6 chữ số thập phân. Báo cáo này là một phần của cấu trúc ba tài liệu theo Hướng dẫn số 3 ngày 14 tháng 8 năm 2026.
Nhà vận hành đăng ký trên Cổng O3CI dành cho nhà vận hành cơ sở ở nước thứ ba (thuộc Hệ thống đăng ký CBAM) tải dữ liệu cơ sở sản xuất lên một lần và chia sẻ với mọi người mua EU sau khi dữ liệu được thẩm tra. Việc truy cập sử dụng EU Login có xác thực hai yếu tố. Chi tiết xem tại trang cổng O3CI cho nhà vận hành.
Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.
Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)
Hydro xanh trong ngành hydro của CBAM và chuỗi giá trị amoniac
Ngành hydro trong CBAM chỉ có một mã CN (2804 10 00) và không có ngưỡng miễn trừ; hydro đồng thời là tiền chất của amoniac (mã CN 2814) trong chuỗi phân đạm thuộc Chương 31.
Khi nhà sản xuất dùng hydro xanh có phát thải trực tiếp đã thẩm tra bằng 0 để sản xuất amoniac xanh, mức phát thải bằng 0 đó được chuyển vào amoniac, và tiếp đó vào phân bón hạ nguồn nếu có. Tuy nhiên, phát thải của chính khâu tổng hợp amoniac vẫn được tính.
Đối với Việt Nam, kênh tiền chất này đáng chú ý hơn hydro thương phẩm. Giá trị mặc định của amoniac khan (mã CN 2814 10 00) xuất xứ Việt Nam là 3,610 tCO₂e mỗi tấn, của urê (mã CN 3102 10 19) là 2,430.
Khi khai báo theo giá trị mặc định năm 2026, chi phí lần lượt là 177,99 EUR và 129,64 EUR mỗi tấn sản phẩm theo giá 82,32 EUR (tính ngày 4 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js; hệ số cộng thêm của phân bón là 1%).
Năm 2025, phân bón thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) EU nhập khẩu từ Việt Nam đạt 0,2 triệu EUR, với khối lượng 354 tấn; riêng amoniac chỉ 14 EUR (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Chi tiết xem tại trang CBAM và amoniac. Bối cảnh chung của ngành hydro, gồm cấu trúc giá trị mặc định và dòng tiền chất, được trình bày tại trang CBAM ngành hydro.
Hydro xanh của Việt Nam: thương mại, giá carbon trong nước và Điều 9
Số liệu Eurostat giai đoạn 2023-2025 không ghi nhận lô hydro nào EU nhập khẩu từ Việt Nam; tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, giá carbon trả tại Việt Nam chưa thể được khấu trừ vào nghĩa vụ CBAM.
Giá trị hydro (mã CN 2804 10 00) EU nhập khẩu từ Việt Nam là 0 EUR trong cả ba năm 2023, 2024 và 2025.
Tổng giá trị hydro EU nhập khẩu từ ngoài khối năm 2025 là 6,8 triệu EUR (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026); số liệu khối lượng năm 2025 trong nguồn không đáng tin cậy, nên trang này chỉ trích dẫn giá trị. Đây là số liệu thống kê thương mại về hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I), không phải số liệu từ tờ khai CBAM.
Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ.
Danh sách cơ sở theo Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9 tháng 2 năm 2026 không có cơ sở sản xuất hydro nào.
Bảng dưới đây tóm tắt các yếu tố liên quan đến hydro xanh tại Việt Nam.
| Yếu tố | Tình trạng tính đến ngày 4/11/2026 | Nguồn |
|---|---|---|
| Giá trị mặc định hydro của Việt Nam | 10,820 tCO₂e/tấn, dòng riêng trong bảng Việt Nam | Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740 |
| Hydro EU nhập khẩu từ Việt Nam | 0 EUR năm 2023, 2024, 2025 | Eurostat Comext DS-045409, trích xuất 12/10/2026 |
| Thị trường carbon trong nước | Thí điểm, 110 cơ sở nhiệt điện, sắt thép, xi măng; sàn HNX khai trương ngày 29/6/2026 | Quyết định 263/QĐ-TTg; The Investor, 29/6/2026 |
| Giao dịch trên sàn | 7 giao dịch, 1.310 hạn ngạch đến ngày 28/9/2026, giá 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e | VietnamFinance, 29/9/2026 |
| Khấu trừ theo Điều 9 | Chưa thể; quy định thực thi chưa được thông qua | Ủy ban châu Âu, tình trạng ngày 4/11/2026 |
| Cơ quan đầu mối về CBAM | Bộ Công Thương, theo thông báo 6082/VPCP-NN | Bộ Công Thương, 28/8/2024 |
Bộ Công Thương được giao làm đầu mối xây dựng và triển khai đề án ứng phó với CBAM; Bộ Nông nghiệp và Môi trường phụ trách thị trường carbon và kiểm kê khí nhà kính.
Trung tâm WTO và Hội nhập của VCCI phát hành sổ tay hỏi đáp về CBAM (Nhà xuất bản Công Thương, tháng 12 năm 2024). Bối cảnh chung được trình bày tại trang CBAM và Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp về hydro xanh và CBAM
Hydro xanh có chứng nhận RFNBO phải nộp bao nhiêu chứng chỉ CBAM?
Không phải nộp chứng chỉ nào nếu nhà nhập khẩu khai báo phát thải trực tiếp thực tế đã thẩm tra bằng 0; kết quả này không đến từ chứng nhận RFNBO. Hydro là hàng hóa thuộc Phụ lục II, nên theo Quy định (EU) 2023/956 chỉ phát thải trực tiếp được tính, và điện dùng cho điện phân nằm ngoài phép tính. Nếu không có giá trị thực tế đã thẩm tra, giá trị mặc định của nước xuất xứ được áp dụng, ví dụ 10,820 tCO₂e mỗi tấn đối với Việt Nam, tương ứng 571,32 EUR mỗi tấn năm 2026 theo giá 82,32 EUR.
Ngưỡng miễn trừ có áp dụng cho hydro xanh nhập khẩu không?
Không. Khoản 4 Điều 2a Quy định (EU) 2023/956, đã được sửa đổi theo Quy định (EU) 2025/2083, loại trừ rõ ràng điện và hydro khỏi ngưỡng miễn trừ 50 tấn khối lượng tịnh mỗi năm. Nhà nhập khẩu hydro xanh chịu đầy đủ nghĩa vụ CBAM ngay từ tấn đầu tiên, bất kể khối lượng. Tuy vậy, hydro có phát thải trực tiếp đã thẩm tra bằng 0 không phải nộp chứng chỉ nào.
Chứng nhận RFNBO có tự động đáp ứng yêu cầu khai báo phát thải gắn liền của CBAM không?
Không. Chứng nhận RFNBO theo Quy định ủy quyền (EU) 2023/1184 và tờ khai CBAM thuộc hai chế độ riêng biệt. Tờ khai CBAM phải dựa trên giá trị mặc định hoặc trên phát thải thực tế do đơn vị thẩm tra được công nhận xác nhận theo Quy định thực thi (EU) 2025/2546. Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, bảy đơn vị thẩm tra được ghi nhận là đã được năm tổ chức công nhận quốc gia công nhận (ESYD của Hy Lạp, Accredia của Ý, Swedac của Thụy Điển, RvA của Hà Lan và BELAC của Bỉ), và Ủy ban châu Âu vẫn chưa công bố danh sách chính thức.
Theo CBAM, hydro lam có được xử lý như hydro xanh không?
Nếu khai báo theo giá trị mặc định thì có: cả hai loại đều dùng giá trị mặc định của nước xuất xứ. Nếu khai báo theo giá trị thực tế đã thẩm tra, hydro lam (sản xuất bằng reforming hơi nước khí metan kết hợp thu giữ và lưu trữ carbon) được khai báo theo lượng phát thải trực tiếp còn lại. Nếu con số này bằng hoặc thấp hơn 4,96 tCO₂e mỗi tấn (0,975 × định mức 5,089), nhà nhập khẩu không phải nộp chứng chỉ cho hàng nhập khẩu năm 2026, giống như hydro xanh. Hydro lam không đủ điều kiện là RFNBO, nhưng nhãn này không ảnh hưởng đến phép tính CBAM.
Hydro xanh sản xuất tại Việt Nam có phải nộp chứng chỉ CBAM không?
Không phải nộp, nếu được khai báo theo giá trị thực tế đã thẩm tra, như với mọi nước xuất xứ. Nếu không, giá trị mặc định 10,820 tCO₂e mỗi tấn của Việt Nam (cùng mức với Maroc, Chile và Ai Cập) được áp dụng, tương ứng 571,32 EUR mỗi tấn năm 2026 theo giá 82,32 EUR. Tiêu chí RFNBO của Quy định ủy quyền (EU) 2023/1184 áp dụng như nhau cho mọi nước sản xuất; đây là yêu cầu của luật năng lượng tái tạo, không phải điều kiện của CBAM.
Giảm phát thải trong sản xuất hydro làm giảm chi phí CBAM như thế nào?
Việc chuyển từ reforming hơi nước khí metan sang điện phân bằng điện tái tạo loại bỏ phần phát thải trực tiếp vốn quyết định chi phí CBAM, với điều kiện kết quả được chứng minh bằng giá trị thực tế đã thẩm tra.
Với giá giữ nguyên ở 82,32 EUR và định mức hiện hành, hydro khai báo theo giá trị mặc định 10,820 có chi phí 942,17 EUR mỗi tấn năm 2030; định mức có thể được cập nhật đối với hàng nhập khẩu từ năm 2027. Nhà sản xuất có phát thải đã thẩm tra bằng 0 tránh được toàn bộ chi phí này. Lộ trình chiến lược được trình bày tại trang giảm phát thải để đáp ứng CBAM.
Chi phí CBAM của hydro xám có được giảm theo Điều 9 không?
Điều 9 Quy định (EU) 2023/956 cho phép giảm số chứng chỉ phải nộp tương ứng với giá carbon đã thực trả ở nước xuất xứ. Nhà nhập khẩu hydro xám chỉ được hưởng khoản giảm này khi giá carbon thực sự đã được trả cho phát thải của chính lô hydro đó, sau khi trừ mọi khoản hoàn trả.
Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận và các quy tắc chi tiết chưa hoàn tất. Ngày 13 tháng 5 năm 2026, Ủy ban châu Âu công bố dự thảo quy định thực thi với bốn con đường công nhận (hệ thống mua bán phát thải, thuế carbon tại nguồn phát thải, thuế carbon theo nhiên liệu, hệ thống tuân thủ hỗn hợp); tham vấn công khai kết thúc ngày 10 tháng 6 năm 2026 và chưa có văn bản nào được thông qua. Cơ chế khấu trừ được trình bày tại trang Điều 9 CBAM.
Nhà nhập khẩu đang dùng hydro xám có nên đổi nhà cung cấp để giảm chi phí CBAM không?
Với giá giữ nguyên ở 82,32 EUR và định mức hiện hành, chi phí CBAM của hydro khai báo theo giá trị mặc định 10,820 tăng từ 571,32 EUR mỗi tấn năm 2026 lên 942,17 EUR năm 2030; định mức có thể được cập nhật đối với hàng nhập khẩu từ năm 2027.
Hydro từ nhà cung cấp chứng minh được phát thải trực tiếp đã thẩm tra bằng 0 không phát sinh chi phí chứng chỉ ở bất kỳ giai đoạn nào. Lý do để chuyển đổi càng rõ hơn mỗi năm khi hệ số cộng thêm tăng và phân bổ miễn phí giảm. Hướng dẫn cho nhà nhập khẩu EU có tại trang tuân thủ CBAM cho nhà nhập khẩu hydro (tiếng Anh).
Chi phí CBAM của hydro xám và hydro xanh chênh lệch thế nào?
Nếu khai báo theo giá trị mặc định, hai loại có chi phí như nhau: năm 2026, theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR, chi phí là 571,32 EUR mỗi tấn với giá trị mặc định 10,820 và 1.197,94 EUR với giá trị 17,740 của "Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác". Nếu khai báo theo giá trị thực tế đã thẩm tra, hydro xanh có phát thải trực tiếp bằng 0 có chi phí 0 EUR mỗi tấn, còn hydro xám chịu chi phí cho phần phát thải đã thẩm tra vượt quá 4,961775 tCO₂e mỗi tấn. Phân tích chi tiết được trình bày tại trang hydro xám và CBAM.
Giá carbon trả tại Việt Nam có được khấu trừ cho hydro xanh không?
Không, tính đến ngày 4/11/2026. Quy định thực thi về khấu trừ theo Điều 9 chưa được thông qua, và thị trường carbon thí điểm của Việt Nam không bao gồm cơ sở sản xuất hydro nào. Với hydro xanh có phát thải đã thẩm tra bằng 0, vấn đề khấu trừ không đặt ra vì không có chứng chỉ nào phải nộp. Quý doanh nghiệp cần được giới thiệu nhà cung cấp dịch vụ tính toán hoặc thẩm tra có thể gửi yêu cầu miễn phí tại trang hỗ trợ CBAM.