Trong các tuyến sản xuất thép carbon, tuyến lò cao - lò thổi oxy (BF-BOF) có định mức cao nhất theo Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM): với thép cán phẳng cán nóng (mã CN 7208), định mức mặc định là 1,370 tCO₂e mỗi tấn, quy định tại điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620. Định mức không phải là chi phí, mà là cơ sở để tính khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí được trừ khỏi phát thải gắn liền.
Năm 2026, khoản này trị giá 109,96 EUR mỗi tấn thép theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e.
Đối với Việt Nam, tuyến này không phải là một lựa chọn mà là mặc định: trong bảng của Việt Nam tại Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, mọi dòng thép có ghi tuyến đều chỉ ghi tuyến lò cao (C, F hoặc C/F).
Với thép cán nóng mã CN 7208 39 00 xuất xứ Việt Nam, nhập khẩu năm 2026 và khai báo theo giá trị mặc định, nhà nhập khẩu cần 1,24925 chứng chỉ CBAM cho mỗi tấn sản phẩm, tương đương 102,84 EUR.
Bài viết này làm rõ định mức 1,370 khác với giá trị mặc định ở điểm nào, khoản khấu trừ thu hẹp ra sao cho đến năm 2034 và doanh nghiệp thép Việt Nam cần chuẩn bị những gì.
Nghĩa vụ pháp lý thuộc về nhà nhập khẩu EU, còn lợi thế thương mại thuộc về nhà xuất khẩu có dữ liệu tốt.
Định mức CBAM 1,370 tCO₂e/tấn của tuyến BF-BOF nghĩa là gì
Con số 1,370 tCO₂e/tấn là định mức mặc định ở Cột B cho thép cán nóng (mã CN 7208) theo tuyến (C), "Carbon Steel based on BF/BOF", và là căn cứ xác định khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí khi khai báo theo giá trị mặc định.
Đây không phải là lượng phát thải mà nhà nhập khẩu khai báo, cũng không phải định mức chung cho mọi sản phẩm lò cao.
Theo tuyến (C), định mức của bán thành phẩm (mã CN 7207 11 14, 7207 12 10) và thép thanh là 1,364, của thép cán nguội (nhóm 7209) là 1,458 và của thép mạ (nhóm 7210) là 1,491.
Theo đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620, các giá trị này dựa trên định mức EU ETS ước tính và dự kiến được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ ngày 1 tháng 1 năm 2027.
Vai trò của định mức thể hiện qua khoản khấu trừ. Khoản điều chỉnh cho mỗi tấn được tính bằng hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM; năm 2026, con số này là 0,975 × 1,00 × 1,370 = 1,33575 tCO₂e.
Trong khi đó, giá trị mặc định của Việt Nam cho cùng nhóm hàng là 2,350, sau khi áp hệ số cộng thêm 10% thành 2,585, cao hơn nhiều so với khoản khấu trừ này.
Chỉ hàng hóa có phát thải đúng bằng định mức mới trả 2,5% tổng chi phí; mọi tấn CO₂e vượt định mức, kể cả hệ số cộng thêm, chịu toàn bộ giá chứng chỉ ngay từ năm 2026.
Hệ số CBAM 97,5% là tỷ lệ phân bổ miễn phí trong EU ETS được giữ lại (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC), không phải là tỷ lệ phải trả.
Cơ chế chung, từ phát thải gắn liền đến giá chứng chỉ, được trình bày tại trang Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU. Đối với thép lò cao, có hai cách tính.
Khi khai báo theo giá trị mặc định, người khai báo dùng giá trị tại Phụ lục I đã áp hệ số cộng thêm, rồi trừ định mức Cột B.
Khi khai báo theo phát thải thực tế, người khai báo dùng phát thải đã thẩm tra, rồi trừ định mức theo quy trình ở Cột A (0,044 cho nhóm 7208) cùng phần phân bổ miễn phí gắn trong tiền chất.
Cách nào có chi phí thấp hơn tùy thuộc vào từng cơ sở sản xuất, vì vậy nhà nhập khẩu và nhà xuất khẩu cần tính theo cả hai cách.
Tuyến BF-BOF được phân loại như thế nào theo CBAM
Khi khai báo theo giá trị mặc định, tuyến sản xuất không được đánh giá theo từng nhà máy: điểm 5.1 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620 yêu cầu dùng tuyến ghi tại dòng của nước xuất xứ trong Phụ lục I.
Phụ lục I thuộc Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và đã được Quy định thực thi (EU) 2026/1740 thay thế.
Trong bảng của Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản và Ukraine, mọi dòng thép có ghi tuyến đều ghi tuyến lò cao: (C) cho thép carbon và (F) cho thép hợp kim thấp.
Chỉ có sáu bảng ghi tuyến phế liệu/lò điện, gồm bảng của Azerbaijan, Myanmar, Bắc Macedonia, Philippines, Thái Lan và Uzbekistan.
Bảng của Việt Nam thuộc nhóm lò cao. Theo thư viện tính toán của cbamguide.com (truy xuất ngày 4 tháng 11 năm 2026), bảng Việt Nam có 103 dòng thép ghi tuyến (C), 32 dòng ghi (F) và 6 dòng ghi (C/F); không có dòng nào ghi (D) hoặc (E).
Ngược lại, bảng của ba nước ASEAN là Myanmar, Philippines và Thái Lan ghi tuyến phế liệu/lò điện.
Hệ quả là thép của các nhà máy lò điện hồ quang (EAF) tại Việt Nam được tính như thép lò cao cho đến khi có số liệu phát thải thực tế đã được thẩm tra (xem trang tuyến lò điện hồ quang (EAF)).
Khi khai báo theo phát thải thực tế, nhà vận hành báo cáo tuyến sản xuất của cơ sở và đơn vị thẩm tra kiểm tra thông tin này.
Định mức của ba tuyến đối với thép cán nóng chênh lệch rất lớn, phản ánh mức phát thải khác nhau của từng tuyến. Bảng dưới đây nêu định mức Cột B cho nhóm 7208, khoản khấu trừ năm 2026 và giá trị quy đổi của khoản khấu trừ theo giá chính thức quý III/2026.
| Tuyến sản xuất (chú giải điểm 5.3) | Định mức Cột B, nhóm 7208 (tCO₂e/tấn) | Khoản khấu trừ 2026 (định mức × 0,975) | Giá trị khoản khấu trừ (82,32 EUR/tCO₂e) |
|---|---|---|---|
| (C) Thép carbon theo BF/BOF | 1,370 | 1,33575 | 109,96 EUR/tấn |
| (D) Thép carbon theo DRI/EAF | 0,481 | 0,46898 | 38,61 EUR/tấn |
| (E) Thép carbon theo phế liệu/EAF | 0,072 | 0,07020 | 5,78 EUR/tấn |
Trang hướng dẫn CBAM ngành thép trình bày đầy đủ cả ba tuyến và cách chuyển phát thải gắn liền của tiền chất từ cuộn cán nóng sang sản phẩm hạ nguồn.
Giá trị mặc định của Việt Nam và Trung Quốc có ý nghĩa gì đối với thép BF-BOF
Định mức chỉ là một nửa của phép tính, nửa còn lại là giá trị mặc định: giá trị của Việt Nam là 2,350 tCO₂e/tấn cho phôi thép và thép cán nóng, còn của Trung Quốc là 3,169 cho phôi tấm và 3,187 cho thép cán nóng.
Với thép cán nóng Việt Nam (mã CN 7208 39 00) nhập khẩu năm 2026, lượng phát thải khai báo là 2,350 × 1,10 = 2,585 tCO₂e; sau khi trừ khoản điều chỉnh 1,33575, số chứng chỉ phải nộp là 1,24925 cho mỗi tấn. Ở mức giá 82,32 EUR/tCO₂e, chi phí là 102,84 EUR mỗi tấn sản phẩm, so với 212,80 EUR nếu không có khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí.
Đối với thép cán nóng Trung Quốc (nhóm 7208), phát thải khai báo năm 2026 là 3,5057 tCO₂e, khoản khấu trừ là 1,33575 và số chứng chỉ là 2,16995 cho mỗi tấn.
Chi phí là 178,63 EUR mỗi tấn, so với 288,59 EUR khi chưa trừ khoản điều chỉnh. Các giá trị mặc định được lấy từ Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621, đã được Quy định thực thi (EU) 2026/1740 thay thế.
Bảng sau áp dụng cùng phương pháp cho các sản phẩm tuyến lò cao chủ lực của Việt Nam (tính ngày 4 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js; khối lượng theo Eurostat Comext DS-045409, 2025).
| Sản phẩm (mã CN) | Giá trị mặc định Việt Nam (tCO₂e/tấn) | Định mức Cột B (tuyến) | Số chứng chỉ 2026 (mỗi tấn sản phẩm) | Chi phí 2026 (mỗi tấn sản phẩm) | EU nhập khẩu từ Việt Nam năm 2025 (nhóm 4 số, thứ hạng theo khối lượng) |
|---|---|---|---|---|---|
| Gang thỏi (7201 10 11) | 2,190 | 1,210 (không ghi tuyến) | 1,22925 | 101,19 EUR | nhóm 7201: 0 tấn (cả nhóm gang, hợp kim fero và DRI: 100 tấn) |
| Phôi thép (7207 11 14) | 2,350 | 1,364 (C) | 1,2551 | 103,32 EUR | 668.725 tấn (thứ 5) |
| Phôi tấm (7207 12 10) | 2,350 | 1,364 (C) | 1,2551 | 103,32 EUR | trong nhóm 7207 |
| Thép cán nóng (7208 39 00) | 2,350 | 1,370 (C) | 1,24925 | 102,84 EUR | 405.858 tấn (thứ 9) |
| Thép cán nguội (7209 17 90) | 2,370 | 1,458 (C) | 1,18545 | 97,59 EUR | 228.812 tấn (thứ 5) |
| Thép mạ (7210 49 00) | 2,370 | 1,491 (C) | 1,153275 | 94,94 EUR | 1.036.373 tấn (thứ 2) |
| Thép dây cán nóng dạng cuộn (7213 91 10) | 2,350 | 1,364 (C) | 1,2551 | 103,32 EUR | 97.999 tấn (thứ 8) |
Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM. Doanh nghiệp có thể nhập mã CN và khối lượng của mình vào công cụ tính CBAM để tính thử.
Chênh lệch giữa giá trị mặc định (đã áp hệ số cộng thêm) và phát thải đã thẩm tra của nhà máy chính là động lực tài chính để cung cấp dữ liệu thực tế.
Với thép cán nóng Việt Nam, cứ mỗi 0,1 tCO₂e phát thải đã thẩm tra thấp hơn mức 2,585, chi phí giảm 8,23 EUR mỗi tấn ở mức giá 82,32 EUR/tCO₂e.
Con số này chưa tính phần điều chỉnh phát sinh do cách tính theo phát thải thực tế dùng định mức Cột A cộng tiền chất thay cho Cột B.
Chênh lệch này sẽ còn lớn hơn khi hệ số cộng thêm tăng lên 20% vào năm 2027 và 30% từ năm 2028. Phương pháp quy đổi dữ liệu phát thải của cơ sở thành con số trên mỗi tấn sản phẩm được trình bày tại trang cách tính phát thải gắn liền.
Thép BF-BOF chỉ tính phát thải trực tiếp: những gì nằm ngoài phép tính CBAM
Thép BF-BOF thuộc Phụ lục II Quy định (EU) 2023/956 về cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, nên CBAM chỉ tính phát thải trực tiếp; phát thải gián tiếp từ điện tiêu thụ trong sản xuất không được tính.
Quy định này nhằm bảo đảm tương quan công bằng với nhà sản xuất thép trong EU, vốn được bù đắp chi phí gián tiếp từ điện theo EU ETS. Vì vậy, giá trị mặc định tại Phụ lục I ghi "N/A" ở cột phát thải gián tiếp đối với hàng thép.
Ngoại lệ duy nhất trong ngành là quặng sắt đã kết tụ (quặng thiêu kết hoặc quặng viên, mã CN 2601 12 00), do mã này không có trong Phụ lục II.
Trên thực tế, phát thải gắn liền của thép lò cao khai trong tờ khai CBAM chỉ gồm hai nguồn sau:
- CO₂ từ than cốc và các chất khử khác tiêu thụ trong lò cao (nguồn chính).
- CO₂ từ quá trình oxy hóa carbon trong gang lỏng ở lò thổi oxy (nguồn thứ yếu).
Điện tiêu thụ cho thiết bị phụ trợ, máy cán và vận chuyển nội bộ không được đưa vào phép tính CBAM.
Thép cán phẳng (nhóm 7208 đến 7212, gồm cuộn cán nóng và cán nguội) mà nhà nhập khẩu đưa vào EU mang theo phát thải gắn liền của khâu sản xuất thép thô ở thượng nguồn, được phân bổ theo phương pháp cân bằng khối lượng.
Gang (7201) và bán thành phẩm (7207) cũng là hàng hóa thuộc Phụ lục I, tương tự thép thanh, que và dây thuộc các nhóm 7213 đến 7217.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với các dây chuyền mạ và cán nguội tại Việt Nam: khi khai báo theo phát thải thực tế, cần có dữ liệu tiền chất từ nhà cung cấp cuộn cán nóng, dù đó là nhà máy lò cao trong nước hay nguồn nhập khẩu.
Biểu thuế của Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số; chỉ sáu chữ số đầu (mã HS) trùng với mã CN của EU, và phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU. Danh mục đầy đủ có tại trang mã CN thép thuộc diện CBAM.
Quy trình tuân thủ CBAM của nhà nhập khẩu EU đối với thép BF-BOF
Nghĩa vụ về chứng chỉ CBAM đối với thép lò cao thuộc về nhà nhập khẩu EU và được thực hiện theo trình tự quy định tại Quy định (EU) 2023/956, đã được sửa đổi bởi Quy định (EU) 2025/2083.
Bốn bước tuân thủ được nêu dưới đây theo thứ tự thực hiện.
- Đạt tư cách người khai báo CBAM được cấp phép: nộp đơn qua Hệ thống đăng ký CBAM, và tư cách này do cơ quan có thẩm quyền của nước thành viên cấp. Hạn nộp đơn để được tiếp tục nhập khẩu trong thời gian chờ cấp phép là ngày 31 tháng 3 năm 2026 và đã qua.
- Đề nghị cơ sở BF-BOF xuất khẩu cung cấp, hoặc tự thu thập, dữ liệu phát thải gắn liền đã thẩm tra; nếu không có dữ liệu đã thẩm tra, dùng giá trị mặc định tại Phụ lục I kèm hệ số cộng thêm.
- Từ năm 2027, vào cuối mỗi quý, duy trì trên tài khoản số chứng chỉ CBAM tương ứng với ít nhất 50% phát thải gắn liền của hàng hóa nhập khẩu từ đầu năm dương lịch, có tính đến khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí (khoản 2 Điều 22). Chứng chỉ bắt đầu được bán từ ngày 1 tháng 2 năm 2027; nghĩa vụ duy trì số dư cuối quý không áp dụng cho hàng nhập khẩu năm 2026.
- Nộp tờ khai CBAM hằng năm cho hàng nhập khẩu năm 2026 chậm nhất vào ngày 30 tháng 9 năm 2027 và nộp lại đủ số chứng chỉ tương ứng (khoản 1 Điều 6 và khoản 1 Điều 22).
Tiền phạt bằng mức phạt phát thải vượt mức của EU ETS theo khoản 3 Điều 16 Chỉ thị 2003/87/EC, 100 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát, cho mỗi chứng chỉ không nộp lại đúng hạn ngày 30/9 (khoản 1 Điều 26).
Nộp phạt không miễn nghĩa vụ nộp lại chứng chỉ (khoản 3 Điều 26). Người đưa hàng hóa vào EU mà không phải là người khai báo được cấp phép chịu mức phạt gấp ba đến năm lần (khoản 2 Điều 26).
Việc thiếu số dư cuối quý không bị phạt theo tấn: cơ quan có thẩm quyền gửi thông báo và người khai báo có một tháng để bổ sung (khoản 3 Điều 22).
Doanh nghiệp thép Việt Nam không có nghĩa vụ pháp lý theo CBAM, nhưng bước 2 phụ thuộc vào họ.
Báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu, bằng tiếng Anh, do nhà máy lò cao cung cấp giúp người mua tránh phải dùng giá trị mặc định; xem yêu cầu dữ liệu đối với nhà xuất khẩu.
Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.
Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)
Chi phí CBAM của thép BF-BOF qua các năm: vì sao số liệu năm 2026 dễ gây hiểu lầm
Chi phí năm 2026 là mức thấp nhất mà nhà nhập khẩu thép lò cao khai báo theo giá trị mặc định phải chịu, vì vậy lấy con số này làm căn cứ lập kế hoạch dài hạn là không đúng.
Có hai yếu tố cùng đẩy chi phí lên. Thứ nhất, hệ số cộng thêm của giá trị mặc định tăng từ 10% lên 20% vào năm 2027 và 30% từ năm 2028.
Thứ hai, hệ số CBAM (tỷ lệ phân bổ miễn phí được giữ lại theo khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC) giảm từ 97,5% năm 2026 xuống 51,5% năm 2030 và không còn được áp dụng từ năm 2034.
Bảng dưới đây nêu chi phí CBAM ròng của thép cán nóng (nhóm 7208, định mức 1,370 theo tuyến (C)) từ bốn nước xuất xứ khi khai báo theo giá trị mặc định, ở mức giá chứng chỉ không đổi 82,32 EUR/tCO₂e (tính bằng lib/cbam-law.js).
| Năm | Hệ số CBAM | Hệ số cộng thêm | Khoản khấu trừ (tCO₂e/tấn) | Việt Nam (mặc định 2,350) | Thổ Nhĩ Kỳ (mặc định 2,428) | Trung Quốc (mặc định 3,187) | Ấn Độ (mặc định 4,280) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2026 | 97,5% | 10% | 1,33575 | 102,84 EUR/tấn | 109,90 EUR/tấn | 178,63 EUR/tấn | 277,60 EUR/tấn |
| 2027 | 95% | 20% | 1,30150 | 125,00 EUR/tấn | 132,71 EUR/tấn | 207,69 EUR/tấn | 315,66 EUR/tấn |
| 2028 | 90% | 30% | 1,23300 | 149,99 EUR/tấn | 158,33 EUR/tấn | 239,56 EUR/tấn | 356,53 EUR/tấn |
| 2029 | 77,5% | 30% | 1,06175 | 164,08 EUR/tấn | 172,43 EUR/tấn | 253,66 EUR/tấn | 370,63 EUR/tấn |
| 2030 | 51,5% | 30% | 0,70555 | 193,41 EUR/tấn | 201,75 EUR/tấn | 282,98 EUR/tấn | 399,95 EUR/tấn |
| Từ 2034 | Không còn áp dụng | 30% | 0 | 251,49 EUR/tấn | 259,83 EUR/tấn | 341,06 EUR/tấn | 458,03 EUR/tấn |
Hệ số CBAM giảm mạnh nhất từ năm 2029 sang năm 2030, từ 77,5% xuống 51,5%, khiến chi phí tăng 29,32 EUR mỗi tấn ở tất cả các cột.
Hệ số điều chỉnh liên ngành mới chỉ được ấn định ở mức 100% đến năm 2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862), nên chưa thể tính cho giai đoạn 2031-2033.
Theo đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620, định mức cho hàng nhập khẩu dự kiến được cập nhật từ năm 2027, nên các dòng từ năm 2027 trở đi chỉ là số liệu tham khảo để lập kế hoạch.
Theo giá trị mặc định, chi phí của thép cán nóng Việt Nam trong bảng thấp hơn Thổ Nhĩ Kỳ từ 7,06 đến 8,35 EUR mỗi tấn và thấp hơn Trung Quốc từ 75,79 đến 89,57 EUR mỗi tấn.
Câu hỏi thường gặp
Định mức CBAM cho thép BF-BOF năm 2026 là bao nhiêu?
Định mức mặc định cho thép BF-BOF khác nhau theo mã CN: 1,370 tCO₂e mỗi tấn đối với thép cán nóng (nhóm 7208); 1,364 đối với bán thành phẩm (mã CN 7207 11 14, 7207 12 10) và thép thanh; 1,458 đối với thép cán nguội (nhóm 7209) và 1,491 đối với thép mạ (nhóm 7210). Các giá trị này nằm ở Cột B, điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620, theo tuyến (C).
Các định mức này được áp dụng khi khai báo theo giá trị mặc định và dòng Phụ lục I của nước xuất xứ ghi tuyến (C), như trường hợp của Việt Nam.
Định mức CBAM của thép BF-BOF có tính phát thải từ điện không?
Không. Thép BF-BOF thuộc Phụ lục II Quy định (EU) 2023/956, nên chỉ phát thải trực tiếp được tính. Điện tiêu thụ trong quá trình sản xuất không nằm trong phép tính CBAM đối với thép.
Nên dùng dữ liệu phát thải thực tế hay định mức 1,370?
Đây không phải hai phương án thay thế cho nhau. Người khai báo lựa chọn giữa phát thải thực tế và giá trị mặc định, còn định mức được trừ trong cả hai cách tính. Khi khai báo theo giá trị mặc định, con số khai báo là giá trị tại Phụ lục I đã áp hệ số cộng thêm (năm 2026 là 2,585 tCO₂e/tấn đối với thép cán nóng Việt Nam và 3,5057 đối với Trung Quốc), sau đó trừ khoản khấu trừ tính trên định mức 1,370.
Khi khai báo theo phát thải thực tế, con số khai báo là phát thải đã thẩm tra, sau đó trừ khoản khấu trừ tính trên định mức Cột A và phần phân bổ miễn phí gắn trong tiền chất. Dữ liệu thực tế giúp loại bỏ hệ số cộng thêm, phần vốn chịu toàn bộ giá chứng chỉ, nên lợi ích của việc thẩm tra càng lớn khi hệ số này tăng lên 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028.
Nhà nhập khẩu nên tính theo cả hai cách cho từng nhà cung cấp. Quy trình thẩm tra và nộp dữ liệu được trình bày tại hướng dẫn CBAM thép cho nhà nhập khẩu (tiếng Anh) và trang thẩm tra CBAM.
Giá trị mặc định của Việt Nam và Trung Quốc cho thép BF-BOF là bao nhiêu?
Theo Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 (đã được Quy định thực thi (EU) 2026/1740 thay thế), giá trị mặc định của Việt Nam là 2,350 tCO₂e mỗi tấn đối với phôi thép (7207 11 14), phôi tấm (7207 12 10) và thép cán nóng (7208), đều theo tuyến (C). Thép cán nguội (7209) và thép mạ (7210) có giá trị 2,370.
Giá trị của Trung Quốc là 3,169 đối với phôi tấm (7207 12 10) và 3,187 đối với thép cán nóng (7208), cũng theo tuyến (C). Với phôi tấm Trung Quốc nhập khẩu năm 2026, giá trị sau khi áp hệ số cộng thêm là 3,4859, khoản khấu trừ là 0,975 × 1,364 = 1,3299 và số chứng chỉ là 2,1560 cho mỗi tấn. Theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e, chi phí là 177,48 EUR mỗi tấn, so với 286,96 EUR khi chưa trừ khoản điều chỉnh; con số tương ứng của phôi tấm Việt Nam là 103,32 EUR.
Những mã CN nào thuộc tuyến BF-BOF theo CBAM?
Tuyến (C) được ghi cho các mã thép carbon thuộc Chương 72 và 73, gồm bán thành phẩm (7207), thép cán phẳng (7208 đến 7212) và thép thanh, que, dây (7213 đến 7217). Gang (7201) chỉ có một định mức duy nhất và không ghi tuyến. Khi khai báo theo giá trị mặc định, tuyến được xác định theo dòng Phụ lục I của nước xuất xứ, không dựa trên đánh giá từng nhà máy. Định mức và cách tính đầy đủ có tại trang định mức CBAM ngành thép 2026.
Thép BF-BOF có được áp dụng ngưỡng miễn trừ 50 tấn không?
Có. Ngưỡng miễn trừ là 50 tấn khối lượng tịnh mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm dương lịch và áp dụng cho thép, kể cả thép BF-BOF. Khối lượng được cộng dồn trên mọi mã CN và mọi nước xuất xứ, nên thép được tính chung với xi măng, nhôm và phân bón.
Nhà nhập khẩu có khối lượng bằng hoặc thấp hơn ngưỡng được miễn theo Điều 2a Quy định (EU) 2023/956 (do Quy định (EU) 2025/2083 bổ sung; điểm 1 Phụ lục VII) và phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan. Ngưỡng này được tính cho nhà nhập khẩu EU, không tính theo khối lượng xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.
Định mức BF-BOF có thay đổi sau năm 2026 không?
Các giá trị trong Quy định thực thi (EU) 2025/2620 áp dụng cho hàng nhập khẩu năm 2026. Theo đoạn 10 phần mở đầu của quy định này, định mức CBAM dự kiến được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, dựa trên định mức EU ETS chính thức giai đoạn 2026-2030. Tính đến ngày 23 tháng 10 năm 2026, chưa có văn bản sửa đổi nào được công bố.
Các dòng thép carbon chỉ ghi một giá trị, trong khi các dòng thép hợp kim và thép không gỉ đã có giá trị riêng cho giai đoạn 2026-2027 và giai đoạn 2028-2030. Ngoài ra, theo Quy định thực thi (EU) 2025/2621, hệ số cộng thêm của giá trị mặc định tăng từ 10% năm 2026 lên 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028. Chi tiết có tại trang giá trị mặc định CBAM.
Thông tin bổ sung: so sánh BF-BOF với các tuyến sản xuất thép khác theo CBAM
Định mức 1,370 cao gấp 19 lần định mức của tuyến phế liệu/EAF cho cùng mã CN (0,072 tCO₂e/tấn), nên một dòng ghi tuyến (C) đem lại khoản khấu trừ lớn gấp 19 lần.
Khi khai báo theo giá trị mặc định, điều này có lợi cho các nước xuất xứ có bảng ghi tuyến (C), trong đó có Việt Nam. Áp lực đối với nhà sản xuất lò cao đến từ giá trị mặc định cao: với nhóm 7208, giá trị này là 3,187 đối với Trung Quốc và 4,280 đối với Ấn Độ.
Năm 2025, EU nhập khẩu 7,43 triệu tấn thép thuộc diện CBAM (hàng hóa thuộc Phụ lục I, Chương 72 và 73, không gồm quặng) từ Thổ Nhĩ Kỳ, 4,01 triệu tấn từ Ấn Độ và 2,94 triệu tấn từ Việt Nam (Eurostat Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026). Cả ba bảng đều ghi tuyến (C).
Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận theo Điều 9 và quy định thực thi vẫn là dự thảo, nên nhà nhập khẩu từ ba nước này chưa được khấu trừ; thị trường carbon thí điểm của Thổ Nhĩ Kỳ phân bổ miễn phí 100%.
Ở nhóm thép thô và bán thành phẩm (7206, 7207, 7218, 7224), nhóm sản phẩm gần nhất với khâu lò cao, Việt Nam đứng thứ 4 về khối lượng với 740.412 tấn năm 2025, cao hơn Ấn Độ (551.152 tấn) và Thổ Nhĩ Kỳ (245.348 tấn) (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Với nhóm hàng này, giá trị mặc định của Việt Nam quyết định trực tiếp giá bán sang EU.
Trang cách tính CBAM cho thép hướng dẫn từng bước quy đổi báo cáo phát thải của cơ sở thành con số trên mỗi tấn dùng trong tờ khai CBAM, kể cả việc phân bổ tiền chất cho sản phẩm hạ nguồn.
Thị trường carbon thí điểm của Việt Nam có giúp thép BF-BOF được khấu trừ theo Điều 9 không?
Chưa. Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ. Quy định thực thi Điều 9 vẫn là dự thảo, chưa được thông qua.
Ví dụ về mức phân bổ cho cơ sở thép: Formosa Hà Tĩnh được phân bổ 13.666.930 tCO₂e cho năm 2025 và Hòa Phát Dung Quất 11.218.848 tCO₂e (Quyết định 699/QĐ-BNNMT, theo VnEconomy ngày 9 tháng 3 năm 2026). Hạn ngạch miễn phí không tạo ra giá carbon đã thực trả theo khoản 1 Điều 9, vì phần phân bổ miễn phí được coi là một khoản bồi thường.
Sàn giao dịch carbon trong nước tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) khai trương ngày 29 tháng 6 năm 2026; đến ngày 28 tháng 9 năm 2026 mới có 7 giao dịch với 1.310 hạn ngạch, tổng giá trị khoảng 174,8 triệu đồng, giá từ 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e (VietnamFinance, ngày 29/9/2026). Chi tiết có tại trang khấu trừ giá carbon theo Điều 9.
Thép BF-BOF từ Vương quốc Anh có được khấu trừ theo Điều 9 không?
Chưa, tính đến ngày 4/11/2026. Vương quốc Anh vận hành UK ETS, một hệ thống riêng, không liên kết với EU ETS, và hàng hóa từ Anh không được miễn CBAM. Chưa có giá carbon nào được công nhận theo Điều 9 Quy định (EU) 2023/956, kể cả giá của UK ETS, và quy định thực thi về giá carbon đã trả ở nước thứ ba vẫn là dự thảo.
Nhà nhập khẩu EU mua thép từ cơ sở BF-BOF của Anh nên lập kế hoạch trên giả định không có khoản khấu trừ theo Điều 9. Giá trị mặc định của Anh cho thép cán nóng (nhóm 7208) là 2,420 tCO₂e mỗi tấn, tương ứng với chi phí 109,18 EUR mỗi tấn cho hàng nhập khẩu năm 2026 ở mức giá 82,32 EUR/tCO₂e.
Thép BF-BOF có nguy cơ bị coi là lẩn tránh CBAM không?
Quy định (EU) 2023/956 không chỉ đích danh nước hay tuyến sản xuất nào có nguy cơ lẩn tránh. Điều 27 định nghĩa lẩn tránh là sự thay đổi mô hình thương mại bắt nguồn từ một hoạt động không có đủ lý do hoặc cơ sở kinh tế nào khác ngoài việc tránh nghĩa vụ CBAM. Hai ví dụ được nêu là sửa đổi nhỏ hàng hóa để đưa ra khỏi Phụ lục I và chia nhỏ lô hàng nhập khẩu một cách giả tạo để nằm dưới ngưỡng 50 tấn. Ủy ban châu Âu theo dõi và có thể mở điều tra.
Nếu được thông qua, đề xuất COM(2025)989 sẽ bổ sung một hành vi: điều chỉnh chuỗi cung ứng một cách giả tạo để được áp giá trị mặc định thấp hơn. Nghị viện châu Âu đã thông qua lập trường đàm phán ngày 15 tháng 9 năm 2026 (464 phiếu thuận, 50 phiếu chống, 159 phiếu trắng); tính đến ngày 23/10/2026, văn bản này vẫn là đề xuất.
Tính đến ngày 12/10/2026, cbamguide.com chưa tìm thấy văn bản nào của Ủy ban châu Âu xác định hoạt động gia công thép tại Việt Nam là mô hình đang bị giám sát. Nhà nhập khẩu nên lưu giữ hồ sơ xuất xứ và dữ liệu phát thải của hàng hóa; xem quy định chống lẩn tránh của CBAM.
Doanh nghiệp thép Việt Nam có thể tìm hướng dẫn về CBAM ở đâu?
Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối của Chính phủ trong việc ứng phó với CBAM (Thông báo 6082/VPCP-NN của Văn phòng Chính phủ, Bộ Công Thương đưa tin ngày 28 tháng 8 năm 2024). Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) đã phát hành sổ tay hỏi đáp về CBAM vào tháng 12/2024. Một số tài liệu tiếng Việt vẫn nêu hạn chót cũ hoặc tính chi phí năm 2026 bằng một tỷ lệ cố định trên tổng chi phí; cả hai nội dung này đều không đúng với quy định hiện hành.
Thông tin tổng quan về Việt Nam có tại trang CBAM và Việt Nam, chi phí theo từng mã CN có tại trang thép Việt Nam xuất khẩu sang EU và CBAM. Quý doanh nghiệp có thể gửi yêu cầu giới thiệu đơn vị hỗ trợ qua trang hỗ trợ CBAM. Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.