Dla importera mającego siedzibę w Polsce CBAM (mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2) sprowadza się w 2026 r. do czterech obowiązków: przywozić towary przez upoważnionego zgłaszającego CBAM, uzyskać od instalacji spoza UE dane o emisjach wbudowanych albo stosować wartości domyślne, kupić certyfikaty CBAM od 1 lutego 2027 r. oraz złożyć deklarację CBAM za przywóz z 2026 r. i przekazać certyfikaty do umorzenia do 30 września 2027 r.
Importer, który przywozi rocznie nie więcej niż 50 ton towarów CBAM, jest zwolniony, ale musi zadeklarować zwolnienie w zgłoszeniu celnym; w Polsce służy do tego kod Y137. Energia elektryczna i wodór nigdy nie są zwolnione.
Procedura CBAM dla importerów obejmuje 11 obowiązkowych kroków, od sprawdzenia, czy przywóz podlega CBAM, do przechowywania dokumentacji przez cztery lata. Podstawą prawną jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. ustanawiające mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, zmienione rozporządzeniem (UE) 2025/2083 (tzw.
Omnibus). W Polsce status upoważnionego zgłaszającego CBAM przyznaje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (organ Krajowej Administracji Skarbowej), a wniosek składa się w unijnym rejestrze CBAM, do którego dostęp daje PUESC.
Polska zajmuje siódme miejsce wśród 27 państw członkowskich pod względem wartości przywozu towarów objętych CBAM: 6,81 mld euro w 2025 r., czyli 6,1% unijnego przywozu tych towarów spoza UE, a w nawozach trzecie miejsce z udziałem 10,2%. Źródło: Eurostat, przywóz do UE towarów objętych CBAM (kody z załącznika I) zgłoszony w Polsce, 2025, Comext DS-045409, dane pobrane 12 października 2026 r.; udziały i miejsca to obliczenia cbamguide.com.
Są to dane statystyki handlu, a nie deklaracje CBAM. Pokazują, gdzie towary odprawiono, a nie gdzie ma siedzibę upoważniony zgłaszający CBAM, i obejmują towary pochodzące ze Szwajcarii, Norwegii, Islandii i Liechtensteinu, które są wyłączone z CBAM (załącznik III pkt 1).
Do 7 stycznia 2026 r. złożono ponad 12 000 wniosków o udzielenie upoważnienia, a ponad 4 100 podmiotów miało już status upoważnionego zgłaszającego CBAM (informacja Komisji Europejskiej z 14 stycznia 2026 r.); na dzień 12 października 2026 r. strona aktualności CBAM Komisji nie podawała nowszych danych.
W źródłach urzędowych nie ma oficjalnej polskiej liczby wniosków ani przyznanych statusów (stan na 13 listopada 2026 r.). Poniżej przedstawiono kolejne kroki w porządku chronologicznym, z polską praktyką przy każdym z nich, oraz odpowiedzi na najczęstsze pytania importerów.
Co oznacza CBAM dla importerów w 2026 r.?
CBAM to mechanizm oparty na certyfikatach, ustanowiony rozporządzeniem (UE) 2023/956 i zmieniony rozporządzeniem (UE) 2025/2083. Importer towarów wysokoemisyjnych przywożonych do UE musi kupić i przekazać do umorzenia certyfikaty CBAM w liczbie odpowiadającej emisjom wbudowanym w tych towarach, po cenie powiązanej z ceną uprawnień w systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii (EU ETS).
CBAM bywa potocznie nazywany granicznym podatkiem węglowym, ale w ujęciu prawnym nie stanowi podatku, opłaty ani innej daniny publicznej; tak stwierdza uzasadnienie rządowego projektu ustawy (druk sejmowy nr 1855).
Ma odzwierciedlać koszt, który producenci w UE ponoszą w EU ETS. Okres docelowy rozpoczął się 1 stycznia 2026 r. i zastąpił okres przejściowy, w którym od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. składano wyłącznie sprawozdania CBAM.
CBAM obejmuje sześć sektorów: cement, energię elektryczną, nawozy, żeliwo i stal, aluminium oraz wodór. Importer, którego roczny przywóz towarów CBAM przekracza 50 ton masy netto (dla energii elektrycznej i wodoru progu nie ma), musi uzyskać status upoważnionego zgłaszającego CBAM, obliczyć emisje wbudowane i przekazać certyfikaty do umorzenia.
Pierwsza deklaracja CBAM, za towary przywiezione w 2026 r., jest wymagana do 30 września 2027 r. (art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2023/956).
Podstawę prawną (art. 192 ust. 1 TFUE), sześć sektorów i związek z przydziałem bezpłatnych uprawnień w EU ETS opisuje strona co to jest CBAM; przegląd całej sekcji jest na stronie CBAM dla importerów w Polsce.
Co musi zrobić importer? 11 kroków procedury CBAM
Jedenaście obowiązków importera następuje po sobie w rocznym cyklu, od sprawdzenia, czy przywóz podlega CBAM, do przechowywania dokumentacji. Poniższa tabela podaje dla każdego kroku podstawę prawną w rozporządzeniu (UE) 2023/956 i termin.
| Krok | Co zrobić | Podstawa prawna | Termin |
|---|---|---|---|
| 1 | Sprawdzić, czy przywóz podlega CBAM | art. 2, art. 2a, załączniki I i III | Przed każdym przywozem |
| 2 | Uzyskać status upoważnionego zgłaszającego CBAM | art. 5 i 17; art. 54b ustawy o systemie zarządzania emisjami | Przed przekroczeniem 50 ton; dla energii elektrycznej i wodoru przed pierwszym przywozem; kod Y238 do 31 grudnia 2026 r. tylko przy wnioskach złożonych do 31 marca 2026 r. i jeszcze nierozpatrzonych |
| 3 | Uzyskać dostęp do rejestru CBAM | art. 14 i 16; art. 54a ustawy | Po przyznaniu statusu |
| 4 | Prowadzić ewidencję przesyłek CBAM | art. 7, załącznik V | Przy każdym przywozie |
| 5 | Uzyskać dane o emisjach od producentów spoza UE | art. 7 | Przed deklaracją |
| 6 | Zlecić weryfikację akredytowanemu weryfikatorowi | art. 8 | Tylko przy emisjach rzeczywistych |
| 7 | Spełniać obowiązek kwartalny | art. 22 ust. 2 | Od 2027 r.; pierwsza kontrola 31 marca 2027 r. |
| 8 | Kupić certyfikaty CBAM | art. 20 i 21 | Od 1 lutego 2027 r. |
| 9 | Złożyć deklarację CBAM i przekazać certyfikaty do umorzenia | art. 6 i art. 22 ust. 1 | 30 września każdego roku; pierwszy raz 30 września 2027 r. |
| 10 | Rozliczyć nadwyżkę certyfikatów | art. 23 i 24 | Wniosek o odkup do 31 października |
| 11 | Przechowywać dokumentację | art. 7 ust. 5 i 6; art. 9 ust. 3 | Do końca czwartego roku po roku deklaracji |
Krok 1: sprawdzić, czy przywóz podlega CBAM
CBAM obejmuje importera, gdy jednocześnie spełnione są trzy warunki: kod CN towaru figuruje w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2023/956, łączna roczna masa netto towarów CBAM importera przekracza 50 ton, a towary pochodzą z państwa lub terytorium spoza załącznika III pkt 1. Załącznik III pkt 1 wymienia Islandię, Liechtenstein, Norwegię, Szwajcarię oraz terytoria Büsingen, Helgoland, Livigno, Ceutę i Melillę.
Załącznik I liczy 42 pozycje w sześciu sektorach. Żeliwo i stal to dział 72 bez złomu (7204) i dziewięciu podpozycji żelazostopów w pozycji 7202, a także aglomerowana ruda żelaza (2601 12 00) i 13 pozycji działu 73 (od 7301 do 7311, 7318 i 7326).
Cement to kody 2523 10 00, 2523 21 00, 2523 29 00, 2523 30 00, 2523 90 00 oraz kalcynowana glinka kaolinowa z ex 2507 00 80. Aluminium to 14 pozycji działu 76: 7601, od 7603 do 7614 i 7616, czyli bez złomu (7602) i artykułów gospodarstwa domowego (7615).
Nawozy to 2808 00 00 (kwas azotowy), 2814 (amoniak), 2834 21 00 (azotany potasu), pozycja 3102 i pozycja 3105 z wyjątkiem 3105 60 00. Energia elektryczna to 2716 00 00, a wodór 2804 10 00. O objęciu CBAM decyduje kod CN, a nie opis handlowy; każdą pozycję załącznika I podaje wykaz towarów CBAM, a pojedynczy kod można sprawdzić w wyszukiwarce kodów CN.
Próg 50 ton (jednolity próg masy z załącznika VII pkt 1) liczy się na importera i na rok kalendarzowy, łącznie ze wszystkich kodów CN (art. 2a ust. 1).
Importer, który go przekroczy, podlega wszystkim obowiązkom CBAM w odniesieniu do całości emisji wbudowanych w towarach przywiezionych w tym roku (art. 2a ust. 2). Energia elektryczna i wodór nigdy nie są zwolnione (art. 2a ust. 4). Szczegóły zawiera strona o zwolnieniu de minimis.
Zwolnienie trzeba zadeklarować w zgłoszeniu celnym (art. 2a ust. 1 zdanie ostatnie). W Polsce służy do tego kod Y137, „Zwolnienie na mocy artykułu 2a rozporządzenia (UE) 2023/956”, także dla importera, który ma status, ale nie przekracza 50 ton.
Jeżeli organ celny wie, że próg przekroczono, a właściwego kodu brak, zgłoszenie nie zostanie przyjęte do systemu AIS/IMPORT PLUS (instrukcja PUESC, pkt 6.14.1, odczytana 13 listopada 2026 r.).
Turcja (Türkiye) nie jest zwolniona mimo unii celnej z UE. Decyduje niepreferencyjne pochodzenie towaru, a nie kraj wysyłki: towary pochodzące ze Szwajcarii w rozumieniu unijnych reguł niepreferencyjnego pochodzenia (art. 59 unijnego kodeksu celnego) są wyłączone z zakresu CBAM (art. 2 ust. 4 i załącznik III pkt 1).
Dla nich w Polsce nie deklaruje się żadnego kodu Y; kod Y134 dotyczy tylko Büsingen, Helgolandu i Livigno.
Polska instrukcja wypełniania zgłoszeń celnych dodaje trzy praktyczne reguły:
- Nie ma zwolnienia dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (transakcje C2C i B2C); jeżeli brak numeru EORI, do systemu UE przekazuje się PESEL albo NIP i adres.
- Towarów CBAM nie można zgłaszać w zestawach danych H6 i H7 (przesyłki pocztowe i e-commerce), bo są objęte zakazami i ograniczeniami pozataryfowymi.
- Towary powracające (art. 203 unijnego kodeksu celnego) nadal wymagają kodów CBAM, a w deklaracji CBAM wykazuje się dla nich zero (art. 6 ust. 5).
Krok 2: uzyskać status upoważnionego zgłaszającego CBAM
Tylko upoważniony zgłaszający CBAM (art. 3 pkt 17 rozporządzenia (UE) 2023/956) może w okresie docelowym przywozić towary CBAM powyżej progu. Uzyskanie statusu jest więc pierwszym zadaniem importera.
W Polsce organem właściwym w sprawach przyznania, odmowy przyznania oraz cofnięcia statusu jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (art. 54b ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji; rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 2 stycznia 2026 r., Dz. U. z 2026 r. poz. 11, obowiązujące od 13 stycznia 2026 r.).
KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami w Instytucie Ochrony Środowiska, Państwowym Instytucie Badawczym), drugi organ wskazany przez Polskę na liście Komisji, nie przyznaje statusu.
Na wniosek Dyrektora IAS w Poznaniu wydaje w ciągu 21 dni opinie albo wskazuje kwotę potrzebną do ustalenia gwarancji; jeżeli nie wyda opinii w tym terminie, przyjmuje się, że nie zgłasza zastrzeżeń (art. 54b ust. 8 do 11 ustawy). KOBiZE prowadził też procedurę korekty sprawozdań CBAM z okresu przejściowego.
Wniosek o przyznanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM (art. 5 ust. 1 rozporządzenia) składa się elektronicznie w portalu zgłaszającego CBAM, czyli w module zarządzania upoważnieniami rejestru CBAM (art. 5 ust. 3 rozporządzenia; art. 54b ust. 3 ustawy).
Składa go importer mający siedzibę w Polsce; jeżeli pośredni przedstawiciel celny zgodzi się działać jako upoważniony zgłaszający CBAM, wniosek składa przedstawiciel (art. 5 ust. 1a). Siedziba osoby prawnej to statutowa siedziba, główna siedziba lub stałe miejsce prowadzenia działalności w państwie członkowskim (art. 3 pkt 19).
Treść wniosku określa art. 5 ust. 5. Wniosek zawiera osiem elementów:
- Nazwa, adres i dane kontaktowe wnioskodawcy oraz numer EORI.
- Główna działalność gospodarcza prowadzona w UE.
- Zaświadczenie organu podatkowego, że wobec wnioskodawcy nie ma niewykonanego nakazu odzyskania krajowych zaległości podatkowych.
- Oświadczenie wnioskodawcy obejmujące pięć lat poprzedzających rok złożenia wniosku.
- Informacje o zdolności finansowej i operacyjnej.
- Szacowany przywóz według rodzajów towarów w bieżącym i następnym roku kalendarzowym.
- Numer świadectwa upoważnionego przedsiębiorcy (AEO), jeżeli wnioskodawca je posiada.
- Osoby, w których imieniu wnioskodawca działa.
Polska ustawa dodaje oświadczenie składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 233 § 6 Kodeksu karnego), że informacje z art. 5 ust. 5 lit. a do c, e, f i h są kompletne i prawdziwe; to samo dotyczy zgłoszeń zmian na podstawie art. 5 ust. 7 (art. 54b ust. 4 i 5 ustawy).
Postępowanie w sprawie statusu toczy się według wybranych przepisów Ordynacji podatkowej (art. 54b ust. 14 ustawy).
Wnioskodawca, który prowadzi działalność krócej niż przez dwa lata obrotowe poprzedzające rok złożenia wniosku, składa gwarancję CBAM (art. 17 ust. 5 rozporządzenia).
Jest to gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa płatna na pierwsze żądanie; jej wysokość może zostać ustalona we współpracy z Dyrektorem IAS w Poznaniu, który może zwrócić się do KOBiZE. Gwarancję za przywóz z 2026 r. zwalnia się po 30 września 2028 r. (podatki.gov.pl, strona CBAM, odczytana 13 listopada 2026 r.).
Właściwy organ ocenia wniosek w ciągu 120 dni kalendarzowych od jego otrzymania (art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/486).
Jeżeli organ zażąda dodatkowych informacji, wnioskodawca przekazuje je w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 30 dni kalendarzowych; organ może przedłużyć swój termin najwyżej o 30 dni kalendarzowych, a cała ocena nie może trwać dłużej niż 180 dni kalendarzowych od otrzymania wniosku (art. 5 tego rozporządzenia).
Organ odmawia przyznania statusu, jeżeli nie jest spełnione kryterium z art. 17 ust. 2. Według art. 9 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/486 kryterium to oznacza brak decyzji stwierdzającej poważne lub powtarzające się naruszenia przepisów celnych, podatkowych, dotyczących nadużyć na rynku lub CBAM w ciągu trzech lat przed wnioskiem oraz brak poważnych przestępstw związanych z działalnością gospodarczą w ciągu pięciu lat. Zgodnie z art. 10 wnioskodawca nie może być w stanie upadłości.
Wnioski złożone do 31 marca 2026 r. korzystają z przepisu o tymczasowym przywozie (art. 17 ust. 7a, dodany rozporządzeniem (UE) 2025/2083). Kod Y238 można stosować do 31 grudnia 2026 r. (komunikat PUESC z 30 września 2026 r.), jeżeli wniosek złożono do 31 marca 2026 r. i nie został jeszcze rozpatrzony.
Komunikat obejmuje wprost także podmioty, wobec których decyzja została zawieszona do czasu rozstrzygnięcia odwołania. Podana nadal w instrukcji PUESC (pkt 6.14.1) data 27 września 2026 r. jest nieaktualna.
Wnioskodawca, który złożył wniosek po 31 marca 2026 r., może przywozić towary CBAM powyżej progu dopiero po uzyskaniu statusu (komunikat PUESC z 11 maja 2026 r.). Przygotowanie dokumentów zajmuje zwykle od 4 do 8 tygodni (szacunek cbamguide.com).
Cały przebieg w Polsce opisuje strona upoważniony zgłaszający CBAM. Firma, która woli powierzyć funkcję upoważnionego zgłaszającego CBAM lub przygotowanie wniosku osobie trzeciej, może zgłosić zapytanie o usługę upoważnionego zgłaszającego.
Krok 3: uzyskać dostęp do rejestru CBAM
Po przyznaniu statusu Komisja zakłada rachunek w rejestrze CBAM i nadaje niepowtarzalny numer rachunku CBAM (art. 16 ust. 1). Standardowo Komisja przewiduje dostęp do rejestru przez konto EU Login z uwierzytelnianiem dwuskładnikowym, a uwierzytelnianie obsługuje system UUM&DS (art. 8 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2024/3210).
Polska korzysta z drogi krajowej, na którą pozwala art. 8 ust. 5 tego rozporządzenia: funkcję krajowego systemu zarządzania uprawnieniami i tożsamością użytkowników, o którym mowa w art. 13 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2024/3210, pełni Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC).
Upoważnieni zgłaszający CBAM uzyskują dostęp do rejestru CBAM przez PUESC, po uwierzytelnieniu zgodnie z art. 8 ust. 1 i 6 tego rozporządzenia (art. 54a ust. 1 i 2 ustawy).
Dostęp wymaga trzech czynności:
- Założyć konto na PUESC i powiązać je z firmą zarejestrowaną na PUESC z numerem EORI („cło (EORI)”).
- Uzyskać rozszerzone uprawnienie „Dostęp do rejestru CBAM” formularzem WPE0001; pełnomocnictwo musi to uprawnienie wymieniać wprost.
- Zalogować się: po wejściu z linku Komisji do modułu zarządzania upoważnieniami portal uwierzytelniania TAXUD wyświetla okno „Skąd Jesteś, Where Are You From?”, w którym należy wybrać logowanie przez PUESC.
Rachunek w rejestrze CBAM zawiera numer rachunku CBAM, dane upoważnienia, transakcje przywozu przekazywane automatycznie z danych celnych na podstawie rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2619, stan certyfikatów, historię zakupów i deklaracji. Moduł zakupu certyfikatów zostanie uruchomiony 1 lutego 2027 r. Logowanie i role opisuje strona rejestr CBAM, a strukturę numeru strona numer CBAM.
Krok 4: prowadzić ewidencję wszystkich przesyłek CBAM
Przy każdym przywozie towarów z załącznika I trzeba odnotować pięć informacji:
- Kod CN każdego produktu.
- Masa netto w tonach (dla energii elektrycznej w MWh).
- Kraj pochodzenia według unijnych reguł pochodzenia.
- Nazwa i adres instalacji, w której wyprodukowano towar.
- Ścieżka produkcyjna, na przykład wielki piec z konwertorem tlenowym albo piec łukowy przy stali.
W polskim zgłoszeniu celnym upoważniony zgłaszający CBAM podaje kod Y128 z numerem rachunku w strukturze CBAM-XX-YYYY-AAANNNNNNNNNNN; system UE otrzymuje wtedy numery EORI z pól „Importer” i „Zgłaszający” wraz z numerem rachunku, ale nie otrzymuje numeru EORI przedstawiciela bezpośredniego (instrukcja PUESC, pkt 6.14.1).
Pełną listę kodów CBAM, w tym Y128, Y134, Y135, Y136, Y137, Y237 i Y238, zawiera strona zgłoszenie celne CBAM.
Organy celne przekazują dane o przywozie do rejestru CBAM, ale za dane instalacji produkcyjnej odpowiada importer, bo dokumenty celne ich nie zawierają. Odtworzenie tych danych po czasie jest bardzo trudne.
Importerzy cementu powinni też przejrzeć zgłoszenia złożone od 1 stycznia 2026 r. i w razie potrzeby wystąpić o ich sprostowanie: rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1740 stosuje się z mocą wsteczną od tej daty i wprowadziło cztery nowe kody TARIC dla klinkieru i cementu (komunikat PUESC z 19 października 2026 r.).
Krok 5: uzyskać dane o emisjach wbudowanych od producentów spoza UE
Dane o emisjach wbudowanych są najtrudniejszym operacyjnie wymogiem CBAM. Importer potrzebuje od każdej instalacji spoza UE specyficznych emisji bezpośrednich w tonach ekwiwalentu dwutlenku węgla na tonę towaru (t CO2e/t), emisji pośrednich dla cementu i nawozów, ścieżki produkcyjnej, odniesienia do planu monitorowania oraz pomiarów i obliczeń.
Pełny zakres to 16 danych z raportu operatora (strona w języku angielskim), czyli ponumerowane pozycje skróconego raportu operatora na temat wielkości emisji (załącznik IV pkt 1.2 do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2547), sporządzanego w języku angielskim (art. 10 ust. 4 tego rozporządzenia).
Rejestr CBAM ma sekcję dla operatorów instalacji spoza UE: sekcję O3CI (portal operatorów). Zarejestrowany operator wprowadza dane instalacji i emisji raz i po weryfikacji udostępnia je upoważnionym zgłaszającym CBAM, którzy przywożą jego towary (art. 10).
Operator spoza UE nie ma obowiązku ich przekazywania; jeżeli danych brak, importer może zgłosić zapytanie o pomoc w pozyskaniu danych od dostawców.
Bez danych rzeczywistych importer stosuje wartości domyślne z rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2621, którego załącznik I zastąpiło rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1740. Do wartości „emisja całkowita” dolicza się narzut (mark-up): 10% w 2026 r., 20% w 2027 r. i 30% od 2028 r., a dla nawozów 1% w każdym roku. Wartości domyślne opisuje strona wartości domyślne CBAM.
Dla półproduktów ze stali z Chin (kod CN 7207 12 10) wartość domyślna wynosi 3,169 t CO2e/t, czyli 3,4859 z narzutem na 2026 r., wobec domyślnego wskaźnika CBAM (benchmark) 1,364.
Importer stosujący tę wartość potrzebuje 2,1560 certyfikatu na tonę za 2026 r., czyli 177,48 euro przy oficjalnej cenie z III kwartału 2026 r. (82,32 euro). To silna zachęta finansowa do pozyskania danych rzeczywistych.
Dla polskich importerów stali ważna jest też Ukraina. Dla półproduktów ze stali niestopowej z Ukrainy (kod CN 7207 11 14) wartość domyślna wynosi 2,397 t CO2e/t, z narzutem 2,6367; po odjęciu dostosowania przydziału bezpłatnych uprawnień (0,975 × 1,364 = 1,3299) zostaje 1,3068 certyfikatu na tonę, czyli 107,58 euro za tonę przy 82,32 euro (obliczenie cbamguide.com na podstawie tabel urzędowych).
Ukraina nie jest zwolniona, a jej opłata emisyjna nie została uznana na podstawie art. 9 (stan na 23 października 2026 r.). Kontekst: strona o Ukrainie (w języku angielskim).
Stosowanie wartości domyślnych nie wymaga weryfikacji przez stronę trzecią. Emisje rzeczywiste wymagają natomiast, przed złożeniem deklaracji CBAM, sprawozdania z weryfikacji sporządzonego przez akredytowanego weryfikatora.
Krok 6: zlecić weryfikację emisji rzeczywistych akredytowanemu weryfikatorowi
Weryfikacja emisji wbudowanych przez stronę trzecią jest wymagana przed złożeniem każdej deklaracji CBAM opartej na emisjach rzeczywistych (art. 8 ust. 1). Weryfikatora akredytuje krajowa jednostka akredytująca państwa członkowskiego UE na podstawie rozporządzenia delegowanego (UE) 2025/2551, według normy EN ISO/IEC 17029:2019, a weryfikator musi być zarejestrowany w rejestrze CBAM.
Rejestracja weryfikatorów ruszyła 1 września 2026 r. (art. 10a ust. 1), a sprawozdania z weryfikacji będą wydawane w rejestrze od stycznia 2027 r.
W pierwszym roku weryfikacji instalacji wymagana jest fizyczna wizyta w obiekcie. Wirtualna wizyta w obiekcie może ją wtedy zastąpić tylko w poważnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okolicznościach z art. 4 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2546 (wizyty: art. 2 do 4).
Na dzień 13 listopada 2026 r. do terminu 30 września 2027 r. zostało niespełna 11 miesięcy. Według rynkowych szacunków dostawców usług weryfikacji koszt wynosi od 5 000 do 50 000 euro za instalację, zależnie od jej złożoności; nie jest to wartość urzędowa.
Na dzień 12 listopada 2026 r. udokumentowano siedem akredytowanych jednostek weryfikujących, akredytowanych przez pięć krajowych jednostek akredytujących:
- EmiCert S.A., akredytacja ESYD (Grecja).
- Bureau Veritas Italia S.p.A., akredytacja Accredia (Włochy).
- RINA Services S.p.A., akredytacja Accredia (Włochy).
- SGS ICS Italia S.r.l., akredytacja Accredia (Włochy).
- Intertek Certification AB, akredytacja Swedac (Szwecja).
- Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC), Damietta, Egipt, akredytacja RvA (Niderlandy) z 22 października 2026 r. w procedurze TAB (RvA uczestniczy w pierwszej weryfikacji CBAM, po czym akredytacja staje się standardowa); pierwsza jednostka spoza UE.
- SGS BELGIUM nv, akredytacja BELAC (Belgia), zakres ważny od 5 listopada 2026 r.
Żadna z nich nie pochodzi z Polski. Polskie Centrum Akredytacji (PCA) uruchomiło procedurę akredytacji w obszarze CBAM komunikatem nr 474 z 18 maja 2026 r., w trybie pilotażu, i należy do siedmiu jednostek UE przyjmujących wnioskodawców spoza UE, ale nie udokumentowało jeszcze żadnej akredytacji CBAM (stan na 12 listopada 2026 r.).
DNV ogłosił akredytację Accredia 6 listopada 2026 r.; Accredia jej nie opublikowała, więc nie została uwzględniona w zestawieniu. Oficjalna lista Komisji nie została opublikowana.
Tabela Komisji z 21 października 2026 r. wymienia 24 krajowe jednostki akredytujące oferujące akredytację CBAM, 20 gotowych do przyjmowania wniosków i 7 przyjmujących wnioskodawców spoza UE.
Tysiące instalacji spoza UE potrzebują fizycznej wizyty przed wrześniem 2027 r. Aktualną listę z zakresami podaje strona akredytowani weryfikatorzy CBAM, a rolę weryfikacji strona weryfikacja. Importer może zgłosić zapytanie o weryfikatora dla swoich dostawców.
Krok 7: spełniać obowiązek kwartalny
Od 2027 r. upoważniony zgłaszający CBAM zapewnia, aby na koniec każdego kwartału na jego rachunku w rejestrze CBAM znajdowały się certyfikaty odpowiadające co najmniej 50% emisji wbudowanych w towarach przywiezionych od początku roku kalendarzowego, z uwzględnieniem dostosowania przydziału bezpłatnych uprawnień (art. 22 ust. 2).
Pierwsza kontrola: 31 marca 2027 r. Za import z 2026 r. obowiązek ten nie istnieje.
Emisje ustala się według wartości domyślnych bez narzutu (art. 22 ust. 2 lit. a)) albo według liczby certyfikatów przekazanych do umorzenia za poprzedni rok dla tych samych towarów i krajów pochodzenia (lit. b)).
Importer, który przekroczy próg 50 ton w trakcie roku, spełnia obowiązek na koniec kwartału następującego po kwartale przekroczenia (art. 22 ust. 2a). Poziom 50% wprowadziło rozporządzenie (UE) 2025/2083.
W razie niedoboru właściwy organ wzywa do uzupełnienia w terminie jednego miesiąca (art. 22 ust. 3); nie ma kary za każdą brakującą tonę. Poważne lub powtarzające się naruszenie jest podstawą cofnięcia statusu (art. 17 ust. 8). Polskie przepisy nie wskazują jeszcze (stan na 13 listopada 2026 r.), który organ wysyła takie wezwania.
Przykład: jeżeli towary przywiezione w I i II kwartale 2027 r. zawierają na tej podstawie 1 000 t CO2e po dostosowaniu, na rachunku musi być co najmniej 500 certyfikatów na dzień 30 czerwca 2027 r. Szczegóły: obowiązek kwartalny.
Krok 8: kupić certyfikaty CBAM od 1 lutego 2027 r.
Sprzedaż certyfikatów CBAM rusza 1 lutego 2027 r.: certyfikaty sprzedaje na wspólnej centralnej platformie państwo członkowskie, w którym upoważniony zgłaszający CBAM ma siedzibę (art. 20 ust. 1), także dla towarów przywiezionych w 2026 r. Platformę ustanawia i zarządza nią Komisja, po wspólnym postępowaniu o udzielenie zamówienia z państwami członkowskimi (art. 20 ust. 2).
Nie ma rynku wtórnego, obrotu giełdowego ani przenoszenia certyfikatów między firmami. Nadwyżkę certyfikatów odkupuje za pośrednictwem tej samej platformy Komisja, działając w imieniu państwa członkowskiego (art. 23 ust. 1). Działanie platformy opisuje strona wspólna centralna platforma.
Dla towarów przywiezionych w 2026 r. cena jest średnią kwartalną cen zamknięcia aukcji uprawnień w EU ETS w kwartale przywozu (art. 21 ust. 1a, dodany rozporządzeniem (UE) 2025/2083); od 2027 r. średnią tygodniową (art. 21 ust. 1).
Importer kupujący w 2027 r. certyfikaty za 2026 r. zna więc ceny jeszcze przed zakupem. Oficjalne ceny 2026 r.: 75,36 euro (I kw.), 75,28 euro (II kw.), 82,32 euro (III kw., opublikowana 5 października 2026 r.); cena za IV kw. ma zostać opublikowana 4 stycznia 2027 r.
14 września 2026 r. grudniowy kontrakt na uprawnienia EU ETS osiągnął w trakcie sesji 88,53 euro, najwięcej od dziewięciu miesięcy, przy rosnących cenach gazu i zakupach na potrzeby rozliczenia emisji. Cena certyfikatów CBAM nie ma pułapu ani odpowiednika rezerwy stabilności rynkowej EU ETS. Bieżące ceny i historię pokazuje narzędzie cena certyfikatów CBAM.
Poniższa tabela podaje koszt na tonę przywiezionego produktu przed dostosowaniem przydziału bezpłatnych uprawnień (brutto) i po nim (netto) dla siedmiu towarów rozliczanych na wartościach domyślnych w 2026 r.
Wartości domyślne to „emisja całkowita” z załącznika I do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2621, zastąpionego rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2026/1740; wskaźniki CBAM to domyślne wskaźniki z kolumny B rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2620, dla ścieżki produkcyjnej wskazanej w wierszu kraju: (C) wielki piec dla stali i (K) aluminium pierwotne.
| Towar, pochodzenie i kod CN | Wartość domyślna (t CO₂e/t) | Z narzutem 2026 | Domyślny wskaźnik CBAM | Certyfikaty na tonę | Koszt brutto (EUR/t, 82,32) | Koszt netto 2026 (EUR/t) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Półprodukty ze stali, Turcja (7207 11 14) | 2,310 | 2,541 | 1,364 | 1,2111 | 209,18 | 99,70 |
| Półprodukty ze stali, Ukraina (7207 11 14) | 2,397 | 2,6367 | 1,364 | 1,3068 | 217,05 | 107,58 |
| Półprodukty ze stali, Chiny (7207 12 10) | 3,169 | 3,4859 | 1,364 | 2,1560 | 286,96 | 177,48 |
| Szary cement portlandzki, „Pozostałe państwa i terytoria”, w tym Turcja (2523 29 00) | 1,440 | 1,584 | 0,666 | 0,9347 | 130,39 | 76,94 |
| Aluminium pierwotne nieobrobione, Chiny (7601) | 3,000 | 3,300 | 1,423 | 1,9126 | 271,66 | 157,44 |
| Mocznik, Egipt (3102 10 19) | 1,390 | 1,4039 | 0,902 | 0,5245 | 115,57 | 43,17 |
| Wodór, „Pozostałe państwa i terytoria” (2804 10 00) | 17,740 | 19,514 | 5,089 | 14,5522 | 1 606,39 | 1 197,94 |
Wzór kosztu netto: max[0; wartość domyślna z narzutem minus dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień] × cena certyfikatu. Dostosowanie to współczynnik CBAM × jednorodny międzysektorowy współczynnik korygujący (100% w latach 2026 do 2030; decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2026/1862) × wskaźnik CBAM. Współczynnik CBAM to część przydziału bezpłatnych uprawnień, która pozostaje: 97,5% w 2026 r., 95% w 2027 r., 90% w 2028 r., 77,5% w 2029 r., 51,5% w 2030 r., zero od 2034 r. (art. 10a ust. 1a dyrektywy 2003/87/WE). Narzut: 10% w 2026 r. (nawozy 1%). Wszystkie wiersze to obliczenia cbamguide.com według wzoru prawnego, którego używa kalkulator CBAM, na podstawie tabel urzędowych; na przykład wiersz ukraiński można sprawdzić w kalkulatorze.
Mechanikę certyfikatów opisuje strona certyfikaty CBAM, a wskaźniki strona wskaźniki CBAM (benchmarki). Polskie przepisy nie wskazują jeszcze (stan na 13 listopada 2026 r.) organu, który działa w imieniu Polski przy sprzedaży i odkupie; rząd zapowiedział odrębną ustawę o okresie docelowym.
Krok 9: złożyć deklarację CBAM do 30 września
Upoważniony zgłaszający CBAM składa deklarację CBAM i przekazuje do umorzenia certyfikaty CBAM do 30 września każdego roku; po raz pierwszy do 30 września 2027 r., za towary przywiezione w 2026 r. (art. 6 ust. 1 i art. 22 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2023/956). Deklarację składa się w rejestrze CBAM. W kolejnych latach termin jest taki sam.
Zgodnie z art. 6 ust. 2, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2025/2083, deklaracja zawiera:
- Łączną ilość towarów CBAM przywiezionych w roku kalendarzowym, według rodzaju towaru i kraju pochodzenia.
- Łączne specyficzne emisje wbudowane według rodzaju towaru i kraju pochodzenia, w t CO2e/t.
- Łączną liczbę certyfikatów CBAM do przekazania do umorzenia po wszystkich dostosowaniach.
- Zmniejszenie z tytułu opłaty emisyjnej uiszczonej w państwie trzecim (art. 9), z dokumentacją.
- Odniesienia do sprawozdań z weryfikacji dla emisji rzeczywistych.
- Obliczenie dostosowania przydziału bezpłatnych uprawnień.
Zmniejszenie liczby certyfikatów CBAM z tytułu opłaty emisyjnej uiszczonej w państwie trzecim przysługuje, gdy opłata emisyjna (art. 3 pkt 29) została faktycznie uiszczona w kraju pochodzenia, po odjęciu zwrotów i innych rekompensat (art. 9 ust. 1).
Przy wartościach domyślnych zmniejszenie można zgłosić tylko według rocznych domyślnych opłat emisyjnych, które Komisja może ustalić od 2027 r. (art. 9 ust. 4). Dobrowolne kompensacje emisji i wewnętrzne ceny emisji stosowane przez firmy są wykluczone.
Komisja opublikowała 13 maja 2026 r. projekt rozporządzenia wykonawczego z czterema wariantami (system handlu uprawnieniami, podatek od emisji ze źródeł punktowych, podatek od paliw i systemy mieszane) i limitem 10% raportowanych emisji dla jednostek międzynarodowych z art. 6 porozumienia paryskiego.
Konsultacje zakończyły się 10 czerwca 2026 r.; na dzień 23 października 2026 r. akt był nadal projektem. Żadna opłata emisyjna państwa trzeciego nie została uznana, w tym UK ETS, K-ETS i krajowy ETS Chin. Szczegóły: odliczenie ceny CO2.
Do 30 września upoważniony zgłaszający CBAM przekazuje do umorzenia liczbę certyfikatów podaną w deklaracji (art. 6 ust. 2 lit. c)), po dostosowaniu i ewentualnym zmniejszeniu z art. 9, a Komisja usuwa przekazane certyfikaty z rejestru (art. 22 ust. 1).
Anulowanie to odrębna procedura, dotycząca certyfikatów pozostałych na rachunku: Komisja anuluje je 1 listopada (art. 24 ust. 1 i 2). Przebieg deklaracji opisuje strona deklaracja CBAM.
Upoważniony zgłaszający CBAM, który do 30 września nie przekaże do umorzenia należnych certyfikatów, płaci za każdy brakujący certyfikat karę równą karze za przekroczenie emisji w EU ETS (art. 16 ust. 3 dyrektywy 2003/87/WE), czyli 100 euro za tonę ekwiwalentu CO2 przed indeksacją według europejskiego wskaźnika cen konsumpcyjnych (art. 26 ust. 1); zapłata nie zwalnia z umorzenia (art. 26 ust. 3).
Osoba inna niż upoważniony zgłaszający CBAM płaci od trzech do pięciu razy więcej, od 300 do 500 euro za certyfikat przed indeksacją (art. 26 ust. 2).
Organ, który nakłada te kary w Polsce, nie został jeszcze wskazany w polskich przepisach (stan na 13 listopada 2026 r.). Kary krajowe z okresu przejściowego, które nakładał Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (art. 54g ustawy), dotyczą wyłącznie sprawozdań CBAM z lat 2023 do 2025. Pełny przegląd: kary CBAM.
Krok 10: rozliczyć nadwyżkę certyfikatów przez odkup
Rozliczenie nadwyżki to rutynowe zadanie importera, którego rzeczywisty przywóz lub zweryfikowane emisje okazały się niższe od szacunków. Wniosek o odkup składa się do 31 października roku umorzenia (art. 23 ust. 1), a Komisja odkupuje certyfikaty po cenie, którą zapłacił upoważniony zgłaszający CBAM (art. 23 ust. 3).
Certyfikaty kupione w 2027 r. za 2026 r. można odkupić tylko w 2027 r. (art. 23 ust. 2a), a te, które pozostaną na rachunku, Komisja anuluje 1 listopada 2027 r. (art. 24 ust. 2).
Liczba odkupionych certyfikatów jest ograniczona do liczby, którą upoważniony zgłaszający CBAM musiał zakupić zgodnie z art. 22 ust. 2 w roku kalendarzowym zakupu (art. 23 ust. 2). Chodzi o ilość wynikającą z obowiązku kwartalnego, a nie o udział w kupionych certyfikatach.
Certyfikaty ponad tę liczbę nie podlegają odkupowi i są anulowane bez rekompensaty (art. 24), więc nadmierne zakupy mają realny koszt. Certyfikaty kupione w późniejszych latach anuluje się 1 listopada drugiego roku po zakupie (art. 24 ust. 1).
Krok 11: przechowywać dokumentację przez cztery lata
Dokumentację potrzebną do obliczenia emisji wbudowanych, w tym sprawozdanie weryfikatora, przechowuje się do końca czwartego roku po roku, w którym deklarację złożono lub należało złożyć (art. 7 ust. 5 i 6); ten sam okres dotyczy dokumentacji opłaty emisyjnej (art. 9 ust. 3). Dokumentację przywozu z 2026 r. trzeba więc przechowywać do końca 2031 r.
Należy przechowywać siedem kategorii dokumentów:
- Zgłoszenia celne wszystkich towarów CBAM.
- Dane o emisjach od dostawców i producentów, z dokumentacją planu monitorowania.
- Sprawozdania z weryfikacji dla zastosowanych emisji rzeczywistych.
- Potwierdzenia zakupu certyfikatów CBAM i przekazania ich do umorzenia.
- Obliczenia zmniejszenia z art. 9 i dowody zapłaty opłaty emisyjnej.
- Wewnętrzne procedury, obliczenia i metodykę CBAM.
- Korespondencję z producentami spoza UE, weryfikatorami i właściwymi organami.
Komisja i właściwy organ mogą przeglądać deklarację CBAM do końca czwartego roku po roku, w którym należało ją złożyć, także w drodze kontroli w siedzibie upoważnionego zgłaszającego CBAM (art. 19 ust. 2).
Organy celne przekazują Komisji dane o przywozie (art. 25), a Komisja porównuje je z rejestrem CBAM, więc rozbieżności między zgłoszeniami celnymi a deklaracjami CBAM są widoczne. Gotowe listy kontrolne i wzory pism do dostawców są na stronie wzory CBAM.
Co musi być udokumentowane przed terminem złożenia deklaracji, z podstawą prawną każdego punktu. Wersja angielska, natychmiastowe pobranie.
Na potrzeby tych powiadomień przechowujemy wyłącznie Państwa adres e-mail. Polityka prywatności (po angielsku)
Ile kosztuje CBAM importera?
Koszty CBAM dzielą się na dwie kategorie: koszty administracyjne (status, pozyskanie danych, weryfikacja, zarządzanie) i koszt certyfikatów, zależny od ceny w EU ETS i od emisji wbudowanych. Planując budżet, trzeba uwzględnić obie.
Koszty administracyjne są w dużej mierze stałe i liczy się je na importera oraz na instalację produkcyjną. Ani rozporządzenie (UE) 2023/956, ani rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/486 nie przewiduje opłaty za wniosek o status; ewentualną opłatę reguluje prawo krajowe.
Weryfikacja, potrzebna tylko przy emisjach rzeczywistych, kosztuje od 5 000 do 50 000 euro za instalację w pierwszym okresie (rynkowy szacunek dostawców usług weryfikacji).
Według szacunku cbamguide.com, bez źródła urzędowego, pozyskanie danych od eksporterów spoza UE kosztuje od 1 000 do 10 000 euro rocznie, zależnie od liczby dostawców, a wewnętrzne zarządzanie CBAM (czas pracy, oprogramowanie, doradztwo) od 20 000 do 100 000 euro rocznie lub więcej przy zróżnicowanych łańcuchach dostaw.
Koszt certyfikatów w 2026 r. nie jest mały dla towarów rozliczanych na wartościach domyślnych. Dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień odejmuje 97,5% wskaźnika CBAM, a nie 97,5% emisji wbudowanych, więc każda tona CO2e powyżej wskaźnika, łącznie z całym narzutem, jest płacona w pełnej cenie.
Przykład: importer, który przywozi 10 000 ton półproduktów ze stali z Turcji (kod CN 7207 11 14) i stosuje wartość domyślną 2,310 t CO2e/t, wykazuje 2,541 t CO2e/t z narzutem 10% i odejmuje 0,975 × 1,364 = 1,3299.
Zostaje 1,2111 certyfikatu na tonę, czyli 12 111 certyfikatów i 996 977,52 euro przy oficjalnej cenie z III kwartału 2026 r. (82,32 euro). Koszt rośnie, bo współczynnik CBAM spada do 90% w 2028 r., 77,5% w 2029 r. i 51,5% w 2030 r., a narzut dochodzi do 30%.
Przy tej samej wartości domyślnej, tym samym wskaźniku i stałej cenie 82,32 euro w przykładzie tureckim koszt wynosi 189,38 euro za tonę przy przywozie w 2030 r.; wskaźnik może zostać zaktualizowany dla towarów przywożonych od 2027 r.
Importerzy z łańcuchami dostaw o wysokiej emisyjności, którzy odkładają planowanie dekarbonizacji, zderzą się z ostrym wzrostem kosztów na przełomie 2029 i 2030 r. Wygaszanie przydziału opisuje strona bezpłatne uprawnienia, a cały rachunek strona obliczenia CBAM.
Kalkulator CBAM pozwala sprawdzić obowiązek dla sześciu sektorów przy różnych cenach uprawnień w EU ETS. Wynik to szacunek oparty na urzędowych wartościach domyślnych i wskaźnikach CBAM (rozporządzenia wykonawcze (UE) 2025/2621 i 2025/2620); wiążąca jest liczba z deklaracji CBAM.
Jakie są największe ryzyka CBAM dla importerów?
Największe ryzyka CBAM dla importera to przywóz bez statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM, płacenie za wartości domyślne tam, gdzie dostawca mógłby przekazać dane rzeczywiste, brak weryfikatora przed 30 września 2027 r. i niedobór w obowiązku kwartalnym od 2027 r.
Przywóz bez statusu naraża osobę inną niż upoważniony zgłaszający CBAM na karę od trzech do pięciu razy wyższą niż z art. 26 ust. 1, od 300 do 500 euro za certyfikat przed indeksacją (art. 26 ust. 2).
Importer bez statusu, który przekroczył 50 ton, po zapłacie kary jest zwolniony z deklaracji i umorzenia za te przywozy (art. 26 ust. 2a). Bez ważnej podstawy organ celny nie dopuszcza też towarów do obrotu (art. 25 ust. 1).
Na wartościach domyślnych cały narzut jest płacony w pełnej cenie certyfikatu; dlatego chińskie półprodukty ze stali (kod CN 7207 12 10) kosztują 177,48 euro za tonę za 2026 r.
Na dzień 12 listopada 2026 r. udokumentowano siedem akredytowanych weryfikatorów, żadnego w Polsce. Za niedobór kwartalny nie nalicza się kwoty od brakującej tony, ale poważny lub powtarzający się niedobór jest podstawą cofnięcia statusu (art. 17 ust. 8).
Zgodność z CBAM wymaga współpracy trzech działów firmy:
- Zakupy: ustalenie, którzy dostawcy mogą przekazać dane o emisjach.
- Prawo i compliance: status, deklaracja CBAM, przechowywanie dokumentacji, kody w zgłoszeniu celnym.
- Finanse: zakup certyfikatów, obowiązek kwartalny, gwarancja CBAM i budżet.
Najtrudniej mają importerzy z długimi łańcuchami dostaw, których instalacje spoza UE nie mają infrastruktury monitorowania. Sekcja O3CI rejestru CBAM ułatwia sprawę, bo zarejestrowany producent udostępnia dane raz wszystkim odbiorcom w UE, ale zaangażowanie producenta pozostaje wąskim gardłem.
Bez danych rzeczywistych zostają wartości domyślne, które z założenia są niekorzystne dla importera i z roku na rok drożeją w porównaniu z danymi zweryfikowanymi.
Decyzje o dekarbonizacji łańcucha dostaw podjęte w 2026 i 2027 r. będą procentować. Przeniesienie zakupów do dostawców o niższej emisyjności zmniejsza nie tylko obowiązek za 2026 r., ale też znacznie większe obowiązki za 2030 i 2034 r. Wraz ze spadkiem współczynnika CBAM argument finansowy za współpracą z dostawcami z roku na rok zyskuje na sile.
Importerzy śledzący wiele instalacji dostawców mogą porównać narzędzia w katalogu oprogramowania CBAM, a doradców w katalogu doradców CBAM. Firma, która potrzebuje weryfikatora, doradcy lub usługi upoważnionego zgłaszającego, może opisać zadanie w formularzu zapytania CBAM: cbamguide.com przekaże je jednemu, dwóm lub trzem pasującym usługodawcom.
Bezpłatnie dla Państwa. Jeżeli powierzą Państwo zlecenie usługodawcy, któremu przekazaliśmy zapytanie, usługodawca może zapłacić cbamguide.com prowizję za polecenie; nigdy nie decyduje ona o tym, kto jest wymieniony na tej stronie ani w jaki sposób. Osobne zapytania dotyczą doradztwa, obliczenia emisji, oprogramowania i szkoleń.
Czy eksporterzy spoza UE mają obowiązki CBAM?
Obowiązek certyfikatów CBAM spoczywa w całości na upoważnionym zgłaszającym CBAM w UE, a nie na eksporterze spoza UE. Producenci i eksporterzy spoza UE nie składają żadnych deklaracji. Ich zadaniem jest przekazanie importerom w UE rzetelnych, weryfikowalnych danych o emisjach wbudowanych.
Skutki handlowe ponoszą jednak także eksporterzy. Importerzy w UE, którzy płacą wysokie koszty na wartościach domyślnych, przenoszą zakupy do dostawców wykazujących niższe emisje rzeczywiste. Eksporter, który inwestuje w monitorowanie i weryfikację, zyskuje przewagę: niższy koszt CBAM klienta przekłada się na konkurencyjność cenową lub utrzymanie marży.
Koszt certyfikatów CBAM jest przerzucany na dostawców spoza UE w negocjacjach handlowych, choć odpowiedzialność prawna spoczywa na importerze w UE. Perspektywę producentów opisuje strona CBAM dla eksporterów spoza UE (w języku angielskim), a sytuację krajów pochodzenia strony Chiny i Turcja.
Jak oblicza się emisje wbudowane CBAM?
Emisje wbudowane oblicza się według metod sektorowych z rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2547. Wynik wyraża się jako specyficzne emisje wbudowane w t CO2e na tonę towaru, a dla energii elektrycznej na MWh.
Emisje bezpośrednie obejmują gazy cieplarniane z procesu produkcji w instalacji, łącznie z ciepłem i chłodem zużytym w produkcji.
Emisje pośrednie dotyczą energii elektrycznej zużytej w instalacji, ale w CBAM liczą się tylko dla cementu i nawozów. Żeliwo i stal, aluminium, wodór i energia elektryczna figurują w załączniku II i są rozliczane tylko na emisjach bezpośrednich, z jednym wyjątkiem: aglomerowanej rudy żelaza (2601 12 00) nie ma w załączniku II, więc jej emisje pośrednie też się liczą.
Zakres gazów cieplarnianych zależy od sektora. W przypadku żeliwa i stali, cementu, energii elektrycznej i wodoru jest to tylko CO2. W przypadku aluminium są to CO2 i perfluorowęglowodory (CF4 i C2F6) o współczynnikach ocieplenia globalnego 6 630 i 11 100 wobec 1 dla CO2. W przypadku nawozów są to CO2 i podtlenek azotu (N2O).
Dla towarów złożonych, czyli wytworzonych z prekursorów (materiałów wsadowych) z załącznika I, emisje wbudowane obejmują emisje wszystkich prekursorów i emisje bezpośrednie procesu końcowego. Na przykład rury stalowe zawierają emisje wbudowane kręgów walcowanych na gorąco użytych jako wsad oraz emisje z formowania rur. Pełną metodykę opisuje strona emisje wbudowane CBAM.
Najczęstsze pytania importerów o CBAM
Kto może być upoważnionym zgłaszającym CBAM?
Upoważniony zgłaszający CBAM to osoba upoważniona przez właściwy organ zgodnie z art. 17 (art. 3 pkt 17 rozporządzenia (UE) 2023/956). Importer mający siedzibę w państwie członkowskim składa wniosek sam (art. 5 ust. 1); za importera bez siedziby w UE status uzyskuje pośredni przedstawiciel celny (art. 5 ust. 2). Tylko upoważniony zgłaszający CBAM może w okresie docelowym przywozić towary CBAM powyżej progu 50 ton. Osoba inna niż upoważniony zgłaszający CBAM płaci od trzech do pięciu razy wyższą karę niż z art. 26 ust. 1, od 300 do 500 euro za certyfikat przed indeksacją (art. 26 ust. 2).
Kto w Polsce przyznaje status upoważnionego zgłaszającego CBAM?
Status przyznaje, odmawia jego przyznania i cofa go Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (art. 54b ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji; rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 2 stycznia 2026 r.). Wniosek składa się w unijnym rejestrze CBAM, do którego dostęp uzyskuje się przez PUESC. KOBiZE wydaje opinie w ciągu 21 dni i prowadził procedurę korekty sprawozdań z okresu przejściowego, ale statusu nie przyznaje.
Czy CBAM obowiązuje, jeśli roczny przywóz nie przekracza 50 ton?
Nie. Importer jest zwolniony, jeżeli łączna masa netto towarów CBAM przywiezionych w roku kalendarzowym, ze wszystkich kodów CN razem, nie przekracza 50 ton (art. 2a i załącznik VII pkt 1). Zwolnienie deklaruje w zgłoszeniu celnym (art. 2a ust. 1), w Polsce kodem Y137. Energia elektryczna i wodór nigdy nie są zwolnione (art. 2a ust. 4).
Czy kod Y238 można jeszcze stosować?
Tak, do 31 grudnia 2026 r. (komunikat PUESC z 30 września 2026 r.), jeżeli wniosek złożono do 31 marca 2026 r. i nie został jeszcze rozpatrzony, także wtedy, gdy decyzja została zawieszona do czasu rozstrzygnięcia odwołania. Po kodzie podaje się numer wniosku w strukturze APPL-XX-YYYY-AAANNNNNNNNNNNN. Podana w instrukcji PUESC data 27 września 2026 r. jest nieaktualna.
Od kiedy można kupować certyfikaty CBAM?
Od 1 lutego 2027 r. Certyfikaty sprzedaje państwo członkowskie, w którym upoważniony zgłaszający CBAM ma siedzibę, na wspólnej centralnej platformie, którą tworzy i prowadzi Komisja (art. 20 ust. 1 i 2). Nie ma rynku wtórnego, obrotu giełdowego ani przenoszenia certyfikatów między firmami.
Czy każda deklaracja CBAM wymaga weryfikacji?
Nie. Weryfikacja jest wymagana tylko wtedy, gdy emisje wbudowane ustala się na podstawie emisji rzeczywistych (art. 8 ust. 1); deklaracja na wartościach domyślnych nie wymaga weryfikatora. Wartości domyślne z rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2621 mają jednak narzut 10% w 2026 r., 20% w 2027 r. i 30% od 2028 r.
Czy można zmniejszyć obowiązek o opłatę emisyjną zapłaconą w kraju pochodzenia?
Co do zasady tak. Art. 9 rozporządzenia (UE) 2023/956 pozwala zmniejszyć liczbę certyfikatów CBAM o opłatę emisyjną faktycznie uiszczoną w państwie trzecim za zadeklarowane emisje wbudowane, po odjęciu zwrotów i rekompensat. Na dzień 23 października 2026 r. akt wykonawczy był nadal projektem i żadna opłata emisyjna państwa trzeciego nie została uznana. Przy wartościach domyślnych zmniejszenie można zgłosić tylko według rocznych domyślnych opłat emisyjnych, które Komisja może ustalić od 2027 r. (art. 9 ust. 4). Dobrowolne kompensacje i wewnętrzne ceny emisji są wykluczone.
Co grozi za niedotrzymanie terminu 30 września?
Upoważniony zgłaszający CBAM, który do 30 września nie przekaże do umorzenia należnych certyfikatów, płaci za każdy brakujący certyfikat karę równą karze za przekroczenie emisji w EU ETS, czyli 100 euro za tonę ekwiwalentu CO2 przed indeksacją według europejskiego wskaźnika cen konsumpcyjnych (art. 26 ust. 1); zapłata nie zwalnia z umorzenia (art. 26 ust. 3). Osoba inna niż upoważniony zgłaszający CBAM płaci od trzech do pięciu razy więcej, od 300 do 500 euro za certyfikat przed indeksacją (art. 26 ust. 2). Organ, który nakłada te kary w Polsce, nie został jeszcze wskazany (stan na 13 listopada 2026 r.).
Czy importer musi kupować certyfikaty CBAM w 2026 r.?
Nie. Sprzedaż rusza 1 lutego 2027 r. (art. 20 ust. 1), a obowiązek kwartalny stosuje się od 2027 r. (art. 22 ust. 2), z pierwszą kontrolą 31 marca 2027 r. Za towary przywiezione w 2026 r. importer kupuje certyfikaty od 1 lutego 2027 r. i przekazuje je do umorzenia do 30 września 2027 r., po oficjalnej cenie kwartału przywozu: 75,36 euro za I kw., 75,28 euro za II kw. i 82,32 euro za III kw. 2026 r.; cena za IV kw. ma zostać opublikowana 4 stycznia 2027 r. (art. 21 ust. 1a).
Ile kosztuje CBAM importera w 2026 r.?
Zależy to od towaru, kraju pochodzenia oraz od tego, czy deklaruje się emisje rzeczywiste, czy wartości domyślne. Na wartościach domyślnych półprodukty ze stali niestopowej z Turcji (kod CN 7207 11 14) wymagają 1,2111 certyfikatu na tonę, czyli 99,70 euro za tonę przy oficjalnej cenie z III kwartału 2026 r. (82,32 euro); ten sam kod z Ukrainy kosztuje 107,58 euro za tonę, a półprodukty z Chin (kod CN 7207 12 10) 177,48 euro za tonę. Dostosowanie odejmuje 97,5% wskaźnika CBAM, a nie emisji, więc każda tona CO2e powyżej wskaźnika, łącznie z narzutem, jest płacona w pełnej cenie.
Jakich danych importer potrzebuje od dostawców spoza UE?
Aby zadeklarować emisje rzeczywiste, importer potrzebuje 16 danych ze skróconego raportu operatora na temat wielkości emisji dla każdej instalacji (załącznik IV pkt 1.2 do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2547), w języku angielskim, w tym tożsamości i lokalizacji instalacji, ścieżek produkcyjnych i specyficznych emisji wbudowanych każdego towaru, sprawdzonych przez akredytowanego weryfikatora. Operator spoza UE nie ma obowiązku ich przekazać. Bez tych danych importer deklaruje wartości domyślne, które nie wymagają weryfikatora, ale mają narzut.
Czy przedstawiciel celny może działać jako upoważniony zgłaszający CBAM?
Tak. Pośredni przedstawiciel celny, który zgodzi się działać jako upoważniony zgłaszający CBAM, sam uzyskuje status (art. 5 ust. 1a), a dla importera bez siedziby w państwie członkowskim jest to jedyna droga (art. 5 ust. 2). Przedstawiciel przejmuje wtedy obowiązki importera dla tych towarów (art. 5 ust. 2a). Importer z siedzibą w UE może też mieć status we własnym imieniu. Przedstawiciel bezpośredni nie spełnia tych wymogów.
Czy można złożyć wniosek o status po 31 marca 2026 r.?
Tak. Wnioski nadal przyjmuje się w rejestrze CBAM, ale tymczasowe prawo do przywozu w czasie oceny wniosku objęło tylko wnioski złożone do 31 marca 2026 r. (art. 17 ust. 7a). Późniejszy wnioskodawca potrzebuje statusu, zanim przywiezie towary CBAM powyżej progu 50 ton. Właściwy organ ma 120 dni kalendarzowych od otrzymania wniosku na jego ocenę, a najwyżej 180 dni, jeżeli zażąda dodatkowych informacji (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/486).
Więcej odpowiedzi zawiera strona CBAM FAQ, a pojęcia objaśnia słownik CBAM. Wszystkie terminy do 2034 r. zestawia harmonogram CBAM.