Lộ trình CBAM của EU kéo dài 11 năm, từ ngày 1 tháng 10 năm 2023, khi nghĩa vụ báo cáo đầu tiên bắt đầu, đến ngày 1 tháng 1 năm 2034, khi phân bổ miễn phí trong EU ETS cho các ngành CBAM chấm dứt.
Với hàng xuất khẩu năm 2026, hạn chót quan trọng nhất là ngày 30 tháng 9 năm 2027, hạn nộp tờ khai CBAM hằng năm đầu tiên và nộp lại chứng chỉ CBAM cho toàn bộ hàng nhập khẩu năm 2026 (khoản 1 Điều 6 và khoản 1 Điều 22 Quy định (EU) 2023/956 của Nghị viện châu Âu và Hội đồng ngày 10 tháng 5 năm 2023 về việc thiết lập cơ chế điều chỉnh biên giới carbon).
Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.
Năm 2025, EU nhập khẩu từ Việt Nam 2,47 tỷ EUR hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I), trong đó sắt thép chiếm 2,36 tỷ EUR (Eurostat Comext DS-045409, 2025). Toàn bộ cơ chế được trình bày tại trang tổng quan về CBAM của EU.
Bài viết này đi qua từng mốc thời gian cùng căn cứ pháp lý của mốc đó, chi phí từng năm cho thép Việt Nam và lịch thị trường carbon trong nước so với lịch CBAM.
Lộ trình thực hiện CBAM là gì?
Lộ trình thực hiện CBAM là chuỗi thời hạn có giá trị ràng buộc pháp lý do Quy định (EU) 2023/956 (đã được sửa đổi bởi Quy định (EU) 2025/2083) ấn định, theo đó CBAM chuyển dần từ giai đoạn chỉ báo cáo sang vận hành tài chính đầy đủ vào năm 2034.
Lộ trình gồm hai giai đoạn lớn. Giai đoạn chuyển tiếp (từ ngày 1 tháng 10 năm 2023 đến ngày 31 tháng 12 năm 2025) chỉ yêu cầu báo cáo phát thải, chưa phát sinh nghĩa vụ tài chính.
Từ giai đoạn chính thức (bắt đầu ngày 1 tháng 1 năm 2026), người khai báo CBAM được cấp phép phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM, với giá gắn với giá carbon của EU ETS.
Quy định (EU) 2025/2083 (thường gọi là Quy định Omnibus), có hiệu lực từ ngày 20 tháng 10 năm 2025, đã lùi các thời hạn quan trọng nhất: hạn tờ khai đầu tiên chuyển từ 31/5/2027 sang 30/9/2027, ngày bắt đầu bán chứng chỉ chuyển từ 1/1/2026 sang 1/2/2027.
Nghĩa vụ pháp lý gắn với các mốc dưới đây thuộc về nhà nhập khẩu EU chứ không thuộc về nhà xuất khẩu Việt Nam. Tuy vậy, chính các mốc này quyết định thời điểm khách hàng EU cần dữ liệu phát thải từ cơ sở sản xuất tại Việt Nam.
Lộ trình CBAM đầy đủ: 16 mốc thời gian và căn cứ pháp lý
Lộ trình CBAM có 16 mốc chính, từ khi giai đoạn chuyển tiếp bắt đầu đến khi phân bổ miễn phí chấm dứt; mỗi mốc gắn với một điều khoản cụ thể.
Bảng dưới đây liệt kê 16 mốc theo thứ tự thời gian, kèm căn cứ pháp lý của từng mốc.
| Ngày | Mốc | Căn cứ pháp lý |
|---|---|---|
| 1/10/2023 | Giai đoạn chuyển tiếp bắt đầu; nghĩa vụ báo cáo CBAM hằng quý có hiệu lực | Điều 32 Quy định (EU) 2023/956 |
| 31/1/2024 | Hạn nộp báo cáo CBAM hằng quý đầu tiên (cho quý IV/2023) | khoản 1 Điều 35 Quy định (EU) 2023/956; Quy định thực thi (EU) 2023/1773 |
| 1/1/2025 | Chỉ còn chấp nhận phương pháp của EU; ngoại lệ cho phép dùng phương pháp giám sát và báo cáo khác hết hạn ngày 31/12/2024 | khoản 2 Điều 4 Quy định thực thi (EU) 2023/1773 |
| 31/12/2025 | Giai đoạn chuyển tiếp kết thúc; báo cáo hằng quý cuối cùng cho quý IV/2025, hạn nộp 31/1/2026 | Điều 32 và khoản 1 Điều 35 Quy định (EU) 2023/956; Quy định thực thi (EU) 2023/1773 |
| 1/1/2026 | Giai đoạn chính thức bắt đầu; nghĩa vụ tài chính áp dụng đồng thời cho cả 6 ngành | điểm (b) khoản 2 Điều 36 Quy định (EU) 2023/956 |
| 31/3/2026 | Hạn cuối nộp đơn xin cấp phép để được tạm thời tiếp tục nhập khẩu trong thời gian chờ quyết định | khoản 7a Điều 17, được bổ sung bởi Quy định (EU) 2025/2083 |
| 31/7/2026 | Văn bản đính chính các phụ lục giá trị mặc định được đăng Công báo EU, áp dụng hồi tố từ 1/1/2026 | Quy định thực thi (EU) 2026/1740 |
| 1/9/2026 | Đơn vị thẩm tra được công nhận bắt đầu có thể đề nghị đăng ký trong Hệ thống đăng ký CBAM | khoản 1 Điều 10a, được bổ sung bởi Quy định (EU) 2025/2083 |
| 1/2/2027 | Bắt đầu bán chứng chỉ trên nền tảng trung tâm chung | khoản 1 Điều 20, được sửa đổi bởi Quy định (EU) 2025/2083 |
| 31/3/2027 | Lần kiểm tra số dư chứng chỉ cuối quý đầu tiên, cho hàng nhập khẩu từ 1/1/2027 | khoản 2 Điều 22; điểm (c) khoản 2 Điều 36 |
| 30/9/2027 | Hạn tờ khai CBAM đầu tiên, cho hàng nhập khẩu năm 2026 | khoản 1 Điều 6, được sửa đổi bởi Quy định (EU) 2025/2083 |
| 31/10/2027 | Hạn đề nghị mua lại chứng chỉ dư; chứng chỉ mua năm 2027 cho phát thải năm 2026 chỉ được mua lại trong năm 2027 | khoản 1 và khoản 2a Điều 23, được sửa đổi bởi Quy định (EU) 2025/2083 |
| 1/11/2027 | Hủy chứng chỉ đã mua cho phát thải năm 2026 | khoản 2 Điều 24 |
| 30/9 (hằng năm) | Hạn tờ khai CBAM hằng năm cho năm trước đó | khoản 1 Điều 6 Quy định (EU) 2023/956 |
| 1/1/2028 | Đề xuất: khoảng 180 sản phẩm hạ nguồn thâm dụng thép và nhôm được đưa vào phạm vi (chờ hai cơ quan đồng lập pháp thông qua COM(2025)989) | COM(2025)989 |
| 1/1/2034 | Phân bổ miễn phí trong EU ETS cho các ngành CBAM chấm dứt, không còn áp dụng hệ số CBAM; lộ trình tài chính hoàn tất | khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC, được sửa đổi |
Đối với nhà xuất khẩu Việt Nam, năm mốc trong bảng ảnh hưởng trực tiếp đến việc cung cấp dữ liệu: 1/1/2026 (hàng nhập khẩu vào EU từ ngày này được tính vào tờ khai đầu tiên), 1/9/2026 (đơn vị thẩm tra bắt đầu đăng ký), 1/2/2027, 31/3/2027 và 30/9/2027.
Giai đoạn chuyển tiếp từ tháng 10/2023 đến tháng 12/2025
Giai đoạn chuyển tiếp kéo dài từ ngày 1 tháng 10 năm 2023 đến ngày 31 tháng 12 năm 2025 và không phát sinh nghĩa vụ tài chính.
Trong giai đoạn này, nhà nhập khẩu hàng hóa thuộc 6 ngành trong Phụ lục I nộp báo cáo CBAM hằng quý về khối lượng, xuất xứ và phát thải gắn liền của hàng hóa, nhưng không phải mua chứng chỉ hay thanh toán bất kỳ khoản nào.
Căn cứ pháp lý là Điều 32 Quy định (EU) 2023/956; các quy định kỹ thuật chi tiết nằm trong Quy định thực thi (EU) 2023/1773.
Quy định thực thi (EU) 2023/1773 cho phép ba cách báo cáo trong giai đoạn này:
- Phương pháp của EU, dựa trên dữ liệu sản xuất thực tế, áp dụng trong suốt giai đoạn.
- Phương pháp giám sát và báo cáo khác có phạm vi và độ chính xác tương đương, được phép dùng đến 31/12/2024 (khoản 2 Điều 4).
- Phương pháp khác, kể cả giá trị mặc định do Ủy ban châu Âu công bố cho giai đoạn chuyển tiếp, dành cho nhà nhập khẩu thiếu dữ liệu, được phép dùng đến 31/7/2024 (khoản 3 Điều 4).
Đối với bốn báo cáo hằng quý của năm 2025, chỉ còn phương pháp của EU được chấp nhận, và phần ước tính được phép chiếm đến 20% tổng phát thải gắn liền của hàng hóa phức tạp (Điều 5).
Báo cáo cuối cùng, cho quý IV/2025, có hạn nộp ngày 31 tháng 1 năm 2026.
Giai đoạn chuyển tiếp là thời gian để thu thập dữ liệu và chuẩn bị hệ thống. Trước khi giai đoạn chính thức bắt đầu, đã có hơn 12.000 đơn xin cấp phép được nộp; theo số liệu ngày 7/1/2026, hơn 4.100 doanh nghiệp đã được cấp phép.
Cả hai con số tiếp tục tăng trong nửa đầu năm 2026, khi các cơ quan có thẩm quyền giải quyết hồ sơ tồn đọng.
Tháng 6/2026, DEHSt (cơ quan có thẩm quyền của Đức) cho biết hồ sơ không đầy đủ và thiếu tài liệu chứng minh vẫn là nguyên nhân chính khiến nhiều đơn chưa được quyết định.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, việc không báo cáo bị phạt từ 10 đến 50 EUR cho mỗi tấn CO₂e chưa báo cáo (Điều 16 Quy định thực thi (EU) 2023/1773), thấp hơn nhiều so với mức phạt của giai đoạn chính thức là 100 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát.
Giai đoạn chính thức từ ngày 1/1/2026
Giai đoạn chính thức bắt đầu ngày 1 tháng 1 năm 2026; từ đây, nghĩa vụ tài chính đầy đủ áp dụng cùng lúc cho nhà nhập khẩu hàng hóa thuộc cả 6 ngành trong Phụ lục I.
Từ ngày này, chỉ người khai báo CBAM được cấp phép mới được nhập khẩu hàng hóa thuộc diện CBAM vào EU (Điều 4); thủ tục cấp phép được quy định tại Quy định thực thi (EU) 2025/486.
Người không có tư cách người khai báo được cấp phép mà vẫn đưa hàng vào EU trái quy định bị phạt gấp ba đến năm lần mức phạt tại khoản 1 Điều 26 cho mỗi chứng chỉ không nộp lại, tức 300 đến 500 EUR trước khi điều chỉnh theo lạm phát (khoản 2 Điều 26).
Nhiều người vẫn tìm kiếm câu hỏi CBAM có bị hoãn sang năm 2027 không (tiếng Anh), nhưng ngày bắt đầu 1/1/2026 không thay đổi.
Một số bài viết tiếng Việt gọi giai đoạn này là "giai đoạn thu phí"; cách gọi đó không chính xác, vì CBAM không thu phí mà yêu cầu mua và nộp lại chứng chỉ.
Trong năm 2026, thời hạn quan trọng nhất với nhà nhập khẩu là ngày 31 tháng 3 năm 2026, hạn cuối nộp đơn xin cấp phép để được tiếp tục nhập khẩu.
Nhà nhập khẩu đã nộp đơn chậm nhất ngày 31/3/2026 được tiếp tục nhập khẩu trong thời gian chờ quyết định, vốn có thể kéo dài đến 120 ngày kể từ khi hồ sơ đầy đủ (khoản 1 Điều 4 Quy định thực thi (EU) 2025/486).
Giá chứng chỉ CBAM năm 2026 tính theo quý
Chứng chỉ cho hàng nhập khẩu năm 2026 có giá bằng trung bình theo quý của giá đóng cửa các phiên đấu giá hạn ngạch EU ETS trong quý nhập khẩu (khoản 1a Điều 21, được bổ sung bởi Quy định (EU) 2025/2083).
Đối với hàng nhập khẩu từ năm 2027, giá chuyển sang trung bình theo tuần (khoản 1 Điều 21).
Giá chính thức năm 2026 là 75,36 EUR/tCO₂e cho quý I, 75,28 EUR cho quý II và 82,32 EUR cho quý III (giá quý III công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026). Giá quý IV/2026 dự kiến được công bố ngày 4/1/2027.
Nghĩa vụ năm 2026 được tính theo phương pháp chi phí ròng
Khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí làm giảm nghĩa vụ năm 2026, nhưng không biến nghĩa vụ đó thành một tỷ lệ cố định trên tổng phát thải.
Số chứng chỉ cho mỗi tấn sản phẩm bằng phát thải gắn liền cụ thể trừ đi khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí; khoản điều chỉnh này bằng hệ số CBAM (97,5% năm 2026) × hệ số điều chỉnh liên ngành (100%) × định mức CBAM của hàng hóa.
Phương pháp này dựa trên Điều 31 Quy định (EU) 2023/956 và Phụ lục của Quy định thực thi (EU) 2025/2620.
Ví dụ, với bán thành phẩm thép xuất xứ Thổ Nhĩ Kỳ (mã CN 7207 11 14) khai theo giá trị mặc định: 2,310 cộng hệ số cộng thêm 10% được 2,541 tCO₂e; trừ 0,975 × 1,364, còn 1,2111 chứng chỉ mỗi tấn sản phẩm, tương đương 99,70 EUR theo giá quý III/2026 là 82,32 EUR.
Với thép cán nóng mã CN 7208 39 00 xuất xứ Việt Nam, nhập khẩu năm 2026 theo giá trị mặc định: 2,350 × 1,10 = 2,585; khoản điều chỉnh 0,975 × 1,00 × 1,370 = 1,33575; số chứng chỉ 1,24925 mỗi tấn sản phẩm; 102,84 EUR mỗi tấn theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR.
Chỉ hàng hóa có phát thải đúng bằng định mức mới trả 2,5% tổng chi phí; mọi tấn CO₂e vượt định mức, kể cả hệ số cộng thêm, chịu toàn bộ giá chứng chỉ. Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM.
Hai thay đổi trong năm 2026
Bộ quy tắc của giai đoạn chính thức được đính chính ngày 31 tháng 7 năm 2026, khi Quy định thực thi (EU) 2026/1740 được đăng Công báo EU, sửa các phụ lục giá trị mặc định với hiệu lực hồi tố từ 1/1/2026.
Nhà nhập khẩu khai phát thải gắn liền năm 2026 theo giá trị mặc định áp dụng số liệu đã sửa cho cả năm dương lịch; bảng của Việt Nam (2,350 cho bán thành phẩm và thép cán nóng, 2,370 cho thép cán nguội và thép mạ) là bảng đã sửa.
Chi tiết thay đổi được trình bày trong bài phân tích về văn bản đính chính giá trị mặc định (tiếng Anh).
Hai tuần sau, ngày 14/8/2026, Ủy ban châu Âu công bố mười tài liệu hướng dẫn cho giai đoạn chính thức (tiếng Anh).
Các tài liệu này không có giá trị ràng buộc và không thuộc văn bản pháp luật thứ cấp, nhưng được ban hành trước khi chu kỳ tờ khai đầu tiên kết thúc vào ngày 30/9/2027. Phương pháp tính chi tiết được trình bày tại trang tính phát thải gắn liền CBAM.
Lộ trình giảm phân bổ miễn phí 2026-2034
Lộ trình giảm phân bổ miễn phí là yếu tố quyết định tác động tài chính dài hạn của CBAM: phân bổ miễn phí trong EU ETS càng giảm, khoản được trừ vào nghĩa vụ chứng chỉ càng nhỏ.
Với hàng hóa có phát thải vượt định mức, chi phí đã đáng kể ngay từ năm 2026 và tăng nhanh nhất trong giai đoạn 2029-2034.
Lộ trình 9 năm dưới đây dựa trên khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC (đã sửa đổi). Hệ số CBAM là tỷ lệ phân bổ miễn phí còn được giữ lại, dùng làm hệ số nhân khi tính khoản trừ.
Bảng dưới đây áp dụng phương pháp pháp lý cho hai mặt hàng khai theo giá trị mặc định, giữ cố định giá quý III/2026 là 82,32 EUR. Cột Thổ Nhĩ Kỳ là ví dụ chuẩn của trang tiếng Anh.
Cột Việt Nam là thép mạ hoặc phủ mã CN 7210 49 00, thuộc nhóm 7210, nhóm hàng thuộc diện CBAM lớn nhất mà EU nhập khẩu từ Việt Nam năm 2025 (744,2 triệu EUR, 1.036.373 tấn; Việt Nam là nguồn cung lớn thứ 2 về khối lượng; Eurostat Comext DS-045409, 2025).
| Năm | Hệ số CBAM | Phần phân bổ miễn phí bị loại bỏ | Chi phí mỗi tấn sản phẩm: Thổ Nhĩ Kỳ, mã CN 7207 11 14 | Chi phí mỗi tấn sản phẩm: Việt Nam, mã CN 7210 49 00 |
|---|---|---|---|---|
| 2026 | 97,5% | 2,5% | 99,70 EUR | 94,94 EUR |
| 2027 | 95% | 5% | 121,52 EUR | 117,52 EUR |
| 2028 | 90% | 10% | 146,15 EUR | 143,16 EUR |
| 2029 | 77,5% | 22,5% | 160,19 EUR | 158,51 EUR |
| 2030 | 51,5% | 48,5% | 189,38 EUR | 190,42 EUR |
| 2031 | 39% | 61% | Không có số liệu: chưa ấn định hệ số điều chỉnh liên ngành | Không có số liệu: chưa ấn định hệ số điều chỉnh liên ngành |
| 2032 | 26,5% | 73,5% | Không có số liệu: chưa ấn định hệ số điều chỉnh liên ngành | Không có số liệu: chưa ấn định hệ số điều chỉnh liên ngành |
| 2033 | 14% | 86% | Không có số liệu: chưa ấn định hệ số điều chỉnh liên ngành | Không có số liệu: chưa ấn định hệ số điều chỉnh liên ngành |
| 2034 | Không còn áp dụng hệ số CBAM | 100% | 247,21 EUR | 253,63 EUR |
Đầu vào: giá trị mặc định 2,310 tCO₂e/tấn (Thổ Nhĩ Kỳ, 7207 11 14) và 2,370 tCO₂e/tấn (Việt Nam, 7210 49 00); hệ số cộng thêm 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028; định mức mặc định 1,364 và 1,491 (tuyến lò cao - lò thổi oxy, BF-BOF); hệ số điều chỉnh liên ngành 100% cho 2026-2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862). Từ năm 2034 không còn khoản trừ, nên chi phí bằng giá trị mặc định cộng hệ số cộng thêm nhân với giá. Định mức có thể được cập nhật cho hàng nhập khẩu từ năm 2027 (đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620), nên số liệu sau năm 2026 có thể thay đổi. Số liệu tính ngày 4/11/2026 bằng lib/cbam-law.js.
Lưu ý, hai cột là hai sản phẩm khác nhau, không phải cùng một sản phẩm của hai nước. Doanh nghiệp có thể ước tính cho sản phẩm và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM.
Mức tăng mạnh nhất trong lộ trình CBAM rơi vào thời điểm chuyển từ năm 2029 sang năm 2030, khi hệ số CBAM giảm từ 77,5% xuống 51,5%. Với thép mạ Việt Nam, chi phí mỗi tấn sản phẩm tăng từ 158,51 EUR lên 190,42 EUR chỉ trong một năm.
Khi lập kế hoạch giảm phát thải hoặc đàm phán hợp đồng nhiều năm với khách hàng EU, doanh nghiệp cần tính đến bước nhảy 2029-2030 này chứ không chỉ mức xuất phát năm 2026.
Đề xuất COM(2026) 616 có thể làm chậm lộ trình
Ngày 17 tháng 7 năm 2026, Ủy ban châu Âu công bố COM(2026) 616, đề xuất cho lần sửa đổi EU ETS tiếp theo; đề xuất này chưa phải là luật.
Nếu được thông qua, đề xuất sẽ khôi phục cho các ngành CBAM 15% phần phân bổ miễn phí đã bị loại bỏ, bắt đầu từ năm 2028, và lùi thời điểm kết thúc từ năm 2034 sang năm 2038.
Bảng dưới đây so sánh hệ số CBAM theo đề xuất với luật hiện hành; năm 2026 và 2027 không thay đổi.
| Năm | Hệ số CBAM, luật hiện hành | Hệ số CBAM, COM(2026) 616 (đề xuất, chưa phải luật) |
|---|---|---|
| 2026 | 97,5% | 97,5% |
| 2027 | 95% | 95% |
| 2028 | 90% | 91,5% |
| 2029 | 77,5% | 81% |
| 2030 | 51,5% | 59% |
| 2031 | 39% | 48% |
| 2032 | 26,5% | 37,5% |
| 2033 | 14% | 27% |
| 2034 đến 2037 | Không còn áp dụng hệ số CBAM | 15% |
| Từ 2038 | Không còn áp dụng hệ số CBAM | 0% |
Nguồn: khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC; điểm (b)(i) khoản 15 Điều 1 COM(2026) 616.
Ngày 12/10/2026, bộ trưởng môi trường các nước EU đã thảo luận chính sách về đề xuất nhưng chưa đưa ra quyết định; Ireland, nước giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, đặt mục tiêu đạt quan điểm chung vào tháng 12/2026.
Tính đến ngày 13/10/2026, lộ trình 2026-2034 vẫn là lộ trình có giá trị ràng buộc, và cbamguide.com không tính chi phí theo hệ số đề xuất.
Chi tiết xem tại bài phiên thảo luận ngày 12/10 và bài phân tích đề xuất sửa đổi EU ETS giai đoạn 5 (tiếng Anh).
Quy định (EU) 2025/2083 đã thay đổi lộ trình như thế nào?
Quy định (EU) 2025/2083 (thông qua ngày 8/10/2025, đăng Công báo EU ngày 17/10/2025, có hiệu lực ngày 20/10/2025) thay đổi lộ trình CBAM ở 5 điểm quan trọng.
Toàn bộ các thay đổi được trình bày tại trang Quy định Omnibus. Năm thay đổi liên quan đến lộ trình gồm:
- Lùi hạn tờ khai: từ 31/5 sang 30/9 của năm sau năm nhập khẩu (khoản 1 Điều 6, được sửa đổi). Tờ khai đầu tiên cho hàng nhập khẩu năm 2026 có hạn 30/9/2027, không phải 31/5/2027.
- Lùi ngày bắt đầu bán chứng chỉ: từ 1/1/2026 sang 1/2/2027 (khoản 1 Điều 20), trên nền tảng trung tâm chung do Ủy ban châu Âu quản lý, nơi mỗi nước thành viên bán chứng chỉ.
- Giảm nghĩa vụ duy trì số dư cuối quý: từ 80% xuống 50% lượng phát thải gắn liền của hàng nhập khẩu từ đầu năm dương lịch, áp dụng từ năm 2027 và có tính đến khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí (khoản 2 Điều 22, được sửa đổi). Không áp dụng cho hàng nhập khẩu năm 2026.
- Ấn định ngày đăng ký đơn vị thẩm tra: từ 1/9/2026, đơn vị thẩm tra được công nhận có thể đề nghị đăng ký trong Hệ thống đăng ký CBAM (khoản 1 Điều 10a).
- Áp dụng ngưỡng miễn trừ 50 tấn: nhà nhập khẩu có tổng khối lượng tịnh hàng hóa thuộc diện CBAM không vượt quá 50 tấn trong một năm dương lịch (tính cho mỗi nhà nhập khẩu, cộng dồn mọi mã CN và xuất xứ, trừ điện và hydro) được miễn theo Điều 2a và điểm 1 Phụ lục VII, và phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan.
Ngưỡng 50 tấn được tính cho nhà nhập khẩu EU, không phải cho nhà xuất khẩu.
Một bài trên Báo Công Thương ngày 27/8/2026 mô tả ngưỡng này theo tổng lượng hàng nhà sản xuất xuất khẩu sang EU trong năm; cách hiểu đó không đúng với Điều 2a, vì lượng hàng một nhà xuất khẩu Việt Nam bán cho nhiều nhà nhập khẩu EU không được cộng gộp.
Hạn chót về chứng chỉ: nộp lại, mua lại và hủy
Ba hạn chót về chứng chỉ CBAM lặp lại hằng năm kể từ năm nộp tờ khai đầu tiên, mỗi hạn rơi vào một thời điểm xác định trong năm.
Toàn bộ quy trình nộp tờ khai được trình bày tại trang tờ khai CBAM (tiếng Anh). Ba hạn chót trong vòng đời chứng chỉ gồm:
- 30/9: Hạn tờ khai CBAM hằng năm. Người khai báo CBAM được cấp phép nộp tờ khai và nộp lại số chứng chỉ tương ứng với phát thải gắn liền của hàng nhập khẩu năm trước, sau khi trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí và mọi khoản khấu trừ theo Điều 9.
- 31/10: Hạn mua lại. Người khai báo có thể đề nghị mua lại chứng chỉ dư theo giá đã mua; theo khoản 2 Điều 23, số lượng được mua lại giới hạn ở số chứng chỉ mà người khai báo có nghĩa vụ mua theo khoản 2 Điều 22 trong năm dương lịch mua chứng chỉ.
- 1/11: Ngày hủy chứng chỉ. Chứng chỉ được mua trong năm trước năm dương lịch liền trước mà vẫn còn trên tài khoản sẽ bị hủy và không được bồi hoàn (khoản 1 Điều 24); ngày 1/11/2027, chứng chỉ đã mua cho phát thải năm 2026 bị hủy (khoản 2 Điều 24).
Chu kỳ đầu tiên của ba hạn này diễn ra vào mùa thu năm 2027: hạn tờ khai 30/9, hạn mua lại 31/10 và ngày hủy 1/11. Đối với năm 2026, chứng chỉ dùng để nộp lại là chứng chỉ mua trên nền tảng trung tâm chung từ ngày 1/2/2027.
Cách thức mua chứng chỉ được trình bày tại trang chứng chỉ CBAM, giúp doanh nghiệp chuẩn bị trước ngày mở bán 1/2/2027.
Lưu ý về tham vấn: các quy tắc chi tiết về bán và mua lại chứng chỉ vẫn đang ở dạng dự thảo. Đợt tham vấn của Ủy ban châu Âu về dự thảo quy định ủy quyền (khoản 6 Điều 20) kết thúc ngày 6/8/2026 với 93 ý kiến đóng góp; việc thông qua vẫn dự kiến trong quý IV/2026. Riêng các hạn chót nêu trên đã được Quy định (EU) 2025/2083 ấn định.
Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.
Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)
Lịch CBAM của EU và lịch thị trường carbon Việt Nam
Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ.
Lịch của thị trường carbon trong nước diễn ra song song với lộ trình CBAM nhưng do văn bản pháp luật Việt Nam điều chỉnh. Bảng dưới đây liệt kê các mốc chính, mỗi mốc kèm nguồn đã được tra cứu ngày 4/11/2026.
| Ngày | Mốc tại Việt Nam | Nguồn |
|---|---|---|
| 24/1/2025 | Quyết định 232/QĐ-TTg về đề án thị trường carbon: sàn thí điểm từ tháng 6/2025 đến năm 2028, vận hành chính thức từ năm 2029 | VnEconomy, 24/3/2025 |
| 9/6/2025 | Nghị định 119/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 06/2022/NĐ-CP: phân bổ hạn ngạch theo các giai đoạn 2025-2026, 2027-2028 và 2029-2030 | Bộ Công Thương, 28/7/2025 |
| 19/1/2026 | Nghị định 29/2026/NĐ-CP: sàn giao dịch carbon tập trung do Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) vận hành, VSDC lưu ký và thanh toán | ICAP, 25/3/2026 |
| 9/2/2026 | Quyết định 263/QĐ-TTg: tổng hạn ngạch 243.082.392 tCO₂e cho năm 2025 và 268.391.454 tCO₂e cho năm 2026, phân bổ cho 110 cơ sở | Văn bản Quyết định 263/QĐ-TTg; VCCI, 11/2/2026 |
| 29/6/2026 | Sàn carbon trong nước mở giao dịch trên HNX với mã VN2025 (511.473.846 tCO₂e, hạn ngạch giai đoạn 2025-2026) | The Investor, 29/6/2026 |
| 12/12/2026 | Nghị định 396/2026/NĐ-CP (ngày 26/10/2026) có hiệu lực: tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia và đăng ký dự án tín chỉ các-bon trong nước; không thay đổi cách phân bổ | Nghị định 396/2026/NĐ-CP, Điều 1 đến Điều 4 |
| 31/10/2027 | Hạn phê duyệt phân bổ hạn ngạch giai đoạn 2027-2028 | Bộ Công Thương, 28/7/2025 |
| 24/12/2027 | Ngày giao dịch cuối của mã VN2025 | The Investor, 29/6/2026 |
| 31/12/2027 | Hạn nộp trả hạn ngạch cho phát thải giai đoạn 2025-2026 ("trước ngày 31/12 của năm kế tiếp giai đoạn phân bổ", theo cách hiểu của cbamguide.com) | Bộ Công Thương, 28/7/2025 |
| 31/10/2029 | Hạn phê duyệt phân bổ hạn ngạch giai đoạn 2029-2030 | Bộ Công Thương, 28/7/2025 |
Tính đến ngày 28/9/2026, sàn mới ghi nhận 7 giao dịch với 1.310 hạn ngạch, tổng giá trị khoảng 174,8 triệu đồng, tất cả ở mức giá 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e (VietnamFinance, 29/9/2026), tương đương 0,00026% lượng hạn ngạch đã phân bổ.
Hai lịch này không khớp nhau về thời gian. Hạn nộp trả hạn ngạch cho phát thải năm 2026 (31/12/2027, theo cách hiểu nêu trên) đến sau hạn tờ khai CBAM đầu tiên (30/9/2027).
Tính đến ngày 4/11/2026, quy định thực thi về Điều 9 vẫn chưa được thông qua, nên cách xử lý độ lệch thời gian này vẫn là câu hỏi mở, chưa có quy tắc.
Ngoài ra, do hạn ngạch được phân bổ miễn phí, phần phát thải nằm trong hạn ngạch được phân bổ không phát sinh giá carbon nào "đã thực trả" theo khoản 1 Điều 9. Thị trường trong nước chỉ bao gồm 25 cơ sở sản xuất thép thô, trong khi phần lớn thép Việt Nam xuất sang EU là thép mạ, thép cán nguội, ốc vít và kết cấu thép.
Chi tiết xem tại trang khấu trừ giá carbon theo Điều 9 và trang CBAM và Việt Nam.
Các mốc thể chế cần theo dõi cuối năm 2026
Tính đến ngày 23 tháng 10 năm 2026, có tám mốc thể chế và mục tiêu đã công bố đáng theo dõi, dù chúng nằm ngoài lịch tuân thủ ràng buộc của EU.
Các mốc này được liệt kê theo thứ tự thời gian:
- 7/9/2026: "Đoàn xe châu Âu vì năng lực cạnh tranh công nghiệp" (European Convoy for Industrial Competitiveness), do một liên minh ngành thép với khoảng 500 bên ký tên tổ chức nhằm kêu gọi mở rộng CBAM sang sản phẩm hạ nguồn, dự kiến đến Brussels một tuần trước phiên bỏ phiếu toàn thể ngày 15/9. Đây là sự kiện mang tính bối cảnh do liên minh công bố, không phải một bước trong quy trình lập pháp; xem bài đoàn xe của liên minh ngành thép (tiếng Anh).
- 15/9/2026: Nghị viện châu Âu thông qua nhiệm vụ đàm phán tại lần đọc thứ nhất về đề xuất mở rộng phạm vi sang sản phẩm hạ nguồn (COM(2025)989) với 464 phiếu thuận, 50 phiếu chống và 159 phiếu trắng, mở đường cho đàm phán ba bên với Hội đồng EU; các cơ quan đặt mục tiêu kết thúc đàm phán trước cuối năm 2026.
- 18/9/2026: Hạn góp ý cho đợt rà soát Cơ chế Bảo vệ (Safeguard Mechanism) của Úc, mở từ ngày 7/8/2026.
- 24/9/2026: Nhóm công tác đặc biệt của Hội đồng EU về CBAM dự kiến họp, theo lịch họp của Consilium.
- 25/9/2026: Cơ quan Giải quyết Tranh chấp của WTO thành lập ban hội thẩm trong vụ DS639 theo yêu cầu thứ hai của Nga; đây là ban hội thẩm WTO đầu tiên về một biện pháp carbon tại biên giới.
- 20/10/2026: Vòng đàm phán ba bên đầu tiên về hồ sơ mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn; theo báo chí, vòng này kết thúc mà chưa đạt thỏa thuận chung.
- 30/11/2026 (theo báo chí): Vòng đàm phán ba bên thứ hai về hồ sơ mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn.
- Cuối năm 2026 (mục tiêu đã công bố): Chủ tịch luân phiên Ireland của Hội đồng EU đặt mục tiêu đạt quan điểm chung về đề xuất sửa đổi EU ETS COM(2026) 616 tại Hội đồng Môi trường tháng 12, theo văn bản ngày 25/9/2026; các bộ trưởng đã thảo luận ngày 12/10/2026 và chưa quyết định gì. Báo cáo viên Liese của Nghị viện châu Âu cũng đặt mốc tương tự: thông qua quan điểm trước cuối năm 2026 và bắt đầu đàm phán ba bên từ tháng 1/2027 (Brussels Morning, khoảng ngày 20/8/2026). Đây là mục tiêu, không phải lịch đã thông qua; xem bài mục tiêu đàm phán của Liese (tiếng Anh).
Bốn hành động tuân thủ cần chuẩn bị trước hạn
Lộ trình CBAM có 4 hành động tuân thủ cần được chuẩn bị từ sớm, trước thời hạn ghi trong văn bản; trên thực tế, thời gian chuẩn bị quyết định doanh nghiệp tuân thủ kịp hay đối mặt với rủi ro bị phạt.
Bốn thời hạn đó và yêu cầu chuẩn bị cho từng thời hạn gồm:
- Hạn nộp đơn xin cấp phép 31/3/2026: Doanh nghiệp cần nộp hồ sơ đầy đủ (lịch sử tuân thủ hải quan, đăng ký thuế, giấy tờ doanh nghiệp) cho cơ quan có thẩm quyền của nước thành viên. Thời hạn ra quyết định 120 ngày theo khoản 1 Điều 4 Quy định thực thi (EU) 2025/486 có nghĩa là hồ sơ phải đầy đủ, chứ không chỉ cần được nộp.
- Đăng ký đơn vị thẩm tra từ 1/9/2026: Đơn vị thẩm tra được công nhận có thể đề nghị đăng ký trong Hệ thống đăng ký CBAM (khoản 1 Điều 10a). Đơn vị thẩm tra CBAM chỉ được công nhận bởi tổ chức công nhận quốc gia của nước thành viên EU, theo Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551 và tiêu chuẩn EN ISO/IEC 17029:2019. Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, năm tổ chức công nhận quốc gia đã ghi nhận bảy đơn vị thẩm tra được công nhận: EmiCert S.A. (ESYD, Hy Lạp); Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. và SGS ICS Italia S.r.l. (Accredia, Ý); Intertek Certification AB (Swedac, Thụy Điển); ISSC tại Damietta, Ai Cập (RvA, Hà Lan, ngày 22/10/2026, đơn vị đầu tiên thành lập ngoài EU, công nhận theo thủ tục TAB: việc đánh giá đầy đủ đã hoàn tất, RvA tham dự đợt thẩm tra CBAM đầu tiên rồi chuyển thành công nhận thông thường); và SGS BELGIUM nv (BELAC, Bỉ, phạm vi có hiệu lực từ ngày 5/11/2026). Sáu đơn vị thành lập tại EU, một tại Ai Cập, chưa có đơn vị nào tại Việt Nam. DNV thông báo ngày 6/11/2026 đã được Accredia công nhận, nhưng đến ngày 11/11/2026 Accredia chưa công bố quyết định này, nên DNV chưa được tính. Ủy ban châu Âu vẫn chưa công bố danh sách chính thức; danh sách cập nhật có tại trang đơn vị thẩm tra CBAM được công nhận. Nhà nhập khẩu khai báo phát thải thực tế cho năm 2026 cần ký hợp đồng với đơn vị thẩm tra từ sớm, không đợi đến sát hạn tờ khai.
- Bắt đầu bán chứng chỉ 1/2/2027: Trước ngày này, nhà nhập khẩu cần có tài khoản Hệ thống đăng ký CBAM đang hoạt động, tư cách người khai báo CBAM được cấp phép đã được xác nhận và bản dự báo phát thải gắn liền năm 2026 để có thể bắt đầu mua chứng chỉ. Điều kiện cấp phép được trình bày tại trang người khai báo CBAM được cấp phép (tiếng Anh).
- Tờ khai đầu tiên 30/9/2027: Tờ khai bao gồm toàn bộ hàng hóa thuộc diện CBAM nhập khẩu trong năm dương lịch 2026, khai theo phát thải thực tế hoặc giá trị mặc định, kèm việc nộp lại chứng chỉ cho phần phát thải còn lại sau khi trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí. Chỉ cần thẩm tra khi khai báo theo phát thải thực tế (khoản 1 Điều 8); trong năm đầu tiên một cơ sở được thẩm tra, phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546).
Nhà xuất khẩu Việt Nam cần làm gì trước mỗi mốc?
Nhà xuất khẩu Việt Nam không có nghĩa vụ pháp lý theo CBAM, nhưng để khách hàng EU không phải dùng giá trị mặc định cộng hệ số cộng thêm, dữ liệu của doanh nghiệp phải đến tay khách hàng kịp trước hạn tờ khai ngày 30 tháng 9 năm 2027.
Năm bước chuẩn bị, theo thứ tự thời gian:
- Xác định ngay mã CN của từng sản phẩm xuất sang EU. Biểu thuế Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số; chỉ sáu chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU, và phạm vi CBAM được quyết định theo mã CN trên tờ khai hải quan của EU. Danh mục đầy đủ có tại trang danh mục hàng hóa CBAM.
- Tổng hợp dữ liệu sản xuất năm 2026 theo năm dương lịch. Báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu (điểm 1.2 Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547), lập bằng tiếng Anh, với tọa độ đến 6 chữ số thập phân, theo cấu trúc ba tài liệu của Hướng dẫn số 3 ngày 14/8/2026.
- Thu thập dữ liệu tiền chất từ nhà cung cấp thép cán nóng. Phần lớn thép mạ và thép cán nguội xuất sang EU được sản xuất từ thép cuộn cán nóng, trong đó một phần là hàng nhập khẩu, nên phát thải gắn liền của tiền chất là vấn đề thực tế đầu tiên doanh nghiệp phải giải quyết. Chi tiết xem tại trang yêu cầu dữ liệu cho nhà xuất khẩu.
- Chọn đơn vị thẩm tra được công nhận và lên lịch khảo sát thực địa. Báo cáo thẩm tra được phát hành trong Hệ thống đăng ký CBAM từ tháng 1/2027 (thông báo của Ủy ban châu Âu ngày 24/8/2026). Kiểm kê khí nhà kính theo quy định trong nước và việc thẩm định kết quả kiểm kê không thay thế được thẩm tra CBAM; xem trang thẩm tra CBAM cho nhà xuất khẩu.
- Gửi báo cáo phát thải của nhà vận hành cho khách hàng EU. Nhà vận hành có thể đăng ký cơ sở sản xuất trên Cổng O3CI dành cho nhà vận hành cơ sở ở nước thứ ba thuộc Hệ thống đăng ký CBAM (Điều 10) và cung cấp dữ liệu đã được thẩm tra tại đó; người khai báo truy xuất dữ liệu này trong Hệ thống đăng ký sau khi cung cấp số EORI của mình cho nhà cung cấp. Cơ sở chưa đăng ký thì gửi báo cáo trực tiếp cho từng khách hàng, đủ sớm để người khai báo kịp đưa vào tờ khai trước 30/9/2027.
Phạm vi CBAM có mở rộng sau năm 2026 không?
Có một đề xuất theo hướng này đang được đàm phán, nhưng chưa có nội dung nào được thông qua. Ngày 17/12/2025, Ủy ban châu Âu công bố đề xuất lập pháp chính thức COM(2025)989, mở rộng phạm vi CBAM sang khoảng 180 sản phẩm hạ nguồn thâm dụng thép và nhôm từ ngày 1/1/2028. Phụ lục của đề xuất liệt kê nhiều sản phẩm, trong đó có phụ tùng xe, máy móc, động cơ điện và máy giặt gia dụng. Việc mở rộng cần được cả Nghị viện châu Âu và Hội đồng EU thông qua theo thủ tục lập pháp thông thường.
Tính đến ngày 23/10/2026, cả hai cơ quan đồng lập pháp đã có quan điểm đàm phán. Theo Mayer Brown, quan điểm chung của Hội đồng EU ngày 12/6/2026 bổ sung khoảng 200 mã (theo cách đếm của cbamguide.com là hơn 300 mục và mã tổng cộng). Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU đã đưa tin về quyết định này (Tạp chí Công Thương, 23/6/2026).
Ủy ban ENVI của Nghị viện châu Âu thông qua quan điểm ngày 6/7/2026 (tiếng Anh) với kết quả bỏ phiếu 56-11-12, kèm danh sách khoảng 457 sản phẩm hạ nguồn theo ước tính của báo chí thương mại và quy tắc chống lẩn tránh chặt chẽ hơn. Phiên toàn thể thông qua nhiệm vụ đàm phán ngày 15/9/2026 với 464 phiếu thuận, 50 phiếu chống và 159 phiếu trắng.
Theo báo chí, vòng đàm phán ba bên đầu tiên ngày 20/10/2026 kết thúc mà chưa đạt thỏa thuận chung, và vòng thứ hai dự kiến diễn ra ngày 30/11/2026; mục tiêu là đạt thỏa thuận cuối cùng trước cuối năm 2026 để việc mở rộng vẫn có thể áp dụng từ 1/1/2028. Phạm vi hiện hành (6 ngành) giữ nguyên cho đến khi hai cơ quan đạt và thông qua thỏa thuận cuối cùng. Bảng so sánh danh sách của ba cơ quan có tại trang mở rộng CBAM sang sản phẩm hạ nguồn.
Lộ trình CBAM có áp dụng cho mọi nước thứ ba không?
Không. Hàng hóa xuất xứ Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ được miễn nghĩa vụ CBAM theo khoản 4 Điều 2 và điểm 1 Phụ lục III Quy định (EU) 2023/956; hàng hóa từ các vùng lãnh thổ Büsingen, Heligoland, Livigno, Ceuta và Melilla cũng được miễn. Theo khoản 6 Điều 2, đó là những nơi áp dụng EU ETS hoặc có hệ thống mua bán phát thải liên kết đầy đủ với EU ETS.
Lộ trình CBAM áp dụng cho hàng nhập khẩu từ mọi nước thứ ba khác, kể cả Việt Nam và các nước có cơ chế định giá carbon riêng. Điều 9 cho phép khấu trừ giá carbon đã thực trả ở nước thứ ba, nhưng tính đến ngày 4/11/2026 quy định thực thi vẫn là dự thảo chưa được thông qua và chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận, kể cả của Việt Nam. Giá carbon đã thực trả chỉ có thể được khấu trừ; đó không phải là miễn trừ.
Khi nào áp dụng nghĩa vụ duy trì số dư chứng chỉ cuối mỗi quý?
Nghĩa vụ duy trì số dư chứng chỉ cuối mỗi quý áp dụng từ năm 2027, không phải từ đầu giai đoạn chính thức. Theo khoản 2 Điều 22, được sửa đổi bởi Quy định (EU) 2025/2083, người khai báo CBAM được cấp phép phải duy trì trên tài khoản số chứng chỉ tương ứng với ít nhất 50% lượng phát thải gắn liền của hàng nhập khẩu từ đầu năm dương lịch, được kiểm tra vào cuối mỗi quý (31/3, 30/6, 30/9, 31/12).
Lượng phát thải đó được xác định theo giá trị mặc định không có hệ số cộng thêm hoặc theo số chứng chỉ đã nộp lại cho năm trước, và có tính đến khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí. Lần kiểm tra đầu tiên là ngày 31/3/2027, và không áp dụng cho hàng nhập khẩu năm 2026.
Ví dụ: 1.200 tấn thép mạ Việt Nam (mã CN 7210 49 00) được nhập đều trong năm 2027, tính trên cơ sở giá trị mặc định. Mỗi tấn là 2,370 trừ 0,95 × 1,491, còn 0,95355 tCO₂e; 50% của con số này là 0,476775. Cuối quý I (300 tấn), tài khoản phải có ít nhất 143,0325 chứng chỉ; cuối năm (1.200 tấn) là 572,13 chứng chỉ. Đây là ước tính, được tính bằng lib/cbam-law.js ngày 4/11/2026, dựa trên định mức có thể được cập nhật từ năm 2027.
Trường hợp thiếu hụt không trực tiếp dẫn đến tiền phạt theo khoản 1 Điều 26. Theo khoản 3 Điều 22, cơ quan có thẩm quyền sẽ thông báo cho người khai báo, và người khai báo có một tháng để bổ sung đủ số chứng chỉ. Tiền phạt theo khoản 1 Điều 26 áp dụng cho chứng chỉ không được nộp lại trước hạn 30/9.
Năm 2026 có thực sự chỉ phải trả cho 2,5% phát thải không?
Không. Con số 2,5% chỉ đúng với hàng hóa có phát thải gắn liền đúng bằng định mức CBAM. Một số nguồn tại Việt Nam, trong đó có bài trên Báo Công Thương ngày 5/8/2026 và bài tiếng Anh trên trang của Bộ Công Thương ngày 6/8/2026, trình bày lộ trình "2,5% năm 2026, 5% năm 2027, 10% năm 2028, 22,5% năm 2029" như thể đó là tỷ lệ phát thải phải trả tiền.
Theo phương pháp pháp lý, số chứng chỉ phải nộp = max[0; phát thải gắn liền cụ thể trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí trừ giá carbon đã thực trả] × khối lượng (Điều 31; Quy định thực thi (EU) 2025/2620). Với thép cán nóng Việt Nam (mã CN 7208 39 00) năm 2026, kết quả là 1,24925 chứng chỉ mỗi tấn sản phẩm, tức 102,84 EUR theo giá quý III/2026, so với chỉ 5,32 EUR nếu tính sai theo cách lấy 2,5% tổng chi phí (2,585 × 82,32 EUR × 2,5%).
Lộ trình CBAM có trùng với CBAM của Vương quốc Anh không?
Không. Thuế CBAM của Vương quốc Anh bắt đầu áp dụng từ ngày 1/1/2027, một năm sau khi CBAM EU bước vào giai đoạn chính thức, và là một loại thuế chứ không phải cơ chế chứng chỉ. Cơ chế của Anh khác về phạm vi ngành, cách tính thuế suất và thời hạn kê khai. Lịch của Anh, từ ngày bắt đầu 1/1/2027 đến hạn tờ khai thuế đầu tiên 31/5/2028 và các tờ khai thuế hằng quý sau đó, được trình bày tại trang thời hạn CBAM của Vương quốc Anh (tiếng Anh).
Khung pháp lý của Anh về cơ bản đã hoàn thiện: Phần 5 của Đạo luật Tài chính 2026 (Finance Act 2026) và năm văn bản pháp quy (statutory instruments) ban hành tháng 7 và tháng 9/2026 có hiệu lực từ 1/1/2027; Hạ viện Anh phê chuẩn SI 2026/809 ngày 14/10/2026.
Hàng hóa giao thương giữa Anh và EU có thể chịu nghĩa vụ theo cả hai cơ chế, và tính đến ngày 12/10/2026 rủi ro trả hai lần vẫn chưa được giải quyết. Đàm phán chính thức giữa Anh và EU về việc liên kết hai hệ thống mua bán phát thải được tiến hành từ tháng 1/2026. Ngày 7/10/2026, POLITICO đưa tin hai bên đã đạt thỏa thuận.
Ngày 12/10/2026, Thủ tướng Anh phát biểu trước Hạ viện rằng hội nghị thượng đỉnh Anh và EU sẽ diễn ra tại Brussels ngày 20/11/2026, với "a deal on emissions trading" (một thỏa thuận về mua bán phát thải) trên bàn đàm phán. Ông không công bố thỏa thuận nào, và việc miễn trừ cho hàng xuất xứ Anh chỉ áp dụng khi việc liên kết có hiệu lực.
Vụ kiện WTO của Nga có thể thay đổi lộ trình CBAM không?
Không. Tính đến ngày 12/10/2026, không mốc nào trong lộ trình CBAM bị dời vì thủ tục tại WTO. Nga khởi kiện CBAM tại Tổ chức Thương mại Thế giới trong vụ DS639. Tại phiên họp của Cơ quan Giải quyết Tranh chấp (DSB) ngày 24/7/2026, EU đã chặn yêu cầu thành lập ban hội thẩm lần thứ nhất của Nga (tiếng Anh), và ngày 25/9/2026 DSB thành lập ban hội thẩm theo yêu cầu thứ hai.
Báo cáo của ban hội thẩm có thể được công bố trong khoảng 2027-2028. Trong thời gian tranh chấp tiếp diễn, mọi thời hạn trên trang này vẫn áp dụng đầy đủ. Diễn biến vụ việc được cập nhật tại trang vụ WTO DS639. Quý doanh nghiệp cần hỗ trợ về tính toán hoặc thẩm tra có thể gửi yêu cầu qua trang hỗ trợ CBAM; dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu.