Sanayi birliği European Aluminium'un 7 Temmuz 2026 tarihli basın açıklamasına göre, AB SKDM'deki hurda boşluğu (scrap loophole) nedeniyle dünya alüminyum üretiminin yaklaşık dörtte biri, AB üreticilerinin ödediği karbon maliyetinden kaçınmayı sürdürebilir. Bunun nedeni, Avrupa Komisyonu'nun tüketim öncesi hurdayı 2028'den itibaren fiyatlandırmayı önermesine karşın tüketim sonrası hurdanın mekanizmanın dışında kalmasıdır.
AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM; İngilizce kısaltmasıyla CBAM), (AB) 2023/956 sayılı Tüzük ile kurulan ve 1 Ocak 2026'dan bu yana uygulama döneminde olan bir AB mekanizmasıdır: AB'deki ithalatçılar, karbon yoğun belirli malların gömülü emisyonlarına karşılık gelen SKDM sertifikalarını satın alıp teslim eder; sertifika fiyatı AB ETS karbon fiyatına bağlıdır ve amaç karbon kaçağını önlemektir.
AB kurumları çözüm konusunda ayrışıyor. Avrupa Komisyonu'nun teklifi ve Avrupa Birliği Konseyi'nin 12 Haziran 2026 tarihli genel yaklaşımı (general approach) yalnızca tüketim öncesi hurdayı saymayı öngörür. Avrupa Parlamentosu'nun 15 Eylül 2026 tarihli pozisyonu ise tüm alüminyum hurdasını öncül madde (precursor) sayar ve çelik hurdasını listeden çıkarır.
13 Kasım 2026 itibarıyla bu metinlerin hiçbiri yasalaşmamıştır. Basında çıkan haberlere göre 20 Ekim 2026'daki ilk üçlü görüşme (trilogue) genel bir uzlaşma sağlanmadan sona ermiştir; ikinci görüşmenin 30 Kasım 2026'da yapılacağı bildirilmektedir.
Konu Türkiye'yi doğrudan ilgilendirir. AB'nin 2025'te Türkiye'den ithal ettiği SKDM kapsamındaki demir-çelik (Fasıl 72 ve 73) 7,18 milyar avro ve 7,43 milyon ton, alüminyum ise 2,84 milyar avrodur (Eurostat, AB27'nin Türkiye'den SKDM kapsamındaki mal ithalatı (I.
Ek kodları), 2025, Comext DS-045409, veriler 12 Ekim 2026'da alındı). Türk ham çeliğinin %72,2'si elektrik ark ocaklarında üretilir (Türkiye Çelik Üreticileri Derneği, TÇÜD, 2025) ve Türkiye 2025'te dünyanın en büyük hurda ithalatçısıydı (Uluslararası Geri Dönüşüm Bürosu, BIR).
Bu sayfada iki hurda türü arasındaki farkı, her kurumun pozisyonunu kendi metnine dayanarak, Türk çelik ve alüminyum ihracatçıları için sonuçları ve müzakerelerin geldiği noktayı bulabilirsiniz. Sayfa, sanayideki taraflardan hiçbirini tutmaz.
SKDM'de Hurda Boşluğu Nedir?
SKDM'deki hurda boşluğu, bir ithalatçının, ithal ettiği çelik veya alüminyumun geri dönüştürülmüş tüketim sonrası hurda içerdiğini beyan ederek sertifika yükümlülüğünü azaltabilmesi, hatta tamamen ortadan kaldırabilmesidir; Tüzük bu hurda türünün AB sınırında doğrulanmasını şart koşmaz.
SKDM, hurda girdilerine bugün zaten sıfır gömülü emisyon (embedded emissions) atar. Tüketim sonrası hurda ise eritildikten sonra fiziksel olarak başka metalden ayırt edilemez. Bu yüzden yüksek bir tüketim sonrası hurda payı beyan edildiğinde sevkiyatın sertifika yükümlülüğü düşebilir, hatta tamamen ortadan kalkabilir; gümrüğün bu beyanı güvenilir biçimde doğrulama imkânı yoktur.
Bu boşluk bir metin hatasından kaynaklanmaz. AB'nin aynı anda ulaşmak istediği iki hedefin kesişiminde ortaya çıkar: gerçek geri dönüşümü düşük bir SKDM yüküyle ödüllendirmek ve AB dışındaki üreticilerin birincil metali geri dönüştürülmüş metal gibi göstermesini önlemek.
13 Kasım 2026 itibarıyla Komisyon teklifi ve Konsey'in genel yaklaşımı, iki hedef arasındaki bu gerilimi yalnızca tüketim öncesi hurda tarafında ele alır. Parlamento'nun pozisyonu ise tüketim sonrası alüminyum hurdasını da kapsar.
Tüketim Öncesi ve Tüketim Sonrası Hurda: Hukuki Ayrım
Tüketim öncesi hurda (pre-consumer scrap), mamul ürün bir alıcıya ulaşmadan önce fabrika içinde oluşan metal atığıdır; tüketim sonrası hurda (post-consumer scrap) ise bir ürün kullanılıp atıldıktan sonra geri kazanılan metaldir.
Bu ayrım SKDM açısından önemlidir, çünkü Komisyon teklifi iki türü farklı ele alır: tüketim öncesi hurda 2028'den itibaren emisyonları hesaba katılan bir öncül madde haline gelir, tüketim sonrası hurda ise bugünkü muameleyi korur.
T.C. Ticaret Bakanlığı aynı kavram için iki ifade kullanır: geçiş dönemi gözden geçirme raporuna ilişkin sayfasında “tüketim öncesi hurda (pre-consumer scrap)”, SKDM Tüzük Değişiklik Teklifi sayfasında “tüketici öncesi hurda”.
Aşağıdaki tablo iki hurda türünü kaynak, örnekler ve üç AB metnindeki muamele bakımından karşılaştırır.
| Hurda türü | Tipik kaynak | Örnekler | Bugünkü SKDM muamelesi | Komisyon teklifi ve Konsey genel yaklaşımı | Parlamento pozisyonu (15 Eylül 2026) |
|---|---|---|---|---|---|
| Tüketim öncesi hurda | Haddehaneler, dökümhaneler ve imalat tesisleri içinde oluşur | Talaş, kenar kesintileri, döküm yolluğu, pres kesintileri, şekillendirme hurdası | Sıfır gömülü emisyon | 1 Ocak 2028'den itibaren emisyonları hesaba katılan öncül madde (çelik ve alüminyum) | Alüminyum: emisyonları hesaba katılan öncül madde. Çelik: emisyonlar raporlanır, ancak hesaba katılmaz |
| Tüketim sonrası hurda | Kullanım ömrü sonunda geri kazanılır | Eski içecek kutuları, yıkılan yapılardan çıkan pencere doğramaları, ömrünü tamamlamış taşıt parçaları, hurdaya çıkmış ev aletleri | Sıfır gömülü emisyon | Sıfır emisyonla kalır: önerilen SKDM dışı öncül maddeler listesinde (yeni VIII. Ek) istisna tutulur | Alüminyum: öncül madde listesinde (7602'nin tamamı). Çelik: listede değil |
Her iki tür de bugün sıfır gömülü emisyon taşır. Bu yaşam döngüsü muhasebesi ilkesi elektrik ark ocağı (EAF) çeliğinde zaten uygulanmaktadır: tüketim öncesi ve tüketim sonrası girdiler, kaynakları ne olursa olsun ocağın beyan edilen emisyonlarını düşürür. Komisyon teklifi bu eşit muameleye yalnızca tüketim öncesi malzeme için son vermeyi öngörür.
Avrupa Komisyonu Aralık 2025'te Ne Önerdi?
Avrupa Komisyonu'nun 17 Aralık 2025 tarihli COM(2025)989 sayılı teklifi (henüz yasalaşmamıştır), tüketim öncesi çelik ve alüminyum hurdasını 1 Ocak 2028'den itibaren emisyonları hesaba katılan bir SKDM öncül maddesi yapmayı ve tüketim sonrası hurdaya sıfır emisyon atanmaya devam edilmesini öngörür.
Komisyon'un teklifi bu hurda hükmünü, SKDM'nin aşağı akış ürünlerine genişlemesiyle ve kötüye kullanımı önlemeye yönelik yeni kurallarla birlikte sunar. Genişlemenin ayrıntıları aşağı akış ürünlerine genişleme sayfasında yer alır.
Teklif, hukuki açıdan (AB) 2023/956 sayılı Tüzük'e yeni bir 7(2a) maddesi ekler: “Embedded emissions in input materials (precursors) listed in Annex VIII shall be considered in the determination of embedded emissions in goods.”
Buna göre VIII. Ekte listelenen girdi malzemelerinin (öncül maddeler) gömülü emisyonları, malların gömülü emisyonları belirlenirken dikkate alınır. Bu VIII. Ek, öncül madde sayılan SKDM dışı malları listeler ve Tüzük'e teklifin III. Eki ile eklenir.
VIII. Ek iki satırdan oluşur: demir-çelik döküntü ve hurdası (ex 7204) ile alüminyum döküntü ve hurdası (ex 7602), her ikisinde de “except post-consumer scrap” (tüketim sonrası hurda hariç) kaydıyla.
Teklifin 2. maddesine göre iki hüküm de 1 Ocak 2028'den itibaren uygulanır. SKDM kapsamını AB gümrük beyannamesindeki CN kodu belirler; Türkiye'deki 12 haneli GTİP'in ilk 8 hanesi CN koduna karşılık gelir.
Hurdanın kendisi SKDM mallarını listeleyen I. Eke girmez; hurda ithalatı yine sertifika gerektirmez. Tüzük'ün muaf ülke ve bölgeleri sayan III. Ekinin hurda kurallarında hiçbir rolü yoktur.
Komisyon gerekçesini teklifin 19. ve 20. gerekçelerinde ve gerekçeli açıklamada (explanatory memorandum) açıklar. AB'de tüketim öncesi hurdanın oluştuğu üretimden kaynaklanan emisyonlar, AB ETS kapsamında bir karbon fiyatına tabidir. SKDM ise aynı hurdaya sıfır emisyon atar; bu yüzden bu hurdadan üretilen ithal mallar, AB mallarından daha düşük bir karbon fiyatı taşır.
Etki değerlendirmesinde tüketim sonrası hurdayı da kapsayan bir seçenek incelenmiş ve reddedilmiştir: gerekçeli açıklamaya göre bu seçenek “could disincentivise the circular economy”, yani döngüsel ekonomiyi caydırabilir. 20. gerekçe zayıf noktayı açıkça adlandırır ve Komisyon'dan “misreporting pre-consumer scrap as post-consumer scrap” durumunu, yani tüketim öncesi hurdanın tüketim sonrası hurda olarak yanlış beyanını önlemesini ister. Boşluğu yaratan teknik bir ihmal değil, bilinçli bir politika tercihidir.
Konsey'in Genel Yaklaşımı Ne Diyor?
Avrupa Birliği Konseyi'nin 12 Haziran 2026 tarihli genel yaklaşımı (10423/26 sayılı belge), Komisyon'un hurda tasarımını korur: aynı 7(2a) maddesi, tüketim sonrası hurda istisnasıyla iki VIII. Ek satırı ve 1 Ocak 2028 uygulama tarihi. Konsey metninde iki metalin tüketim sonrası hurdası sıfır emisyonla kalır.
Konsey metne iki unsur ekler. Birincisi, 20. gerekçeye göre hurdanın tüketim sonrası olduğu iddiası “robust, reliable, and verifiable evidence of origin” (sağlam, güvenilir ve doğrulanabilir menşe kanıtı) ile desteklenmelidir; böyle bir kanıt yoksa malzeme tüketim öncesi hurda sayılmalıdır.
İkinci unsur gözden geçirmeyle ilgilidir. Konsey metnine göre Komisyon'un Madde 30 kapsamındaki gözden geçirme raporu, tüketim öncesi hurdaya emisyon atanmasının karbon kaçağı, AB'de ve dünyada hurda bulunabilirliği ve geri dönüşüm uygulamaları üzerindeki etkisini de değerlendirir.
Tüketim Sonrası Hurdayı SKDM'ye Almak Neden Zor?
Alüminyum veya çelik bir kez eritildikten sonra geri dönüştürülmüş içeriği AB sınırında güvenilir biçimde doğrulanamaz. Komisyon'un tasarımını belirleyen temel teknik kısıt budur; boşluk da bu kısıttan doğar.
Bir parti birincil alüminyum ile gerçekten geri dönüştürülmüş tüketim sonrası alüminyum, yeniden ergitildikten sonra birbirinden ayırt edilemez. Hurda olarak beyan edilmek üzere ergitilmiş yeni metali, bir tüketici ürününden ve geri dönüşüm akışından gerçekten geçmiş metalden ayıran kimyasal bir iz yoktur.
Birincil metal için sertifika maliyetiyle karşı karşıya kalan bir ihracatçının, gerçek girdi karışımı ne olursa olsun yüksek bir tüketim sonrası hurda payı beyan etmesi mali açıdan cazip olabilir. Sınırdaki AB gümrük memurunun bu beyanı çürütecek pratik bir test yöntemi yoktur.
Masadaki çözümler kimyasal testlere değil, menşe izlenebilirliğine dayanır. Konsey'in 16. gerekçesi, belirli ürünler için metalin ilk kez sıvı halde üretilip döküldüğü tesisin kanıtını, örneğin değirmen sertifikalarını (mill certificates) ister.
Parlamento değişiklikleri aynı fikir için “melt and pour” (ergitme ve döküm) terimini kullanır (Madde 6(2), (e) bendi ve Madde 19(2a)) ve hurdaya özgü bir kanıt ekler: tüketim sonrası alüminyum hurdasından üretilen mallar için saha denetimlerine dayanan doğrulama raporları. 13 Kasım 2026 itibarıyla bu hükümlerin hiçbiri kabul edilmiş hukuk değildir.
Avrupa Parlamentosu'nun Oylamaları Boşluğu Kapattı mı?
Kabul edilmiş hiçbir düzenleme boşluğu kapatmaz; ancak Parlamento'nun pozisyonu kabul edilirse boşluk alüminyum için kapanır: Çevre Komitesi (ENVI) tüketim sonrası alüminyum hurdası istisnasını 6 Temmuz 2026'da korudu, Genel Kurul 15 Eylül 2026'da kaldırdı.
Komite, raporunu (A10-0201/2026) 56 kabul, 11 ret ve 12 çekimser oyla kabul etti. Komite oylamasını izleyen rapor, hurda konusunda VIII. Ekin çelik satırını sildi ve tüketim sonrası alüminyum hurdası iddiaları için kanıt şartı getirdi; alüminyum satırını ve istisnasını ise değiştirmedi.
European Aluminium ertesi gün tepki verdi. Birlik, 7 Temmuz 2026 tarihli basın açıklamasında ENVI oylamasının “key aluminium loopholes unresolved” bıraktığını, hurda kuralları değişmezse “around one quarter of global aluminium production could continue to avoid the carbon costs faced by European producers” dedi.
Bu açıklama, komite metninin tüketim sonrası alüminyum istisnasını olduğu gibi bıraktığını gösteren en açık sanayi beyanıdır.
Açıklamada birliğin tercih ettiği çözüm de yer aldı: tüketim öncesi veya tüketim sonrası ayrımı yapmadan, öncül madde olarak kullanılan tüm alüminyum hurdasına bir varsayılan değer (default value) uygulamak.
Böylece hurda içeriği beyanı, doğrulanamayan bir indirim aracı olmaktan çıkar. Birliğe göre bu, tüketim sonrası hurdanın yeni öncül listesini oluşturan “Annex III of the Commission's proposal” içine alınmasını gerektirir.
Birliğin Genel Müdürü Paul Voss daha da ileri giderek, hem boşluk hem de 50 tonluk de minimis eşiği sorunu Eylül Genel Kurulu'ndan önce çözülmezse Komisyon'un alüminyum için SKDM uygulama dönemini askıya almasını istedi. Açıklama, çelik ve gübre sektörlerinin farklı talepleriyle birlikte Eylül Genel Kurulu öncesi sanayi tepkileri haberinde karşılaştırılır (İngilizce).
Genel Kurul teklif üzerindeki değişikliklerini 15 Eylül 2026'da 464 kabul, 50 ret ve 159 çekimser oyla kabul etti (kabul edilen metinler P10_TA(2026)0276) ve dosyayı Konsey ile kurumlar arası müzakere için komiteye geri gönderdi.
Parlamento pozisyonu hurda kurallarını beş noktada değiştirir. İlk ikisi komite raporundan gelir, son üçünü Genel Kurul ekledi:
- Çelik hurdası listeden çıkar (84. değişiklik): VIII. Ekin ex 7204 satırı silinir. Değiştirilmiş 20. gerekçeye göre tüketim öncesi çelik hurdasının emisyonları, gömülü emisyonlar hesaplanırken “should be reported but not be taken into account”, yani raporlanır ama hesaba katılmaz.
- Kanıt (47. ve 48. değişiklikler, Madde 6(2)'nin yeni (da) ve (db) bentleri): tüketim sonrası alüminyum hurdasıyla üretilen mal için, saha denetimlerinden sonra malzemenin tüketim sonrası hurda olduğunu teyit eden doğrulama raporları; çelik veya alüminyum hurdası içeren her mal için hurdanın miktarı ve türü.
- Tüm alüminyum hurdası öncül madde (112. ve 136. değişiklikler): VIII. Ekin alüminyum satırı, tüketim sonrası hurda istisnası olmaksızın “7602 Aluminium waste and scrap” şeklini alır.
- Tek varsayılan değer (111. değişiklik, yeni 14b gerekçesi): “regardless of whether it contains pre- or post-consumer scrap”, yani tüketim öncesi veya sonrası hurda içerip içermediğine bakılmaksızın tüm işlenmemiş alüminyuma, ergitmenin yapıldığı ülkedeki birincil alüminyum üretiminin ortalama CO2 yoğunluğuna dayanan tek bir varsayılan değer uygulanır.
- Alüminyum için 5 tonluk eşik (97., 113. ve 133. değişiklikler, VII. Ekin yeni 1a noktası): Madde 2a'daki tek kütle bazlı eşik, alüminyum ürünleri için 5 ton net kütleye iner.
Kabul edilen metin iki alüminyum hurdası türünü her yerde aynı biçimde ele almaz. Değiştirilmiş 20. gerekçe hâlâ yalnızca tüketim öncesi alüminyum hurdasının emisyonlarının hesaba katılmasından söz eder, yeni Madde 3(35a) yalnızca tüketim öncesi alüminyum hurdasını tanımlar ve tüketim sonrası alüminyum iddiaları için kanıt kuralı genişletilmiş VIII. Ek satırının yanında durur. Bu hükümlerin birlikte nasıl işleyeceği müzakerelere bırakılmıştır.
Parlamento Madde 7(2a)'yı ve 1 Ocak 2028 uygulama tarihini değiştirmedi. Aynı gün kabul edilen ikinci metin olan ve Geçici Karbonsuzlaştırma Fonu'nu düzenleyen P10_TA(2026)0277 ise hiçbir hurda hükmü içermez.
Hurda Boşluğu Türk Çeliği ve Alüminyumu İçin Ne Anlama Gelir?
Türk ihracatçılar için bugün belirleyici olan hurda kuralları değil, Türkiye'nin varsayılan değer tablosudur: tablo çelik satırlarında yüksek fırın rotasını, alüminyum satırlarında birincil üretim rotasını gösterir; bu yüzden hurda kullanımı ithalatçının maliyetine yalnızca doğrulanmış gerçek değerlerle (actual values) yansır.
Türkiye Tablosunda Hurda Rotası Yer Almaz
(AB) 2026/1740 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü ile değiştirilen (AB) 2025/2621 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün I. Ekindeki Türkiye tablosu, demir-çelik satırlarında 103 kez rota C (BF/BOF), 32 kez rota F (düşük alaşımlı, BF/BOF) ve 6 kez C/F gösterir. Hurda/EAF rotası (E) hiçbir Türkiye satırında yer almaz. 24 alüminyum satırının tamamında rota K (birincil alüminyum) yazılıdır.
Sonuç olarak varsayılan değerle beyan edilen, hurdaya dayalı bir Türk EAF çeliği yüksek fırın çeliği gibi hesaplanır. Hurdadan ikincil alüminyum üreten bir tesisin ürünü de birincil alüminyum gibi hesaplanır. Üretim rotasını (production route) ithalatçı seçemez; rota, ülke satırında yazılı olandır ((AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü, Ek, 5.1 noktası).
Aşağıdaki tablo, 2026 ithalatı için resmî varsayılan değer ve SKDM kıyas değeriyle (benchmark) hesaplanan dört Türk ürününü gösterir.
Hesapta SKDM faktörü (CBAM factor; 2026'da korunan ücretsiz tahsisat payı, %97,5), %100'lük sektörler arası düzeltme faktörü (cross-sectoral correction factor, CSCF) ve 2026'nın üçüncü çeyreğinin resmî sertifika fiyatı olan ton CO2 eşdeğeri (tCO2e) başına 82,32 avro kullanılmıştır (Madde 21(1a)).
| CN kodu | Ürün | Türkiye varsayılan değeri (tCO2e/t) | Rota | %10 marj (mark-up) ile | Ücretsiz tahsisat düzeltmesi (0,975 × kıyas değeri) | Ton mal başına sertifika | Ton mal başına maliyet (EUR) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 7214 20 00 | İnşaat demiri | 2,310 | C | 2,541 | 0,975 × 1,364 = 1,3299 | 1,2111 | 99,70 |
| 7208 51 20 | Sıcak haddelenmiş yassı çelik | 2,428 | C | 2,6708 | 0,975 × 1,370 = 1,33575 | 1,33505 | 109,90 |
| 7601 10 90 | İşlenmemiş alüminyum | 1,700 | K | 1,870 | 0,975 × 1,423 = 1,387425 | 0,482575 | 39,73 |
| 7604 10 90 | Alüminyum profil | 3,741 | K | 4,1151 | 0,975 × 1,493 = 1,455675 | 2,659425 | 218,92 |
Bu sonuç, resmî varsayılan değerlere ve SKDM kıyas değerlerine ((AB) 2025/2621 ve (AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzükleri) dayanan bir tahmindir; bağlayıcı rakam SKDM beyanındaki rakamdır. Kendi tonajınız için SKDM hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Hurda rotasının kıyas değerleri çok daha düşüktür: hurda/EAF rotasında CN kodu 7207 11 14 için 0,066, 7208 pozisyonu için 0,072 tCO2e/t; işlenmemiş alüminyumda (CN 7601) ikincil rota L için 0,091, birincil rota K için 1,423 ((AB) 2025/2620 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü, Ek, 5.3 noktası).
Gerçek değerle beyanda tesisin kendi doğrulanmış emisyonları kullanılır; hurda kullanan düşük emisyonlu bir tesisin avantajı buradan doğar. Ayrıntı SKDM varsayılan değerleri sayfasındadır.
Türk EAF Çeliği: Hurda İthalatı ve Üç AB Metni
Türkiye 2025'te 38,1 milyon ton ham çelik üretti; bunun %72,2'si elektrik ark ocaklarında, %27,8'i entegre tesislerde üretildi (TÇÜD). Elektrik ark ocağının ana girdisi hurdadır.
BIR'in “World Steel Recycling in Figures” raporunun 17. baskısına göre Türkiye 2025'te 18,768 milyon ton hurda ithal etti (%6,6 düşüş) ve dünyanın en büyük hurda ithalatçısı olarak kaldı. En büyük tedarikçiler ABD (3,608 milyon ton) ve Hollanda (2,764 milyon ton) oldu (SteelOrbis'in 3 Haziran 2026 tarihli haberi, İngilizce).
Üç metin bu durumda farklı sonuçlar doğurur. Komisyon teklifi ve Konsey'in genel yaklaşımı kabul edilirse, 1 Ocak 2028'den itibaren gerçek değerle beyan edilen bir Türk EAF çeliğinde tüketim öncesi çelik hurdasının emisyonları hesaba katılır ve tüketim sonrası payın kanıtlanması gerekir. Konsey metnine göre kanıtı olmayan hurda tüketim öncesi hurda sayılır.
Parlamento metni kabul edilirse tüketim öncesi çelik hurdasının emisyonları raporlanır, ancak hesaba katılmaz; çelik hurdası içeren her mal için hurdanın miktarı ve türü yine de bildirilir. Ayrıntılı rota karşılaştırması Türk çelik ihracatçıları için AB SKDM sayfasındadır.
Bugün üç metnin hiçbiri yürürlükte değildir ve hurda girdileri sıfır gömülü emisyon taşır. Tüketim öncesi hurdaya hangi emisyon değerinin atanacağını belirleyen kabul edilmiş bir kural yoktur; bu nedenle bu sayfada hurda kuralı için maliyet tahmini verilmemiştir.
Türk Alüminyum Ürünleri: Tek Varsayılan Değer ve 5 Tonluk Eşik
Türkiye'nin AB'ye sattığı alüminyum ağırlıklı olarak yarı mamul ürünlerden oluşur. AB'nin 2025'te Türkiye'den ithal ettiği işlenmemiş alüminyum (7601) 142,5 milyon avro ve 51.936 ton, alüminyum ürünleri (7603 ila 7616) ise 2,70 milyar avro ve 631.989 tondur.
Türkiye, bu ürünlerde AB'nin AB dışından yaptığı ithalatın %22,50'sini karşılayarak miktar bakımından birinci menşe ülkedir; alüminyum profillerde (7604) pay %54,30'dur (Eurostat Comext DS-045409, 2025).
Parlamento'nun 14b gerekçesi kabul edilirse, işlenmemiş alüminyumun tamamına, hurda içeriğinden bağımsız olarak, ergitmenin yapıldığı ülkedeki birincil alüminyum üretiminin ortalama CO2 yoğunluğuna dayanan tek bir varsayılan değer uygulanır. Türkiye tablosu bugün zaten tüm alüminyum satırlarında birincil rota K'yi gösterir. Böyle bir tek değer henüz kabul edilmemiştir; bu nedenle sayfada onun için bir rakam verilmemiştir.
Parlamento'nun alüminyum ürünleri için önerdiği 5 tonluk eşik, Türk profil, levha ve folyo ihracatçılarını doğrudan ilgilendirir. Bugün bir takvim yılında toplam net kütlesi 50 tonu aşmayan ithalat yapan AB'li alıcılar muaftır (Madde 2a; VII.
Ekin 1. noktası). 5 tonluk eşik kabul edilirse yılda 5 ila 50 ton arasında ithalat yapan alıcılar SKDM yükümlülüğüne girer ve Türk tedarikçilerinden emisyon verisi isteyebilir. Sektör görünümü Türk alüminyum ihracatçıları için AB SKDM sayfasındadır.
Ticaret Bakanlığı Teklifi Nasıl Özetliyor?
T.C. Ticaret Bakanlığı'nın “SKDM Tüzük Değişiklik Teklifi” sayfası, Komisyon teklifinin temel noktasını doğru aktarır: yükümlülük “hurdanın doğrudan ithalatına değil fakat bir girdi olarak SKDM ürünlerinde kullanılmasına” bağlanır. Bakanlık, etki değerlendirmesine göre Türkiye'nin SKDM'nin kullanıcı ürünlere genişletilmesinden Çin'den sonra en çok etkilenecek ikinci ülke olduğunu da aktarır.
Bakanlık sayfası üç konuya değinmez: tüketim sonrası hurda istisnası, Konsey ve Parlamento pozisyonları ve üçlü görüşme süreci. Bakanlığın geçiş dönemi gözden geçirme raporuna ilişkin sayfası ise tüketim öncesi hurdanın öncül madde olarak “kapsama dahil edilmiştir” ifadesini kullanır. 13 Kasım 2026 itibarıyla bu bir tekliftir ve yasalaşmamıştır.
İngilizce bülten: SKDM sertifika fiyatı bildirimleri, önemli mevzuat değişiklikleri ve SKDM ile ilgili haftalık gelişmeler. İstenmeyen e-posta göndermeyiz; aboneliğinizi istediğiniz zaman sonlandırabilirsiniz.
Bu bildirimler için yalnızca e-posta adresinizi saklarız. Gizlilik politikası (İngilizce)
Hukuku Dolanma Riski Ne Kadar Büyük?
Alüminyum sektörü hukuku dolanma riskini, söz konusu metalin küresel arzdaki payıyla ölçer: sektöre göre tüketim sonrası hurda, dünya alüminyum arzının yaklaşık %25'ini oluşturur. European Aluminium riski bu küresel üretim payı üzerinden tanımlar; sonuçta doğrudan rekabet çıkarı bulunan üretici ve geri dönüştürücü Hydro ise buna maliyet ve kapasite rakamları ekler.
İki sanayi kaynağının verdiği üç rakam aynı kaygıyı dile getirir:
- Dünya alüminyum üretiminin yaklaşık dörtte biri, European Aluminium'un 7 Temmuz 2026 tarihli basın açıklamasına göre AB üreticilerinin karşılaştığı karbon maliyetlerinden kaçınmaya devam edebilir. Hydro, 15 Nisan 2026 tarihli açıklamasında tüketim sonrası hurdayı “around 25 percent of global aluminium supply” olarak verir.
- AB alüminyum geri dönüşüm kapasitesinin üçte birine kadarı, boşluk giderilmezse risk altına girebilir; Hydro bu tahmini aynı açıklamada kaynağını belirtmeden aktarır.
- Ton alüminyum başına 200 avroyu aşan bir maliyet dezavantajı 2035'e kadar oluşabilir: Hydro'ya göre AB'deki geri dönüştürücülerin girdi maliyeti o zaman AB dışındaki rakiplerinden %10'dan fazla yüksek olur.
Bu rakamlar bir AB etki değerlendirmesinden değil, sanayinin lobi faaliyetlerinden gelir; bu nedenle Komisyon'un doğruladığı bir projeksiyon olarak değil, taraflardan birinin risk tahmini olarak okunmalıdır. Temmuz 2026 itibarıyla Komisyon, hurdaya bağlı karbon kaçağı riskini ölçen resmî bir hesaplama yayımlamamıştı.
De Minimis Eşiği Sorunu Büyütüyor
Alüminyumun ağırlığına oranla değeri yüksek olduğundan, yıllık 50 tonluk de minimis eşiği (İngilizce) alüminyumda çelik veya çimento gibi ağır mallara kıyasla çok daha büyük bir ticari hacmi muaf tutar. Ticari açıdan önemli bir sevkiyat bile kütle bazlı muafiyetin rahatça altında kalabilir.
Eşik, ithalatçı ve takvim yılı başına, tüm CN kodları toplanarak net kütle üzerinden uygulanır (Madde 2a; VII. Ekin 1. noktası). Muaf ithalatçı muafiyeti gümrük beyannamesinde beyan eder (Madde 2a(1)); elektrik ve hidrojen hiçbir zaman muaf değildir (Madde 2a(4)).
Sanayi temsilcilerinin verdiği örnek durumu somutlaştırır: 200 odalı bir otel yenilemesinin tam alüminyum kapı paketi yalnızca yaklaşık 9,2 ton alüminyum içerir. O yıl başka bir mal ithal etmeyen bir ithalatçı eşiğin çok altında kalır ve sevkiyat, gerçek gömülü emisyonu veya hurda içeriği ne olursa olsun, SKDM yükümlülüğü doğmadan AB'ye girer.
Çelik veya çimentoda 50 ton, tipik bir sevkiyatın küçük bir bölümüdür; mamul alüminyum mallarda ise bütün bir projeyi karşılayabilir. Bu zayıflık hurda sınıflandırmasından bağımsızdır, ancak onun etkisini büyütür: eşiğin altındaki mallar için ne sertifika maliyeti ne de hurda içeriği beyanı söz konusudur.
Parlamento pozisyonu alüminyum ürünleri için eşiği 5 ton net kütleye indirir; bu eşik kabul edilirse 9,2 tonluk bir paket de kapsama girer. Ne Komisyon teklifi ne de Konsey'in genel yaklaşımı alüminyuma özgü bir eşik içerir.
Sanayi Hurda Konusunda Bölünmüş Durumda
Sanayinin hurda hükümlerine tepkisi, SKDM'yi destekleyenlerle karşı çıkanlar arasında değil, üretim rotalarına göre bölünür. Birincil alüminyum üreticilerinin, geri dönüştürücülerin ve çelik üreticilerinin hurdanın nasıl sınıflandırılacağı konusunda farklı çıkarları vardır.
Aşağıdaki tablo üç kuruluşun hurda hükümlerine ilişkin pozisyonunu özetler.
| Kuruluş | Temsil ettiği sektör | Hurda hükümlerine ilişkin pozisyon |
|---|---|---|
| European Aluminium | Birincil ve aşağı akış alüminyum üreticileri | Öncül madde olarak kullanılan tüm alüminyum hurdasına bir varsayılan değer uygulanmasını, tüketim sonrası hurdanın teklifin öncül listesine (yeni VIII. Eki oluşturan teklifin III. Eki) eklenmesini ve doğrulamanın güvenilirliği kanıtlanana kadar tüm işlenmemiş alüminyuma birincil alüminyumun karbon ayak izine dayanan tek bir varsayılan değer uygulanmasını ister |
| Hydro | Alüminyum üreticisi ve geri dönüştürücü | Ergitme ve döküm (melt and pour) doğrulama açığının büyük ölçekli yanlış beyana imkân verdiğini ve boşluk sürerse AB geri dönüşüm kapasitesinin risk altında olduğunu söyler |
| EUROFER | AB çelik üreticileri | Aşağı akış genişleme paketini genel olarak olumlu karşıladı; ancak Konsey'in genel yaklaşımına 12 Haziran 2026 tarihli tepkisinde, tüketim öncesi çelik hurdasının özel bir etki değerlendirmesi yapılmadan öncül madde sayılmasından “regrets” (üzüntü duyduğunu) belirtti |
Bu bölünme, sonucu öngörmek isteyen herkes için önemlidir. European Aluminium ve Hydro, tüketim sonrası hurda istisnasının daraltılmasını veya kaldırılmasını ister. EUROFER'in itirazı ise ters yöndedir: Komisyon'dan tüketim öncesi öncül madde değişikliğini yürürlüğe girmeden önce daha dikkatli incelemesini ister ve hurda piyasaları ile AB'nin kendi döngüsel ekonomi hedefleri açısından istenmeyen sonuçlara karşı uyarır.
Parlamento'nun pozisyonu iki talebi de karşılar: alüminyum satırını genişletir, çelik satırını siler. Komisyon teklifi ve Konsey'in genel yaklaşımı ise ikisini de karşılamaz. SKDM politikasındaki hurda tartışması sanayi ile çevreciler arasında değil, her sektörün kendi tedarik zinciri içinde yaşanmaktadır.
Müzakerelerde Sırada Ne Var?
Hurda hükümleri yürürlükteki hukukun değil, henüz görüşülmekte olan bir yasa teklifinin parçasıdır ve kurumlar müzakereye farklı metinlerle girmektedir. Parlamento değişikliklerini 15 Eylül 2026'da 464 kabul, 50 ret ve 159 çekimser oyla kabul etti ve dosyayı Konsey ile kurumlar arası müzakere için ENVI komitesine geri gönderdi.
Sürecin adımları sırasıyla şöyledir:
- 12 Haziran 2026 (tamamlandı): Konsey genel yaklaşımını kabul etti (10423/26 sayılı belge).
- 15 Eylül 2026 (tamamlandı): Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu, ENVI komitesinin 6 Temmuz tarihli oylamasına dayanarak değişikliklerini (P10_TA(2026)0276) 464 kabul, 50 ret ve 159 çekimser oyla kabul etti.
- 20 Ekim 2026: Parlamento, Konsey ve Komisyon arasındaki ilk siyasi üçlü görüşme, basında çıkan haberlere göre genel bir uzlaşma sağlanmadan tamamlandı; metal hurdası teknik düzeyde çalışılmaya bırakılan dört konudan biridir (haber, İngilizce). İkinci turun 30 Kasım 2026'da yapılacağı bildirilmektedir.
- 1 Ocak 2028: Aşağı akış genişlemesi ve hurda öncül kuralı için önerilen uygulama tarihi; bu tarihin geçerli olması, öncesinde nihai bir uzlaşma sağlanmasına ve metnin resmen kabul edilmesine bağlıdır.
Üçlü görüşmelerde uzlaştırılması gereken hurda pozisyonları aşağıdaki tabloda yan yana gösterilmiştir.
| Konu | Komisyon teklifi (17 Aralık 2025) | Konsey genel yaklaşımı (12 Haziran 2026) | Parlamento pozisyonu (15 Eylül 2026) |
|---|---|---|---|
| Çelik hurdası (CN 7204) | Öncül madde, tüketim sonrası hurda hariç | Öncül madde, tüketim sonrası hurda hariç | Satır silinir; tüketim öncesi emisyonları raporlanır, hesaba katılmaz |
| Alüminyum hurdası (CN 7602) | Öncül madde, tüketim sonrası hurda hariç | Öncül madde, tüketim sonrası hurda hariç | Öncül madde, tüm alüminyum döküntü ve hurdası |
| Tüketim sonrası iddiaları için kanıt | Komisyon yanlış beyanı önler (20. gerekçe) | Doğrulanabilir menşe kanıtı; yoksa tüketim öncesi sayılır (20. gerekçe) | Alüminyumda saha denetimi sonrası doğrulama raporları; hurdanın miktarı ve türü beyan edilir |
| İşlenmemiş alüminyum varsayılan değeri | Hurdaya özgü kural yok | Hurdaya özgü kural yok | Hurda içeriğinden bağımsız tek varsayılan değer (14b gerekçesi) |
| Alüminyum ürünleri için eşik | 50 tonda değişiklik yok | 50 tonda değişiklik yok | 5 ton net kütle |
| Uygulama | 1 Ocak 2028 | 1 Ocak 2028 | Tarih değiştirilmedi |
Tüketim sonrası alüminyum hurdasının öncül madde sayılıp sayılmayacağı ve çelik hurdasının listede kalıp kalmayacağı, müzakerelerde karara bağlanacak açık sorulardır. Üç metnin hiçbiri bu iki sonuçtan birini garanti etmez.
AB İthalatçıları ve Türk İhracatçılar Bugün Ne Yapmalı?
SKDM uyumu açısından 2026'da hiçbir şey değişmemiştir: uygulama dönemi kurallarında tüketim öncesi ve tüketim sonrası hurda sıfır gömülü emisyon taşır ve üç metnin hiçbiri 2028'den önce bir hurda öncül kuralı uygulamaz. İthalatçıların ve ihracatçıların bu teklif nedeniyle mevcut beyanlarını değiştirmesi gerekmez.
Hazırlık için dört adım öne çıkar:
- Destekleyici belgeleri şimdiden saklayın. SKDM yükünü düşürmek için hurda içeriği beyanına dayanan ithalatçılar, bugün sınırda doğrulama aranmasa da kanıt saklamalıdır; hem Konsey hem de Parlamento metni tüketim sonrası iddiaları için kanıt ister.
- Hurda tedarik kayıtlarını ayırın. Türk EAF ve alüminyum üreticileri, hurda tedarikçilerinden tüketim öncesi ve tüketim sonrası ayrımını gösteren kayıtları toplayabilir; bu kayıtlar olası üç sonucun her birinde işe yarar.
- Doğrulanmış gerçek değerleri hazırlayın. Türkiye tablosu çelikte BF/BOF rotasını, alüminyumda birincil rotayı gösterdiğinden hurda kullanımı ancak doğrulanmış gerçek değerlerle maliyete yansır. Süreç SKDM doğrulaması (ihracatçılar) sayfasındadır.
- Müzakereleri izleyin. 30 Kasım 2026 için bildirilen ikinci üçlü görüşme, iki metal için hurda kuralını belirleyebilir.
Sonuç metale göre değişir. Parlamento metninde tüm alüminyum hurdası öncül madde sayılır, tüketim öncesi çelik hurdası ise yalnızca raporlanır ve hesaba katılmaz. Komisyon ve Konsey metinlerinde iki metalin yalnızca tüketim öncesi hurdası sayılır.
Malların küçük değişikliklerle farklılaştırılmasını ve ithalatın yapay olarak bölünmesini açıkça sayan Madde 27'deki hukuku dolanmanın önlenmesi (anti-circumvention) kuralları, Komisyon'un bugün elindeki araçları gösterir: izleme, soruşturma ve gümrük verilerinin SKDM Kayıt Sistemi ile çapraz kontrolü.
Hurda içeriğini belgelemek veya emisyon verisi hazırlamak için emisyon hesaplama talebi ve tedarikçi verisi talebi formlarını kullanabilirsiniz. Sağlayıcı yönlendirme hizmeti talep eden için ücretsizdir; bir sağlayıcı, yönlendirme yoluyla kazandığı müşteri için cbamguide.com'a bir yönlendirme ücreti ödeyebilir. Bu ücret, kimin listelendiğini veya nasıl anlatıldığını belirlemez. Tüm talep türlerini SKDM yardım sayfasında bulabilirsiniz.
Türkiye'nin Karbon Fiyatı Hurda Kaynaklı Maliyeti Azaltır mı?
Hayır, 13 Kasım 2026 itibarıyla azaltmaz. 27/8/2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği yürürlüktedir. Karbon Piyasası Kurulu'nun (KPK) KPK/2026/1 sayılı kararlarına göre 2026 ve 2027'yi kapsayan pilot dönemde çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre ve elektrik üretiminde ücretsiz tahsisat oranı %100'dür ve 2026 sistem yılında yalnızca raporlama yükümlülüğü vardır.
Ücretsiz verilen tahsisat, Madde 9(1) anlamında fiilen ödenmiş karbon fiyatı (carbon price effectively paid) sayılmaz; bu nedenle AB ithalatçısının indirebileceği bir tutar doğmaz. Madde 9 uygulama tüzüğü 4 Kasım 2026'daki kontrolde kabul edilmemişti ve hiçbir ülkenin karbon fiyatı Madde 9 kapsamında tanınmamıştır. Ayrıntı SKDM karbon fiyatı indirimi sayfasındadır.
Kanıt Kuralları ve Akredite Doğrulayıcılar
Bugün doğrulama (verification) yalnızca gerçek değerlerle beyan edilen emisyonlar için gerekir (Madde 8(1)); saha ziyaretlerine (site visits) (AB) 2025/2546 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü'nün 2 ila 4. maddeleri uygulanır. Parlamento metni kabul edilirse, tüketim sonrası alüminyum hurdası içerdiği beyan edilen mallar için saha denetimine dayanan doğrulama raporları da aranır.
12 Kasım 2026 itibarıyla beş ulusal akreditasyon kurumu (national accreditation body) tarafından akredite edildiği belgelenen yedi doğrulayıcı vardır: EmiCert S.A. (ESYD, Yunanistan), Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. ve SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia, İtalya), Intertek Certification AB (Swedac, İsveç) ve SGS BELGIUM nv (BELAC, Belçika, kapsam 5 Kasım 2026'dan itibaren geçerli).
Yedinci kuruluş, Mısır'ın Dimyat kentinde yerleşik Integrated Sustainable Solutions Company'dir (ISSC). Hollanda akreditasyon kurumu RvA, ISSC'yi 22 Ekim 2026'da TAB prosedürüyle akredite etti: tam değerlendirme yapılmıştır; RvA, kuruluşun ilk SKDM doğrulamasında hazır bulunacak ve ardından akreditasyonu olağan akreditasyona dönüştürecektir. ISSC, AB dışında yerleşik ilk akredite kuruluştur.
Hiçbiri Türkiye'de yerleşik değildir. DNV'nin 6 Kasım 2026'da duyurduğu Accredia akreditasyonu, 11 Kasım 2026'daki kontrolde Accredia tarafından yayımlanmamış olduğundan sayılmamıştır. Avrupa Komisyonu'nun akredite SKDM doğrulayıcıları listesi henüz yayımlanmamıştır. TÜRKAK bir AB SKDM doğrulayıcısını akredite edemez. Güncel listeyi akredite SKDM doğrulayıcıları sayfasında, talep formunu doğrulayıcı talebi sayfasında bulabilirsiniz.
Hurda Boşluğu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
SKDM'deki hurda boşluğu kapandı mı?
Hayır. 13 Kasım 2026 itibarıyla hurda boşluğunu kapatan kabul edilmiş bir düzenleme yoktur. Komisyon'un Aralık 2025 teklifi ve Konsey'in 12 Haziran 2026 tarihli genel yaklaşımı yalnızca tüketim öncesi hurdayı öncül madde saymayı öngörür. Avrupa Parlamentosu'nun 15 Eylül 2026 tarihli pozisyonu, tüketim sonrası hurda dahil tüm alüminyum hurdasını öncül madde sayar. Dosya yasama sürecindedir: 20 Ekim 2026'daki ilk üçlü görüşme genel bir uzlaşma olmadan sona ermiştir (basın haberleri) ve ikincisinin 30 Kasım 2026'da yapılacağı bildirilmektedir.
SKDM'de tüketim öncesi hurda nedir?
Tüketim öncesi hurda, bir ürün tüketiciye ulaşmadan önce imalat sırasında oluşan metal atığıdır; haddehane ve dökümhanelerde oluşan talaş, kenar kesintileri, döküm yollukları ve pres kesintileri bu gruptadır. Komisyon teklifine göre bu hurda türü, 2028'den itibaren çelik ve alüminyum için emisyonları hesaba katılan bir SKDM öncül maddesi olur ve bugünkü sıfır emisyon muamelesi sona erer. Parlamento'nun pozisyonunda ise yalnızca alüminyum için öncül madde sayılır.
SKDM'de tüketim sonrası hurda nedir?
Tüketim sonrası hurda, bir ürün kullanılıp atıldıktan sonra geri kazanılan metaldir; eski içecek kutuları, yıkılan yapılardan çıkan pencere doğramaları ve ömrünü tamamlamış taşıt parçaları bu gruptadır. Komisyon teklifi ve Konsey'in genel yaklaşımında sıfır emisyonla kalır: öncül madde sayılan SKDM dışı malların yeni listesi (VIII. Ek), demir ve alüminyum hurdasını “except post-consumer scrap” kaydıyla kapsar. Parlamento'nun 15 Eylül 2026 tarihli pozisyonu bu istisnayı alüminyum hurdası için kaldırır. Komisyon'un gerekçeli açıklamasına göre tüketim sonrası hurdayı kapsama almak döngüsel ekonomiyi caydırabilir.
Hurda boşluğu alüminyumun yanında çeliği de etkiler mi?
Evet, ancak üç metin çeliği farklı biçimde ele alır. Komisyon teklifi ve Konsey'in genel yaklaşımı tüketim öncesi çelik hurdasını öncül madde yapar; EUROFER bu değişikliğe itiraz ederek önce özel bir etki değerlendirmesi yapılmasını istedi. Parlamento'nun pozisyonu çelik hurdası satırını öncül listesinden siler; tüketim öncesi çelik hurdasının emisyonları raporlanır, ancak hesaba katılmaz. Tüketim sonrası malzemeyi doğrulamanın güçlüğü iki metal için de geçerlidir.
Tüketim öncesi hurda öncül kuralı ne zaman yürürlüğe girer?
Önerilen uygulama tarihi 1 Ocak 2028'dir; tarih COM(2025)989'un 2. maddesinde yer alır ve Konsey'in genel yaklaşımı ile Parlamento'nun değişiklikleri tarafından değiştirilmemiştir. Bu tarihin geçerli olması, Parlamento ile Konsey'in uzlaşmaya varmasına ve metni resmen kabul etmesine bağlıdır. 20 Ekim 2026'daki ilk siyasi üçlü görüşme basın haberlerine göre genel bir uzlaşma olmadan sona ermiştir, ikinci turun 30 Kasım 2026'da yapılacağı bildirilmektedir ve kural 13 Kasım 2026 itibarıyla kabul edilmiş hukuk değildir.
Hurda ithal eden bir Türk çelik üreticisi SKDM sertifikası almak zorunda mı?
Hayır. SKDM sertifikalarını AB'deki yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi satın alır ve teslim eder; Türkiye'deki tesis operatörünün SKDM kapsamında yasal bir yükümlülüğü yoktur. Hurda (CN 7204 ve 7602) I. Ekte yer almaz ve bugün sıfır gömülü emisyon taşır. Komisyon teklifi kabul edilirse yükümlülük hurdanın ithalatına değil, hurdadan üretilip AB'ye ithal edilen SKDM mallarına bağlanır; tüketim öncesi hurdanın emisyonları o malların gömülü emisyonlarına eklenir. Operatörün SKDM Kayıt Sistemi'nin O3CI bölümüne kaydı isteğe bağlıdır (Madde 10).