CBAM cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam: nghĩa vụ, mốc thời gian, chi phí và giá carbon

EU nhập khẩu 2,47 tỷ EUR hàng thuộc diện CBAM từ Việt Nam năm 2025, 95,5% là sắt thép.

Nội dung trang

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU liên quan đến 2,47 tỷ EUR hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) mà EU nhập khẩu từ Việt Nam năm 2025, trong đó sắt thép chiếm 95,5% (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Với thép cán nóng mã CN 7208 39 00 xuất xứ Việt Nam khai báo theo giá trị mặc định, nhà nhập khẩu EU phải nộp lại 1,24925 chứng chỉ CBAM cho mỗi tấn sản phẩm nhập khẩu năm 2026, tức 102,84 EUR mỗi tấn theo giá chính thức quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂e (công bố ngày 5 tháng 10 năm 2026).

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu được thiết lập theo Quy định (EU) 2023/956, áp dụng ở giai đoạn chính thức từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo đó nhà nhập khẩu EU phải mua và nộp lại chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải gắn liền trong một số hàng hóa thâm dụng carbon, với giá gắn với giá carbon của EU ETS, nhằm ngăn ngừa rò rỉ carbon.

Nghĩa vụ pháp lý thuộc về nhà nhập khẩu EU, nhưng chi phí được chuyển ngược về doanh nghiệp Việt Nam thông qua giá hợp đồng. Đây là trang tổng quan của chuyên mục tiếng Việt, gồm: tóm tắt CBAM, các mốc thời gian, số liệu xuất khẩu của Việt Nam, chi phí theo giá trị mặc định, tình trạng giá carbon Việt Nam theo Điều 9 và danh mục 52 trang hướng dẫn.


CBAM có ý nghĩa gì với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam?

Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam không có nghĩa vụ pháp lý theo Quy định (EU) 2023/956, nhưng phải cung cấp dữ liệu phát thải đã thẩm tra nếu không muốn khách hàng EU khai báo bằng giá trị mặc định kèm hệ số cộng thêm.

Dưới đây là năm điểm cốt lõi của CBAM mà nhà xuất khẩu Việt Nam cần nắm.

  1. Phạm vi: CBAM áp dụng cho 42 mục hàng hóa thuộc Phụ lục I trong sáu ngành: sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và hydro. Hàng hóa ngoài các mã CN này không thuộc diện CBAM.
  2. Người chịu nghĩa vụ: nghĩa vụ mua và nộp lại chứng chỉ CBAM thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép tại EU (khoản 17 Điều 3, Điều 17). Nhà vận hành (doanh nghiệp vận hành cơ sở sản xuất) ngoài EU không mua chứng chỉ.
  3. Giá trị mặc định: khi không có dữ liệu thực tế đã thẩm tra, nhà nhập khẩu dùng giá trị mặc định của Việt Nam cho từng mã CN, kèm hệ số cộng thêm 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028; phân bón 1% mỗi năm (Quy định thực thi (EU) 2025/2621, Phụ lục I được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740).
  4. Dữ liệu: báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu cho từng cơ sở sản xuất, bằng tiếng Anh (điểm 1.2 Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547).
  5. Giá carbon Việt Nam: tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, giá carbon của thị trường carbon trong nước chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ.

Phần chi phí phát sinh từ giá trị mặc định không tự mất đi mà chuyển thành yêu cầu giảm giá, thành việc khách hàng chuyển sang nhà cung cấp có dữ liệu, hoặc thành một hợp đồng bị mất.

Hướng dẫn đầy đủ từ góc độ nhà xuất khẩu có tại trang CBAM cho nhà xuất khẩu ngoài EU.


Lộ trình CBAM: các mốc thời gian doanh nghiệp Việt Nam cần nắm

Giai đoạn chính thức của CBAM bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2026; hạn nộp tờ khai CBAM hằng năm đầu tiên (cho hàng nhập khẩu năm 2026) là ngày 30 tháng 9 năm 2027 (khoản 1 Điều 6).

Bảng dưới đây liệt kê các mốc của EU cùng các mốc liên quan của thị trường carbon Việt Nam, theo thứ tự thời gian.

Mốc Ngày Căn cứ
Giai đoạn chuyển tiếp (chỉ báo cáo CBAM hằng quý, đã kết thúc) 1/10/2023 đến 31/12/2025 Điều 32 Quy định (EU) 2023/956
Quy định (EU) 2025/2083 có hiệu lực (đăng Công báo ngày 17/10/2025) 20/10/2025 Điều 2 Quy định (EU) 2025/2083
Bắt đầu giai đoạn chính thức 1/1/2026 điểm (b) khoản 2 Điều 36
Sàn giao dịch carbon trong nước khai trương tại HNX (Việt Nam) 29/6/2026 The Investor, 29/6/2026
Công bố giá chứng chỉ quý III/2026: 82,32 EUR/tCO₂e 5/10/2026 khoản 1a Điều 21; Quy định thực thi (EU) 2025/2548
Thuế CBAM của Vương quốc Anh (một loại thuế riêng) bắt đầu 1/1/2027 Đạo luật Tài chính 2026 của Vương quốc Anh, Phần 5
Công bố giá chứng chỉ quý IV/2026 (dự kiến) 4/1/2027 khoản 1a Điều 21
Bắt đầu bán chứng chỉ CBAM trên nền tảng trung tâm chung 1/2/2027 khoản 1 Điều 20
Lần kiểm tra số dư chứng chỉ cuối quý đầu tiên 31/3/2027 khoản 2 Điều 22
Hạn tờ khai CBAM và nộp lại chứng chỉ cho hàng nhập khẩu năm 2026 30/9/2027 khoản 1 Điều 6, khoản 1 Điều 22
Hạn đề nghị mua lại chứng chỉ 31/10/2027 khoản 1 Điều 23
Hạn phê duyệt phân bổ hạn ngạch giai đoạn 2027-2028 (Việt Nam) 31/10/2027 Nghị định 119/2025/NĐ-CP
Hủy chứng chỉ đã mua cho phát thải năm 2026 1/11/2027 khoản 2 Điều 24
Mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn (đề xuất, chưa phải luật) 1/1/2028 COM(2025)989
Không còn áp dụng hệ số CBAM từ năm 2034 khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC

Năm 2026, giá chứng chỉ CBAM là giá theo quý (khoản 1a Điều 21): 75,36 EUR cho quý I, 75,28 EUR cho quý II và 82,32 EUR cho quý III/2026. Từ năm 2027, giá được tính theo từng tuần dương lịch (khoản 1 Điều 21).

Hàng nhập khẩu năm 2026 không chịu nghĩa vụ duy trì số dư chứng chỉ cuối mỗi quý.

Từ năm 2027, vào cuối mỗi quý, số chứng chỉ trên tài khoản phải tương ứng với ít nhất 50% lượng phát thải gắn liền của hàng hóa nhập khẩu từ đầu năm, có tính đến khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí (khoản 2 Điều 22).

Thiếu hụt dẫn đến thông báo và một tháng để bổ sung (khoản 3 Điều 22), không có tiền phạt theo tấn.

Toàn bộ các mốc, kể cả diễn biến của giai đoạn chuyển tiếp, được trình bày tại trang lộ trình CBAM.


Hàng hóa Việt Nam thuộc diện CBAM: số liệu xuất khẩu sang EU

EU nhập khẩu 2,47 tỷ EUR, tương đương 3,07 triệu tấn, hàng hóa thuộc diện CBAM (mã thuộc Phụ lục I) từ Việt Nam năm 2025, bằng 2,2% giá trị và 2,6% khối lượng nhập khẩu từ ngoài EU (Eurostat Comext DS-045409, 2025).

Việt Nam đứng thứ 15 về giá trị và thứ 13 về khối lượng trong số các nguồn cung của EU. Đây là số liệu thống kê thương mại, không phải số liệu tờ khai CBAM.

Bảng dưới đây phân theo ngành; các nhóm con cộng lại bằng tổng của từng ngành (Eurostat, EU27 nhập khẩu từ Việt Nam, Comext DS-045409, trích xuất ngày 12 tháng 10 năm 2026).

Nhóm hàng 2023 2024 2025 Tỷ trọng 2025 trong nhập khẩu ngoài EU (giá trị / khối lượng) Thứ hạng 2025 (giá trị / khối lượng)
Tất cả hàng hóa thuộc diện CBAM (không kể điện) 2,75 tỷ EUR; 3,02 triệu tấn 2,85 tỷ EUR; 3,53 triệu tấn 2,47 tỷ EUR; 3,07 triệu tấn 2,2% / 2,6% 15 / 13
Sắt thép (Chương 72 và 73, không kể quặng sắt) 2,57 tỷ EUR; 2,81 triệu tấn 2,73 tỷ EUR; 3,41 triệu tấn 2,36 tỷ EUR; 2,94 triệu tấn 3,9% / 5,1% 9 / 8
trong đó: thép thô và bán thành phẩm (7206, 7207, 7218, 7224) 249,4 triệu EUR; 414.811 tấn 311,7 triệu EUR; 542.055 tấn 348,2 triệu EUR; 740.412 tấn 6,3% / 7,3% 6 / 4
trong đó: sản phẩm hoàn chỉnh Chương 72 1,77 tỷ EUR; 2,17 triệu tấn 1,86 tỷ EUR; 2,63 triệu tấn 1,34 tỷ EUR; 1,89 triệu tấn 5,3% / 6,0% 8 / 8
trong đó: sản phẩm Chương 73 (7301 đến 7311, 7318, 7326) 541,8 triệu EUR; 217.192 tấn 557,4 triệu EUR; 242.046 tấn 675,7 triệu EUR; 311.416 tấn 2,5% / 3,1% 8 / 7
trong đó: gang, hợp kim fero, sắt hoàn nguyên trực tiếp 3,3 triệu EUR; 2.151 tấn 0,5 triệu EUR; 350 tấn 0,15 triệu EUR; 100 tấn dưới 0,1% 40 / 40
Nhôm 156,6 triệu EUR; 44.098 tấn 113,9 triệu EUR; 26.309 tấn 99,5 triệu EUR; 23.298 tấn 0,3% / 0,3% 32 / 35
trong đó: nhôm chưa gia công (7601) 75,2 triệu EUR; 29.179 tấn 23,3 triệu EUR; 9.721 tấn 16,8 triệu EUR; 7.086 tấn 0,1% / 0,1% 35 / 35
trong đó: sản phẩm nhôm 81,5 triệu EUR; 14.918 tấn 90,6 triệu EUR; 16.589 tấn 82,7 triệu EUR; 16.212 tấn 0,6% / 0,6% 21 / 22
Xi măng (năm 2025: 113.610 tấn xi măng poóc lăng xám mã CN 2523 29 00; clinker và các loại xi măng khác dưới 1 tấn) 14,3 triệu EUR; 159.384 tấn 9,1 triệu EUR; 92.207 tấn 11,1 triệu EUR; 113.611 tấn 1,0% / 0,8% 12 / 11
Phân bón 7,5 triệu EUR; 10.998 tấn 0,3 triệu EUR; 448 tấn 0,2 triệu EUR; 354 tấn dưới 0,1% 47 / 41
Điện, hydro 0 0 0

Sắt thép chiếm 95,5% giá trị năm 2025 (2,36 tỷ trên 2,47 tỷ EUR, cbamguide.com tính từ Eurostat). Khối lượng thép biến động mạnh: tăng từ 2,81 triệu tấn năm 2023 lên 3,41 triệu tấn năm 2024, rồi giảm còn 2,94 triệu tấn năm 2025.

Tám nhóm mã CN thép Việt Nam xuất khẩu sang EU nhiều nhất

Bảng dưới đây liệt kê tám nhóm mã CN thép có khối lượng lớn nhất năm 2025, xếp theo khối lượng.

Ngoài thép, EU nhập khẩu 113.610 tấn xi măng poóc lăng xám (mã CN 2523 29 00) từ Việt Nam, và Việt Nam đứng thứ 7 về khối lượng ở mã này (Eurostat Comext DS-045409, 2025; tỷ trọng và thứ hạng do cbamguide.com tính từ danh sách đối tác của từng mã).

Nhóm CN Sản phẩm Giá trị 2025 Khối lượng 2025 Tỷ trọng ngoài EU (giá trị / khối lượng) Thứ hạng của Việt Nam theo khối lượng
7210 Thép cán phẳng không hợp kim, rộng từ 600 mm, đã mạ hoặc phủ 744,2 triệu EUR 1.036.373 tấn 14,0% / 16,1% 2 (sau Hàn Quốc, 1.085.632 tấn)
7207 Bán thành phẩm bằng sắt hoặc thép không hợp kim 311,6 triệu EUR 668.725 tấn 7,6% / 7,5% 5
7208 Thép cán phẳng không hợp kim, rộng từ 600 mm, cán nóng 219,3 triệu EUR 405.858 tấn 3,3% / 3,5% 9
7209 Thép cán phẳng không hợp kim, rộng từ 600 mm, cán nguội 148,0 triệu EUR 228.812 tấn 9,3% / 9,3% 5
7318 Vít, bulông, đai ốc và sản phẩm tương tự bằng sắt thép 295,5 triệu EUR 149.193 tấn 4,5% / 8,1% 3 (sau Trung Quốc, Đài Loan)
7308 Kết cấu và bộ phận kết cấu bằng sắt thép 258,9 triệu EUR 120.309 tấn 4,2% / 4,4% 4
7213 Thép thanh, que cán nóng dạng cuộn cuốn không đều (thép dây) 50,7 triệu EUR 97.999 tấn 3,6% / 3,9% 8
7224 Thép hợp kim (trừ thép không gỉ) dạng thỏi và bán thành phẩm 36,6 triệu EUR 71.688 tấn 12,2% / 16,3% 3

Biểu thuế Việt Nam dùng mã AHTN 8 chữ số; chỉ sáu chữ số đầu (HS) trùng với mã CN của EU, và phạm vi CBAM được xác định theo mã CN trên tờ khai hải quan EU. Danh mục đầy đủ có tại trang danh mục hàng hóa thuộc diện CBAM.

Nhận định của cbamguide.com, không phải số liệu Eurostat: hàng Việt Nam sang EU chủ yếu là thép cán phẳng đã qua chế biến (thép mạ 7210, thép cán nguội 7209), cùng bulông và kết cấu thép.

Phần lớn được sản xuất từ thép cuộn cán nóng, một phần nhập khẩu, nên dữ liệu tiền chất là bài toán thực tế đầu tiên của nhiều nhà xuất khẩu.


Chi phí CBAM cho hàng Việt Nam theo giá trị mặc định

Năm 2026, với các sản phẩm thép Việt Nam khai báo theo giá trị mặc định, chi phí CBAM dao động từ 94,94 đến 137,50 EUR mỗi tấn sản phẩm theo giá chính thức quý III/2026.

Số chứng chỉ phải nộp = max[0; phát thải gắn liền cụ thể trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí trừ giá carbon đã thực trả] × khối lượng (Điều 31 Quy định (EU) 2023/956; Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Khoản điều chỉnh mỗi tấn = hệ số CBAM × hệ số điều chỉnh liên ngành × định mức CBAM.

Hệ số CBAM là phần phân bổ miễn phí trong EU ETS được giữ lại: 97,5% năm 2026, 95% năm 2027, 90% năm 2028, 77,5% năm 2029 và 51,5% năm 2030 (khoản 1a Điều 10a Chỉ thị 2003/87/EC).

Hệ số điều chỉnh liên ngành là 100% cho giai đoạn 2026-2030 (Quyết định thực thi (EU) 2026/1862).

Chỉ hàng hóa có phát thải đúng bằng định mức mới trả 2,5% tổng chi phí; mọi tấn CO₂e vượt định mức, kể cả hệ số cộng thêm, chịu toàn bộ giá chứng chỉ.

Một số bài viết tiếng Việt vẫn tính chi phí năm 2026 bằng cách nhân tổng chi phí với một tỷ lệ cố định.

Với bán thành phẩm thép của Thổ Nhĩ Kỳ (mã CN 7207 11 14), cách tính tắt đó cho ra 5,23 EUR mỗi tấn, trong khi phương pháp luật định cho ra 99,70 EUR.

Cách tính cho thép cán nóng mã CN 7208 39 00 xuất xứ Việt Nam, nhập khẩu năm 2026 theo giá trị mặc định, gồm bốn bước.

  1. Lấy giá trị mặc định của Việt Nam: 2,350 tCO₂e mỗi tấn, tuyến lò cao - lò thổi oxy (BF-BOF).
  2. Cộng hệ số cộng thêm 10%: 2,350 × 1,10 = 2,585.
  3. Trừ khoản điều chỉnh phân bổ miễn phí: 0,975 × 1,00 × 1,370 = 1,33575, còn 1,24925 chứng chỉ mỗi tấn sản phẩm.
  4. Nhân với giá quý III/2026: 1,24925 × 82,32 EUR = 102,84 EUR mỗi tấn sản phẩm.

Áp dụng cùng phương pháp cho sáu sản phẩm xuất xứ Việt Nam, kết quả được nêu trong bảng dưới đây (cbamguide.com tính ngày 4 tháng 11 năm 2026 bằng lib/cbam-law.js; giá trị mặc định theo Phụ lục I Quy định thực thi (EU) 2025/2621 được thay thế bởi Quy định thực thi (EU) 2026/1740; định mức Cột B tại điểm 5.3 Phụ lục Quy định thực thi (EU) 2025/2620).

Sản phẩm (mã CN) Giá trị mặc định Việt Nam (tCO₂e/tấn) Cộng 10% (2026) Định mức CBAM (Cột B) Chứng chỉ mỗi tấn sản phẩm (2026) Chi phí 2026 (EUR/tấn) Chi phí 2027 (EUR/tấn) Chi phí 2030 (EUR/tấn)
Bán thành phẩm thép không hợp kim (7207 11 14) 2,350 2,585 1,364 1,2551 103,32 125,47 193,66
Thép cán nóng (7208 39 00) 2,350 2,585 1,370 1,24925 102,84 125,00 193,41
Thép cán nguội (7209 17 90) 2,370 2,607 1,458 1,18545 97,59 120,10 191,82
Thép mạ hoặc phủ (7210 49 00) 2,370 2,607 1,491 1,153275 94,94 117,52 190,42
Kết cấu thép (7308 90 98) 2,840 3,124 1,491 1,670275 137,50 163,94 240,71
Xi măng poóc lăng xám (2523 29 00) 1,440 (giá trị "Các nước và vùng lãnh thổ khác") 1,584 0,666 0,93465 76,94 90,17 125,87

Cột 2027 và 2030 dùng cùng giá 82,32 EUR, hệ số cộng thêm 20% và 30%, hệ số CBAM 95% và 51,5%. Đoạn 10 phần mở đầu Quy định thực thi (EU) 2025/2620 dự kiến cập nhật định mức cho hàng nhập khẩu từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, nên các số liệu từ năm 2027 chỉ là ước tính.

Đây là ước tính dựa trên giá trị mặc định và định mức CBAM chính thức (Quy định thực thi (EU) 2025/2621 và 2025/2620); con số ràng buộc là con số trong tờ khai CBAM. Doanh nghiệp có thể tính cho sản phẩm và khối lượng của mình bằng công cụ tính CBAM (tiếng Anh).

Bảng giá trị mặc định của Việt Nam không có dòng xi măng poóc lăng xám, nên áp dụng giá trị của "Các nước và vùng lãnh thổ khác".

Bulông và vít (nhóm 7318) là nhóm thép lớn thứ ba theo giá trị, nhưng cbamguide.com chưa công bố chi phí cho mã 7318 15 90: thư viện tính toán không tìm thấy dòng định mức cho mã này tại điểm 5.3, và vấn đề đang được đối chiếu với phụ lục.

Thép Việt Nam so với thép Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc

Giá trị mặc định của Việt Nam cho bán thành phẩm thép (2,350 tCO₂e/tấn, mã CN 7207 11 14) cao hơn Thổ Nhĩ Kỳ (2,310) và thấp hơn nhiều so với Trung Quốc (3,169 cho phôi dẹt mã CN 7207 12 10).

Theo cùng phương pháp và giá 82,32 EUR, chi phí năm 2026 là 103,32 EUR mỗi tấn cho hàng Việt Nam, 99,70 EUR cho hàng Thổ Nhĩ Kỳ và 177,48 EUR cho phôi dẹt Trung Quốc.

Tất cả các dòng thép carbon trong bảng giá trị mặc định của Việt Nam đều ghi tuyến lò cao - lò thổi oxy, nên sản phẩm từ lò điện hồ quang (EAF) cũng bị tính như thép lò cao cho đến khi có phát thải thực tế đã thẩm tra.

Cấu trúc giá trị mặc định theo nước và mã CN được giải thích tại trang giá trị mặc định CBAM cho nhà xuất khẩu.


Giá carbon của Việt Nam có được khấu trừ theo Điều 9 không?

Chưa. Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, quy định thực thi về Điều 9 chưa được thông qua và chưa có giá carbon nào của nước thứ ba được công nhận, kể cả của Việt Nam.

Việt Nam đang thí điểm thị trường carbon trong nước từ năm 2025 với 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 sắt thép, 51 xi măng), hạn ngạch được phân bổ miễn phí; tính đến ngày 4/11/2026, giá carbon này chưa được EU công nhận theo Điều 9 và chưa thể khấu trừ. Việt Nam chưa có thuế carbon hay phí carbon.

Bảng dưới đây tóm tắt các yếu tố chính của thị trường carbon thí điểm.

Yếu tố Nội dung Nguồn
Căn cứ pháp lý Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14; Nghị định 06/2022/NĐ-CP; Nghị định 119/2025/NĐ-CP ngày 9/6/2025 (phân bổ theo các giai đoạn 2025-2026, 2027-2028, 2029-2030) Bộ Công Thương, 28/7/2025; phần căn cứ của Nghị định 396/2026/NĐ-CP
Lộ trình Thí điểm sàn giao dịch từ tháng 6/2025 đến năm 2028, vận hành chính thức từ năm 2029 Quyết định 232/QĐ-TTg ngày 24/1/2025, theo VnEconomy ngày 24/3/2025
Tổng hạn ngạch 243.082.392 tCO₂e cho năm 2025 và 268.391.454 tCO₂e cho năm 2026, cho 110 cơ sở Quyết định 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026
Phương thức phân bổ Miễn phí, dựa trên định mức phát thải theo ngành, số liệu sản xuất và mục tiêu giảm phát thải ICAP, 25/3/2026
Sàn giao dịch Do Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) vận hành (Nghị định 29/2026/NĐ-CP); khai trương ngày 29/6/2026 với mã VN2025, 511.473.846 tCO₂e ICAP, 25/3/2026; The Investor, 29/6/2026
Giá giao dịch Đến ngày 28/9/2026: 7 giao dịch, 1.310 hạn ngạch, khoảng 174,8 triệu đồng, giá 130.000 đến 136.000 đồng/tCO₂e VietnamFinance, 29/9/2026
Văn bản mới nhất Nghị định 396/2026/NĐ-CP ngày 26/10/2026, hiệu lực 12/12/2026: tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia và dự án tín chỉ carbon; không thay đổi phân bổ Cổng thông tin Chính phủ

Ngay cả khi quy tắc Điều 9 được thông qua, thị trường thí điểm vẫn gần như chưa tạo được cơ sở khấu trừ, vì ba lý do sau.

  • Giá phải được thực trả. Khoản 1 Điều 9 chỉ cho phép khấu trừ giá carbon đã thực trả, sau khi trừ mọi khoản hoàn trả hoặc bù đắp. Hạn ngạch được phân bổ miễn phí, nên phần phát thải được phân bổ không mang giá carbon đã thực trả.
  • Phạm vi lệch với hàng xuất khẩu. Với ngành thép, thị trường chỉ bao gồm 25 cơ sở sản xuất thép thô, trong khi nhóm hàng lớn nhất sang EU là thép mạ, thép cán nguội, bulông và kết cấu, phần lớn do các nhà máy cán lại và đơn vị gia công không thuộc danh sách thí điểm sản xuất (nhận định của cbamguide.com từ cơ cấu sản phẩm).
  • Khai báo theo giá trị mặc định. Trong trường hợp này, chỉ có thể khấu trừ theo giá carbon mặc định hằng năm mà Ủy ban châu Âu có thể ấn định cho từng nước từ năm 2027 (khoản 4 Điều 9). Chưa có mức nào cho Việt Nam.

Dự thảo quy định thực thi về Điều 9 được công bố ngày 13 tháng 5 năm 2026, và đợt tham vấn công khai kết thúc ngày 10 tháng 6 năm 2026.

Nếu được thông qua, dự thảo sẽ đưa ra bốn cách công nhận (hệ thống mua bán phát thải, thuế carbon tại nguồn phát thải, thuế carbon theo nhiên liệu và hệ thống hỗn hợp).

Bản thân khoản 2 Điều 9 đã yêu cầu chứng từ được một người độc lập với người khai báo và với cơ quan của nước thứ ba chứng nhận.

Bốn câu hỏi dưới đây vẫn còn bỏ ngỏ và chưa phải là dữ kiện đã được xác lập.

  1. Hạn ngạch mua trên HNX để bù thiếu hụt, hoặc tín chỉ carbon trong nước dùng để bù trừ, có được tính là giá carbon đã thực trả hay không, và phần phân bổ miễn phí được trừ ra thế nào.
  2. Thời điểm: theo cách đọc của cbamguide.com về Nghị định 119/2025/NĐ-CP, hạn ngạch cho phát thải giai đoạn 2025-2026 được nộp trả trước ngày 31 tháng 12 năm 2027, tức sau hạn nộp tờ khai CBAM ngày 30 tháng 9 năm 2027.
  3. Phương thức phân bổ giai đoạn 2027-2028 (miễn phí hay đấu giá một phần) chưa được quyết định; hạn phê duyệt là 31/10/2027.
  4. Ủy ban châu Âu có ấn định giá carbon mặc định hằng năm cho Việt Nam theo khoản 4 Điều 9 hay không.

Cơ chế khấu trừ được phân tích tại trang Điều 9 CBAM, còn chứng từ cần chuẩn bị được trình bày tại trang khấu trừ giá carbon đã thực trả.


Bản tin CBAM (tiếng Anh)

Bản tin tiếng Anh: thông báo giá chứng chỉ CBAM, những thay đổi quy định quan trọng và tin tức hằng tuần về CBAM. Không gửi thư rác, có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.

Chúng tôi chỉ lưu địa chỉ email để gửi các thông báo này. Chính sách bảo mật (tiếng Anh)

Doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị dữ liệu gì cho nhà nhập khẩu EU?

Nhà nhập khẩu EU cần báo cáo tóm tắt phát thải gồm 16 mục dữ liệu cho từng cơ sở sản xuất (điểm 1.2 Phụ lục IV Quy định thực thi (EU) 2025/2547), lập bằng tiếng Anh (khoản 4 Điều 10 của cùng Quy định thực thi).

Báo cáo nằm trong cấu trúc bắt buộc gồm ba tài liệu, thay cho mẫu trao đổi thông tin tùy chọn của giai đoạn chuyển tiếp (Hướng dẫn số 3 của Ủy ban châu Âu, ngày 14 tháng 8 năm 2026).

Cùng ngày, Ủy ban châu Âu công bố mười tài liệu hướng dẫn, trong đó Hướng dẫn số 2 dành riêng cho nhà vận hành ngoài EU (tin bằng tiếng Anh).

Cơ sở sản xuất Việt Nam cần chuẩn bị năm nhóm dữ liệu sau.

  • Nhận dạng cơ sở sản xuất: tên pháp lý và địa chỉ, mã UN/LOCODE, tọa độ đến 6 chữ số thập phân, mã định danh trên Hệ thống đăng ký CBAM nếu đã đăng ký, người liên hệ.
  • Tuyến sản xuất: ví dụ lò cao - lò thổi oxy (BF-BOF) hay lò điện hồ quang (EAF), cùng tỷ lệ thép phế liệu.
  • Phát thải gắn liền cụ thể: tCO₂e mỗi tấn sản phẩm, theo phương pháp tính toán (phương pháp chuẩn, điểm B.3.1, hoặc cân bằng khối lượng, điểm B.3.2) hoặc phương pháp đo lường (điểm B.6) của Phụ lục II Quy định thực thi (EU) 2025/2547; riêng N₂O bắt buộc dùng phương pháp đo lường.
  • Tiền chất: phát thải gắn liền của từng tiền chất thuộc Phụ lục I, ví dụ thép cuộn cán nóng dùng để cán nguội và mạ, clinker trong xi măng.
  • Chứng từ giá carbon (nếu có): số tiền đã thực trả mỗi tCO₂e sau khi trừ phân bổ miễn phí, khoản hoàn trả hoặc bù đắp của nhà nước, tên và căn cứ pháp lý của cơ chế, bằng chứng thanh toán.

Phạm vi phát thải được xác định theo từng ngành, như trong bảng dưới đây (Phụ lục II Quy định (EU) 2023/956).

Ngành Phát thải trực tiếp Phát thải gián tiếp Khí nhà kính
Sắt thép Có Không, trừ quặng sắt đã kết tụ, gồm quặng thiêu kết và quặng vê viên (mã CN 2601 12 00) CO₂
Xi măng Có Có CO₂
Nhôm Có Không CO₂ và PFC (CF₄, C₂F₆)
Phân bón Có Có CO₂ và N₂O
Điện Có Không áp dụng CO₂
Hydro Có Không CO₂

Với phát thải gián tiếp, hệ số phát thải là hệ số lưới điện của nước xuất xứ tại Phụ lục II Quy định thực thi (EU) 2025/2621, trừ khi có kết nối kỹ thuật trực tiếp hoặc hợp đồng mua bán điện (điểm 6 Phụ lục IV Quy định (EU) 2023/956).

Chi tiết theo từng mục dữ liệu có tại trang dữ liệu nhà xuất khẩu cần cung cấp.

Báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg (2.441 cơ sở) không phải là báo cáo phát thải của nhà vận hành theo CBAM.

Việc thẩm định kết quả kiểm kê trong nước cũng không phải là thẩm tra CBAM. Hai hệ thống dùng phương pháp, ranh giới và đơn vị kiểm tra khác nhau.

Cổng O3CI và thẩm tra CBAM

Cổng O3CI dành cho nhà vận hành cơ sở ở nước thứ ba là một phần của Hệ thống đăng ký CBAM, không phải một hệ thống riêng; truy cập bằng EU Login có xác thực hai yếu tố.

Nhà vận hành tải dữ liệu cơ sở lên một lần, đơn vị thẩm tra phát hành báo cáo thẩm tra qua cùng hệ thống, và mỗi khách hàng EU cung cấp số EORI để nhận dữ liệu (khoản 7 Điều 10).

Việc sử dụng cổng là tự nguyện: nhà vận hành cũng có thể gửi báo cáo trực tiếp cho từng nhà nhập khẩu. Hướng dẫn đăng ký có tại trang Cổng O3CI.

Chỉ cần thẩm tra khi khai báo theo phát thải thực tế (khoản 1 Điều 8); năm đầu tiên phải khảo sát thực địa trực tiếp tại cơ sở (Điều 2 Quy định thực thi (EU) 2025/2546). Đơn vị thẩm tra CBAM chỉ được công nhận bởi tổ chức công nhận quốc gia của nước thành viên EU (Quy định ủy quyền (EU) 2025/2551, theo EN ISO/IEC 17029:2019).

Không tổ chức công nhận nào của Việt Nam có thể công nhận đơn vị thẩm tra CBAM.

Tính đến ngày 12 tháng 11 năm 2026, bảy pháp nhân được ghi nhận là đã được công nhận, bởi năm tổ chức công nhận quốc gia: EmiCert S.A. (ESYD, Hy Lạp), Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. và SGS ICS Italia S.r.l.

(Accredia, Ý), Intertek Certification AB (Swedac, Thụy Điển), Integrated Sustainable Solutions Company (ISSC) tại Damietta, Ai Cập (RvA, Hà Lan, ngày 22/10/2026) và SGS BELGIUM nv (BELAC, Bỉ, phạm vi công nhận có hiệu lực từ ngày 5/11/2026).

ISSC là đơn vị đầu tiên được thành lập ngoài EU; sáu pháp nhân còn lại được thành lập tại EU, và không pháp nhân nào được thành lập tại Việt Nam. Tính đến ngày 12/11/2026, Ủy ban châu Âu chưa công bố danh sách chính thức.

Đơn vị thẩm tra đặt tại Việt Nam nộp hồ sơ cho một trong bảy tổ chức công nhận nhận đơn từ ngoài EU: COFRAC (Pháp), ESYD (Hy Lạp), Accredia (Ý), RvA (Hà Lan), PCA (Ba Lan), SNAS (Slovakia) và Swedac (Thụy Điển), theo bảng của Ủy ban châu Âu ngày 21 tháng 10 năm 2026.

Phí thẩm tra 5.000 đến 50.000 EUR mỗi cơ sở mỗi kỳ là ước tính thị trường từ các nhà cung cấp dịch vụ, không phải số liệu của Ủy ban châu Âu.

Danh sách đầy đủ có tại trang đơn vị thẩm tra được công nhận, quy trình thẩm tra có tại trang thẩm tra CBAM cho nhà xuất khẩu.


Năm lựa chọn ứng phó CBAM cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam

Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam có năm lựa chọn, khác nhau về chi phí, thời gian và rủi ro thương mại.

  1. Cung cấp dữ liệu thực tế đã thẩm tra. Đây là lựa chọn ngắn hạn chính cho cơ sở có phát thải thực tế thấp hơn giá trị mặc định cộng hệ số cộng thêm. Phần phát thải vượt định mức chịu toàn bộ giá chứng chỉ ngay từ năm 2026, nên mỗi tấn CO₂e chứng minh được là thấp hơn mức mặc định đều giúp giảm chi phí cho khách hàng.
  2. Đầu tư giảm phát thải. Chuyển sang lò điện hồ quang, tăng tỷ lệ thép phế liệu, tăng phụ gia khoáng trong xi măng, giảm phát thải anode và PFC trong luyện nhôm. Lựa chọn này giải quyết tận gốc chi phí CBAM khi hệ số CBAM giảm dần đến năm 2034.
  3. Khấu trừ giá carbon theo Điều 9. Tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026, lựa chọn này chưa áp dụng được cho Việt Nam (xem phần trên).
  4. Chấp nhận giá trị mặc định. Đây là phương án đắt nhất từ năm đầu, chỉ phù hợp với cơ sở có phát thải bằng hoặc cao hơn mức mặc định, hoặc có khối lượng sang EU quá nhỏ để thẩm tra. Từ năm 2028, hệ số cộng thêm 30% cùng hệ số CBAM giảm dần khiến bất lợi tăng nhanh.
  5. Chuyển hướng sang thị trường khác. Vương quốc Anh áp dụng thuế CBAM riêng cho năm ngành từ ngày 1 tháng 1 năm 2027; thuế suất minh họa cho sắt thép công bố ngày 16 tháng 10 năm 2026 là 9,69 GBP/tCO₂e, chưa phát sinh nghĩa vụ thuế. Tính đến ngày 12 tháng 10 năm 2026, Canada chưa ban hành cơ chế điều chỉnh carbon biên giới và Hoa Kỳ chưa thông qua Đạo luật Phí ô nhiễm nước ngoài 2025 (S.1325).

Lựa chọn 5 chỉ giảm áp lực ngắn hạn, không phải chiến lược bền vững với khối lượng xuất khẩu lớn.

Phân tích chi tiết có tại trang chiến lược ứng phó CBAM và trang giảm phát thải cho nhà xuất khẩu. Thuế CBAM của Vương quốc Anh được trình bày tại trang UK CBAM (tiếng Anh).


Nghĩa vụ CBAM của nhà nhập khẩu EU, bên mua trong hợp đồng

Người khai báo CBAM được cấp phép tại EU, tức nhà nhập khẩu hoặc đại diện hải quan gián tiếp của họ (Điều 5), mua chứng chỉ, nộp tờ khai CBAM hằng năm và nộp lại chứng chỉ chậm nhất vào ngày 30 tháng 9 hằng năm.

Dưới đây là sáu nghĩa vụ của nhà nhập khẩu EU có ảnh hưởng trực tiếp đến việc đàm phán với nhà cung cấp Việt Nam.

  • Cấp phép: nhà nhập khẩu phải có tư cách người khai báo CBAM được cấp phép (Điều 17). "Đại lý hải quan" chỉ có thể giữ tư cách này khi là đại diện hải quan gián tiếp.
  • Ngưỡng miễn trừ: ngưỡng là 50 tấn khối lượng tịnh mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm dương lịch, cộng dồn mọi mã CN (Điều 2a; điểm 1 Phụ lục VII). Nhà nhập khẩu được miễn phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan; điện và hydro không bao giờ được miễn.
  • Mua chứng chỉ: từ ngày 1 tháng 2 năm 2027, nước thành viên nơi người khai báo được thành lập bán chứng chỉ trên nền tảng trung tâm chung (khoản 1 Điều 20).
  • Số dư cuối quý: từ năm 2027, ít nhất 50% (khoản 2 Điều 22).
  • Tờ khai và nộp lại: lần đầu vào ngày 30 tháng 9 năm 2027 cho hàng nhập khẩu năm 2026 (khoản 1 Điều 6, khoản 1 Điều 22).
  • Tiền phạt: tiền phạt bằng mức phạt phát thải vượt mức của EU ETS, 100 EUR/tCO₂e trước khi điều chỉnh theo lạm phát, cho mỗi chứng chỉ không nộp lại đúng hạn (khoản 1 Điều 26); nộp phạt không miễn nghĩa vụ nộp lại chứng chỉ (khoản 3 Điều 26). Người không phải là người khai báo được cấp phép chịu gấp ba đến năm lần (khoản 2 Điều 26).

Quy định về mua, nộp lại, mua lại và hủy chứng chỉ có tại trang chứng chỉ CBAM. Quy trình đầy đủ của nhà nhập khẩu được trình bày tại trang CBAM cho nhà nhập khẩu EU (tiếng Anh).


Các cơ quan Việt Nam hướng dẫn doanh nghiệp về CBAM

Bộ Công Thương là đầu mối của Chính phủ trong việc xây dựng và triển khai đề án ứng phó với CBAM (Thông báo 6082/VPCP-NN của Văn phòng Chính phủ, Bộ Công Thương đưa tin ngày 28 tháng 8 năm 2024).

Bảng dưới đây tóm tắt các cơ quan, tổ chức Việt Nam có tài liệu về CBAM (tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026).

Cơ quan, tổ chức Vai trò Tài liệu
Bộ Công Thương Đầu mối ứng phó CBAM; đối thoại với EU và Vương quốc Anh trong khuôn khổ WTO, EVFTA và UKVFTA Tin tức, chính sách, hội thảo; cổng thông tin và sổ tay về CBAM được đề xuất từ tháng 10/2024, chưa ghi nhận cổng nào được khai trương
Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU Cảnh báo sớm về các biện pháp của EU Thông tin và hướng dẫn qua kênh của Bộ Công Thương
Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) Tài liệu tiếng Việt đầy đủ nhất về CBAM Sổ tay "Hỏi đáp Cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới của Liên minh châu Âu" (tháng 12/2024), loạt hỏi đáp "Xuất khẩu xanh"
Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Cục Biến đổi khí hậu) Vận hành thị trường carbon trong nước, Hệ thống đăng ký quốc gia và kiểm kê khí nhà kính Hướng dẫn kiểm kê; quyết định phân bổ hạn ngạch; chưa ghi nhận hướng dẫn thủ tục CBAM
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Tín dụng xanh cho dự án liên quan (nhiệm vụ theo Thông báo 6082/VPCP-NN) Chưa ghi nhận sản phẩm riêng cho CBAM

Tính đến ngày 4/11/2026, chưa ghi nhận chương trình hỗ trợ tài chính nào cho việc tuân thủ, thẩm tra hay kiểm kê phục vụ CBAM.

Một số tài liệu tiếng Việt viết trước Quy định (EU) 2025/2083 vẫn nêu hạn nộp cũ vào tháng 5, giá chứng chỉ theo tuần cho năm 2026 hoặc cách tính tắt theo tỷ lệ cố định.

Với các dữ kiện của EU, doanh nghiệp nên đối chiếu với EUR-Lex và trang của Ủy ban châu Âu.

Bối cảnh Việt Nam được trình bày đầy đủ tại trang CBAM và Việt Nam, còn các đơn vị tư vấn tại Việt Nam được giới thiệu tại trang đơn vị tư vấn CBAM tại Việt Nam.

Quý doanh nghiệp có thể gửi yêu cầu giới thiệu nhà cung cấp qua biểu mẫu hỗ trợ CBAM.

Dịch vụ giới thiệu nhà cung cấp miễn phí cho bên yêu cầu; nhà cung cấp có thể trả cho cbamguide.com một khoản phí giới thiệu, nhưng điều đó không quyết định ai được liệt kê hay được mô tả thế nào.


Danh mục các trang trong chuyên mục tiếng Việt

Chuyên mục tiếng Việt gồm 52 trang hướng dẫn ngoài trang chủ này, chia thành sáu nhóm: nhà xuất khẩu, ngành, tuân thủ, kiến thức nền, thương mại và Việt Nam.

Nhà xuất khẩu (11 trang)

Ngành (21 trang)

Tuân thủ (12 trang)

Kiến thức nền (4 trang)

Thương mại (2 trang)

Việt Nam (2 trang)


Câu hỏi thường gặp về CBAM của doanh nghiệp Việt Nam

CBAM có phải là thuế carbon không?

Không. CBAM là cơ chế chứng chỉ theo Quy định (EU) 2023/956, gắn với giá của EU ETS, chứ không phải thuế hay thuế quan. Số tiền phụ thuộc vào phát thải gắn liền của hàng hóa, không phụ thuộc vào giá trị hàng. Riêng thuế CBAM của Vương quốc Anh, áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, là một loại thuế độc lập.

Nhà xuất khẩu Việt Nam có phải mua chứng chỉ CBAM không?

Không. Nghĩa vụ mua và nộp lại chứng chỉ CBAM thuộc về người khai báo CBAM được cấp phép tại EU. Nhà xuất khẩu Việt Nam chịu tác động thương mại: khách hàng EU tính chi phí chứng chỉ vào giá mua hoặc chuyển sang nhà cung cấp có dữ liệu phát thải đã thẩm tra ở mức thấp hơn.

Điều gì xảy ra nếu doanh nghiệp không cung cấp dữ liệu phát thải?

Nhà nhập khẩu EU khai báo bằng giá trị mặc định của Việt Nam kèm hệ số cộng thêm 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ năm 2028 (phân bón 1% mỗi năm). Với thép cán nóng mã CN 7208 39 00, chi phí là 102,84 EUR mỗi tấn sản phẩm năm 2026 và 125,00 EUR năm 2027 ở giá 82,32 EUR; định mức có thể được cập nhật từ năm 2027. Nhà xuất khẩu ngoài EU không có nghĩa vụ pháp lý, nên vẫn xuất khẩu được khi không có dữ liệu.

Ngưỡng miễn trừ 50 tấn áp dụng cho ai?

Ngưỡng thuộc về nhà nhập khẩu EU, không thuộc về nhà xuất khẩu Việt Nam. Ngưỡng miễn trừ là 50 tấn khối lượng tịnh mỗi nhà nhập khẩu mỗi năm dương lịch, cộng dồn mọi mã CN (Điều 2a; điểm 1 Phụ lục VII). Nhà nhập khẩu được miễn phải khai báo việc miễn trừ trên tờ khai hải quan, và điện, hydro không bao giờ được miễn.

Thị trường carbon Việt Nam có giúp giảm chi phí CBAM không?

Chưa, tính đến ngày 4 tháng 11 năm 2026. Quy định thực thi về Điều 9 chưa được thông qua, và hạn ngạch của thị trường thí điểm được phân bổ miễn phí, nên phần phát thải được phân bổ không mang giá carbon đã thực trả. Khi khai báo theo giá trị mặc định, khoản khấu trừ chỉ có thể dựa trên giá carbon mặc định hằng năm mà Ủy ban châu Âu có thể ấn định từ năm 2027 (khoản 4 Điều 9); chưa có mức nào cho Việt Nam.

CBAM có mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn không?

Việc mở rộng mới là đề xuất COM(2025)989, chưa phải là luật; ngày áp dụng được đề xuất là ngày 1 tháng 1 năm 2028. Số sản phẩm là khoảng 180 theo Ủy ban châu Âu, khoảng 200 theo Hội đồng Liên minh châu Âu (Hội đồng EU) và khoảng 457 theo Nghị viện châu Âu (ước tính). Vòng đàm phán ba bên đầu tiên ngày 20 tháng 10 năm 2026 chưa đạt thỏa thuận tổng thể; vòng thứ hai được đưa tin sẽ diễn ra ngày 30 tháng 11 năm 2026. Không lập trường nào bao gồm hóa chất hay polyme.


Nguồn dữ liệu: Quy định (EU) 2023/956 · Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus) · Quy định thực thi 2025/2621 · dữ liệu EU ETS qua EEX. Không phải tư vấn pháp lý.