Słownik CBAM: 52 pojęcia od A do Z z polskim brzmieniem przepisów

Słownik CBAM: 52 pojęcia z artykułem rozporządzenia (UE) 2023/956, od upoważnionego zgłaszającego CBAM po umorzenie, anulowanie i kody Y128, Y137, Y238 w Polsce.

Na tej stronie

Słownik objaśnia 52 pojęcia CBAM (mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2) w brzmieniu polskiej wersji rozporządzenia (UE) 2023/956. Przy każdej definicji podaje artykuł, na którym się opiera, a tam, gdzie to istotne, także polską praktykę administracyjną.

Cztery pojęcia CBAM znaczą w polskim tekście prawa co innego, niż sugerowałoby dosłowne tłumaczenie z angielskiego. „Umorzenie” to przekazanie certyfikatów (ang. surrender), a nie ich anulowanie. „Zgłaszający” bez dookreślenia to zgłaszający celny, a nie upoważniony zgłaszający CBAM. „Opłata emisyjna” to kwota zapłacona za emisje w państwie trzecim, a „operator” to podmiot, który eksploatuje lub kontroluje instalację poza UE. Kto przenosi pojęcia z angielskich poradników bez sprawdzenia polskiego tekstu, łatwo pomyli obowiązki.

Każde hasło podaje definicję w dwóch do czterech zdaniach, podstawę prawną w polskim zapisie („art. 3 pkt 17”), wariant spotykany w PUESC, na podatki.gov.pl lub w prasie oraz stronę tego serwisu, która rozwija temat. Stan prawny i administracyjny: 13 listopada 2026 r.

Jak zbudowany jest ten słownik CBAM?

Każda definicja używa terminu z polskiej wersji rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. ustanawiającego mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, zmienionego rozporządzeniem (UE) 2025/2083 (tzw. Omnibus).

Dlaczego nie wystarczą określenia używane przez administrację i prasę? Ponieważ każdy dokument posługuje się innymi. Strona podatki.gov.pl i część prasy opisują CBAM słownictwem podatkowym, choć uzasadnienie rządowego projektu ustawy (druk sejmowy nr 1855) stwierdza, że CBAM nie jest podatkiem, opłatą ani inną daniną publiczną.

Instrukcja PUESC pisze „mechanizm dostosowania cen”, a doradcy mówią „raport CBAM”. W każdym zdaniu o treści prawnej słownik używa terminu z rozporządzenia, a wariant podaje raz, jako objaśnienie.

Polskie przepisy krajowe dodają własne pojęcia. Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2025 r. poz. 1863) wprowadziła rozdział 9a „Rejestr przejściowy CBAM i rejestr CBAM oraz status upoważnionego zgłaszającego CBAM”. Pełny przegląd obowiązków importera zawiera strona CBAM 2026: obowiązki, terminy i koszty dla importerów w Polsce.

Kto stosuje CBAM w Polsce? Tabela poniżej przypisuje zadania organom według listy właściwych organów Komisji (Dz. Urz. UE C/2026/4231 z 31 lipca 2026 r.) i polskiej ustawy.

Organ Podstawa Zadanie w CBAM Czego nie robi
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (KAS) art. 54b ust. 1 ustawy; rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 2 stycznia 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 11) Przyznaje, odmawia przyznania i cofa status upoważnionego zgłaszającego CBAM; przyjmuje gwarancję CBAM Polskie przepisy nie przypisały mu jeszcze kar z art. 26 ani przeglądu deklaracji (stan na 13 listopada 2026 r.)
KOBiZE art. 54b ust. 9 do 11 oraz art. 54d do 54f ustawy Prowadził procedurę korekty sprawozdań CBAM z okresu przejściowego; w sprawach statusu wydaje opinie w ciągu 21 dni Nie przyznaje statusu, nie sprzedaje certyfikatów, nie nakłada kar z art. 26
Organy celne KAS art. 25 rozporządzenia (UE) 2023/956 Nie zwalniają towarów CBAM bez ważnej podstawy; sprawdzają kody Y128, Y137 i Y238 Nie decydują o statusie
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska art. 54g ustawy Nakładał kary za sprawozdania z okresu przejściowego (od 10 do 50 euro za tonę) Nie nakłada kar z okresu docelowego
Polskie Centrum Akredytacji (PCA) Komunikat nr 474 z 18 maja 2026 r. Akredytuje weryfikatorów CBAM w trybie pilotażu Nie udokumentowano dotąd żadnej udzielonej przez nie akredytacji CBAM (stan na 12 listopada 2026 r.)

Wszystkie 52 pojęcia CBAM według grup

Słownik dzieli 52 pojęcia na pięć grup: od podmiotów, na których ciążą obowiązki, po ramy prawne i harmonogram.

Tabela poniżej porządkuje hasła według grup; szczegółowe definicje następują dalej w porządku alfabetycznym.

Grupa Pojęcia Liczba
Podmioty i organy akredytowany weryfikator, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, importer, KOBiZE, krajowa jednostka akredytująca (PCA), operator i instalacja, pośredni przedstawiciel celny, upoważniony zgłaszający CBAM, zgłaszający 9
Procedura, rejestr i cło deklaracja CBAM, gwarancja CBAM, kary, kod CN, kody dokumentów TARIC, niepreferencyjne pochodzenie, numer rachunku CBAM, próg 50 ton, PUESC, rejestr CBAM, sprawozdanie CBAM, weryfikacja emisji wbudowanych, wniosek o przyznanie statusu, zgłoszenie celne 14
Emisje i obliczenia dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień, emisje bezpośrednie, emisje pośrednie, emisje rzeczywiste, emisje wbudowane, jednorodny międzysektorowy współczynnik korygujący, narzut, opłata emisyjna, prekursor, przydział bezpłatnych uprawnień, ścieżka produkcyjna, towary proste i złożone, wartość domyślna, wskaźnik CBAM, współczynnik CBAM 15
Certyfikaty i cena anulowanie, cena certyfikatów CBAM, certyfikat CBAM, obowiązek kwartalny, odkup, przekazanie do umorzenia, wspólna centralna platforma 7
Ramy prawne i harmonogram CBAM, EU ETS, okres docelowy, okres przejściowy, Omnibus, rozporządzenie (UE) 2023/956, ucieczka emisji 7

Które pojęcia CBAM polscy importerzy mylą najczęściej?

Najwięcej pomyłek powoduje pięć par pojęć, bo w każdej parze chodzi o dwa różne obowiązki albo dwa różne terminy.

Poniżej pięć pomyłek, które kosztują najwięcej.

  1. Umorzenie i anulowanie. W polskim prawie „umorzenie” to przekazanie certyfikatów na pokrycie emisji do 30 września (art. 3 pkt 25 i art. 22 ust. 1). „Anulowanie” to usunięcie niewykorzystanych certyfikatów przez Komisję 1 listopada (art. 24). Angielskie „cancellation” nigdy nie oznacza umorzenia.
  2. Sprawozdanie CBAM i deklaracja CBAM. Sprawozdanie było kwartalnym obowiązkiem okresu przejściowego i zakończyło się na IV kwartale 2025 r. Deklaracja CBAM jest roczna, pierwsza do 30 września 2027 r. za 2026 r.
  3. Sprawozdanie CBAM i obowiązek kwartalny. Obowiązek kwartalny posiadania certyfikatów (art. 22 ust. 2) zaczyna się w 2027 r. i nie ma nic wspólnego z dawnym sprawozdaniem.
  4. Zgłoszenie celne i deklaracja CBAM. Zgłoszenie celne towarzyszy każdemu przywozowi i zawiera kody Y; deklaracja CBAM podsumowuje cały rok w rejestrze CBAM.
  5. Współczynnik CBAM i część emisji do zapłaty. Współczynnik CBAM, wynoszący w 2026 r. 97,5%, to część przydziału bezpłatnych uprawnień, która pozostaje, a nie odsetek emisji objęty certyfikatami.

Jakie pułapki tłumaczeniowe kryje polski tekst rozporządzenia?

Siedem angielskich terminów CBAM ma w polskim prawie odpowiednik inny niż tłumaczenie dosłowne, a jedna definicja zawiera błąd tłumaczenia potwierdzony przez KAS.

Tabela poniżej zestawia termin angielski, typowe błędne tłumaczenie i poprawny termin polskiego tekstu rozporządzenia (UE) 2023/956 lub aktów wykonawczych.

Termin angielski Błędne tłumaczenie Poprawny termin polski Źródło
surrender anulowanie przekazanie do umorzenia, umorzenie art. 3 pkt 25; art. 22
cancellation umorzenie anulowanie art. 24
carbon price cena CO2, cena emisji opłata emisyjna art. 3 pkt 29
operator prowadzący instalację operator art. 3 pkt 31
CBAM benchmark wskaźnik emisyjności wskaźnik CBAM rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/2620
embedded emissions emisje osadzone, ślad węglowy emisje wbudowane art. 3 pkt 22
authorised CBAM declarant zgłaszający, autoryzowany zgłaszający upoważniony zgłaszający CBAM art. 3 pkt 17

Błąd tłumaczenia dotyczy definicji importera w art. 3 pkt 15. Polski tekst kończy się słowami „osobę, w której imieniu zgłoszenie jest składane”, a według instrukcji PUESC (pkt 6.14.1) powinno być „osobę, na rzecz której takie zgłoszenie jest składane”.

KAS zapowiada korektę i wskazuje, że błąd nie wpływa na zasady podawania i egzekwowania danych. Nie należy budować na tym sformułowaniu żadnej argumentacji.

Pojęcia CBAM od A do Z

Akredytowany weryfikator

Akredytowany weryfikator to jednostka akredytowana zgodnie z art. 18 rozporządzenia (UE) 2023/956, która sprawdza emisje rzeczywiste instalacji w państwie trzecim. Akredytuje ją wyłącznie krajowa jednostka akredytująca państwa członkowskiego UE, według rozporządzenia delegowanego (UE) 2025/2551 i normy EN ISO/IEC 17029:2019.

Po uzyskaniu akredytacji weryfikator składa wniosek o rejestrację w rejestrze CBAM (art. 10a); rejestracja jest możliwa od 1 września 2026 r.

Na dzień 12 listopada 2026 r. udokumentowano siedem jednostek akredytowanych przez pięć krajowych jednostek akredytujących: EmiCert S.A. (ESYD, Grecja), Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. i SGS ICS Italia S.r.l.

(Accredia, Włochy), Intertek Certification AB (Swedac, Szwecja), ISSC z Damietty w Egipcie (RvA, Holandia, 22 października 2026 r., w procedurze TAB, pierwsza jednostka spoza UE) oraz SGS BELGIUM nv (BELAC, Belgia, zakres ważny od 5 listopada 2026 r.). Żadna nie jest polska. Oficjalna lista Komisji nie została opublikowana. Szczegóły zawiera strona o akredytowanych weryfikatorach CBAM.

Anulowanie certyfikatów CBAM

Anulowanie to usunięcie przez Komisję certyfikatów CBAM, które pozostały na rachunku niewykorzystane (art. 24). Co roku 1 listopada Komisja anuluje certyfikaty zakupione w roku poprzedzającym poprzedni rok kalendarzowy, więc certyfikaty kupione w 2027 r. są anulowane 1 listopada 2029 r.

Wyjątek: certyfikaty kupione na pokrycie emisji z 2026 r. są anulowane 1 listopada 2027 r. (art. 24 ust. 2). Anulowanie nie jest umorzeniem.

CBAM

CBAM (mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2) to unijny mechanizm ustanowiony rozporządzeniem (UE) 2023/956, który od 1 stycznia 2026 r. zobowiązuje importerów towarów z sześciu sektorów do nabywania i przekazywania do umorzenia certyfikatów CBAM odpowiadających emisjom wbudowanym w tych towarach.

Cena certyfikatów odpowiada cenie uprawnień w EU ETS. Celem jest zapobieganie ucieczce emisji (art. 1 ust. 1); podstawą prawną jest art. 192 ust. 1 TFUE.

CBAM bywa potocznie nazywany granicznym podatkiem węglowym, ale nie jest podatkiem, cłem ani opłatą. Uzasadnienie projektu polskiej ustawy (druk nr 1855) stwierdza, że w ujęciu prawnym nie stanowi on podatku, opłaty ani innej daniny publicznej. Szersze wprowadzenie zawiera strona co to jest CBAM.

Cena certyfikatów CBAM

Cena certyfikatów CBAM to oficjalna cena publikowana przez Komisję. Za towary przywiezione w 2026 r. jest to średnia kwartalna cen aukcyjnych uprawnień EU ETS (art. 21 ust. 1a), a od 2027 r. średnia tygodniowa (art. 21 ust. 1). Oficjalne ceny za 2026 r. podaje tabela poniżej.

Kwartał Cena (EUR/t CO2e) Publikacja
I kw. 2026 75,36 opublikowana
II kw. 2026 75,28 opublikowana
III kw. 2026 82,32 5 października 2026 r.
IV kw. 2026 nieznana ma zostać opublikowana 4 stycznia 2027 r.

Aktualną cenę i jej historię pokazuje narzędzie cena certyfikatów CBAM.

Certyfikat CBAM

Certyfikat CBAM to certyfikat w formie elektronicznej odpowiadający jednej tonie ekwiwalentu dwutlenku węgla (t CO2e) emisji wbudowanych w towarze (art. 3 pkt 24). Certyfikat CBAM nie jest uprawnieniem do emisji w EU ETS: to dwa odrębne instrumenty, choć ich ceny są powiązane.

Sprzedaż certyfikatów rusza 1 lutego 2027 r. (art. 20 ust. 1), także dla towarów przywiezionych w 2026 r. Zakup, umorzenie, odkup i anulowanie opisuje strona o certyfikatach CBAM.

Deklaracja CBAM

Deklaracja CBAM to roczna deklaracja okresu docelowego, którą upoważniony zgłaszający CBAM składa w rejestrze CBAM do 30 września każdego roku za poprzedni rok kalendarzowy (art. 6 ust. 1).

Pierwsza deklaracja jest wymagana do 30 września 2027 r., za towary przywiezione w 2026 r. Deklaracja podaje ilość towarów, ich emisje wbudowane (przy emisjach rzeczywistych zweryfikowane przez akredytowanego weryfikatora) i liczbę certyfikatów do umorzenia.

Towary powracające (art. 203 unijnego kodeksu celnego) wykazuje się w deklaracji z wartością zero, ale w zgłoszeniu celnym nadal wymagają kodów CBAM (instrukcja PUESC, pkt 6.14.1). Przebieg składania opisuje strona o deklaracji CBAM.

Dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień

Dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień to stała wielkość na tonę towaru, odejmowana od specyficznych emisji wbudowanych przy ustalaniu liczby certyfikatów (art. 31; rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/2620).

Oblicza się je jako iloczyn: współczynnik CBAM × jednorodny międzysektorowy współczynnik korygujący × wskaźnik CBAM. Liczba certyfikatów na tonę to specyficzne emisje wbudowane pomniejszone o to dostosowanie (oraz ewentualnie opłata emisyjna), nie mniej niż zero.

Przykład obliczony wzorem prawnym, którego używa kalkulator serwisu: półprodukty ze stali niestopowej z Turcji (Türkiye), kod CN 7207 11 14, przywiezione w 2026 r., na wartościach domyślnych.

Emisje: 2,310 × 1,10 = 2,541 t CO2e na tonę; dostosowanie: 0,975 × 1,00 × 1,364 = 1,3299; zatem 1,2111 certyfikatu na tonę, czyli 99,70 euro za tonę przy oficjalnej cenie z III kwartału 2026 r. (82,32 euro). Ten przykład można otworzyć w kalkulatorze CBAM i przeliczyć w nim własne towary.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (organ Krajowej Administracji Skarbowej) przyznaje, odmawia przyznania i cofa status upoważnionego zgłaszającego CBAM w Polsce (art. 54b ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji; rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 2 stycznia 2026 r., Dz.

U. z 2026 r. poz. 11, w mocy od 13 stycznia 2026 r.). Dyrektor IAS w Poznaniu przyjmuje też, monitoruje i zwalnia gwarancję CBAM.

Do postępowania w sprawie statusu stosuje się wybrane przepisy Ordynacji podatkowej (art. 54b ust. 14). Izba Administracji Skarbowej w Poznaniu ma siedzibę przy ul. Dolna Wilda 80a, 61-501 Poznań.

Polskie przepisy nie wskazują jeszcze (stan na 13 listopada 2026 r.), który organ nakłada kary z art. 26 i przegląda deklaracje CBAM; rząd zapowiedział odrębną ustawę. Procedurę opisuje strona o statusie upoważnionego zgłaszającego CBAM.

Emisje bezpośrednie

Emisje bezpośrednie to emisje z procesów produkcji towaru, w tym emisje z wytwarzania ciepła i chłodzenia zużywanych w tych procesach, niezależnie od miejsca ich wytworzenia (art. 3 pkt 21).

Dla towarów z załącznika II, czyli żeliwa i stali (poza kodem CN 2601 12 00), aluminium, wodoru i energii elektrycznej, liczą się wyłącznie emisje bezpośrednie. Dla cementu, nawozów i aglomerowanej rudy żelaza (kod CN 2601 12 00) dochodzą emisje pośrednie.

Emisje pośrednie

Emisje pośrednie to emisje z wytwarzania energii elektrycznej zużytej w procesach produkcji towaru (art. 3 pkt 34). Nie są to emisje „zakresu 3” w rozumieniu raportowania ESG.

W CBAM liczą się tylko dla cementu, nawozów i aglomerowanej rudy żelaza (kod CN 2601 12 00), bo tych towarów nie wymienia załącznik II. Ich wielkość zależy od emisyjności energii elektrycznej zużytej przez instalację.

Emisje rzeczywiste

Emisje rzeczywiste to emisje obliczone na podstawie danych pierwotnych z procesów produkcji towarów i z wytwarzania energii elektrycznej zużytej w tych procesach (art. 3 pkt 28).

Upoważniony zgłaszający CBAM, który deklaruje emisje rzeczywiste, potrzebuje danych od operatora instalacji i weryfikacji przez akredytowanego weryfikatora (art. 8 ust. 1). Unika w ten sposób narzutu doliczanego do wartości domyślnych. Metodę obliczeń opisuje strona o emisjach wbudowanych.

Emisje wbudowane

Emisje wbudowane to emisje bezpośrednie uwolnione podczas produkcji towarów oraz emisje pośrednie z wytwarzania energii elektrycznej zużytej w tej produkcji, obliczone według załącznika IV (art. 3 pkt 22).

Wyraża się je jako specyficzne emisje wbudowane, w t CO2e na tonę towaru. Są punktem wyjścia do obliczenia liczby certyfikatów. Nie należy pisać „emisje osadzone” ani „ślad węglowy”: to nie są terminy rozporządzenia.

EU ETS

EU ETS to system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii, ustanowiony dyrektywą 2003/87/WE. Ceny aukcyjne uprawnień EU ETS są podstawą ceny certyfikatów CBAM (art. 21).

Uprawnienie do emisji w EU ETS i certyfikat CBAM to dwa różne instrumenty: certyfikatu CBAM nie można nazywać uprawnieniem. Związek obu systemów opisuje strona o EU ETS i CBAM.

Gwarancja CBAM

Gwarancja CBAM to zabezpieczenie, którego właściwy organ wymaga od wnioskodawcy, jeżeli ten nie prowadził działalności gospodarczej przez okres dwóch lat obrotowych poprzedzających rok złożenia wniosku (art. 17 ust. 5 do 7).

W Polsce ma formę gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej płatnej na pierwsze żądanie, wystawionej przez gwaranta działającego w UE; wzór publikuje podatki.gov.pl. Gwarancję przyjmuje i zwalnia Dyrektor IAS w Poznaniu, który może zwrócić się do KOBiZE o pomoc w ustaleniu jej kwoty (art. 54b ust. 7 i 8 ustawy).

Kwota odpowiada wartości certyfikatów za deklarowany przywóz, po uwzględnieniu dostosowania przydziału bezpłatnych uprawnień. Gwarancję zwalnia się po 30 września drugiego roku po roku przywozu; dla przywozu z 2026 r. po 30 września 2028 r. (podatki.gov.pl, odczyt 13 listopada 2026 r.).

Importer

Importer to osoba, która we własnym imieniu i na własny rachunek składa zgłoszenie celne o dopuszczenie do obrotu, albo, gdy zgłoszenie składa pośredni przedstawiciel celny, osoba, na rzecz której zgłoszenie jest składane (art. 3 pkt 15, w odczytaniu KAS).

Polski tekst rozporządzenia mówi tu „w której imieniu”; KAS wskazuje błąd tłumaczenia i zapowiada korektę. Importer nie jest automatycznie upoważnionym zgłaszającym CBAM: status uzyskuje się na wniosek.

Jednorodny międzysektorowy współczynnik korygujący

Jednorodny międzysektorowy współczynnik korygujący to współczynnik EU ETS, który pomniejsza przydział bezpłatnych uprawnień, gdy łączny przydział przekroczyłby limit.

W obliczeniu dostosowania przydziału bezpłatnych uprawnień w CBAM wynosi 100% w każdym roku od 2026 r. do 2030 r. (decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2026/1862 z 23 lipca 2026 r.). Dla lat po 2030 r. współczynnika jeszcze nie ustalono.

Kary

Kary CBAM w okresie docelowym wynikają z art. 26 rozporządzenia (UE) 2023/956. Upoważniony zgłaszający CBAM, który do 30 września nie przekaże do umorzenia należnych certyfikatów, płaci za każdy brakujący certyfikat karę równą karze za przekroczenie emisji w EU ETS: 100 euro za tonę ekwiwalentu CO2 przed indeksacją według europejskiego wskaźnika cen konsumpcyjnych (art. 26 ust. 1). Zapłata nie zwalnia z umorzenia (art. 26 ust. 3).

Osoba inna niż upoważniony zgłaszający CBAM płaci od trzech do pięciu razy więcej, od 300 do 500 euro za certyfikat przed indeksacją (art. 26 ust. 2). Importer bez statusu, który przekroczył 50 ton, po zapłacie kary jest zwolniony z deklaracji i umorzenia za te przywozy (art. 26 ust. 2a).

Niedobór certyfikatów w ramach obowiązku kwartalnego nie jest karany od tony. Polski organ nakładający kary z art. 26 nie został jeszcze wskazany (stan na 13 listopada 2026 r.). Szczegóły: kary CBAM.

KOBiZE

KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami w Instytucie Ochrony Środowiska, Państwowym Instytucie Badawczym) to drugi organ wskazany przez Polskę na liście właściwych organów Komisji.

KOBiZE prowadził procedurę korekty sprawozdań CBAM z okresu przejściowego (art. 54d do 54f ustawy), a w sprawach statusu wydaje opinie w ciągu 21 dni; brak opinii w tym terminie oznacza opinię pozytywną (art. 54b ust. 9 do 11).

KOBiZE nie przyznaje statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM, nie przyjmuje wniosków, nie sprzedaje certyfikatów i nie nakłada kar z art. 26. Siedziba: ul. Słowicza 32, 02-170 Warszawa.

Kod CN

Kod CN to kod Nomenklatury Scalonej; pełny kod towaru ma osiem cyfr i to on decyduje, czy towar jest objęty CBAM. Załącznik I rozporządzenia (UE) 2023/956 zawiera 42 pozycje: 15 dla żeliwa i stali, 6 dla cementu, 14 dla aluminium, 5 dla nawozów, 1 dla energii elektrycznej i 1 dla wodoru.

Część z nich to czterocyfrowe pozycje CN, obejmujące wszystkie kody ośmiocyfrowe w ich obrębie (np. 7208), a część to pojedyncze kody ośmiocyfrowe (np. 2601 12 00). Decyduje kod, nie nazwa handlowa.

Aglomerowana ruda żelaza (kod CN 2601 12 00) jest towarem z załącznika I. Kod można sprawdzić w wyszukiwarce kodów CN, a pełną listę zawiera strona o kodach CN objętych CBAM.

Kody dokumentów TARIC (Y128, Y137, Y238)

Kody dokumentów TARIC to kody, którymi w zgłoszeniu celnym towarów CBAM wskazuje się podstawę przywozu. Instrukcja wypełniania zgłoszeń celnych PUESC (pkt 6.14.1) i komunikaty Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów przypisują im znaczenia opisane w tabeli poniżej.

Kod Znaczenie w Polsce Uwagi
Y128 Numer rachunku upoważnionego zgłaszającego CBAM (art. 16 ust. 1) Po kodzie podaje się numer rachunku; system weryfikuje status
Y137 Zwolnienie z art. 2a (próg 50 ton) Także dla importera ze statusem, który nie przekracza progu
Y238 Wniosek o status złożony do 31 marca 2026 r. Ważny do 31 grudnia 2026 r. (komunikat PUESC z 30 września 2026 r.); po kodzie numer wniosku APPL
Y134 Towary z Büsingen, Helgolandu lub Livigno Terytoria bez kodów GEONOM
Y135 Zwolnienie z art. 2 ust. 3 Towary wojskowe
Y136 Zwolnienie z art. 2 ust. 3a Energia elektryczna i wodór z obszarów morskich
Y237 Towary pochodzenia UE (CBAM)

Kod Y238 można stosować do 31 grudnia 2026 r., jeżeli wniosek złożono do 31 marca 2026 r. i nie został jeszcze rozpatrzony; KAS obejmuje tym także wnioskodawców, których decyzja jest zawieszona do rozstrzygnięcia odwołania.

Instrukcja PUESC nadal podaje 27 września 2026 r. jako datę ważności: ta data jest nieaktualna. Kody opisuje strona o zgłoszeniu celnym towarów CBAM.

Krajowa jednostka akredytująca (PCA)

Krajowa jednostka akredytująca to jedyny organ, który w państwie członkowskim przeprowadza akredytację (art. 3 pkt 32). W Polsce jest to Polskie Centrum Akredytacji (PCA), które Komunikatem nr 474 z 18 maja 2026 r. uruchomiło akredytację weryfikatorów CBAM w trybie pilotażu (formularz FA-01).

PCA należy do siedmiu unijnych jednostek akredytujących, które przyjmują wnioski także od weryfikatorów spoza UE (tabela Komisji z 21 października 2026 r.). Na dzień 12 listopada 2026 r. nie udokumentowano żadnej akredytacji CBAM udzielonej przez PCA.

Narzut

Narzut (mark-up) to procentowy dodatek do wartości domyślnej emisji całkowitych: 10% w 2026 r., 20% w 2027 r. i 30% od 2028 r.; dla nawozów 1% w każdym roku (załącznik I do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2621, sprostowany rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2026/1740).

Narzut dolicza się przed odjęciem dostosowania przydziału bezpłatnych uprawnień, więc każda tona narzutu wymaga pełnego certyfikatu. Nie dotyczy emisji rzeczywistych.

Niepreferencyjne pochodzenie

Niepreferencyjne pochodzenie, ustalane według art. 59 unijnego kodeksu celnego, decyduje w CBAM o państwie pochodzenia towaru (art. 2 ust. 5). Towary pochodzące ze Szwajcarii w rozumieniu unijnych reguł niepreferencyjnego pochodzenia są wyłączone z zakresu CBAM (art. 2 ust. 4 i załącznik III pkt 1); to samo dotyczy Islandii, Liechtensteinu i Norwegii.

Tranzyt przez Szwajcarię lub drobne przetworzenie nie nadają takiego pochodzenia. W Polsce dla tych towarów nie deklaruje się żadnego kodu Y.

Numer rachunku CBAM

Numer rachunku CBAM to niepowtarzalny numer, który Komisja nadaje upoważnionemu zgłaszającemu CBAM wraz z rachunkiem w rejestrze CBAM (art. 16 ust. 1). Importerzy mówią potocznie „numer CBAM”.

Według PUESC numer ma strukturę CBAM-XX-YYYY-AAANNNNNNNNNNN i podaje się go w zgłoszeniu celnym po kodzie Y128. Numer CBAM to nie to samo co numer EORI ani dostęp do rejestru. Szczegóły: strona o numerze CBAM.

Obowiązek kwartalny

Obowiązek kwartalny to wymóg z art. 22 ust. 2: od 2027 r. upoważniony zgłaszający CBAM zapewnia, aby na koniec każdego kwartału na jego rachunku w rejestrze CBAM znajdowały się certyfikaty odpowiadające co najmniej 50% emisji wbudowanych w towarach przywiezionych od początku roku kalendarzowego, z uwzględnieniem dostosowania przydziału bezpłatnych uprawnień.

Pierwsza kontrola przypada 31 marca 2027 r.; za przywóz z 2026 r. obowiązek ten nie istnieje.

W razie niedoboru właściwy organ wzywa do uzupełnienia w terminie jednego miesiąca (art. 22 ust. 3); kary za każdą brakującą tonę nie przewidziano. Poważne lub powtarzające się naruszenie może prowadzić do cofnięcia statusu (art. 17 ust. 8). Szczegóły: obowiązek kwartalny.

Odkup certyfikatów CBAM

Odkup polega na tym, że państwo członkowskie odkupuje nadwyżkowe certyfikaty CBAM pozostałe na rachunku po umorzeniu (art. 23). Wniosek o odkup składa się do 31 października roku umorzenia (art. 23 ust. 1).

Liczba odkupionych certyfikatów jest ograniczona do liczby, którą upoważniony zgłaszający CBAM musiał zakupić zgodnie z art. 22 ust. 2 w roku kalendarzowym zakupu (art. 23 ust. 2). Certyfikaty kupione w 2027 r. za 2026 r. można odkupić tylko w 2027 r. (art. 23 ust. 2a).

Okres docelowy

Okres docelowy to faza stosowania CBAM od 1 stycznia 2026 r. (art. 36 ust. 2 lit. b), w której obowiązują status upoważnionego zgłaszającego CBAM, roczna deklaracja CBAM i umarzanie certyfikatów.

Rozporządzenie nie nadaje tej fazie osobnej nazwy; „okres docelowy” to termin polskiej administracji (uzasadnienie projektu ustawy, odpowiedzi na interpelację nr 14433). Pełny kalendarz zawiera strona harmonogram CBAM.

Okres przejściowy

Okres przejściowy trwał od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. (art. 32). Importerzy składali wtedy kwartalne sprawozdania CBAM, bez obowiązku kupowania certyfikatów.

W Polsce procedurę korekty sprawozdań prowadził KOBiZE, a kary od 10 do 50 euro za tonę niezgłoszonych emisji wbudowanych nakładał Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (art. 54g ustawy). Te kary nie dotyczą okresu docelowego.

Omnibus (rozporządzenie (UE) 2025/2083)

Omnibus to rozporządzenie (UE) 2025/2083 z dnia 8 października 2025 r., opublikowane 17 października 2025 r. i obowiązujące od 20 października 2025 r., które uprościło i wzmocniło CBAM. Pięć najważniejszych zmian to:

  • próg 50 ton masy netto rocznie zamiast progu wartościowego (art. 2a i załącznik VII pkt 1),
  • pierwsza deklaracja CBAM do 30 września 2027 r. (art. 6 ust. 1),
  • sprzedaż certyfikatów od 1 lutego 2027 r. (art. 20 ust. 1),
  • obowiązek kwartalny obniżony do 50%, od 2027 r. (art. 22 ust. 2),
  • nowe zasady kar dla importerów bez statusu (art. 26 ust. 2a).

Wszystkie zmiany opisuje strona o rozporządzeniu Omnibus.

Operator i instalacja

Operator to każda osoba, która eksploatuje lub kontroluje instalację w państwie trzecim (art. 3 pkt 31); instalacja to stacjonarna jednostka techniczna, w której prowadzi się proces produkcji (art. 3 pkt 30).

Dla instalacji spoza UE właściwym słowem jest „operator”, a nie „prowadzący instalację”, który w polskim prawie oznacza podmiot w EU ETS. Operatorzy mogą rejestrować się w sekcji O3CI rejestru CBAM (art. 10).

Operator przekazuje importerowi dane o emisjach: 16 pozycji raportu operatora na temat wielkości emisji (pkt 1.2 załącznika IV do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2547), w języku angielskim (art. 10 ust. 4 tego rozporządzenia), ze współrzędnymi z dokładnością do sześciu miejsc po przecinku.

Opłata emisyjna

Opłata emisyjna to kwota pieniężna zapłacona w państwie trzecim w ramach systemu redukcji emisji, w formie podatku, opłaty lub uprawnień (art. 3 pkt 29). Upoważniony zgłaszający CBAM może zgłosić zmniejszenie liczby certyfikatów o opłatę emisyjną faktycznie uiszczoną w państwie pochodzenia (art. 9).

Na dzień 13 listopada 2026 r. Komisja nie przyjęła aktu wykonawczego do art. 9 (strona Komisji z aktami prawnymi CBAM nie wymienia takiego aktu) i żadna opłata państwa trzeciego nie została uznana, w tym ukraiński podatek węglowy (30 UAH za tonę). Szczegóły: odliczenie ceny CO2.

Pośredni przedstawiciel celny

Pośredni przedstawiciel celny działa we własnym imieniu na rzecz importera (art. 18 unijnego kodeksu celnego). Może uzyskać status upoważnionego zgłaszającego CBAM i działać w tej roli, jeżeli importer go wyznaczy, a on się zgodzi (art. 5 ust. 1a).

Jeżeli importer nie ma siedziby w państwie członkowskim, status musi uzyskać pośredni przedstawiciel celny (art. 5 ust. 2). Działając jako upoważniony zgłaszający CBAM, podlega obowiązkom importera (art. 5 ust. 2a). Według PUESC przedstawiciel bezpośredni nie spełnia wymogów upoważnionego zgłaszającego CBAM.

Prekursor

Prekursor (materiał wsadowy) to każdy materiał wsadowy procesu produkcji, który sam jest towarem z załącznika I (art. 1 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2547).

Przykłady: klinkier w cemencie, amoniak w moczniku, stal surowa w prętach, aluminium nieobrobione plastycznie w profilach. „Prekursor” oznacza rolę towaru w procesie, a nie stałą grupę kodów. Emisje wbudowane prekursorów wchodzą do emisji towarów złożonych.

Próg 50 ton (zwolnienie de minimis)

Próg 50 ton (w rozporządzeniu: jednolity próg masy) zwalnia importera, jeżeli łączna masa netto towarów CBAM przywiezionych w roku kalendarzowym, ze wszystkich kodów CN razem, nie przekracza 50 ton (art. 2a i załącznik VII pkt 1).

Zwolnienie deklaruje się w zgłoszeniu celnym (art. 2a ust. 1), w Polsce kodem Y137. Energia elektryczna i wodór nigdy nie są zwolnione (art. 2a ust. 4). Przykłady liczenia progu: próg de minimis.

Przekazanie do umorzenia (umorzenie)

Umorzenie to w polskim prawie potrącenie certyfikatów CBAM na pokrycie emisji wbudowanych zadeklarowanych w towarach przywiezionych (art. 3 pkt 25), czyli angielskie „surrender”.

Upoważniony zgłaszający CBAM przekazuje certyfikaty do umorzenia do 30 września każdego roku, po raz pierwszy do 30 września 2027 r. za 2026 r. (art. 22 ust. 1). Certyfikaty przekazane do umorzenia usuwa z rejestru Komisja. Umorzenia nie wolno mylić z anulowaniem z art. 24.

Przydział bezpłatnych uprawnień

Przydział bezpłatnych uprawnień to nieodpłatne uprawnienia EU ETS przydzielane producentom w UE w sektorach zagrożonych ucieczką emisji. Dla towarów CBAM przydział maleje według współczynnika CBAM i od 2034 r. zanika, a liczbę certyfikatów CBAM koryguje się o jego wartość (art. 31).

W prasie spotyka się „darmowe uprawnienia”; w tekście prawnym obowiązuje „przydział bezpłatnych uprawnień”. Mechanizm opisuje strona o bezpłatnych uprawnieniach.

PUESC

PUESC (Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych) to platforma KAS, przez którą polscy importerzy uzyskują dostęp do rejestru CBAM (art. 54a ust. 1 i 2 ustawy).

Uwierzytelnianie w rejestrze prowadzi system UUM&DS (art. 8 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2024/3210), a Polska korzysta z drogi krajowej z art. 8 ust. 5 tego rozporządzenia: PUESC pełni funkcję krajowego systemu zarządzania uprawnieniami i tożsamością użytkowników, o którym mowa w jego art. 13. Dostęp wymaga konta PUESC powiązanego z firmą zarejestrowaną z numerem EORI oraz rozszerzonego uprawnienia „Dostęp do rejestru CBAM” (formularz WPE0001). Polscy importerzy nie zakładają w tym celu konta EU Login.

Rejestr CBAM

Rejestr CBAM to unijna elektroniczna baza danych prowadzona przez Komisję, w której składa się wnioski o status, deklaracje CBAM i prowadzi rachunki certyfikatów (art. 14). W okresie przejściowym działał rejestr przejściowy CBAM.

Rejestr obejmuje portal zgłaszającego CBAM i sekcję O3CI dla operatorów spoza UE; operatorzy i weryfikatorzy logują się przez EU Login. Dostęp do rejestru nie oznacza statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM. Szczegóły: rejestr CBAM.

Rozporządzenie (UE) 2023/956

Rozporządzenie (UE) 2023/956 to podstawa prawna CBAM, stosowana bezpośrednio w każdym państwie członkowskim. Tekst skonsolidowany z 20 października 2025 r. ma 39 artykułów (art. 1 do 36 oraz 2a, 10a i 25a) i 7 załączników.

Polska administracja używa też skrótu „rozporządzenie CBAM”. Uzupełniają je rozporządzenia wykonawcze, m.in. (UE) 2025/486 (status), 2025/2620 (wskaźniki CBAM) i 2025/2621 (wartości domyślne). Omówienie: strona o rozporządzeniu CBAM.

Sprawozdanie CBAM

Sprawozdanie CBAM to kwartalne sprawozdanie okresu przejściowego (art. 35 ust. 1), w którym zgłaszający podawali ilość towarów, ich pochodzenie i emisje wbudowane. Obowiązek zakończył się na IV kwartale 2025 r.

Doradcy i prasa mówią „raport CBAM”; to wariant wyszukiwania, nie termin prawny. Sprawozdania CBAM nie wolno nazywać deklaracją CBAM, a obowiązek kwartalny od 2027 r. to zupełnie inny wymóg.

Ścieżka produkcyjna

Ścieżka produkcyjna to określona technologia stosowana w procesie produkcji (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/2620), na przykład wielki piec z konwertorem tlenowym albo piec łukowy dla stali.

Od ścieżki zależy wskaźnik CBAM: przy wartościach domyślnych stosuje się wskaźnik ścieżki wskazanej w wierszu danego państwa w załączniku I. Dla półproduktów ze stali niestopowej (kod CN 7207 11 14) ścieżka wielkopiecowa daje wskaźnik 1,364 t CO2e na tonę.

Towary proste i towary złożone

Towary proste wytwarza się wyłącznie z materiałów wsadowych i paliw o zerowych emisjach wbudowanych (załącznik IV pkt 1 lit. a).

Towary złożone to wszystkie pozostałe: ich emisje wbudowane obejmują emisje prekursorów zużytych w produkcji (załącznik IV pkt 1 lit. b). Pręt stalowy z kęsów kupionych od innej huty jest towarem złożonym, więc importer potrzebuje danych także o emisjach kęsów.

Ucieczka emisji

Ucieczka emisji to przenoszenie produkcji lub zastępowanie produktów z UE importem z państw o łagodniejszej polityce klimatycznej, co zwiększa globalne emisje. Zapobieganie ucieczce emisji jest celem CBAM (art. 1 ust. 1). Dotąd chronił przed nią przydział bezpłatnych uprawnień w EU ETS, który CBAM stopniowo zastępuje do 2034 r.

Upoważniony zgłaszający CBAM

Upoważniony zgłaszający CBAM to osoba, której właściwy organ przyznał status zgodnie z art. 17 (art. 3 pkt 17). Od 1 stycznia 2026 r. tylko upoważniony zgłaszający CBAM może przywozić towary CBAM powyżej progu 50 ton; energia elektryczna i wodór wymagają statusu niezależnie od ilości.

Wyjątek przejściowy dotyczy importera, który złożył wniosek do 31 marca 2026 r.: do czasu decyzji może przywozić towary bez statusu (art. 17 ust. 7a), w zgłoszeniu celnym z kodem Y238 stosowanym do 31 grudnia 2026 r.

W Polsce status przyznaje Dyrektor IAS w Poznaniu. Administracja skraca nazwę do „UZ CBAM”; samo słowo „zgłaszający” oznacza jednak zgłaszającego celnego. Procedura: upoważniony zgłaszający CBAM.

Wartość domyślna

Wartość domyślna to wartość obliczona lub wyznaczona na podstawie danych wtórnych, odzwierciedlająca emisje wbudowane towaru (art. 3 pkt 27).

Wartości domyślne na lata od 2026 r. zawiera załącznik I do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2621, sprostowany rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2026/1740 ze skutkiem od 1 stycznia 2026 r. Do wartości dolicza się narzut. Deklaracja na wartościach domyślnych nie wymaga weryfikatora. Szczegóły: wartości domyślne.

Sprostowanie zmieniło też kody TARIC cementu. Departament Ceł MF zalecił 19 października 2026 r. przegląd zgłoszeń celnych złożonych od 1 stycznia 2026 r. i ewentualne ich sprostowanie, z nowymi kodami 2523 10 00 10, 2523 10 00 90, 2523 90 00 10 i 2523 90 00 90.

Weryfikacja emisji wbudowanych

Weryfikacja emisji wbudowanych to sprawdzenie emisji rzeczywistych przez akredytowanego weryfikatora (art. 8). Jest wymagana tylko wtedy, gdy emisje wbudowane ustala się na podstawie emisji rzeczywistych (art. 8 ust. 1); deklaracja na wartościach domyślnych nie wymaga weryfikatora.

Zasady fizycznych i wirtualnych wizyt w obiekcie określa rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/2546 (art. 2 do 4). Wynikiem jest sprawozdanie z weryfikacji. Szczegóły: weryfikacja CBAM.

Wniosek o przyznanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM

Wniosek o przyznanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM (w rozporządzeniu: wniosek o udzielenie upoważnienia, art. 5 ust. 1) składa się elektronicznie w portalu zgłaszającego CBAM w rejestrze CBAM, do którego w Polsce dostęp uzyskuje się przez PUESC (art. 54b ust. 3 ustawy).

Polska dodaje oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 233 § 6 Kodeksu karnego) o kompletności i prawdziwości danych z art. 5 ust. 5. Właściwy organ ocenia wniosek w ciągu 120 dni kalendarzowych (art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/486).

Wnioski złożone do 31 marca 2026 r. pozwalały tymczasowo przywozić towary do czasu decyzji (art. 17 ust. 7a). Jeżeli wniosek złożono później, import powyżej progu jest możliwy dopiero od uzyskania statusu (komunikat PUESC z 11 maja 2026 r.). Numer wniosku ma strukturę APPL-XX-YYYY-AAANNNNNNNNNNNN.

Wskaźnik CBAM (benchmark)

Wskaźnik CBAM (benchmark) to wartość w t CO2e na tonę towaru, z której oblicza się dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień (pkt 5.3 załącznika do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2620).

Kolumna A zawiera związany z procesem wskaźnik CBAM, stosowany przy emisjach rzeczywistych, a kolumna B domyślny wskaźnik CBAM, stosowany przy wartościach domyślnych. Przykłady: 1,364 dla kodu CN 7207 11 14 i 0,666 dla szarego klinkieru. „Wskaźnik emisyjności” to termin EU ETS, nie CBAM. Szczegóły: benchmarki CBAM.

Wspólna centralna platforma

Wspólna centralna platforma to unijna platforma, na której państwa członkowskie sprzedają certyfikaty CBAM od 1 lutego 2027 r. (art. 20 ust. 1). Certyfikaty sprzedaje państwo członkowskie siedziby upoważnionego zgłaszającego CBAM; nie kupuje się ich w KOBiZE ani bezpośrednio w rejestrze. Platformę buduje European Dynamics SA (umowa zawarta 30 czerwca 2026 r.). Opis: wspólna centralna platforma.

Współczynnik CBAM

Współczynnik CBAM to część przydziału bezpłatnych uprawnień, która pozostaje w danym roku dla sektorów CBAM (art. 10a ust. 1a dyrektywy 2003/87/WE). Jego wartości w kolejnych latach podaje tabela poniżej.

Rok 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 od 2034
Współczynnik CBAM 97,5% 95% 90% 77,5% 51,5% 39% 26,5% 14% brak

Współczynnik 97,5% nie oznacza, że importer płaci tylko za pozostałą część emisji. Tylko towar o emisjach równych wskaźnikowi CBAM płaci w 2026 r. za 2,5% swoich emisji; każda tona CO2e powyżej wskaźnika, w tym cały narzut, wymaga pełnego certyfikatu. Harmonogram współczynnika zawiera dyrektywa 2003/87/WE, a nie art. 22 rozporządzenia (UE) 2023/956.

Zgłaszający

Zgłaszający to osoba składająca zgłoszenie celne we własnym imieniu albo osoba, w której imieniu takie zgłoszenie jest składane (art. 3 pkt 16).

To pojęcie prawa celnego, a w polskiej ustawie także określenie podmiotu składającego sprawozdania w okresie przejściowym. Nie jest skrótem od „upoważniony zgłaszający CBAM”. Przedstawiciel bezpośredni jest zgłaszającym celnym, ale według PUESC nie spełnia wymogów upoważnionego zgłaszającego CBAM.

Zgłoszenie celne

Zgłoszenie celne to akt, w którym importer lub jego przedstawiciel wnosi o objęcie towaru procedurą celną; w przypadku CBAM jest to dopuszczenie do obrotu. Dla towarów CBAM zawiera kod dokumentu TARIC wskazujący podstawę przywozu (Y128, Y137, Y238 lub inny).

Według instrukcji PUESC towarów CBAM nie zgłasza się w uproszczonych zestawach danych H6 i H7 (przesyłki pocztowe, handel elektroniczny) i nie ma zwolnienia dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Zgłoszenia celnego nie wolno mylić z deklaracją CBAM.

Newsletter CBAM (po angielsku)

Newsletter po angielsku: alerty o cenie certyfikatów CBAM i zmiany przepisów, które mają znaczenie, a co tydzień informacje o wszystkim, co dotyczy CBAM. Bez spamu, rezygnacja w dowolnym momencie.

Na potrzeby tych powiadomień przechowujemy wyłącznie Państwa adres e-mail. Polityka prywatności (po angielsku)

Gdzie pojęcia CBAM stosuje się w praktyce?

Pojęcia ze słownika są potrzebne importerowi przy trzech czynnościach: sprawdzaniu towaru, obliczaniu kosztu i przygotowaniu dokumentów.

Trzy narzędzia serwisu i jeden zbiór wzorów pozwalają zastosować te pojęcia bez arkusza kalkulacyjnego.

  • Wyszukiwarka kodów CN sprawdza, czy kod CN jest w załączniku I, i pokazuje wartości domyślne.
  • Kalkulator CBAM liczy certyfikaty metodą prawną: specyficzne emisje wbudowane minus dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień. Wynik jest szacunkiem opartym na oficjalnych wartościach domyślnych i wskaźnikach CBAM (rozporządzenia wykonawcze (UE) 2025/2621 i 2025/2620); wiążąca jest liczba z deklaracji CBAM.
  • Narzędzie cena certyfikatów CBAM pokazuje oficjalne ceny kwartalne.
  • Wzory CBAM zawierają m.in. kwestionariusz dla dostawców spoza UE.

Potrzebują Państwo wsparcia w stosowaniu tych pojęć w praktyce? Zlecenie można opisać w formularzu zapytania CBAM: cbamguide.com przekaże je jednemu, dwóm lub trzem pasującym usługodawcom, którzy skontaktują się z Państwem bezpośrednio.

Osobne formularze dotyczą doradcy CBAM, weryfikatora, obliczania emisji i szkoleń. Bezpłatnie dla Państwa. Jeżeli powierzą Państwo zlecenie usługodawcy, któremu przekazaliśmy zapytanie, usługodawca może zapłacić cbamguide.com prowizję za polecenie.

Pytania uzupełniające o pojęcia CBAM

Czym różni się sprawozdanie CBAM od deklaracji CBAM?

Sprawozdanie CBAM było kwartalnym obowiązkiem okresu przejściowego, od IV kwartału 2023 r. do IV kwartału 2025 r., bez certyfikatów (art. 35). Deklaracja CBAM jest roczna: upoważniony zgłaszający CBAM składa ją do 30 września za poprzedni rok i jednocześnie przekazuje certyfikaty do umorzenia, po raz pierwszy do 30 września 2027 r. za 2026 r. (art. 6 ust. 1 i art. 22 ust. 1).

Czy CBAM jest podatkiem albo cłem?

Nie. CBAM to mechanizm oparty na certyfikatach, których cena odpowiada cenie uprawnień w EU ETS; nie jest podatkiem, cłem ani opłatą. Uzasadnienie rządowego projektu polskiej ustawy (druk sejmowy nr 1855) stwierdza wprost, że CBAM w ujęciu prawnym nie stanowi podatku, opłaty ani innej daniny publicznej.

Co oznacza „umorzenie” certyfikatów CBAM?

Umorzenie to przekazanie certyfikatów CBAM na pokrycie emisji wbudowanych zadeklarowanych za poprzedni rok, do 30 września (art. 3 pkt 25 i art. 22 ust. 1), czyli angielskie „surrender”. Nie jest to anulowanie: anulowanie (art. 24) dotyczy certyfikatów niewykorzystanych, które Komisja usuwa 1 listopada; po raz pierwszy 1 listopada 2027 r. w odniesieniu do certyfikatów kupionych za 2026 r.

Kto przyznaje status upoważnionego zgłaszającego CBAM w Polsce?

Status przyznaje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (art. 54b ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji; rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 2 stycznia 2026 r.). Wniosek składa się w unijnym rejestrze CBAM, do którego dostęp uzyskuje się przez PUESC. KOBiZE wydaje opinię w ciągu 21 dni, ale nie przyznaje statusu.

Czym jest numer CBAM?

„Numer CBAM” to potoczna nazwa numeru rachunku CBAM, który upoważniony zgłaszający CBAM otrzymuje wraz z rachunkiem w rejestrze CBAM (art. 16 ust. 1). Podaje się go w zgłoszeniu celnym po kodzie Y128, w strukturze CBAM-XX-YYYY-AAANNNNNNNNNNN. Nie jest to numer EORI ani numer wniosku (APPL), który do 31 grudnia 2026 r. podaje się po kodzie Y238.

Gdzie znaleźć oficjalną polską terminologię CBAM?

Oficjalne terminy zawiera polska wersja rozporządzenia (UE) 2023/956 w EUR-Lex (art. 3 z definicjami) oraz polskie wersje aktów wykonawczych, np. rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2620 dla wskaźnika CBAM. Polską praktykę administracyjną opisują PUESC (instrukcja wypełniania zgłoszeń celnych, pkt 6.14.1) i strona CBAM na podatki.gov.pl. Ten słownik zestawia 52 pojęcia z tych źródeł i wskazuje, gdzie administracja lub prasa używają innego słowa.

Źródła danych: rozporządzenie (UE) 2023/956 · rozporządzenie (UE) 2025/2083 (tzw. Omnibus) · rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/2621 · dane EU ETS z EEX. Nie stanowi porady prawnej.