SKDM'nin aşağı akış ürünlerine genişlemesi (downstream extension), çivi, yay, tel ürünleri ve ev aletleri gibi çelik ve alüminyumdan üretilen nihai ürünleri mekanizmanın kapsamına almayı öngören bir tekliftir; kabul edilirse 1 Ocak 2028'den itibaren uygulanacaktır.
Olağan yasama usulündeki üç AB kurumu da pozisyonunu belirlemiştir: teklifi sunan Avrupa Komisyonu ile yasayı birlikte kabul edecek Konsey ve Avrupa Parlamentosu. Avrupa Komisyonu, 17 Aralık 2025 tarihli COM(2025)989 sayılı teklifinde (henüz yasalaşmamıştır) yaklaşık 180 aşağı akış ürününün kapsama alınmasını önermiştir.
AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM; İngilizce kısaltmasıyla CBAM), (AB) 2023/956 sayılı Tüzük ile kurulan ve 1 Ocak 2026'dan bu yana uygulama döneminde olan bir AB mekanizmasıdır: AB'deki ithalatçılar, karbon yoğun belirli malların gömülü emisyonlarına karşılık gelen SKDM sertifikalarını satın alıp teslim eder; sertifika fiyatı AB ETS karbon fiyatına bağlıdır ve amaç karbon kaçağını önlemektir.
Avrupa Birliği Konseyi, 12 Haziran 2026'da kabul ettiği genel yaklaşımda (general approach) Avrupa Komisyonu'nun tablosunu korumuş ve 202 sekiz haneli CN kodu eklemiştir. Basında geçen "yaklaşık 200" rakamı, eklenen bu kodlara karşılık gelir.
Avrupa Parlamentosu, birinci okuma müzakere yetkisini 15 Eylül 2026'da 464 kabul, 50 ret ve 159 çekimser oyla kabul etmiştir. Parlamento'nun yetkisi Avrupa Komisyonu'nun önerdiği kapsamı destekler; sektör basınına göre buna makineler, taşımacılıkta kullanılan parçalar, transformatörler ve su ısıtıcıları gibi yeni ürün grupları da eklenmiştir.
13 Kasım 2026 itibarıyla bu pozisyonların hiçbiri yasalaşmamıştır. Basın haberlerine göre 20 Ekim 2026'daki ilk üçlü görüşme (trilogue) genel bir uzlaşma olmadan sona ermiş ve dört konuyu teknik çalışmaya göndermiştir: alüminyum için bir de minimis eşiği, metal hurda, çevrim içi platformlar ve küresel varsayılan değerler. İkinci üçlü görüşmenin 30 Kasım 2026'da yapılacağı bildirilmiştir; kurumlar 2026 sonundan önce uzlaşmayı hedeflemektedir.
Konu Türkiye'yi yakından ilgilendirir. AB'nin, Avrupa Komisyonu teklifinde adı geçen 22 CN kodunda 2025'te Türkiye'den yaptığı ithalat 3,27 milyar avrodur; bu tutar, bugün SKDM kapsamındaki Türk mallarının (10,83 milyar avro) yaklaşık üçte biri kadardır. Yalnızca taşıt jantları ve parçaları (8708 70) 1,08 milyar avroya ulaşır (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Bu sayfada her kurumun pozisyonu, eklenecek ürün grupları, teklifteki Türk ürünleri, hukuku dolanma ve hurda kuralları, yasama takvimi ve sektör tepkileri karşılaştırmalı olarak ele alınır.
SKDM Aşağı Akış Genişlemesi Nedir?
SKDM aşağı akış genişlemesi, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün kapsamını bugünkü altı sektörün ötesine taşıyarak çelik ve alüminyum öncül maddelerinden (precursor) üretilen nihai ürünleri de kapsama alacak bir değişiklik teklifidir.
Temel metin, sınırda karbon düzenleme mekanizmasını tesis eden 10 Mayıs 2023 tarihli ve (AB) 2023/956 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü'dür. Mekanizmanın genel çerçevesi AB SKDM nedir sayfasında anlatılır.
SKDM bugün demir-çelik, çimento, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojeni, çoğunlukla ham veya yarı mamul hâlde kapsar. Sıcak haddelenmiş rulo ithal eden bir AB ithalatçısı SKDM yükümlülüğüne tabidir. Aynı rulodan üretilmiş bir elektrik motorunu veya çamaşır makinesini ithal eden ise bugün bu yükümlülüğe tabi değildir, çünkü bu nihai ürünler Tüzük'ün I. Ekinde yer almaz.
Teklifin resmî yasama usulü numarası 2025/0419(COD)'dir. Avrupa Komisyonu teklifin gerekçesini şöyle açıklar: AB dışındaki üreticiler, malı değer zincirinde bir işleme aşaması daha ileriye taşıyıp öyle sevk ederek SKDM'nin karbon maliyetinden kaçınabilir; bu da Tüzük'ün karbon kaçağına karşı sağladığı korumayı zayıflatır.
Teklifin Tüzük'ün yasama süreci içindeki yerini İngilizce CBAM Regulation (EU) 2023/956 sayfasında, 20 Ekim 2025'te yürürlüğe giren (AB) 2025/2083 sayılı Tüzük'ü (Omnibus) ise SKDM Omnibus değişikliği sayfasında bulabilirsiniz.
Dosya yalnızca çelik ve alüminyum değer zincirlerini kapsar; hiçbir pozisyonda kimyasal veya polimer yoktur. Organik kimyasallar ve polimerler, Madde 30(2) kapsamında ayrı bir değerlendirmeye tabidir; Avrupa Komisyonu'nun bir sonraki kapsam raporu 2027 için planlanmıştır (İngilizce: CBAM and plastics).
Türkiye'den Gelen ve Bugün Zaten Kapsamda Olan Aşağı Akış Ürünleri
I. Ek, değer zincirinin aşağı halkalarına kısmen zaten uzanır: cıvata, vida ve somunlar (7318 pozisyonu), çelik yapılar (7308), demir veya çelikten diğer eşya (7326) ve alüminyumdan diğer eşya (7616) bugün SKDM malıdır ve uygulama döneminin başladığı 1 Ocak 2026'dan beri sertifika yükümlülüğü doğurur.
Bu dört pozisyon, Türkiye'nin AB'ye en büyük ihracat kalemleri arasındadır. AB ithalatçısı bu mallar için 2026 ithalatından itibaren SKDM sertifikası teslim eder; bu yükümlülük genişlemeden bağımsız olarak bugün de vardır.
Aşağıdaki tablo 2025 ithalatını (Eurostat, AB27'nin Türkiye'den SKDM kapsamındaki mal ithalatı, I. Ek kodları, 2025, Comext DS-045409, 12 Ekim 2026'da çekildi) ve 2026 ithalatı için Türkiye varsayılan değerleriyle ton mal başına maliyeti gösterir; emisyonlar ton CO2 eşdeğeri (tCO2e) olarak verilmiştir.
| Pozisyon | Ürün | 2025 ithalat değeri | 2025 miktar | Örnek CN kodu | Türkiye varsayılan değeri (tCO2e/t), rota | Ton mal başına sertifika, 2026 | Ton mal başına maliyet (EUR, 82,32) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 7308 | Çelik yapılar ve parçaları | 1,08 milyar EUR | 550.014 t | 7308 90 98 | 5,520, C | 4,618275 | 380,18 |
| 7326 | Demir veya çelikten diğer eşya | 820,0 milyon EUR | 276.028 t | 7326 90 98 | 2,583, C | 1,387575 | 114,23 |
| 7318 | Cıvata, vida, somun, pul, perçin | 515,8 milyon EUR | 120.284 t | 7318 15 88 | 5,430, C | 4,6431 | 382,22 |
| 7616 | Alüminyumdan diğer eşya | 206,2 milyon EUR | 22.371 t | 7616 99 90 | 3,060, K | 1,918125 | 157,90 |
Varsayılan değerler: (AB) 2026/1740 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü ile değiştirilen (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü I. Ek, Türkiye tablosu; SKDM kıyas değerleri (benchmark): (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü. Hesap 13 Kasım 2026'da, sitenin SKDM hesaplayıcısının kullandığı yasal formülle, %10 marj (mark-up), %97,5 SKDM faktörü ve %100 sektörler arası düzeltme faktörüyle yapılmıştır. Bu sonuç, resmî varsayılan değerlere ve SKDM kıyas değerlerine ((AB) 2025/2621 ve (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzükleri) dayanan bir tahmindir; bağlayıcı rakam SKDM beyanındaki rakamdır.
SKDM faktörü (CBAM factor), AB ETS'de korunan ücretsiz tahsisat payıdır ve 2026'da %97,5'tir (2003/87/AT sayılı Direktif'in 10a(1a) maddesi). Cıvata ve çelik yapılarda ton başına maliyet yüksektir, çünkü varsayılan değer (5,430 ve 5,520) SKDM kıyas değerinin (1,364 ve 1,491) çok üzerindedir ve aradaki farkın her tonu tam fiyatla ödenir.
Kendi ürününüzün maliyetini SKDM hesaplayıcısı ile hesaplayabilir, kapsamdaki kodları SKDM mal listesi sayfasında inceleyebilirsiniz. Çelik ürünlerinin ayrıntısı Türk çelik ihracatçıları için SKDM sayfasındadır.
SKDM Aşağı Akış Genişlemesi Takvimi: Tekliften 2028'e
Aşağıdaki tablo, Avrupa Komisyonu'nun teklifinden hedeflenen 2028 başlangıcına kadar yasama sürecinin doğrulanmış her aşamasını ve o aşamanın hukuki durumunu gösterir.
| Tarih | Aşama | Kurum | 13 Kasım 2026 itibarıyla durum |
|---|---|---|---|
| 17 Aralık 2025 | Avrupa Komisyonu, yaklaşık 180 aşağı akış ürünü öneren COM(2025)989'u yayımlar | Avrupa Komisyonu | Yayımlandı; olağan yasama usulünü başlatır |
| 10 Nisan 2026 | ENVI raportörü Mohammed Chahim taslak raporu sunar (PE786.835) | Avrupa Parlamentosu (ENVI) | Yalnızca taslak; yerini 6 Temmuz komite pozisyonuna bıraktı |
| 12 Haziran 2026 | Konsey genel yaklaşımı kabul eder: Avrupa Komisyonu'nun tablosu artı 202 CN kodu | Avrupa Birliği Konseyi (ECOFIN) | Siyasi uzlaşma; yasa değil |
| 6 Temmuz 2026 | ENVI komitesi pozisyonunu kabul eder: 56 kabul, 11 ret, 12 çekimser; tahminen yaklaşık 457 ürün | Avrupa Parlamentosu (ENVI) | Komite pozisyonu; 15 Eylül genel kurul oylamasıyla teyit edildi |
| 15 Eylül 2026 | Genel kurul birinci okuma müzakere yetkisini kabul eder: 464 kabul, 50 ret, 159 çekimser | Avrupa Parlamentosu (genel kurul) | Kabul edildi; Parlamento'nun üçlü görüşme yetkisi |
| 20 Ekim 2026 | İlk üçlü görüşme: yetkiler sunuldu, genel uzlaşma yok; alüminyum de minimis eşiği, metal hurda, çevrim içi platformlar ve varsayılan değerler teknik çalışmaya gönderildi | Parlamento ve Konsey | Yapıldı; kaynak basın haberleri, kurumsal açıklama yok |
| 30 Kasım 2026 (bildirildi) | İkinci üçlü görüşme | Parlamento ve Konsey | Bildirildi |
| 2026 sonundan önce (hedef) | Avrupa Komisyonu, Konsey ve Parlamento arasında üçlü görüşme uzlaşması | Üç kurum | Hedef; nihai uzlaşma yok |
| 1 Ocak 2028 | Önerilen aşağı akış genişlemesinin uygulanması | Yok | Hedef tarih; üçlü görüşmenin sonucuna bağlı |
15 Eylül genel kurul oylamasıyla Parlamento'nun müzakere pozisyonu netleşmiştir: ENVI komitesinin pozisyonu, genel kurulun birinci okuma müzakere yetkisi hâline gelmiştir. Sertifika satışından beyan son tarihlerine kadar uygulama dönemine ilişkin diğer tüm tarihleri SKDM zaman çizelgesi sayfasında bulabilirsiniz.
Avrupa Komisyonu, Konsey ve Parlamento Pozisyonlarının Karşılaştırması
Üç kurum da SKDM'nin 2028'den itibaren çelik ve alüminyumdan üretilen aşağı akış ürünlerine genişletilmesi gerektiği konusunda hemfikirdir; ancak genişlemenin boyutu konusunda belirgin biçimde farklı görüşlerle üçlü görüşmeye girmektedir. Her yeni pozisyon ürün listesini bir öncekinden geniş tutmuş ve hukuku dolanma kurallarını sıkılaştırmıştır.
Avrupa Komisyonu Teklifi: COM(2025)989
Avrupa Komisyonu'nun 17 Aralık 2025'te sunduğu teklif, basın açıklamasına göre 180 ek ürünü kapsar. Teklifin ekinde 107 kalemlik bir "combined metal products" (kombine metal ürünler) tablosu ve yedi yeni demir-çelik kalemi vardır (cbamguide.com sayımı). Teklif, SKDM beyan yükümlülüğünü bugün Tüzük'ün kapsamı dışında kalan ithalatçılara da genişletir.
Eklenen ürünlerin çoğu yüksek çelik veya alüminyum içerikli ara sanayi mallarıdır: adi metal bağlantı parçaları, dizel motorlar, pompalar, vinçler, elektrik motorları ve taşıt parçaları. Daha küçük bir bölümü çamaşır makineleri ve mutfak eşyası gibi ev ürünleridir. Ekte metal mobilyalar, prefabrik yapılar ve üç tıbbi cihaz kalemi de yer alır.
T.C. Ticaret Bakanlığı'nın teklif özetine göre ürünler I. Eke “Kombine Metal Ürünler” başlığıyla eklenecektir. Bakanlık özetinde, teklifteki ürünlerin içeriğinin “%79 oranında çelik ve alüminyum” içerdiği vurgulanır; özet bu oranın kaynağını ayrıca belirtmez.
Bakanlık 180 ürünü on gruba ayırır; en büyükleri motorlu taşıtlar ve şasiler (39), endüstriyel makineler (34), metal eşya (28) ve motorlu taşıt parçalarıdır (21) (Ticaret Bakanlığı, SKDM Tüzük Değişiklik Teklifi sayfası, 13 Kasım 2026'da okundu).
Konsey Genel Yaklaşımı (12 Haziran 2026)
Avrupa Birliği Konseyi, Ekonomik ve Mali İşler Konseyi (ECOFIN) bileşiminde genel yaklaşımını 12 Haziran 2026'da kabul etmiştir (10423/26 sayılı belge). Metin, Avrupa Komisyonu'nun ürün tablolarını aynen alır, I. Eke eklenecek 202 sekiz haneli CN kodunu sıralayan bir not ekler ve üç tıbbi cihaz kalemini çıkarır (belgeden cbamguide.com sayımı).
Eklenen kodlar arasında ev tipi buzdolapları, ısı pompaları, kazanlar, türbinler, ek elektrik motorları ve transformatörler, taşıt frenleri ve debriyajları ile römork parçaları vardır. Bu kodların birçoğu Türk beyaz eşya ve otomotiv yan sanayisinin AB'ye sattığı ürün aileleri arasındadır.
Belgede bir toplam sayı yer almaz. Bu sitenin sayımına göre Konsey listesi 300 kalem ve kodu biraz aşar; EUROFER ve hukuk bürosu Mayer Brown'ın bildirdiği "yaklaşık 200" rakamı Konsey'in tüm listesini değil, eklediği kodları ifade eder.
Konsey, Avrupa Komisyonu'nun tüketim öncesi (pre-consumer) çelik ve alüminyum hurdasını öncül madde sayma önerisini korur. Madde 27a'daki ciddi ve öngörülemeyen koşullar için geçici muafiyeti de korur. Genel yaklaşım, Konsey'in müzakere pozisyonudur; üçlü görüşme yetkisini belirler ama tek başına hukuki bağlayıcılığı yoktur.
Avrupa Parlamentosu Pozisyonu (15 Eylül 2026'da Kabul Edildi)
Avrupa Parlamentosu genel kurulu, birinci okuma müzakere yetkisini 15 Eylül 2026'da 464 kabul, 50 ret ve 159 çekimser oyla kabul etmiştir. Böylece Çevre, İklim ve Gıda Güvenliği Komitesi'nin (ENVI) 6 Temmuz 2026'da kabul ettiği pozisyon (56-11-12) teyit edilmiştir.
Parlamento'nun yetkisi Avrupa Komisyonu'nun önerdiği kapsamı destekler; sektör basınına göre buna makineler, taşımacılıkta kullanılan parçalar, transformatörler, konvertörler, mobil evler ve su ısıtıcıları gibi yeni ürün grupları da eklenmiştir.
ENVI metninde zaten öne çıkarılan güneş panelleri, mutfak gereçleri, ısı pompası ve çamaşır makinesi bileşenleri de listededir. Bağlantı elemanları, tel, yaylar ve ev eşyası üç pozisyonun hepsinde yer alır.
Yetkinin niteliğini iki tercih belirler. Birincisi, Parlamento, Avrupa Komisyonu'nun önemli fiyat şoklarında malları SKDM kapsamından geçici olarak çıkarmasına izin verecek güvenlik supabını reddetmiştir. Bunun yerine ilgili mallardan gelen SKDM gelirlerini etkilenen sektörlere geçici olarak yönlendiren bir mekanizmayı desteklemiştir.
İkincisi, Parlamento 2027'den 2029'a kadar çalışacak, kapsamı genişletilmiş geçici bir karbonsuzlaşma fonunu desteklemiştir. Komite aşaması, İngilizce ENVI CBAM review position haberinde anlatılır.
Aşağıdaki tablo üç pozisyonu yan yana koyar.
| Kurum | Kabul tarihi | Ürün sayısı ve kaynağı | Karar türü | Hukuki durum |
|---|---|---|---|---|
| Avrupa Komisyonu | 17 Aralık 2025 | 180 ürün (Avrupa Komisyonu basın açıklaması); "combined metal products" tablosunda 107 kalem artı yedi yeni demir-çelik kalemi (ekin cbamguide.com sayımı) | Yasa teklifi (COM(2025)989) | Müzakerenin başlangıç noktası |
| Avrupa Birliği Konseyi | 12 Haziran 2026 | Metinde toplam yok; Avrupa Komisyonu'nun tablosu artı 202 sekiz haneli CN kodu, eksi üç tıbbi cihaz kalemi, toplam 300'ün biraz üzeri (cbamguide.com sayımı); Mayer Brown'ın 7 Ekim 2026 tarihli notunda "about 200" | Genel yaklaşım (ECOFIN) | Konsey'in müzakere yetkisi |
| Avrupa Parlamentosu | 15 Eylül 2026 | Bu sitenin bulabildiği bir Parlamento sayımı yok; Mayer Brown notunun metninde 457 ürün türü, tablosunda yaklaşık 453; cbamguide.com tarafından sayılmadı | Birinci okuma müzakere yetkisi, 464-50-159 | Parlamento'nun üçlü görüşme yetkisi |
Hiçbir hukuki metin bir toplam belirtmez. Avrupa Komisyonu'nun 180'i bir basın açıklaması rakamıdır, Konsey belgesi sayı vermez ve bu site Parlamento'nun yayımladığı bir sayı bulamamıştır. Sayımlar farklı birimler kullanır (ürün, ek kalemi, sekiz haneli CN kodu); bu nedenle doğrudan karşılaştırılamaz.
İngilizce USTR notice of October 8, 2026 haberinde ele alınan ABD Ticaret Temsilciliği bildirimi ise yine farklı sayılar kullanır: "over a hundred", "over 300" ve "approximately 400". Üç metnin tamamı tekliftir, yasa değildir.
SKDM Aşağı Akış Genişlemesi Hangi Ürünleri Ekleyecek?
Tartışılan ürünler iki geniş gruba ayrılır: ara sanayi malları ile nihai tüketim ve ev ürünleri; her ikisi de büyük ölçüde çelik veya alüminyumdan yapılır. Aşağıdaki liste Avrupa Komisyonu, Konsey ve ENVI pozisyonlarında adı geçen grupları yansıtır; nihai liste üçlü görüşmenin sonucuna bağlıdır. Her kurumun listesinin CN kodu bazında karşılaştırması İngilizce CBAM downstream product list sayfasındadır.
Teklif metinlerinde adı geçen yedi ürün grubu aşağıda listelenmiştir.
- Bağlantı elemanları: çiviler (7317), yaylar (7320) ve tel ürünleri; cıvata, vida ve somunlar (7318) zaten I. Ek malıdır ve genişlemenin parçası değildir
- Yapısal ve endüstriyel metal işleri: vinçler, robotlar, pompalar ve motorlar; palplanşlar (7301) ve demiryolu malzemesi (7302) zaten I. Ek malıdır ve genişlemenin parçası değildir
- Taşıt ve makine bileşenleri: taşıt karoser parçaları, sıkıştırma ateşlemeli motor parçaları, tarım makineleri ve (Parlamento pozisyonunda) makineler, taşımacılıkta kullanılan parçalar ve transformatörler
- Taşıt parçaları: vites kutuları, taşıt tekerlekleri (jantlar) ve taşıt radyatörleri; sıkıştırılmış veya sıvılaştırılmış gaz kapları (7311 00) zaten I. Ek malıdır
- Yapılar ve mobilya: metal mobilyalar, mobilya bağlantı parçaları ve prefabrik yapılar
- Ev ve tüketim ürünleri: mutfak gereçleri, ev aletleri (çamaşır ve kurutma makineleri, kombine buzdolabı-dondurucular) ve (yalnızca Parlamento pozisyonunda) güneş panelleri, su ısıtıcıları, elektrik motoru malzemeleri, çamaşır makinesi ve ısı pompası bileşenleri
- Tıbbi cihazlar: Avrupa Komisyonu teklifinde üç kalem; Konsey genel yaklaşımında çıkarıldı
Bu metallerin ham ve yarı mamul hâlleri bugün zaten ayrıntılı biçimde kapsamdadır. Fasıl 72, 73 ve 76'da hangi kodların kapsamda olduğunu SKDM çelik CN kodları ve SKDM alüminyum CN kodları sayfaları gösterir. Genişleme kabul edilirse kapsamı aynı fasıllarda daha ileri işlenmiş ürünlere ve komşu tarife bölümlerine taşır; çelik ve alüminyum sektörlerindeki hesaplama kurallarını ise değiştirmez.
SKDM kapsamını AB gümrük beyannamesindeki CN kodu belirler; Türkiye'deki 12 haneli GTİP'in ilk 8 hanesi CN koduna karşılık gelir. Türk ihracatçılar, kendi GTİP'lerinin ilk 8 hanesini teklif listeleriyle karşılaştırarak etkilenip etkilenmeyeceklerini görebilir.
Türkiye'nin AB'ye En Çok Sattığı Teklif Ürünleri Hangileridir?
Teklifte adı geçen ve Türkiye'nin AB'ye en çok sattığı ürünler taşıt jantları ve parçaları (8708 70), süspansiyon sistemleri (8708 80), çamaşır makineleri (8450 11), kombine buzdolabı-dondurucular (8418 10) ve çamaşır kurutma makineleridir (8451 21 00).
Aşağıdaki tablo, Avrupa Komisyonu teklifinde adı geçen ve Konsey genel yaklaşımının koruduğu kodlar için AB'nin 2025'te Türkiye'den ithalatını gösterir. Rakamlar Eurostat Comext DS-045409'dan API ile 13 Kasım 2026'da çekilmiştir, çünkü sitenin ticaret veri seti yalnızca yürürlükteki I. Ek kodlarını kapsar.
| Teklifteki CN kodu | Ürün | 2025 Türkiye'den ithalat değeri | 2025 miktar | 2024 değeri | Türkiye'nin AB dışı ithalattaki payı, 2025 (değer / miktar) |
|---|---|---|---|---|---|
| 8708 70 | Taşıt tekerlekleri (jantlar) ve parçaları | 1.075,35 milyon EUR | 226.235 t | 918,02 milyon EUR | %44,99 / %44,92 |
| 8708 80 | Süspansiyon sistemleri ve parçaları (amortisörler dahil) | 580,61 milyon EUR | 101.580 t | 504,85 milyon EUR | %25,84 / %25,41 |
| 8450 11 | Tam otomatik çamaşır makineleri, kuru çamaşır kapasitesi 10 kg'ı geçmeyen | 365,22 milyon EUR | 121.387 t | 478,60 milyon EUR | %21,99 / %20,69 |
| 8418 10 | Ayrı dış kapılı kombine buzdolabı-dondurucular | 343,83 milyon EUR | 83.014 t | 369,53 milyon EUR | %16,75 / %14,43 |
| 8451 21 00 | Çamaşır kurutma makineleri, kapasitesi 10 kg'ı geçmeyen | 316,20 milyon EUR | 61.987 t | 326,03 milyon EUR | %45,21 / %45,87 |
| 8431 49 | 8426, 8429 ve 8430 pozisyonlarındaki makinelerin (vinçler, iş makineleri) diğer parçaları | 185,19 milyon EUR | 43.114 t | 189,09 milyon EUR | %9,01 / %7,56 |
| 7312 10 | Demir veya çelikten demetlenmiş teller, halatlar ve kablolar | 96,06 milyon EUR | 56.739 t | 95,06 milyon EUR | %11,21 / %12,92 |
| 8708 40 | Vites kutuları ve parçaları | 91,71 milyon EUR | 12.169 t | 92,76 milyon EUR | %1,84 / %3,07 |
| 9403 10 | Bürolarda kullanılan metal mobilyalar | 75,59 milyon EUR | 28.187 t | 84,20 milyon EUR | %18,17 / %18,90 |
| 7314 31 00, 7314 39 00, 7314 41 00, 7314 49 00 | Demir veya çelik telden ızgara, ağ ve çit | 55,91 milyon EUR | 48.479 t | 45,21 milyon EUR | %18,48 / %23,81 |
| 7323 99 00 | Demir veya çelikten diğer sofra ve mutfak eşyası | 40,24 milyon EUR | 16.314 t | 44,20 milyon EUR | %7,81 / %10,74 |
| 7317 | Çiviler, raptiyeler, zımbalar ve benzerleri | 11,67 milyon EUR | 11.171 t | 10,23 milyon EUR | %5,09 / %8,14 |
| 7320 20 89, 7320 90 90 | Yaylar | 11,60 milyon EUR | 4.240 t | 11,45 milyon EUR | %4,85 / %14,54 |
| 7323 94 00 | Emaye kaplı demir veya çelikten sofra ve mutfak eşyası | 9,55 milyon EUR | 2.694 t | 9,52 milyon EUR | %13,35 / %16,36 |
| 8450 19 00 | Diğer çamaşır makineleri, 10 kg'ı geçmeyen | 5,73 milyon EUR | 2.468 t | 9,93 milyon EUR | %36,83 / %43,80 |
| 8479 10 00 | Bayındırlık ve inşaat işleri için makineler | 5,54 milyon EUR | 796 t | 3,35 milyon EUR | %4,24 / %4,64 |
| 8428 70 00 | Endüstriyel robotlar | 2,74 milyon EUR | 95 t | 2,81 milyon EUR | %0,28 / %0,48 |
| 8450 12 00 | Santrifüj kurutuculu çamaşır makineleri, 10 kg'ı geçmeyen | 1,31 milyon EUR | 370 t | 2,66 milyon EUR | %3,49 / %3,12 |
| Toplam (22 kod) | 3.274,04 milyon EUR | 821.040 t | 3.197,51 milyon EUR | %16,45 / %18,88 |
Kaynak: Eurostat Comext DS-045409, AB27 ithalatı, 2025 ve 2024, API ile 13 Kasım 2026'da çekildi. AB dışı ithalat, SKDM'den muaf menşeleri de içerir. Kodlar Avrupa Komisyonu'nun COM(2025)989 teklifinden alınmıştır; yalnızca "ex" ibaresi taşımayan kodlar sayılmıştır. Rakamlar ticaret istatistiğidir, SKDM'ye tabi ithalat değildir.
Bu site, Avrupa Komisyonu teklifinde adı geçen 22 kodu ("ex" ile kısmen kapsanan kodlar hariç) kontrol etmiş ve hepsinde Türkiye'den ithalat tespit etmiştir: 2025'te toplam 3,27 milyar avro. Bu rakam teklif listesinin tamamının değeri değildir; motorlu taşıtlar (8704), "ex" kodlar ve Konsey ile Parlamento'nun eklediği kodlar kontrol edilmemiştir.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, AB'nin 2025'te Türkiye'den ithal ettiği SKDM kapsamındaki malların toplamı 10,83 milyar avrodur (Eurostat Comext DS-045409, 2025). Teklif kabul edilir ve bu 22 kod listede kalırsa, AB'nin Türkiye'den yaptığı ithalatın SKDM kapsamına giren kısmı yaklaşık %30 artar. Aynı 22 kodda AB'nin Çin'den ithalatı 8,01 milyar avrodur.
Bazı ürünlerde Türkiye'nin payı dikkat çekicidir. AB'nin AB dışından ithal ettiği taşıt jantlarının ve kurutma makinelerinin yaklaşık %45'i Türkiye'den gelir. Jantlarda Türkiye'den ithalat (1,08 milyar avro), Çin'den ithalatın (334,2 milyon avro) üç katından fazladır ve 2024'e göre %17 artmıştır.
T.C. Ticaret Bakanlığı'nın teklif özeti, Avrupa Komisyonu'nun etki analizine dayanarak Türkiye'yi genişlemeden “en çok etkilenecek ikinci ülke (Çin'den sonra)” olarak aktarır. Aynı özet, genişletilmiş kapsamdaki Türk ihracatının değerini etki analizindeki “Seçenek 2”ye göre “yıllık 8 milyar Euro” olarak verir (Ticaret Bakanlığı, SKDM Tüzük Değişiklik Teklifi sayfası, 13 Kasım 2026'da okundu).
Bu 8 milyar avroluk rakam, yukarıdaki tabloyla doğrudan karşılaştırılamaz. Rakam bir etki analizi tahminidir, 180 ürünün tamamını ve "ex" kodları kapsar; tablo ise 22 kodun gerçekleşmiş 2025 ithalatıdır. İki rakam farklı tabana dayanır.
Genişleme kabul edilirse Türkiye'yi iki yoldan etkiler. Birincisi, AB'ye jant, süspansiyon parçası, çamaşır makinesi veya buzdolabı satan Türk üreticilerin ürünleri, AB ithalatçısı üzerinden kapsama girer. Türkiye'deki tesis operatörünün SKDM kapsamında kendi yasal yükümlülüğü yoktur; sertifikaları AB'deki yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi satın alır ve teslim eder.
İkincisi, bu ürünlerdeki çelik veya alüminyum başka bir tesisten geliyorsa, öncül maddenin emisyon verisi o tesisten gelmelidir. Türk üreticinin, kullandığı yassı çeliğin veya alüminyumun hangi tesiste üretildiğini bilmesi gerekir.
İngilizce bülten: SKDM sertifika fiyatı bildirimleri, önemli mevzuat değişiklikleri ve SKDM ile ilgili haftalık gelişmeler. İstenmeyen e-posta göndermeyiz; aboneliğinizi istediğiniz zaman sonlandırabilirsiniz.
Bu bildirimler için yalnızca e-posta adresinizi saklarız. Gizlilik politikası (İngilizce)
Aşağı Akış Ürünlerinin Emisyonları Nasıl Hesaplanacak ve Türk Çeliğinin Üretim Rotası Neden Önemli?
Avrupa Komisyonu teklifine göre bir aşağı akış ürününün gömülü emisyonları (embedded emissions), ürünün içerdiği çelik veya alüminyum öncül maddelerinin gömülü emisyonlarına göre hesaplanacaktır (COM(2025)989, 45. gerekçe ve değiştirilen IV. Ekin 3. noktası).
Yalnızca I. Ekte veya yeni bir VIII. Ekte listelenen öncül maddeler sayılacaktır. Örneğin AB dışında üretilmiş bir çelik kapı, içerdiği çeliğin gömülü emisyonlarına bağlı bir SKDM yükümlülüğü taşıyacaktır. Bir çamaşır makinesinde plastik, motor bakırı ve elektronik aksam hesaba girmez; yalnızca kapsamdaki çelik ve alüminyum girer.
VIII. Ek, kendileri SKDM malı olmayan ama öncül madde sayılan iki malı listeleyecektir: demir hurdası (ex 7204) ve alüminyum hurdası (ex 7602); her ikisinde de tüketim sonrası (post-consumer) hurda hariç tutulur.
Bu ilke bir tekliftir, yasa değildir. Teklif, birden çok öncül maddeden yapılan ve tedarik zinciri uzun olan mallar için doğrulanmış veri elde etmenin zor olduğunu kabul eder ve varsayılan değerlerine marj uygulanmayacak aşağı akış mallarının uygulama tüzükleriyle belirlenebilmesini öngörür (44. gerekçe). Bu, her aşağı akış ürünü için kendiliğinden marjsız varsayılan değer anlamına gelmez.
13 Kasım 2026 itibarıyla aşağı akış ürünleri için yayımlanmış bir varsayılan değer yoktur. Bugün kapsamdaki altı sektörde bu yedek işlevi SKDM varsayılan değerleri görür.
Türkiye açısından bugünkü tabloda dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Türkiye'nin varsayılan değer tablosundaki karbon çeliği satırları yüksek fırın-bazik oksijen fırını (BF/BOF) rotasını (C) gösterir. Oysa Türkiye'nin 2025'teki 38,1 milyon ton ham çelik üretiminin %72,2'si elektrik ark ocaklarında (EAF), %27,8'i entegre tesislerde yapılmıştır (Türkiye Çelik Üreticileri Derneği, TÇÜD).
Bu nedenle bugün kapsamda olan Türk cıvatası (CN kodu 7318 15 88), varsayılan değer kullanıldığında ton mal başına 4,6431 sertifika gerektirir. Aşağı akış ürünleri de öncül madde emisyonlarına dayanacaksa, hurda bazlı EAF çeliği kullanan bir Türk üreticinin doğrulanmış gerçek verisi, varsayılan değere göre en büyük farkı yaratacaktır. Ayrıntı EAF rotası ve SKDM sayfasındadır.
Bu yüzden doğrulanmış gerçek emisyon verisi, Türk ihracatçının alıcısının maliyetini düşürmek için kullanabileceği başlıca araçtır. Hazırlanacak veriler ihracatçılardan istenen veriler ve SKDM Kayıt Sistemi'nin O3CI bölümü sayfalarında anlatılır.
TR ETS, Aşağı Akış Ürünlerinin SKDM Maliyetini Düşürür mü?
Hayır, bugün düşürmez: hiçbir ülkenin karbon fiyatı Madde 9 kapsamında tanınmamıştır ve Madde 9 uygulama tüzüğü, son kontrol tarihi olan 4 Kasım 2026 itibarıyla kabul edilmemiştir.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) pilot dönemi 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsar; demir-çelik ve alüminyum dahil beş sektörde ücretsiz tahsisat %100'dür ve 2026 için yalnızca raporlama yükümlülüğü vardır (Karbon Piyasası Kurulu'nun KPK/2026/1 sayılı kararları). Fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı oluşmadığından indirilecek bir tutar yoktur.
Pilot, beyaz eşya veya otomotiv yan sanayi tesislerini değil, 50.000 ton CO2 eşdeğerinin üzerinde emisyonu olan çelik, alüminyum, çimento, gübre ve elektrik tesislerini kapsar. Bu nedenle bir aşağı akış ürününde karbon fiyatı meselesi, öncül maddeyi üreten çelik veya alüminyum tesisinin durumuna bağlı olacaktır. Madde 9'daki gelişmeleri SKDM Madde 9 sayfasından takip edebilirsiniz.
Hukuku Dolanmaya Karşı Önlemler: Üç Pozisyon Nasıl Ayrışıyor?
Üç pozisyon da hukuku dolanma (anti-circumvention) kurallarını yürürlükteki metnin ötesinde güçlendirir; ancak hurda ve uygulama mekaniğinde ayrışır. Aşağıdaki karşılaştırma, metinler arasındaki farkın en belirgin olduğu önlemlere odaklanır.
| Önlem | Avrupa Komisyonu (COM(2025)989) | Konsey genel yaklaşımı | Parlamento yetkisi |
|---|---|---|---|
| Yeni hukuku dolanma uygulaması | Madde 27(2)'ye, malların daha düşük varsayılan değerlerden yararlanması için tedarik zincirlerinin yapay olarak düzenlenmesini ekler | Korur; yalnızca daha düşük varsayılan değerlerden yararlanmak amacıyla son esaslı üretim adımının ülkesinin değiştirilmesine daraltır | Yasama Gözlemevi (Legislative Observatory) özetinde belirtilmemiş |
| Yüksek riskli ticarette varsayılan değerler | Risk taşıyan ithalatta gerçek emisyon kullanımına uygulama ve yetki devrine dayanan tüzüklerle belirlenecek ek koşullar | Bu tabloda karşılaştırılmadı | Kötüye kullanım riski yüksek ülke ve mal kombinasyonlarına önceden ve sistematik olarak uygulanan ülke düzeyinde varsayılan değerler (Yasama Gözlemevi özeti) |
| Çevrim içi ve uzaktan satışlar | Ele alınmamış | Ele alınmamış | Uzaktan satışlarda 50 tonluk eşiğin izlenmesi ve uygulanması, bu yolla satılan SKDM mallarının değer ve hacminin raporlanması (Yasama Gözlemevi özeti) |
| Tüketim öncesi hurda | Öncül madde olarak önerilir (yeni VIII. Ek) | Öncül madde olarak korunur; EUROFER, özel bir etki analizi yapılmamasına itiraz etti | Çelik hurdası satırı silinir, tüketim öncesi çelik hurdası raporlanır ama hesaba katılmaz; tüm alüminyum hurdası öncül madde olur (P10_TA(2026)0276) |
| Tüketim sonrası hurda | Hariç | Hariç | Alüminyum: dahil (VIII. Ek satırı tüketim sonrası istisnası olmadan "7602" olarak yazılır), hurda içeriğinden bağımsız olarak tüm işlenmemiş alüminyum için tek bir varsayılan değer (14b. gerekçe); çelik: öncül madde satırı yok |
SKDM'de hukuku dolanmanın önlenmesi sayfası, bugün yürürlükte olan Madde 27 kurallarının nasıl işlediğini anlatır. Yukarıdaki önlemlerin hepsi önerilen eklemelerdir; hiçbiri yürürlükte değildir.
Hurda, henüz çözülmemiş en keskin anlaşmazlık konusudur. Avrupa Komisyonu ve Konsey tüketim sonrası hurdayı SKDM'nin öncül madde hesabının dışında tutar; Parlamento yetkisi ise tüketim sonrası dahil tüm alüminyum hurdasını hesaba katar. Metal hurda, 20 Ekim 2026 üçlü görüşmesinden sonra teknik çalışmaya gönderilen dört konudan biridir. Bugünkü hurda tartışması SKDM hurda boşluğu sayfasında anlatılır.
Sırada Ne Var: Üçlü Görüşme Takvimi ve Açık Konular
İlk üçlü görüşme 20 Ekim 2026'da yapılmış ve basın haberlerine göre genel bir uzlaşma olmadan sona ermiştir; ikinci turun 30 Kasım 2026'da yapılacağı bildirilmiştir. Kurumlar 2026 sonundan önce siyasi uzlaşma hedefler; bu, önerilen 1 Ocak 2028 başlangıcından önce hukuki metni tamamlamaya zaman bırakır. İlk tura ilişkin haberler İngilizce trilogue report sayfasında derlenmiştir.
Üçlü görüşmeye hâkim olması beklenen dört konu aşağıda sıralanmıştır.
- Ürün listesinin büyüklüğü. Müzakereciler Avrupa Komisyonu'nun listesini (basın açıklamasında 180 ürün), Konsey'in daha geniş listesini (aynı tablo artı 202 CN kodu) ve tahminen yaklaşık 457 ürün türü olarak bildirilen çok daha geniş Parlamento yetkisini uzlaştırmalıdır. Hiçbir hukuki metin toplam belirtmediğinden nihai rakam bu sayımlardan çıkarılamaz.
- Hurdanın ele alınışı. Avrupa Komisyonu ve Konsey tüketim öncesi çelik ve alüminyum hurdasını öncül madde yapar, tüketim sonrası hurdayı hariç tutar; EUROFER özel bir etki analizinin eksikliğine dikkat çekmiştir. Parlamento yetkisi tüketim sonrası dahil tüm alüminyum hurdasını öncül madde yapar ve çelik hurdası satırını siler; böylece tüketim öncesi çelik hurdası raporlanır ama hesaba katılmaz.
- De minimis ile etkileşim. Mevcut 50 tonluk yıllık kütle muafiyeti (Madde 2a; VII. Ekin 1. noktası) ham ve yarı mamul malzemeler için tasarlanmıştır; sektör grupları hafif ve yüksek değerli nihai ürünlere uymadığını savunur. Parlamento yetkisi VII. Eke alüminyum ürünleri için 5 tonluk bir eşik ekler (teklif); alüminyum için bir de minimis eşiği, 20 Ekim 2026 üçlü görüşmesinden sonra teknik çalışmaya gönderilmiştir. Ayrıntı İngilizce CBAM de minimis threshold sayfasındadır.
- Güvenlik supabı mı, gelir desteği mi? Avrupa Komisyonu, önemli fiyat şoklarında malları SKDM kapsamından geçici olarak çıkarmasına izin verecek bir güvenlik supabı önermiştir; Parlamento bunun yerine ilgili mallardan gelen SKDM gelirlerinin etkilenen sektörlere geçici olarak yönlendirilmesini ister. Üçlü görüşme iki model arasında seçim yapmalıdır.
De minimis konusu Türk ihracatçıları doğrudan ilgilendirir. Bugün bir AB ithalatçısı yılda toplam 50 ton net kütleyi aşmazsa muaftır ve bunu gümrük beyannamesinde beyan eder (Madde 2a(1)). Beyaz eşya veya taşıt parçası alan bir AB distribütörü bu eşiği hızla aşabilir; alüminyum için önerilen 5 tonluk eşik kabul edilirse küçük alıcılar da kapsama girer.
SKDM Aşağı Akış Genişlemesine Sektör Tepkileri
Çelik, alüminyum, gübre ve ithalat ticareti dernekleri her kurumsal pozisyona tepki göstermiştir; ancak tepkiler artık tek bir noktada birleşmez. Çelik sektörü genişlemenin büyütülmesini, alüminyum sektörü önce boşlukların kapatılmasını, gübre alıcıları ise bir acil durum freninin geri getirilmesini ister. 1 ile 15 Temmuz 2026 arasında yeni bir açıklama dalgası gelmiştir; karşılaştırma İngilizce CBAM industry reactions before the September plenary haberindedir.
Çelik sektörü 19 Ağustos 2026'da baskıyı artırmıştır: yaklaşık 500 imzacıdan oluşan bir koalisyon daha geniş bir aşağı akış genişlemesini desteklemiş ve Brüksel'e bir konvoy duyurmuştur.
EUROFER: "Doğru Yönde Bir Adım, Ancak Yetersiz"
Avrupa çelik endüstrisi derneği EUROFER, Konsey'in 12 Haziran tarihli genel yaklaşımına Genel Direktör Axel Eggert'e atfedilen şu sözlerle tepki vermiştir: “a step in the right direction, but it will not be sufficient to prevent carbon leakage”. EUROFER yaklaşık 200 ürünlük genişlemeyi memnuniyetle karşılamış, ancak genişlemenin çelik yoğun malların tamamını yapısal olarak kapsamadığını belirtmiştir.
EUROFER, tüketim öncesi çelik hurdasının özel bir etki analizi yapılmadan öncül madde sayılmasını da eleştirmiş ve hurda piyasaları ile döngüsel ekonomi üzerinde istenmeyen etkiler konusunda uyarmıştır. Dernek ayrıca çözülmemiş kaynak kaydırma (resource shuffling) riskine dikkat çekmiştir: düşük karbonlu çelik AB'ye yönlendirilirken yüksek karbonlu üretim diğer pazarlara gitmeye devam eder.
ArcelorMittal: SKDM ve Tarife Kotalarının Elektrik Çeliklerine Genişletilmesi
ArcelorMittal, 1 Temmuz 2026'da hem SKDM'nin hem de tarife kotası (TRQ) korumasının, motorlarda ve jeneratörlerde kullanılan elektrik çelikleri dahil aşağı akış ürünlerine genişletilmesini istemiştir. Talep, aynı ürünlerde SKDM kapsamını ticaret kotası korumasıyla birleştirir.
Bu talep, EUROFER'in Konsey metnine verdiği tepkiyle birlikte, çelik üreticilerini 15 Eylül genel kurul oylaması öncesinde geniş bir ürün listesini savunan ortak bir çizgide buluşturmuştur.
AB çelik ithalat kotaları, SKDM'den ayrı bir rejimdir. Türk çelik ihracatçıları için iki rejimin ayrımı Türk çelik ihracatçıları için SKDM sayfasında anlatılır.
Çelik Koalisyonu: 500 İmzacı ve Brüksel Konvoyu
En geniş koalisyon girişimi 19 Ağustos 2026'da gelmiştir. EUROMETAL'in haberine göre, aralarında 40'tan fazla ulusal çelik derneğinin bulunduğu yaklaşık 500 imzacı, SKDM'nin CN fasılları 73 ile 95 arasındaki aşağı akış ürünlerine genişletilmesini istemektedir.
Koalisyon talebini "downstream paradox" (aşağı akış paradoksu) dediği duruma dayandırır: ithal ham çelik ton başına yaklaşık 50 ila 60 avro SKDM maliyeti taşırken aynı çelikten yapılan nihai ürünler AB'ye karbon maliyeti olmadan girer. Koalisyona göre sınıflandırma belirsizliği, aynı malın hangi CN koduna girdiğine bağlı olarak ton başına 300 avroya kadar SKDM maliyeti farkı yaratabilir.
Koalisyon, 15 Eylül genel kurulundan önceki haftada, 7 Eylül 2026'da Brüksel'e varacak şekilde bir "European Convoy for Industrial Competitiveness" düzenlemiştir. Fasıl aralığı, maliyet rakamları ve paradoks çerçevesi koalisyonun talepleri ve tahminleridir; hiçbir AB kurumunun pozisyonu değildir. Kampanya İngilizce steel coalition's Brussels convoy haberinde anlatılır.
European Aluminium: "Temel Boşluklar Çözülmedi"
European Aluminium, 6 Temmuz ENVI oylamasına 8 Temmuz 2026'da temel alüminyum boşluklarının çözülmediğini söyleyerek tepki vermiştir. Temel kaygısı tüketim sonrası hurdadır: ithal ürünler tüketim sonrası hurda içeriği beyan ederek daha düşük karbon maliyeti talep edebilir. Dernek, küresel alüminyum üretiminin yaklaşık dörtte birinin SKDM yükümlülüklerini bu yolla dolanabileceğini tahmin eder.
Dernek ayrıca mevcut 50 tonluk eşiğin alüminyumun değer-ağırlık oranına uymadığını savunur. Derneğin verdiği örnekte, 200 odalı bir otelin yenilenmesinde kullanılan alüminyum kapılar yalnızca yaklaşık 9,2 ton tutar ve kayda değer gömülü emisyonlarına rağmen eşiğin çok altında kalır.
Talepleri arasında tüketim sonrası hurdanın öncül madde hesabına alınması ve hurda içeren ürünler için tek bir varsayılan değer çerçevesi vardır.
Dernek, 8 Temmuz açıklamasıyla talebini sertleştirmiştir. Genel Direktör Paul Voss, ENVI oylamasının tüketim sonrası hurda boşluğunu da kütleye dayalı 50 tonluk eşiği de düzeltmediğini belirterek, iki konu Eylül genel kurulundan önce çözülmezse Avrupa Komisyonu'ndan alüminyum için SKDM uygulama dönemini durdurmasını istemiştir.
Türk alüminyum profil, levha ve folyo ihracatçıları için bağlam Türk alüminyum ihracatçıları için SKDM sayfasındadır.
İrlanda Çiftçiler Birliği: Gübre İçin Acil Durum Korumasının Geri Getirilmesi
İrlanda Çiftçiler Birliği (Irish Farmers' Association, IFA), 15 Temmuz 2026'da gübreler için acil durum korumasının geri getirilmesini istemiştir. Söz konusu hüküm, olağanüstü piyasa bozulmalarında gübrelerdeki SKDM yükümlülüklerinin geçici olarak askıya alınmasına imkân tanıyacaktı; ENVI komitesi bu hükmü pozisyonundan çıkarmıştı.
IFA, genel kurulun hükmü Eylül'de geri getirmesini istemiştir; ancak 15 Eylül 2026'da kabul edilen yetki, kapsamdan çıkarma tipindeki korumayı reddetmiş ve SKDM gelirlerinin etkilenen sektörlere geçici olarak yönlendirilmesini desteklemiştir. Bu talep çelik ve alüminyum listesi tartışmasının dışında kalıyordu, ancak aşağı akış yetkisini belirleyen oylamayla aynı zamana denk gelmiştir.
BGA: Genişleme İçin "Stop the Clock" Çağrısı
Almanya Toptan Ticaret, Dış Ticaret ve Hizmetler Federal Birliği (BGA), 30 Nisan 2026 tarihli açıklamasında tam tersi bir pozisyon alarak aşağı akış genişlemesinin tümden durdurulmasını ("Stop the Clock") istemiştir.
BGA, SKDM'nin giderek karmaşıklaşan ve idari yükü hızla artan bir ticaret aracına dönüştüğünü, bunun en ağır biçimde küresel tedarik zincirlerine bağımlı orta ölçekli (Mittelstand) ithalatçıları etkilediğini savunur. Konunun Almanca anlatımı CBAM-Erweiterung 2028 sayfasındadır.
Türkiye'de Ticaret Bakanlığı ve Basın Genişlemeyi Nasıl Anlatıyor?
T.C. Ticaret Bakanlığı, Avrupa Komisyonu teklifini "SKDM Tüzük Değişiklik Teklifi" sayfasında özetler: 180 ürün, "Kombine Metal Ürünler" başlığı, 1 Ocak 2028 hedefi ve etki analizindeki Türkiye tahmini. Sayfa Avrupa Komisyonu teklifini anlatır; Konsey genel yaklaşımını, Parlamento yetkisini ve üçlü görüşme takvimini içermez (13 Kasım 2026'da okundu).
Ekonomi Gazetesi'nin 14 Ekim 2026 tarihli haberi (İmam Güneş, “AB sınırda karbon alanını genişletiyor”) Türkiye'yi “Çin'in ardından kapsam genişlemesinden en fazla etkilenmesi beklenen ikinci ülke” olarak sunar ve Parlamento pozisyonunun ürün listesini 457'ye çıkarmayı öngördüğünü yazar. Haber 457 rakamını Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi'nin Eylül 2026 tarihli bir değerlendirmesine dayandırır (13 Kasım 2026'da okundu).
457, Parlamento'nun kabul ettiği metinde yazan bir toplam değildir ve bu site Parlamento'nun yayımladığı bir ürün sayımı bulamamıştır. Hukuk bürosu Mayer Brown'ın 7 Ekim 2026 tarihli notu da metninde 457 ürün türü, tablosunda yaklaşık 453 verir.
Türk kaynaklarını okurken iki noktaya dikkat etmek gerekir. Birincisi, 1 Ocak 2028 bir hedef tarihtir; teklif kabul edilmeden hiçbir aşağı akış ürünü kapsama girmez. İkincisi, 180 rakamı bir basın açıklaması rakamıdır ve CN kodu sayısıyla aynı şey değildir.
Türk İhracatçılar ve AB İthalatçıları Aşağı Akış Genişlemesine Şimdiden Nasıl Hazırlanmalı?
Hazırlık ürün listesi kesinleşmeden başlamalıdır, çünkü yavaş ilerleyen kısım hukuki metin değil, uyum altyapısıdır. Aşağıdaki adımlar, üç ürün sayısı senaryosundan hangisi gerçekleşirse gerçekleşsin geçerlidir.
- Ürün kataloğunuzu üç listeyle karşılaştırın. Yalnızca Parlamento listesinde yer alan bir ürün de gerçek risk taşır, çünkü listeler müzakerelerde önemli ölçüde değişebilir. Türk ihracatçılar GTİP'lerinin ilk 8 hanesiyle başlamalı; öncelik jantlar, süspansiyon parçaları, çamaşır ve kurutma makineleri, buzdolapları ve tel ürünleridir.
- Bir sonraki somut aşama olarak üçlü görüşme takvimini izleyin. Parlamento müzakere yetkisini 15 Eylül 2026'da kabul ettiğinden belirleyici adım, kurumların 2026 sonundan önce hedeflediği üçlü görüşme uzlaşmasıdır; ikinci tur 30 Kasım 2026 için bildirilmiştir.
- Tedarik zincirinizdeki hurda içeriğini gözden geçirin. Hurda kuralları dosyanın en az netleşmiş kısımlarındandır; her pozisyonun tüketim öncesi ve tüketim sonrası hurdayı nasıl ele aldığını anlayın.
- Tedarikçi verisi toplama düzeninizi şimdiden kurun. AB ithalatçıları için İngilizce CBAM compliance checklist ve authorized declarant application süreçleri, kapsamdaki sektörlerde zaten tedarikçi katılımı gerektirir; aşağı akış ürünleri kapsama girerse aynı altyapı bu ürünlerde de kullanılabilir.
- Kullandığınız çelik ve alüminyumun kaynağını kaydedin. Öncül madde ilkesi kabul edilirse, Türk üreticinin emisyon verisini Türkiye'deki veya yurt dışındaki çelik ya da alüminyum tesisinden istemesi gerekecektir. Tedarikçi yassı çelik üreticisiyse, onun SKDM verisini (16 veri noktalı özet emisyon raporu) şimdiden isteyin.
- Yalnızca oylamaları değil, üçlü görüşmeyi izleyin. Genel yaklaşımlar ve komite pozisyonları müzakere yetkisidir, yasa değildir; ürün listesi ve hurda kuralları nihai metin kabul edilmeden değişebilir.
SKDM'nin aşağı akış genişlemesi, birçok ülkenin kendi sınırda karbon kurallarını oluşturduğu daha geniş bir eğilimin parçasıdır. Diğer ülkelerin tepkileri küresel sınırda karbon düzenlemeleri sayfasında, Türkiye'nin genel durumu Türkiye ve AB SKDM sayfasında izlenir.
Öncül madde emisyonlarının hesaplanması veya tedarikçi verisinin hazırlanması için bir sağlayıcıya ihtiyaç duyarsanız SKDM yardım talebi sayfasından, örneğin emisyon hesaplama veya tedarikçi verisi için ücretsiz yönlendirme isteyebilirsiniz. Sağlayıcı yönlendirme hizmeti talep eden için ücretsizdir; bir sağlayıcı, yönlendirme yoluyla kazandığı müşteri için cbamguide.com'a bir yönlendirme ücreti ödeyebilir. Bu ücret, kimin listelendiğini veya nasıl anlatıldığını belirlemez.
SKDM Aşağı Akış Genişlemesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
SKDM aşağı akış genişlemesi zaten yasalaştı mı?
Hayır. 13 Kasım 2026 itibarıyla aşağı akış genişlemesi, 2025/0419(COD) sayılı usulde ilerleyen bir yasa teklifidir. Üç kurumun pozisyonu (Avrupa Komisyonu teklifi, Konsey genel yaklaşımı, Parlamento birinci okuma yetkisi) belirlenmiştir, ancak üçlü görüşmede uzlaşılmış nihai bir metin yoktur. (AB) 2025/2083 sayılı Tüzük ile değiştirilen (AB) 2023/956 sayılı Tüzük kapsamında 1 Ocak 2026'dan beri yürürlükte olan rejim, aşağı akış ürünlerini henüz kapsamaz.
SKDM aşağı akış genişlemesi kaç ürünü kapsayacak?
Sayı belirsizdir ve hiçbir hukuki metin bir toplam belirtmez. Avrupa Komisyonu'nun basın açıklaması 180 üründen söz eder; teklifin ekinde 107 kalemlik bir tablo ve yedi yeni demir-çelik kalemi vardır. Konsey genel yaklaşımı bu tabloyu korur, 202 sekiz haneli CN kodu ekler ve üç kalemi çıkarır; bu sitenin sayımıyla toplam 300'ün biraz üzerindedir. Konsey için bildirilen yaklaşık 200 rakamı eklenen kodlara karşılık gelir.
Parlamento'nun 15 Eylül 2026 tarihli yetkisi için hukuk bürosu Mayer Brown, 7 Ekim 2026 tarihli notunun metninde 457 ürün türü, tablosunda yaklaşık 453 sayar. Nihai rakam, kurumların 2026 sonundan önce tamamlamayı hedeflediği üçlü görüşmenin sonucuna bağlıdır.
SKDM aşağı akış genişlemesi ne zaman başlayacak?
Üç kurumsal pozisyonun hepsi 1 Ocak 2028'i başlangıç tarihi olarak hedefler. Ürün listesi bu metinler arasında önemli ölçüde değişmiş olsa da tarih, Avrupa Komisyonu'nun ilk teklifinden Konsey'in genel yaklaşımına ve Parlamento'nun kabul ettiği yetkiye kadar aynı kalmıştır. Teklif kabul edilmeden tarih bağlayıcı değildir.
Avrupa Komisyonu, Konsey ve Parlamento pozisyonları arasındaki fark nedir?
Üç pozisyon esas olarak kapsam ve uygulama sıkılığında ayrışır. Avrupa Komisyonu'nun COM(2025)989 teklifi (yaklaşık 180 ürün) temel metindir. Konsey'in 12 Haziran 2026'da kabul ettiği genel yaklaşım, Avrupa Komisyonu'nun tablolarını korur, 202 sekiz haneli CN kodu ekler (bildirilen yaklaşık 200 rakamının kaynağı) ve üç tıbbi cihaz kalemini çıkarır.
Parlamento'nun 15 Eylül 2026'da 464 kabul, 50 ret ve 159 çekimser oyla kabul ettiği birinci okuma yetkisi, Avrupa Komisyonu'nun kapsamını ve makineler, taşımacılıkta kullanılan parçalar, transformatörler ve su ısıtıcılarını içerdiği bildirilen eklemeleri destekler. Daha sıkı hukuku dolanma kuralları getirir ve önerilen fiyat şoku güvenlik supabının yerine etkilenen sektörlere geçici gelir desteği koyar. Hiçbiri tek başına bağlayıcı değildir; üç pozisyon ancak üçlü görüşme yoluyla tek bir metinde birleşir.
Tüketim sonrası hurda SKDM aşağı akış genişlemesinin kapsamına girecek mi?
Bu üçlü görüşmeye bağlıdır. Avrupa Komisyonu teklifi ve Konsey genel yaklaşımı tüketim öncesi hurdayı öncül madde yapar, tüketim sonrası hurdayı hariç tutar. Parlamento'nun 15 Eylül 2026 tarihli yetkisi, tüketim sonrası dahil tüm alüminyum hurdasını öncül madde yapar, hurda içeriğinden bağımsız olarak tüm işlenmemiş alüminyum için tek bir varsayılan değer belirler ve çelik hurdası satırını siler.
Metal hurda, 20 Ekim 2026 üçlü görüşmesinden sonra teknik çalışmaya gönderilmiştir. European Aluminium, küresel alüminyum üretiminin yaklaşık dörtte birinin tüketim sonrası hurda içeriği beyan ederek SKDM yükümlülüklerinden kaçınabileceğini savunur.
Türkiye'den ihraç edilen jant, çamaşır makinesi ve buzdolabı için bugün SKDM sertifikası gerekiyor mu?
Hayır. Taşıt jantları (8708 70), çamaşır makineleri (8450) ve kombine buzdolabı-dondurucular (8418 10) bugün (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'ün I. Ekinde yer almaz; 13 Kasım 2026 itibarıyla bu ürünler için SKDM sertifikası gerekmez. Teklif kabul edilir ve kodlar nihai listede kalırsa, AB ithalatçısının yükümlülüğü önerilen tarih olan 1 Ocak 2028'den itibaren doğar.
Buna karşılık cıvata ve somunlar (7318), çelik yapılar (7308), demir veya çelikten diğer eşya (7326) ve alüminyumdan diğer eşya (7616) bugün zaten I. Ektedir ve AB ithalatçısı, uygulama döneminin başladığı 1 Ocak 2026'dan itibaren yapılan ithalat için sertifika teslim eder.
AB-Türkiye Gümrük Birliği, Türk aşağı akış ürünlerini SKDM'den muaf tutar mı?
Hayır. AB-Türkiye Gümrük Birliği, Türkiye menşeli malları SKDM'den muaf tutmaz. Tüzük'ün III. Ekinde yalnızca İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre ile beş bölge yer alır. Aşağı akış genişlemesi kabul edilirse, Türkiye'den gelen jant, beyaz eşya veya tel ürünleri de diğer üçüncü ülke mallarıyla aynı kurallara tabi olur.