Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus CBAM): 7 thay đổi từ tháng 10/2025 và tác động đến nhà xuất khẩu Việt Nam

Quy định (EU) 2025/2083 sửa đổi 7 thông số CBAM từ ngày 20/10/2025: hạn khai báo đầu tiên 30/9/2027, ngưỡng 50 tấn mỗi nhà nhập khẩu, duy trì 50% chứng chỉ từ năm 2027.

Nội dung trang

Omnibus CBAM là Quy định (EU) 2025/2083, văn bản sửa đổi Quy định (EU) 2023/956 (tiếng Anh) về CBAM, có hiệu lực từ ngày 20 tháng 10 năm 2025.

Văn bản này thay ngưỡng miễn trừ 150 EUR mỗi lô hàng bằng ngưỡng 50 tấn mỗi năm, lùi hạn khai báo đầu tiên sang ngày 30/9/2027, lùi việc bán chứng chỉ sang ngày 1/2/2027 và giảm nghĩa vụ duy trì số dư cuối quý từ 80% xuống 50% từ năm 2027.

Quy định (EU) 2025/2083 (Quy định Omnibus), có hiệu lực từ ngày 20/10/2025, sửa đổi 7 thông số của Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM): hai mốc thời gian, ngưỡng miễn trừ, nghĩa vụ duy trì số dư chứng chỉ cuối mỗi quý, giới hạn mua lại và hai quy tắc về tiền phạt.

Mọi kế hoạch lập theo số liệu trước Omnibus, chẳng hạn hạn khai báo ngày 31/5 hay ngưỡng 150 EUR mỗi lô hàng, đều cần được rà soát lại.

Doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý rằng một số tài liệu tiếng Việt hiện hành vẫn sử dụng các con số cũ.

Trang này trình bày từng thay đổi kèm giá trị trước và sau sửa đổi, điều khoản liên quan, hệ quả đối với người khai báo CBAM được cấp phép tại EU, cùng ví dụ tính theo giá trị mặc định của Việt Nam cho thép.

Năm 2025, thép chiếm 2,36 tỷ EUR trong tổng số 2,47 tỷ EUR hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) EU nhập khẩu từ Việt Nam (Eurostat Comext DS-045409, 2025).


Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus CBAM) là gì?

Quy định (EU) 2025/2083 là văn bản sửa đổi quy mô lớn đối với quy định gốc về CBAM, tức Quy định (EU) 2023/956 của Nghị viện châu Âu và Hội đồng ngày 10 tháng 5 năm 2023 về việc thiết lập cơ chế điều chỉnh biên giới carbon. Văn bản được thông qua ngày 8 tháng 10 năm 2025, đăng trên Công báo EU ngày 17/10/2025 và có hiệu lực từ ngày 20/10/2025, tức ngày thứ ba sau khi đăng (Điều 2).

Mục tiêu đã nêu của văn bản là đơn giản hóa: giảm gánh nặng tuân thủ cho nhà nhập khẩu EU, đặc biệt là doanh nghiệp nhập khẩu vừa và nhỏ, đồng thời bảo đảm tính toàn vẹn về môi trường của CBAM.

Tính đến ngày 4/11/2026, đây là văn bản duy nhất sửa đổi Quy định (EU) 2023/956. Bản hợp nhất ngày 20/10/2025 gồm 39 điều (từ Điều 1 đến Điều 36, cùng Điều 2a, 10a và 25a) và 7 phụ lục.

Omnibus không thay đổi các ngành thuộc diện CBAM, cơ sở pháp lý (khoản 1 Điều 192 Hiệp ước về Chức năng của Liên minh châu Âu, TFEU) cũng như bản chất của cơ chế.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.

Sáu ngành thuộc diện điều chỉnh được giữ nguyên: sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và hydro.

Những gì thay đổi là các thông số vận hành: mốc khai báo và mua chứng chỉ, ngưỡng khối lượng làm phát sinh nghĩa vụ và tiền phạt khi vi phạm. Phần giới thiệu tổng quan về cơ chế có tại trang CBAM của EU.

Bảng dưới đây tóm tắt 7 thay đổi của Quy định (EU) 2025/2083 và điều khoản được sửa đổi tương ứng.

Thông số Trước Omnibus Sau Omnibus Điều khoản
Hạn nộp tờ khai CBAM hằng năm 31/5 30/9 Khoản 1 Điều 6
Bắt đầu bán chứng chỉ CBAM 1/1/2026 1/2/2027 Khoản 1 Điều 20
Ngưỡng miễn trừ 150 EUR mỗi lô hàng 50 tấn khối lượng tịnh mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm dương lịch Điều 2a; Phụ lục VII
Nghĩa vụ duy trì số dư chứng chỉ cuối mỗi quý 80% phát thải gắn liền, theo giá trị mặc định Từ năm 2027: 50%, tính theo giá trị mặc định không gồm hệ số cộng thêm hoặc theo số chứng chỉ đã nộp lại năm trước, có tính đến khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí Khoản 2 Điều 22
Giới hạn mua lại Một phần ba số chứng chỉ đã mua trong năm dương lịch trước Số chứng chỉ mà người khai báo có nghĩa vụ mua theo khoản 2 Điều 22 trong năm mua Khoản 2 Điều 23
Tiền phạt (người khai báo được cấp phép) Mức phạt phát thải vượt mức của EU ETS cho mỗi chứng chỉ không nộp lại, không có cơ chế giảm Giữ nguyên mức phạt (100 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát), có thể được giảm khi bên thứ ba cung cấp thông tin sai Khoản 1 và 1a Điều 26
Tiền phạt (nhà nhập khẩu chưa được cấp phép vượt ngưỡng) Không có quy tắc riêng Gấp ba đến năm lần mức phạt của khoản 1 Điều 26, tính trên toàn bộ phát thải trong năm; sau khi nộp phạt, không còn nghĩa vụ khai báo và nộp lại Khoản 2a Điều 26

Chi tiết 7 thay đổi của Quy định (EU) 2025/2083

Bảy thay đổi được chia thành ba nhóm: mốc thời gian (thay đổi 1 và 2), ngưỡng (thay đổi 3 và 4) và thông số tài chính (thay đổi 5, 6 và 7).

Mỗi thay đổi dưới đây đều kèm điều khoản dẫn chiếu chính xác và, nếu phù hợp, một ví dụ cho hàng hóa xuất xứ Việt Nam.

Các ví dụ được tính ngày 4/11/2026 bằng lib/cbam-law.js, dựa trên Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 (đã được thay thế bằng Quy định thực thi (EU) 2026/1740) và cột B điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620.

Mã CN được ghi theo cách của EU: biểu thuế Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số, chỉ sáu chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU, và phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan tại EU.

Thay đổi 1: Hạn khai báo lùi từ 31/5 sang 30/9

Hạn nộp tờ khai CBAM hằng năm là ngày 30 tháng 9 của năm liền sau năm nhập khẩu (khoản 1 Điều 6, đã sửa đổi). Trước Omnibus, hạn này là ngày 31/5 của năm liền sau.

Tờ khai CBAM hằng năm đầu tiên, cho hàng nhập khẩu năm 2026, có hạn chót là ngày 30 tháng 9 năm 2027; các năm tiếp theo cũng áp dụng mốc 30/9. Tài liệu nào còn ghi hạn 31/5 là tài liệu được soạn theo quy định trước Omnibus, vì vậy doanh nghiệp cần đối chiếu với văn bản pháp luật của EU.

Bốn tháng lùi thêm này phù hợp với thời điểm mở đăng ký cho đơn vị thẩm tra là ngày 1 tháng 9 năm 2026, cũng do Omnibus quy định (khoản 1 Điều 10a).

Như vậy, từ ngày 1/9/2026 đến hạn khai báo đầu tiên ngày 30/9/2027 có 13 tháng để thu thập dữ liệu phát thải gắn liền đã được thẩm tra từ các cơ sở sản xuất ngoài EU, trong đó có các cơ sở tại Việt Nam.

Đối với nhà máy tại Việt Nam, đây là khoảng thời gian thực tế để chuẩn bị báo cáo phát thải của nhà vận hành (doanh nghiệp vận hành cơ sở sản xuất) cho hàng giao năm 2026.

Chỉ cần thẩm tra khi khai báo theo phát thải thực tế (khoản 1 Điều 8), và năm đầu tiên phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546). Quy trình chi tiết được trình bày tại trang thẩm tra CBAM cho nhà xuất khẩu.

Thay đổi 2: Thời điểm bán chứng chỉ lùi từ 1/1/2026 sang 1/2/2027

Chứng chỉ CBAM bắt đầu được bán từ ngày 1 tháng 2 năm 2027 (khoản 1 Điều 20, đã được Quy định (EU) 2025/2083 sửa đổi). Quy định gốc ấn định ngày 1 tháng 1 năm 2026, trùng với ngày bắt đầu giai đoạn chính thức.

Chứng chỉ CBAM là chứng chỉ dạng điện tử; mỗi chứng chỉ tương ứng với một tấn CO₂e phát thải gắn liền trong hàng nhập khẩu.

Chứng chỉ được quản lý trong Hệ thống đăng ký CBAM do DG TAXUD thuộc Ủy ban châu Âu vận hành và chỉ được bán qua nền tảng trung tâm chung.

Mỗi nước thành viên bán chứng chỉ trên nền tảng này (khoản 1 Điều 20); doanh nghiệp không mua chứng chỉ từ cơ quan có thẩm quyền qua Hệ thống đăng ký.

Nền tảng trung tâm chung đã hoàn tất khâu đấu thầu. Thông báo mời thầu được đăng trên Công báo EU ngày 11/2/2026, đóng thầu ngày 6/4/2026.

Theo thông báo trao hợp đồng ngày 8/7/2026 (TED 468943-2026), nhà thầu được chọn ngày 26/6/2026 là European Dynamics SA (Hy Lạp); hợp đồng khung được ký ngày 30/6/2026 với giá trị tối đa 5,83 triệu EUR.

Hợp đồng không nêu ngày cụ thể cho phiên bản tiền vận hành, và việc bán chứng chỉ vẫn dự kiến bắt đầu từ ngày 1/2/2027.

Dự thảo quy định ủy quyền về việc bán và mua lại chứng chỉ qua nền tảng (khoản 6 Điều 20) được lấy ý kiến công khai từ ngày 9/7 đến ngày 6/8/2026 và nhận được 93 ý kiến; văn bản dự kiến được thông qua trong quý IV/2026.

Đối với hàng nhập khẩu năm 2026, nhà nhập khẩu không phải mua chứng chỉ ngay trong năm nhập khẩu và không chịu nghĩa vụ duy trì số dư cuối quý (thay đổi 4).

Nhà nhập khẩu mua chứng chỉ từ ngày 1/2/2027 và nộp lại trước ngày 30/9/2027 số chứng chỉ tương ứng với phát thải gắn liền của năm 2026, sau khi trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí và mọi khoản giảm theo Điều 9.

Omnibus cũng bổ sung quy tắc tính giá riêng cho năm đầu tiên. Theo khoản 1a Điều 21, giá chứng chỉ cho phát thải năm 2026 bằng bình quân theo quý của giá đóng cửa trong các phiên đấu giá hạn ngạch EU ETS (EUA) của quý nhập khẩu hàng: 75,36 EUR cho quý I, 75,28 EUR cho quý II và 82,32 EUR cho quý III/2026 (công bố ngày 5/10/2026); giá quý IV dự kiến được công bố ngày 4/1/2027.

Hàng nhập khẩu từ năm 2027 áp dụng giá bình quân theo tuần (khoản 1 Điều 21).

Ví dụ: thép mạ xuất xứ Việt Nam mã CN 7210 49 00, nhập khẩu trong quý III/2026 và khai báo theo giá trị mặc định, cần 1,153275 chứng chỉ cho mỗi tấn sản phẩm (2,370 × 1,10 = 2,607, trừ khoản điều chỉnh 0,975 × 1,00 × 1,491 = 1,453725), tương đương 94,94 EUR mỗi tấn sản phẩm theo giá 82,32 EUR/tCO₂e. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.

Một số bài báo tiếng Việt gọi năm 2026 là "giai đoạn thu phí" và nêu mức phải trả là "khoảng 2,5% lượng phát thải".

Cả hai cách hiểu này đều không đúng: CBAM không thu phí, và mỗi tấn CO₂e vượt định mức, kể cả phần do hệ số cộng thêm, đều chịu toàn bộ giá chứng chỉ. Quy trình mua, nộp lại và hủy chứng chỉ được trình bày tại trang chứng chỉ CBAM.

Thay đổi 3: Ngưỡng miễn trừ đổi từ 150 EUR mỗi lô hàng sang 50 tấn mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm

Ngưỡng miễn trừ theo Quy định (EU) 2025/2083 là 50 tấn khối lượng tịnh mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm dương lịch (Điều 2a; con số 50 tấn được quy định tại điểm 1 Phụ lục VII). Ngưỡng trước đây là 150 EUR mỗi lô hàng, tính theo trị giá hải quan.

Ngưỡng 50 tấn được tính cộng dồn trong cả năm, trên tất cả hàng hóa CBAM mà một pháp nhân nhập khẩu.

Ví dụ, một nhà nhập khẩu đưa vào EU 30 tấn sản phẩm thép và 25 tấn sản phẩm xi măng trong cùng một năm có tổng cộng 55 tấn, tức là vượt ngưỡng và phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ CBAM cho cả năm.

Điện và hydro là hai ngoại lệ: hai mặt hàng này không bao giờ được miễn trừ, bất kể khối lượng (khoản 4 Điều 2a). Nhà nhập khẩu áp dụng miễn trừ phải khai báo việc này trên tờ khai hải quan (khoản 1 Điều 2a).

Việc chuyển từ tiêu chí trị giá theo lô hàng sang tiêu chí khối lượng theo năm làm thay đổi đáng kể cách lập kế hoạch. Theo quy tắc 150 EUR, về lý thuyết doanh nghiệp có thể tách một lô lớn thành nhiều lô nhỏ để mỗi lô đều dưới ngưỡng.

Cách tính cộng dồn theo năm loại bỏ khả năng này, vì căn cứ vào tổng khối lượng mà một pháp nhân nhập khẩu trong cả năm.

Ngưỡng áp dụng cho nhà nhập khẩu EU, không áp dụng cho nhà xuất khẩu Việt Nam.

Một bài viết trên Báo Công Thương ngày 27/8/2026 mô tả điều kiện miễn trừ là tổng lượng hàng nhà sản xuất xuất khẩu sang EU trong cả năm không vượt quá 50 tấn; cách hiểu này không phù hợp với Điều 2a.

Trên thực tế, quy tắc này tác động theo cả hai chiều. Một nhà máy Việt Nam giao 30 tấn cho mỗi khách hàng trong hai khách hàng EU không khiến khách hàng nào vượt ngưỡng chỉ vì lô hàng của mình.

Ngược lại, một khách hàng EU mua 30 tấn thép Việt Nam và 25 tấn hàng hóa CBAM từ nước khác vẫn vượt ngưỡng, và lô thép Việt Nam sẽ nằm trong tờ khai CBAM của khách hàng đó.

Thay đổi 4: Nghĩa vụ duy trì số dư cuối quý giảm từ 80% xuống 50%

Từ năm 2027, vào cuối mỗi quý, số chứng chỉ trên tài khoản phải tương ứng với ít nhất 50% lượng phát thải gắn liền trong hàng hóa CBAM nhập khẩu từ đầu năm dương lịch (khoản 2 Điều 22, đã sửa đổi). Trước Omnibus, tỷ lệ này là 80%, xác định theo giá trị mặc định.

Số dư được kiểm tra vào cuối mỗi quý (31/3, 30/6, 30/9 và 31/12). Phát thải gắn liền được xác định theo một trong hai căn cứ: (a) giá trị mặc định, không gồm hệ số cộng thêm; hoặc (b) số chứng chỉ đã nộp lại cho năm dương lịch trước, với điều kiện tờ khai hải quan liên quan đến cùng loại hàng hóa theo mã CN và nước xuất xứ như trong tờ khai CBAM trước đó.

Cả hai căn cứ đều có tính đến khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí theo Điều 31.

Lần kiểm tra đầu tiên diễn ra ngày 31 tháng 3 năm 2027, áp dụng cho hàng nhập khẩu từ ngày 1/1/2027; hàng nhập khẩu năm 2026 không chịu nghĩa vụ này.

Mức 50% giúp giảm lượng vốn lưu động bị giữ lại trong năm, và hai yếu tố khác còn giảm thêm: căn cứ (a) không tính hệ số cộng thêm, và khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí được trừ vào.

Ví dụ, với thép mạ xuất xứ Việt Nam mã CN 7210 49 00 nhập khẩu năm 2027, tính theo căn cứ (a): lấy 2,370 trừ khoản điều chỉnh 0,95 × 1,00 × 1,491 = 1,41645, còn 0,95355 tCO₂e mỗi tấn; 50% của con số này là 0,476775 chứng chỉ mỗi tấn.

Với 1.000 tấn nhập khẩu đều trong năm, số dư cần có vào ngày 31/3/2027 (ứng với 250 tấn) là ít nhất 119,19 chứng chỉ, tức 120 chứng chỉ nguyên, và vào ngày 31/12/2027 là ít nhất 476,775 chứng chỉ, tức 477 chứng chỉ nguyên.

Ví dụ này sử dụng định mức hiện hành; định mức có thể được cập nhật đối với hàng nhập khẩu từ ngày 1/1/2027 (đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Nếu thiếu hụt, người khai báo sẽ nhận thông báo và có một tháng để bổ sung chứng chỉ vào tài khoản (khoản 3 Điều 22).

Không có tiền phạt tính theo tấn, nhưng vi phạm nghiêm trọng hoặc lặp lại là căn cứ để thu hồi tư cách người khai báo (khoản 8 Điều 17).

Thay đổi 5: Giới hạn mua lại đổi từ một phần ba số đã mua sang số chứng chỉ phải mua theo khoản 2 Điều 22

Theo Quy định (EU) 2025/2083, số chứng chỉ được mua lại tối đa bằng tổng số chứng chỉ mà người khai báo có nghĩa vụ mua theo khoản 2 Điều 22 trong năm dương lịch diễn ra việc mua (khoản 2 Điều 23, đã sửa đổi).

Trước Omnibus, giới hạn này là một phần ba số chứng chỉ đã mua trong năm dương lịch trước.

Người khai báo CBAM được cấp phép có quyền yêu cầu mua lại chứng chỉ dư với đúng mức giá đã trả khi mua chứng chỉ đó (khoản 3 Điều 23). Ủy ban châu Âu thay mặt nước thành viên mua lại qua nền tảng trung tâm chung, theo yêu cầu gửi trước ngày 31/10 của năm nộp lại chứng chỉ; mốc trước đây là ngày 30/6. Cơ chế này bảo vệ nhà nhập khẩu đang giữ nhiều chứng chỉ hơn mức cần thiết, chẳng hạn khi một lô hàng dự kiến bị hoãn hoặc hủy.

Giới hạn mới gắn việc mua lại với nghĩa vụ duy trì số dư cuối quý, thay vì một tỷ lệ trên số chứng chỉ đã mua.

Người khai báo đã mua chứng chỉ vì dự kiến vượt ngưỡng 50 tấn nhưng cuối cùng không vượt có thể yêu cầu mua lại toàn bộ số chứng chỉ đó. Chứng chỉ mua năm 2027 cho phát thải năm 2026 chỉ được mua lại trong năm 2027 (khoản 2a Điều 23).

Ngày hủy chứng chỉ cũng được điều chỉnh. Vào ngày 1/11 hằng năm, Ủy ban châu Âu hủy các chứng chỉ đã mua trong năm trước năm dương lịch liền trước (khoản 1 Điều 24, đã sửa đổi); riêng ngày 1/11/2027, Ủy ban hủy các chứng chỉ đã mua cho phát thải năm 2026 (khoản 2 Điều 24).

Thay đổi 6: Tiền phạt của người khai báo được cấp phép có thể được giảm khi bên thứ ba cung cấp thông tin sai

Tiền phạt bằng mức phạt phát thải vượt mức của EU ETS, 100 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát, cho mỗi chứng chỉ không nộp lại đúng hạn (khoản 1 Điều 26, đã sửa đổi).

Mức phạt này không do Omnibus đặt ra: quy định gốc đã dẫn chiếu khoản 3 và khoản 4 Điều 16 Chỉ thị 2003/87/EC. Omnibus dời hạn nộp lại liên quan từ ngày 31/5 sang ngày 30/9.

Điểm mới nằm ở khoản 1a Điều 26. Khi thiếu hụt phát sinh do nhà vận hành, đơn vị thẩm tra hoặc người độc lập chứng nhận hồ sơ giá carbon cung cấp thông tin sai, cơ quan có thẩm quyền có thể giảm tiền phạt.

Mức phạt sau khi giảm vẫn phải bảo đảm hiệu quả, tương xứng và có tính răn đe, có xét đến thời gian, mức độ nghiêm trọng, phạm vi, tính cố ý và tính lặp lại của vi phạm, cũng như mức độ hợp tác của người khai báo.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, khoản 1a cho thấy pháp luật EU xem dữ liệu của nhà vận hành ngoài EU là một nguồn rủi ro đối với người khai báo.

Theo đánh giá của cbamguide.com, vì vậy khách hàng EU có cơ sở để yêu cầu nhà cung cấp cam kết trong hợp đồng về độ chính xác của dữ liệu phát thải; đây là nhận định mang tính thương mại, không phải quy định pháp luật.

Danh mục dữ liệu cần cung cấp được trình bày tại trang yêu cầu dữ liệu cho nhà xuất khẩu.

Tiền phạt được cộng thêm chứ không thay thế nghĩa vụ nộp lại chứng chỉ.

Theo khoản 3 Điều 26, việc nộp phạt không miễn nghĩa vụ nộp lại số chứng chỉ còn thiếu. Để xác định số tiền phạt, cơ quan có thẩm quyền tính số chứng chỉ lẽ ra phải nộp lại dựa trên khối lượng tịnh của hàng hóa và giá trị mặc định, có tính đến khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí (khoản 4a Điều 26).

Thay đổi 7: Quy tắc phạt mới cho nhà nhập khẩu chưa được cấp phép vượt ngưỡng 50 tấn

Người không phải là người khai báo được cấp phép nhưng đưa hàng hóa CBAM vào EU mà không tuân thủ quy định sẽ chịu tiền phạt gấp ba đến năm lần mức phạt của khoản 1 Điều 26 cho mỗi chứng chỉ không nộp lại, tức 300 đến 500 EUR trước khi điều chỉnh theo lạm phát (khoản 2 Điều 26).

Bội số này đã có trong quy định gốc. Omnibus bổ sung khoản 2a Điều 26 để áp dụng bội số này cho nhà nhập khẩu chưa được cấp phép vượt ngưỡng 50 tấn.

Theo khoản 2a Điều 26, tiền phạt được tính trên toàn bộ phát thải gắn liền trong hàng hóa mà nhà nhập khẩu đó đưa vào EU trong năm dương lịch, không chỉ phần vượt ngưỡng.

Sau khi nộp phạt, nhà nhập khẩu không còn nghĩa vụ nộp tờ khai CBAM và nộp lại chứng chỉ cho số hàng đó.

Cơ quan có thẩm quyền có thể giảm tiền phạt nếu ngưỡng bị vượt không quá 10%, hoặc trong các trường hợp nhập khẩu tạm thời theo khoản 7a Điều 17, nhưng mức phạt không được thấp hơn mức quy định tại khoản 1 Điều 26. Để được tiếp tục nhập khẩu tạm thời trong thời gian chờ quyết định cấp phép, doanh nghiệp phải nộp đơn chậm nhất vào ngày 31 tháng 3 năm 2026 (khoản 7a Điều 17, do Quy định (EU) 2025/2083 bổ sung).

Nếu đơn bị từ chối, cơ quan có thẩm quyền xác định phát thải gắn liền trong hàng hóa nhập khẩu từ ngày 1/1/2026 theo giá trị mặc định và lấy lượng phát thải đó làm căn cứ tính tiền phạt.

Hồ sơ đề nghị cấp phép được trình bày tại trang người khai báo CBAM được cấp phép (tiếng Anh).

Ví dụ minh họa: 1.000 tấn phôi thép xuất xứ Việt Nam (mã CN 7207 11 14) nhập khẩu năm 2026 tương ứng với khoảng 1.255 chứng chỉ theo giá trị mặc định (2,350 tCO₂e mỗi tấn cộng hệ số cộng thêm 10%, trừ 0,975 × định mức 1,364).

Tiền phạt theo khoản 2 Điều 26 cho khối lượng này vào khoảng 376.530 đến 627.550 EUR trước khi điều chỉnh theo lạm phát.

Với cùng khối lượng phôi thép xuất xứ Thổ Nhĩ Kỳ (giá trị mặc định 2,310), số chứng chỉ tương ứng là khoảng 1.211 và tiền phạt khoảng 363.000 đến 606.000 EUR.


Bản tin CBAM (tiếng Anh)

Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Các điểm sửa đổi khác trong Quy định (EU) 2025/2083

Ngoài 7 thông số nêu trên, Omnibus còn sửa đổi bốn điểm có liên quan đến chuỗi cung ứng của Việt Nam.

Bốn điểm này được tóm tắt dưới đây theo văn bản hợp nhất ngày 20 tháng 10 năm 2025.

  • Đăng ký đơn vị thẩm tra trong Hệ thống đăng ký CBAM: mở từ ngày 1/9/2026; đơn đăng ký phải được gửi trong vòng hai tháng kể từ khi được công nhận (khoản 1 Điều 10a). Đơn vị thẩm tra CBAM chỉ được công nhận bởi tổ chức công nhận quốc gia của nước thành viên EU (Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551); danh sách đơn vị có tại trang đơn vị thẩm tra được công nhận.
  • Quy tắc đại diện (khoản 1a, 2a và 7a Điều 5): đại diện hải quan gián tiếp có tư cách người khai báo CBAM được cấp phép phải thực hiện các nghĩa vụ của nhà nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu thay mặt nhà nhập khẩu đó (khoản 2a Điều 5).
  • Điện được bổ sung vào Phụ lục II, do đó chỉ tính phát thải trực tiếp.
  • Mã ex 2507 00 80 trong Phụ lục I chỉ còn bao gồm đất sét nung (calcined clay).

Vị trí của Quy định (EU) 2025/2083 trong khung pháp lý CBAM

Quy định (EU) 2025/2083 không phải là văn bản độc lập mà là văn bản sửa đổi Quy định (EU) 2023/956, văn bản pháp lý chính của CBAM.

Mười ba quy định thực thi và quy định ủy quyền ban hành từ năm 2023 đến tháng 12/2025 quy định chi tiết cách vận hành cơ chế.

Bốn văn bản trong số đó đưa các thay đổi của Omnibus vào quy tắc vận hành: hai văn bản sửa đổi các quy định đã có, và hai văn bản mới quy định phương pháp tính giá năm 2026 và giá trị mặc định.

Bốn quy định thực thi triển khai các thay đổi của Omnibus được liệt kê dưới đây.

  • Quy định thực thi (EU) 2025/2549: sửa đổi Quy định thực thi (EU) 2025/486 để thống nhất thủ tục cấp phép người khai báo với Omnibus.
  • Quy định thực thi (EU) 2025/2550: sửa đổi Quy định thực thi (EU) 2024/3210 để cập nhật Hệ thống đăng ký CBAM cho giai đoạn chính thức, gồm các phân hệ quản lý và nộp lại chứng chỉ.
  • Quy định thực thi (EU) 2025/2548: quy định phương pháp tính giá bình quân theo quý cho năm 2026, theo khoản 1a Điều 21 do Omnibus bổ sung.
  • Quy định thực thi (EU) 2025/2621: quy định giá trị mặc định cho giai đoạn chính thức từ ngày 1/1/2026, với hệ số cộng thêm 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028 (phân bón: 1%); các phụ lục đã được thay thế bằng Quy định thực thi (EU) 2026/1740, có hiệu lực hồi tố.

Bảng giá trị mặc định riêng của Việt Nam nằm trong Quy định thực thi (EU) 2025/2621; mọi dòng thép carbon trong bảng này đều ghi quy trình sản xuất lò cao - lò thổi oxy (BF-BOF).

Các giá trị theo từng mã CN có tại trang giá trị mặc định cho nhà xuất khẩu. Văn bản gốc mà Omnibus sửa đổi được trình bày tại trang Quy định CBAM (tiếng Anh).


Tác động của 7 thay đổi đến kế hoạch tuân thủ năm 2026 và 2027

Cả 7 thay đổi đều tác động đến các mốc tuân thủ năm 2026 và cùng dẫn đến hạn khai báo ngày 30 tháng 9 năm 2027.

Kế hoạch lập theo các giá trị trước Omnibus sẽ dẫn đến dự báo tài chính, hạn cấp phép và lịch duy trì số dư chứng chỉ không chính xác. Trang hướng dẫn CBAM cho nhà nhập khẩu (tiếng Anh) trình bày toàn bộ chuỗi nghĩa vụ theo quy định đã sửa đổi.

Các mốc chính sau Omnibus được liệt kê dưới đây.

  • 1/1/2026: bắt đầu giai đoạn chính thức, nghĩa vụ tài chính được áp dụng đầy đủ. Cơ quan hải quan chỉ cho phép người khai báo được cấp phép nhập khẩu hàng hóa CBAM, trừ trường hợp được miễn trừ theo ngưỡng (khoản 1 Điều 25).
  • 31/3/2026: hạn nộp đơn xin cấp phép để được tiếp tục nhập khẩu tạm thời theo khoản 7a Điều 17.
  • 1/9/2026: mở đăng ký đơn vị thẩm tra trong Hệ thống đăng ký CBAM.
  • 1/2/2027: bắt đầu bán chứng chỉ qua nền tảng trung tâm chung.
  • 31/3/2027: lần kiểm tra số dư cuối quý đầu tiên, áp dụng cho hàng nhập khẩu từ ngày 1/1/2027.
  • 30/9/2027: hạn nộp tờ khai CBAM hằng năm đầu tiên và nộp lại chứng chỉ cho cả năm 2026.
  • 31/10/2027: hạn gửi yêu cầu mua lại chứng chỉ dư đã mua năm 2027 cho phát thải năm 2026 (khoản 1 và 2a Điều 23).
  • 1/11/2027: hủy các chứng chỉ đã mua cho phát thải năm 2026 còn lại trên tài khoản (khoản 2 Điều 24).

Toàn bộ các mốc, kể cả những mốc trước Omnibus đã bị thay thế, được tổng hợp tại trang lộ trình CBAM.

Hạn nộp đơn ngày 31/3/2026, thời hạn 120 ngày để ra quyết định cấp phép theo Quy định thực thi (EU) 2025/486 (đã được Quy định thực thi (EU) 2025/2549 sửa đổi) và rủi ro tài chính đối với nhà nhập khẩu đã bỏ lỡ thời hạn nộp đơn để nhập khẩu tạm thời được trình bày tại trang người khai báo CBAM được cấp phép (tiếng Anh).

Hạn ngày 30/9 áp dụng cho việc nộp tờ khai hằng năm; nội dung bắt buộc của tờ khai gồm bốn mục theo khoản 2 Điều 6. Nội dung tờ khai và nghĩa vụ lưu giữ hồ sơ đến hết năm thứ tư sau năm tờ khai đã được nộp hoặc lẽ ra phải được nộp (khoản 5 và 6 Điều 7) được trình bày tại trang tờ khai CBAM (tiếng Anh).


Omnibus thay đổi gì và không thay đổi gì đối với nhà xuất khẩu Việt Nam

Omnibus không đặt ra nghĩa vụ mới đối với nhà xuất khẩu Việt Nam: nghĩa vụ mua và nộp lại chứng chỉ CBAM vẫn thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép tại EU.

Những gì thay đổi là lịch tuân thủ và chi phí tài chính của khách hàng EU. Những gì giữ nguyên là phạm vi hàng hóa (ngoài việc thu hẹp mã ex 2507 00 80), giá trị mặc định áp dụng cho Việt Nam và việc giá carbon trong nước vẫn chưa được khấu trừ.

Bảng dưới đây đối chiếu các thông số của EU sau Omnibus với các mốc của hệ thống trong nước. Số liệu về Việt Nam lấy từ các nguồn ghi trong bảng, tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026.

Nội dung EU sau Omnibus Việt Nam
Phạm vi xuất khẩu liên quan 42 mục hàng hóa Phụ lục I trong sáu ngành; Omnibus chỉ thu hẹp mã ex 2507 00 80 Năm 2025, EU nhập khẩu từ Việt Nam 2,47 tỷ EUR (3,07 triệu tấn) hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I); thép chiếm 95,5% giá trị (Eurostat Comext DS-045409, 2025)
Mặt hàng lớn nhất Không đổi Thép mạ nhóm 7210: 1.036.373 tấn năm 2025; Việt Nam là nhà cung cấp lớn thứ hai cho EU, sau Hàn Quốc (Eurostat Comext DS-045409, 2025)
Hạn nộp lại / nộp trả Nộp lại chứng chỉ CBAM cho năm 2026: 30/9/2027 Nộp trả hạn ngạch trong nước giai đoạn 2025-2026: trước ngày 31/12/2027, theo cách hiểu của cbamguide.com về thông tin của Bộ Công Thương ngày 28/7/2025 về Nghị định 119/2025/NĐ-CP
Giá 82,32 EUR/tCO₂e (quý III/2026, khoản 1a Điều 21) 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e trên sàn của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX); tính đến ngày 28/9/2026 có 7 giao dịch với 1.310 hạn ngạch (VietnamFinance, 29/9/2026)
Khấu trừ theo Điều 9 Quy định thực thi chưa được thông qua (tính đến ngày 4/11/2026) Chưa được công nhận; chưa thể khấu trừ

Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ.

Omnibus không sửa đổi Điều 9. Phân tích về dự thảo quy định thực thi có tại trang khấu trừ giá carbon.

Hạn nộp trả hạn ngạch trong nước rơi vào sau hạn khai báo CBAM đầu tiên.

Do đó, ngay cả khi các quy tắc theo Điều 9 được thông qua, giá carbon cho phát thải năm 2026 tại Việt Nam có thể chưa được thanh toán xong vào ngày 30/9/2027. Đây là vấn đề còn bỏ ngỏ, chưa phải kết luận.

Các thay đổi có tác động thương mại rõ nhất đối với nhà xuất khẩu Việt Nam được tóm tắt dưới đây.

  1. Thời hạn dữ liệu: khách hàng EU cần dữ liệu đã thẩm tra cho hàng nhập khẩu năm 2026 trước ngày 30/9/2027.
  2. Ngưỡng 50 tấn: khách hàng nhỏ có thể được miễn trừ, nhưng ngưỡng được tính trên tổng lượng nhập khẩu của khách hàng, không phải trên lô hàng từ Việt Nam.
  3. Vốn lưu động từ năm 2027: khách hàng phải duy trì số dư chứng chỉ trong năm, nên hàng hóa có giá trị mặc định cao làm tăng lượng vốn khách hàng phải giữ lại.
  4. Rủi ro dữ liệu: khoản 1a Điều 26 liên kết thông tin sai của nhà vận hành với tiền phạt mà khách hàng phải chịu.

Toàn cảnh về Việt Nam được trình bày tại trang CBAM và Việt Nam, còn chi phí theo từng mã CN có tại trang thép Việt Nam xuất khẩu sang EU. Doanh nghiệp có thể ước tính cho mã hàng và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM.

Tài liệu tiếng Việt nào còn dùng số liệu trước Omnibus?

Một số tài liệu chính thức bằng tiếng Việt vẫn chứa giá trị cũ hoặc cách diễn đạt chưa chính xác. Bảng dưới đây đối chiếu các nội dung đó với văn bản của EU; các tài liệu này vẫn hữu ích về thuật ngữ và thông tin trong nước.

Nội dung trong tài liệu tiếng Việt Nguồn Quy định sau Omnibus
Năm 2026 chỉ trả "khoảng 2,5% lượng phát thải", sau đó tăng lên 5%, 10%, 22,5% Báo Công Thương (5/8/2026); bài tiếng Anh của Bộ Công Thương (6/8/2026) Công thức max[0; phát thải gắn liền cụ thể trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí] × khối lượng; hệ số CBAM 97,5% năm 2026 là phần phân bổ miễn phí được giữ lại
Ngưỡng 50 tấn tính trên lượng nhà sản xuất xuất khẩu sang EU Báo Công Thương (27/8/2026) 50 tấn mỗi nhà nhập khẩu EU mỗi năm dương lịch (Điều 2a; điểm 1 Phụ lục VII)
Năm 2026 là "giai đoạn thu phí" Báo Công Thương (5/8/2026) Giai đoạn chính thức; CBAM là cơ chế chứng chỉ, không phải phí hay thuế

Câu hỏi thường gặp về Quy định (EU) 2025/2083

Quy định (EU) 2025/2083 có hiệu lực từ khi nào?

Quy định (EU) 2025/2083 có hiệu lực từ ngày 20 tháng 10 năm 2025, tức ngày thứ ba sau khi đăng trên Công báo EU ngày 17/10/2025 (Điều 2 của quy định). Quy định được ký ngày 8/10/2025. Các sửa đổi đối với giai đoạn chính thức áp dụng từ ngày 1/1/2026; riêng hai điểm áp dụng muộn hơn: nghĩa vụ duy trì số dư cuối quý từ ngày 1/1/2027 và việc bán chứng chỉ từ ngày 1/2/2027 (khoản 2 Điều 36, đã sửa đổi).

Omnibus có thay đổi các ngành thuộc diện CBAM không?

Không. Quy định (EU) 2025/2083 không thay đổi sáu ngành thuộc Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956: sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và hydro. Việc mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn từ năm 2028 là một đề xuất riêng (COM(2025)989), chưa phải là luật; phạm vi đề xuất là khoảng 180 sản phẩm theo Ủy ban châu Âu, khoảng 200 theo Hội đồng EU và khoảng 457 theo Nghị viện châu Âu (ước tính). Vòng đàm phán ba bên đầu tiên ngày 20/10/2026 chưa đạt được thỏa thuận chung; theo đưa tin, vòng thứ hai dự kiến diễn ra ngày 30/11/2026. Chi tiết có tại trang mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn.

Ngưỡng miễn trừ 50 tấn tính theo lô hàng hay theo năm?

Ngưỡng 50 tấn được tính theo năm cho từng nhà nhập khẩu, cộng dồn trong năm dương lịch trên mọi loại hàng hóa CBAM mà pháp nhân đó nhập khẩu; điện và hydro không được áp dụng ngưỡng miễn trừ. Nhà nhập khẩu có tổng lượng hàng hóa Phụ lục I vượt 50 tấn, dù từ bất kỳ tổ hợp ngành nào như thép, xi măng và nhôm, phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ CBAM cho năm đó. Ngưỡng cũ 150 EUR mỗi lô hàng không còn áp dụng. Ngưỡng áp dụng cho nhà nhập khẩu EU, không áp dụng cho nhà xuất khẩu Việt Nam.

Hạn ngày 30/9 có áp dụng cho các tờ khai từ năm 2027 trở đi không?

Có. Hạn ngày 30/9 mà Omnibus đưa vào Điều 6 Quy định (EU) 2023/956 là hạn khai báo hằng năm áp dụng cho mọi năm. Tờ khai cho hàng nhập khẩu năm 2026 có hạn chót là ngày 30 tháng 9 năm 2027; tờ khai cho hàng nhập khẩu năm 2027 có hạn chót là ngày 30/9/2028. Mỗi tờ khai bao quát trọn năm dương lịch trước đó.

Người khai báo được cấp phép đã nộp phạt theo khoản 1 Điều 26 có còn phải nộp lại chứng chỉ không?

Có. Việc nộp tiền phạt theo khoản 1 Điều 26 (100 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát, cho mỗi chứng chỉ không nộp lại) không chấm dứt nghĩa vụ nộp lại số chứng chỉ còn thiếu; khoản 3 Điều 26 quy định rõ điều này. Người khai báo nhận thông báo phạt vẫn phải mua và nộp lại số chứng chỉ còn thiếu, ngoài khoản tiền phạt. Trường hợp nhà nhập khẩu chưa được cấp phép vượt ngưỡng 50 tấn thì khác: theo khoản 2a Điều 26, sau khi nộp phạt, nhà nhập khẩu đó không còn nghĩa vụ khai báo và nộp lại chứng chỉ cho số hàng này.

Omnibus CBAM có làm hoãn CBAM không?

Không. Giai đoạn chính thức vẫn bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, và hàng hóa nhập khẩu từ ngày đó đã phát sinh nghĩa vụ CBAM. Quy định (EU) 2025/2083 dời các mốc thực hiện nghĩa vụ đó: chứng chỉ được bán từ ngày 1/2/2027 thay vì 1/1/2026, tờ khai đầu tiên có hạn chót là ngày 30/9/2027 thay vì 31/5/2027, và nghĩa vụ duy trì số dư cuối quý áp dụng từ năm 2027.

Quy định (EU) 2025/2083 được đăng ở đâu trên Công báo EU?

Quy định (EU) 2025/2083 ngày 8 tháng 10 năm 2025 được đăng trên Công báo Liên minh châu Âu, loạt L, ngày 17/10/2025, với số hiệu OJ L, 2025/2083, và có hiệu lực từ ngày 20/10/2025. Thay đổi được biết đến nhiều nhất là ngưỡng 50 tấn: Điều 2a miễn trừ cho nhà nhập khẩu có hàng hóa CBAM không vượt quá 50 tấn khối lượng tịnh mỗi năm dương lịch (điểm 1 Phụ lục VII), trừ điện và hydro, và nhà nhập khẩu phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan.

Nhà xuất khẩu Việt Nam có nghĩa vụ mới nào theo Omnibus không?

Không. Nhà xuất khẩu ngoài EU không có nghĩa vụ pháp lý theo CBAM, cả trước và sau Omnibus. Nghĩa vụ mua và nộp lại chứng chỉ CBAM thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép tại EU. Tác động đối với nhà xuất khẩu mang tính thương mại: khách hàng EU cần dữ liệu đã thẩm tra cho hàng nhập khẩu năm 2026 trước ngày 30 tháng 9 năm 2027; nếu không có dữ liệu này, khách hàng sẽ khai báo theo giá trị mặc định kèm hệ số cộng thêm.

Sau Omnibus, giá carbon trả tại Việt Nam đã được khấu trừ chưa?

Chưa. Omnibus không sửa đổi Điều 9, và tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, quy định thực thi về khấu trừ giá carbon đã thực trả ở nước thứ ba vẫn chưa được thông qua. Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ. Khấu trừ không phải là miễn trừ.

Quý doanh nghiệp có thể gửi yêu cầu giới thiệu đơn vị hỗ trợ tính toán và thẩm tra qua trang hỗ trợ CBAM. Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.