Co to jest CBAM? Mechanizm wyjaśniony w 5 punktach (2026)

Co to jest CBAM?

Na tej stronie

CBAM (mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2) od 1 stycznia 2026 r. zobowiązuje importerów żeliwa i stali, cementu, aluminium, nawozów, energii elektrycznej i wodoru do przekazywania do umorzenia certyfikatów CBAM za emisje wbudowane w te towary.

Oficjalna cena certyfikatu za III kwartał 2026 r. wynosi 82,32 euro za tonę ekwiwalentu dwutlenku węgla (t CO2e); Komisja Europejska opublikowała ją 5 października 2026 r. Czym więc jest CBAM, skoro nie jest ani podatkiem, ani cłem?

Odpowiedź mieści się w pięciu punktach: emisje wbudowane jako podstawa, sześć sektorów, status upoważnionego zgłaszającego CBAM, certyfikaty powiązane z ceną uprawnień w systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii (EU ETS) i roczna deklaracja CBAM.

W dalszej części przedstawiono rachunek kosztów dla stali z Turcji i z Ukrainy, zestawiono terminy od 2023 do 2034 r., wskazano organy stosujące CBAM w Polsce i sprostowano błędy powtarzane w polskich omówieniach. Artykuły przywołane bez nazwy aktu to artykuły rozporządzenia (UE) 2023/956; stan prawny na 13 listopada 2026 r.


Co oznacza CBAM? Definicja i podstawa prawna

CBAM to unijny mechanizm ustanowiony rozporządzeniem (UE) 2023/956, który zobowiązuje importerów towarów emisyjnych do zakupu i przekazania do umorzenia certyfikatów odpowiadających emisjom wbudowanym w te towary, po cenie powiązanej z systemem handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii (EU ETS), aby zapobiec ucieczce emisji.

Skrót pochodzi od angielskiej nazwy Carbon Border Adjustment Mechanism. Polską nazwę urzędową podają tytuł i art. 1 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. ustanawiającego mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2. Po pierwszym użyciu tekst prawny posługuje się już tylko skrótem CBAM, podobnie jak PUESC, podatki.gov.pl i polska ustawa wdrażająca.

Podstawą prawną jest art. 192 ust. 1 TFUE, czyli kompetencja Unii w dziedzinie ochrony środowiska, a nie polityka handlowa. Istotne zmiany wprowadziło do niego rozporządzenie (UE) 2025/2083 z dnia 8 października 2025 r. (tzw.

Omnibus), opublikowane 17 października 2025 r. i obowiązujące od 20 października 2025 r. Tekst skonsolidowany ma 39 artykułów i 7 załączników; omawia je strona o rozporządzeniu (UE) 2023/956.

Cztery pojęcia, na których opiera się CBAM

Cztery definicje rozporządzenia (UE) 2023/956 odpowiadają na pytania, kto jest zobowiązany, co się liczy, co podlega umorzeniu i jak przebiega rozliczenie.

  • Upoważniony zgłaszający CBAM (art. 3 pkt 17): osoba upoważniona przez właściwy organ zgodnie z art. 17. Warunkiem statusu jest siedziba w państwie członkowskim, w którym składa się wniosek (art. 17 ust. 2 lit. c)).
  • Emisje wbudowane (art. 3 pkt 22): emisje bezpośrednie uwolnione podczas produkcji towarów i emisje pośrednie z wytworzenia energii elektrycznej zużytej w tych procesach, obliczane według załącznika IV.
  • Certyfikat CBAM (art. 3 pkt 24): certyfikat w formie elektronicznej odpowiadający jednej tonie ekwiwalentu CO2 emisji wbudowanych w towary.
  • Deklaracja CBAM (art. 6): roczne rozliczenie składane w rejestrze CBAM do 30 września za poprzedni rok kalendarzowy.

Polska definicja „importera” w art. 3 pkt 15 zawiera błąd tłumaczenia, który wskazała KAS w instrukcji wypełniania zgłoszeń celnych PUESC (pkt 6.14.1): zamiast „osobę, w której imieniu zgłoszenie jest składane” powinno być „osobę, na rzecz której takie zgłoszenie jest składane”. Według KAS błąd nie wpływa na zasady stosowania przepisów.

Czym CBAM różni się od cła i podatku

W prasie CBAM bywa nazywany podatkiem albo cłem, ale w ujęciu prawnym oba określenia są błędne.

Rządowe uzasadnienie polskiej ustawy wdrażającej (druk sejmowy nr 1855) stwierdza, że CBAM „bywa potocznie nazywany (z uwagi na swój skutek ekonomiczny) «granicznym podatkiem węglowym», chociaż w ujęciu prawnym nie stanowi podatku, opłaty ani innej daniny publicznej”. Różnice między trzema instrumentami przedstawia tabela.

Cecha CBAM Cło Podatek
Instrument Certyfikaty CBAM odpowiadające emisjom wbudowanym Należność przywozowa od towaru Danina publiczna od dochodu, obrotu lub konsumpcji
Podstawa obliczenia Tony CO2e wbudowane w towar Wartość celna lub ilość towaru Podstawa opodatkowania z ustawy
Cena lub stawka Cena uprawnień EU ETS (2026 r.: kwartalna, III kw. 82,32 EUR/t CO2e) Stawka z taryfy celnej Stawka z ustawy podatkowej
Termin rozliczenia Zakup od 1 lutego 2027 r., umorzenie do 30 września za poprzedni rok Przy dopuszczeniu do obrotu Według rodzaju podatku
Cel Zapobieganie ucieczce emisji Polityka handlowa i dochody Finansowanie zadań państwa

Dwie przesyłki stali o tej samej wartości celnej mogą więc rodzić zupełnie różne obowiązki CBAM, jeżeli wyprodukowano je różnymi ścieżkami produkcyjnymi. O wysokości obowiązku decydują emisje, a nie cena towaru.


CBAM w 5 punktach

Działanie CBAM można opisać w pięciu punktach; kolejne podrozdziały omawiają je w tej samej kolejności.

  1. CBAM wycenia emisje wbudowane w przywożone towary.
  2. CBAM obejmuje sześć sektorów: żeliwo i stal, cement, aluminium, nawozy, energię elektryczną i wodór.
  3. Towary CBAM powyżej 50 ton rocznie może przywozić tylko upoważniony zgłaszający CBAM.
  4. Certyfikaty CBAM wiążą koszt z ceną EU ETS (III kwartał 2026 r.: 82,32 euro za t CO2e).
  5. Deklarację CBAM składa się co roku do 30 września, po raz pierwszy do 30 września 2027 r. za 2026 r.

Punkt 1: CBAM wycenia emisje wbudowane w przywożone towary

Emisje wbudowane wyraża się w tonach CO2e na tonę towaru i ustala dla instalacji, która towar wyprodukowała. Emisje bezpośrednie liczą się we wszystkich sześciu sektorach.

Emisje pośrednie, z energii elektrycznej zużytej w produkcji, liczą się tylko dla cementu, nawozów i aglomerowanej rudy żelaza (kod CN 2601 12 00); dla towarów z załącznika II liczą się wyłącznie emisje bezpośrednie (art. 7 ust. 1).

Gdy operator instalacji spoza UE nie dostarcza zweryfikowanych emisji rzeczywistych, importer stosuje wartości domyślne z załącznika I do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2621, sprostowanego rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2026/1740.

Do wartości domyślnych dolicza się narzut (mark-up): 10% w 2026 r., 20% w 2027 r. i 30% od 2028 r.; dla nawozów 1% w każdym roku, a dla energii elektrycznej narzutu nie stosuje się. Narzut sprawia, że rzetelne dane od dostawcy opłacają się już w pierwszym roku.

W towarach złożonych, wytworzonych z prekursorów (materiałów wsadowych) z załącznika I, emisje prekursorów dolicza się do wyrobu: w rurze stalowej uwzględnia się zarówno emisje walcowni rur, jak i emisje stali, z której ją wykonano.

Weryfikacja przez akredytowanego weryfikatora jest wymagana tylko przy emisjach rzeczywistych (art. 8 ust. 1); deklaracja oparta na wartościach domyślnych nie wymaga weryfikacji. Metodę opisuje strona o emisjach wbudowanych.

Kraj produkcji nie zmienia metody: tona stali wielkopiecowej z Chin jest oceniana według tych samych zasad co tona z Turcji czy z Ukrainy. Różnią się tylko wartości domyślne w tabelach krajowych. Ze względu na pochodzenie wyłączone są wyłącznie towary z państw i terytoriów wymienionych w załączniku III pkt 1 (zob. punkt 2).

Punkt 2: CBAM obejmuje sześć sektorów

Załącznik I do rozporządzenia (UE) 2023/956 zawiera 42 pozycje w sześciu sektorach: 15 dla żeliwa i stali, 6 dla cementu, 14 dla aluminium, 5 dla nawozów, jedną dla energii elektrycznej i jedną dla wodoru. Obejmuje nie tylko surowce, ale też wyroby, takie jak rury, śruby, drut i kształtowniki aluminiowe.

O objęciu towaru decyduje wyłącznie kod CN w zgłoszeniu celnym, a nie opis handlowy. Poniższa tabela podaje dla każdego sektora przykładowy towar, jego wartość domyślną z tabeli „Inne państwa i terytoria” i wskaźnik CBAM (benchmark) z kolumny B.

Sektor Przykładowy towar (kod CN) Wartość domyślna, „Inne państwa i terytoria” (t CO₂e/t, bez narzutu) Wskaźnik CBAM, kolumna B (t CO₂e/t) Emisje pośrednie wliczane?
Żeliwo i stal Półprodukty ze stali niestopowej (7207 11 14) 3,996 1,364 (wielki piec) Nie, z wyjątkiem 2601 12 00
Cement Szary cement portlandzki (2523 29 00) 1,440 0,666 Tak
Aluminium Aluminium nieobrobione plastycznie (7601) 2,203 1,423 (aluminium pierwotne) Nie
Nawozy Mocznik (3102 10 19) 2,720 0,902 Tak
Energia elektryczna Energia elektryczna (2716 00 00) Współczynnik emisji dla kraju z załącznika III do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2621 Brak (dostosowanie wynosi zero) Nie dotyczy
Wodór Wodór (2804 10 00) 17,740 5,089 Nie

Wartości domyślne: załącznik I do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2621 w brzmieniu rozporządzenia wykonawczego (UE) 2026/1740, kolumna „emisje całkowite”. Wskaźniki: pkt 5.3 załącznika do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2620. Tabele poszczególnych krajów różnią się od tych wartości, czasem znacznie. Pełna lista: towary objęte CBAM.

Towary pochodzące z państw z załącznika III pkt 1 (Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria) są wyłączone na podstawie art. 2 ust. 4, ponieważ EU ETS ma do nich zastosowanie albo ich system jest w pełni z nim połączony (art. 2 ust. 6).

Ten sam punkt wymienia terytoria Büsingen, Helgoland, Livigno, Ceutę i Melillę. Decyduje niepreferencyjne pochodzenie (art. 59 unijnego kodeksu celnego), a nie trasa przewozu: chińska stal przewieziona przez Szwajcarię pozostaje objęta CBAM.

Towary spoza sześciu sektorów nie są objęte CBAM, niezależnie od emisyjności produkcji; dotyczy to także tworzyw sztucznych i chemikaliów organicznych, których nie obejmuje żaden rozpatrywany wniosek (omówienie CBAM i tworzywa sztuczne, w języku angielskim). Usługi również nie podlegają CBAM.

Rozszerzenie zakresu pozostaje na etapie wniosku (stan na 13 listopada 2026 r.). Wniosek Komisji COM(2025) 989 (nieprzyjęty) dodałby od 1 stycznia 2028 r. około 180 produktów niższego szczebla ze stali i aluminium; Rada przyjęła podejście ogólne 12 czerwca 2026 r., a Parlament mandat negocjacyjny 15 września 2026 r. (464 głosy za, 50 przeciw, 159 wstrzymujących się).

Pierwszy trilog (20 października 2026 r.) zakończył się, według doniesień prasowych, bez ogólnego porozumienia; drugi, według tych samych doniesień, zaplanowano na 30 listopada 2026 r. Stan prac opisuje strona o rozszerzeniu downstream.

Punkt 3: Towary CBAM może przywozić tylko upoważniony zgłaszający CBAM

Od 1 stycznia 2026 r. towary CBAM powyżej progu 50 ton masy netto w roku kalendarzowym może przywozić tylko upoważniony zgłaszający CBAM (art. 4); organy celne nie zezwalają na przywóz nikomu innemu (art. 25 ust. 1).

Dla energii elektrycznej i wodoru status jest wymagany niezależnie od ilości (art. 2a ust. 4). Importer bez siedziby w Unii nie może sam uzyskać statusu: musi go uzyskać jego pośredni przedstawiciel celny (art. 5 ust. 2).

W Polsce status przyznaje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (organ Krajowej Administracji Skarbowej), na podstawie art. 54b ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji oraz rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 2 stycznia 2026 r.

(Dz. U. z 2026 r. poz. 11). Wniosek składa się w unijnym rejestrze CBAM, do którego dostęp uzyskuje się przez PUESC. Organ ocenia wniosek w ciągu 120 dni kalendarzowych (art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/486).

Procedurę krok po kroku, z gwarancją CBAM dla firm działających krócej niż dwa pełne lata obrotowe, opisuje strona o upoważnionym zgłaszającym CBAM.

W polskim zgłoszeniu celnym podstawę przywozu wskazuje kod dokumentu TARIC: Y128 z numerem rachunku CBAM, Y137 dla zwolnienia de minimis albo Y238, jeżeli wniosek złożono do 31 marca 2026 r. i nie został jeszcze rozpatrzony.

Kod Y238 można stosować do 31 grudnia 2026 r. (komunikat PUESC z 30 września 2026 r.); kto złożył wniosek później, przywozi towary CBAM powyżej progu dopiero po uzyskaniu statusu. Wszystkie kody omawia strona o zgłoszeniu celnym.

Próg 50 ton (jednolity próg masy, art. 2a i załącznik VII pkt 1) oblicza się dla importera łącznie, dla wszystkich kodów CN i krajów pochodzenia w roku kalendarzowym, a nie dla pojedynczej przesyłki.

Importer poniżej progu deklaruje zwolnienie w zgłoszeniu celnym (art. 2a ust. 1). Kto próg przekroczy, podlega obowiązkom za całość przywozu z danego roku (art. 2a ust. 2); przypadki graniczne omawia strona o progu de minimis.

Punkt 4: Certyfikaty CBAM wiążą koszt z ceną EU ETS

Cena certyfikatu CBAM wynika z ceny uprawnień EU ETS. Dla towarów przywiezionych w 2026 r. jest to średnia kwartalna cen zamknięcia uprawnień na platformie aukcyjnej, za kwartał przywozu (art. 21 ust. 1a); od 2027 r. średnia dla każdego tygodnia kalendarzowego (art. 21 ust. 1). Oficjalne ceny podaje poniższa tabela.

Kwartał przywozu Cena oficjalna (EUR/t CO₂e) Data publikacji
I kw. 2026 75,36 7 kwietnia 2026 r.
II kw. 2026 75,28 6 lipca 2026 r.
III kw. 2026 82,32 5 października 2026 r.
IV kw. 2026 jeszcze nieopublikowana oczekiwana 4 stycznia 2027 r.

Certyfikaty sprzedaje państwo członkowskie, w którym upoważniony zgłaszający CBAM ma siedzibę, na wspólnej centralnej platformie od 1 lutego 2027 r. (art. 20 ust. 1), także za towary przywiezione w 2026 r. Certyfikat CBAM nie jest uprawnieniem EU ETS: oba instrumenty łączy cena, a nie rynek. Przebieg cen pokazuje narzędzie cena certyfikatów CBAM.

Od emisji wbudowanych odejmuje się dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień: współczynnik CBAM × jednorodny międzysektorowy współczynnik korygujący × wskaźnik CBAM towaru (art. 31; rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/2620).

Współczynnik CBAM to część przydziału bezpłatnych uprawnień, którą zachowują producenci w Unii: 97,5% w 2026 r. i 14% w 2033 r., a od 2034 r. współczynnika już nie ma (art. 10a ust. 1a dyrektywy 2003/87/WE). Jednorodny międzysektorowy współczynnik korygujący wynosi 100% w latach 2026 do 2030 (decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2026/1862).

Niski koszt w pierwszym roku dotyczy więc tylko towarów o emisjach bliskich wskaźnikowi: za towar o emisjach równych wskaźnikowi CBAM importer płaci w 2026 r. za 2,5% jego emisji brutto. Każda tona CO2e powyżej wskaźnika, łącznie z narzutem na wartości domyślne, jest opłacana po pełnej cenie certyfikatu. Działanie certyfikatów opisuje strona o certyfikatach CBAM.

Punkt 5: Deklarację CBAM składa się co roku do 30 września

Deklaracja CBAM to roczne rozliczenie okresu docelowego. Do 30 września upoważniony zgłaszający CBAM deklaruje w rejestrze CBAM ilość przywiezionych towarów, ich emisje wbudowane, liczbę certyfikatów do umorzenia i, przy emisjach rzeczywistych, sprawozdania z weryfikacji (art. 6 ust. 1 i 2); w tym samym terminie przekazuje certyfikaty do umorzenia (art. 22 ust. 1). Pierwszą deklarację, za przywóz z 2026 r., należy złożyć do 30 września 2027 r.

Kwartalne sprawozdanie CBAM z okresu przejściowego (od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r.) miało charakter wyłącznie informacyjny, bez obowiązku płatności, i nie jest już składane. Deklaracja CBAM po raz pierwszy łączy raportowanie z obowiązkiem finansowym, więc obu nazw nie wolno używać zamiennie. Treść deklaracji opisuje strona o deklaracji CBAM.

Od 2027 r. dochodzi obowiązek kwartalny: na koniec każdego kwartału na rachunku w rejestrze CBAM muszą znajdować się certyfikaty odpowiadające co najmniej 50% emisji wbudowanych w towarach przywiezionych od początku roku, ustalonych na podstawie wartości domyślnych bez narzutu albo liczby certyfikatów umorzonych za poprzedni rok, z uwzględnieniem dostosowania przydziału bezpłatnych uprawnień (art. 22 ust. 2).

Pierwsza kontrola przypada na 31 marca 2027 r.; przywozu z 2026 r. obowiązek ten nie dotyczy.

W razie niedoboru właściwy organ wzywa do uzupełnienia certyfikatów w terminie jednego miesiąca (art. 22 ust. 3); kara za każdą brakującą tonę nie jest przewidziana. Poważne lub powtarzające się naruszenia mogą jednak prowadzić do cofnięcia statusu (art. 17 ust. 8). Sposób liczenia pokazuje strona o obowiązku kwartalnym.

Nadwyżkę certyfikatów można zgłosić do odkupu do 31 października roku umorzenia, po cenie zakupu (art. 23 ust. 1 i 3).

Liczba odkupionych certyfikatów jest ograniczona do liczby, którą upoważniony zgłaszający CBAM musiał zakupić zgodnie z art. 22 ust. 2 w roku kalendarzowym zakupu (art. 23 ust. 2); certyfikaty kupione w 2027 r. za 2026 r. można odkupić tylko w 2027 r. (art. 23 ust. 2a).

Certyfikaty kupione za emisje z 2026 r., nieumorzone i nieodkupione, Komisja anuluje 1 listopada 2027 r. (art. 24 ust. 2).


CBAM w prostych słowach: zasada i przykład obliczenia

W prostych słowach CBAM wyrównuje cenę CO2 na granicy: importer płaci za emisje z produkcji towaru tę samą cenę, jaką producent w Unii płaci w EU ETS za ten sam towar, pomniejszoną o to samo dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień na tonę towaru.

Poniższe pięć kroków pokazuje obliczenie kosztu przywozu stali z Turcji w III kwartale 2026 r. na wartościach domyślnych.

  1. Ilość: 1 000 ton półproduktów ze stali niestopowej z Turcji (kod CN 7207 11 14).
  2. Emisje wbudowane na tonę: wartość domyślna 2,310 t CO2e/t × 1,10 (narzut na 2026 r.) = 2,541 t CO2e/t.
  3. Dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień do odjęcia: 0,975 (współczynnik CBAM) × 1,00 (jednorodny międzysektorowy współczynnik korygujący) × 1,364 (wskaźnik CBAM, kolumna B) = 1,3299 t CO2e/t.
  4. Liczba certyfikatów: (2,541 minus 1,3299) × 1 000 t = 1 211,1 certyfikatu.
  5. Koszt według ceny certyfikatu: 1 211,1 × 82,32 euro (oficjalna cena za III kwartał 2026 r.) = 99 697,75 euro.

Wynik to 99,70 euro na tonę towaru, czyli 47,7% kwoty 209,18 euro, jaką dałby rachunek bez dostosowania.

Uproszczony rachunek, uwzględniający tylko 2,5% kosztu brutto, dałby 5,23 euro na tonę i zaniżyłby koszt mniej więcej 19 razy; 2026 r. nie jest więc dla importera stali rokiem bez kosztów. Pełny rachunek z wariantami opisuje strona o obliczeniach CBAM.

Ten sam rachunek dla stali z Ukrainy

Drugi przykład dotyczy Ukrainy, sąsiada Polski: w 2025 r. była czwartym pod względem ilości dostawcą stali objętej CBAM do UE27, z 4,25 mln t bez rudy żelaza (7,4% ilości).

To dane dla całej Unii (Eurostat, Comext DS-045409, dane pobrane 12 października 2026 r.): zbiór nie dzieli polskiego przywozu według krajów pochodzenia, a statystyka handlowa nie jest deklaracją CBAM.

Ten sam półprodukt (kod CN 7207 11 14) ma w tabeli Ukrainy wartość domyślną 2,397 t CO2e/t (ścieżka wielkopiecowa, C).

Rachunek: 2,397 × 1,10 = 2,6367 t CO2e/t; po odjęciu 1,3299 daje to 1,3068 certyfikatu na tonę, czyli 107,58 euro na tonę przy cenie 82,32 euro. Na 1 000 ton to 1 306,8 certyfikatu i 107 575,78 euro (obliczenia cbamguide.com wzorem prawnym na oficjalnych tabelach).

Ukraiński podatek od emisji CO2 (pobierany od 2011 r., obecnie 30 hrywien za tonę) nie zmniejsza tej kwoty: na dzień 23 października 2026 r. żadna opłata emisyjna państwa trzeciego nie została uznana na podstawie art. 9, a Ukraina nie ma zwolnienia z CBAM. Wartości domyślne dla innych krajów zawiera strona o wartościach domyślnych.

Koszt rośnie do 2034 r.

Koszt rośnie co roku, bo spada współczynnik CBAM, a narzut na wartości domyślne wzrasta do 30%. Tabela pokazuje oba przykłady przy stałej cenie 82,32 euro.

Rok przywozu Współczynnik CBAM Narzut Turcja, kod CN 7207 11 14 (EUR/t) Ukraina, kod CN 7207 11 14 (EUR/t)
2026 97,5% 10% 99,70 107,58
2027 95% 20% 121,52 130,11
2028 90% 30% 146,15 155,46
2029 77,5% 30% 160,19 169,50
2030 51,5% 30% 189,38 198,69
2031 do 2033 39%, 26,5%, 14% 30% brak danych: współczynnik korygujący nieustalony brak danych: współczynnik korygujący nieustalony
od 2034 brak współczynnika CBAM 30% 247,21 256,52

Wskaźnik CBAM 1,364 (kolumna B, ścieżka wielkopiecowa); jednorodny międzysektorowy współczynnik korygujący 100% w latach 2026 do 2030 (decyzja wykonawcza (UE) 2026/1862). Dla towarów przywożonych od 1 stycznia 2027 r. przewidziano zaktualizowane wskaźniki (motyw 10 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/2620), więc wartości dla kolejnych lat są orientacyjne. Bez zmniejszenia z art. 9.

Największy skok przypada między 2029 a 2030 r., gdy współczynnik CBAM spada z 77,5% do 51,5%.

Za towar, którego wartość domyślna znacznie przekracza wskaźnik, importer już teraz płaci pełną cenę za nadwyżkę, więc koszt takiego towaru rośnie wolniej niż koszt towaru na poziomie wskaźnika. Umowy zakupu sięgające poza 2027 r. warto wyceniać z uwzględnieniem tej krzywej.

Koszt innych towarów na wartościach domyślnych

Koszt zależy od sektora i kraju pochodzenia. Tabela pokazuje koszt dla siedmiu towarów rozliczanych na wartościach domyślnych, przy oficjalnej cenie z III kwartału 2026 r.

Towar i pochodzenie (wartości domyślne) Kod CN Koszt netto 2026 (EUR/t) Koszt netto 2030, ta sama cena (EUR/t)
Półprodukty ze stali, Turcja 7207 11 14 99,70 189,38
Półprodukty ze stali, Ukraina 7207 11 14 107,58 198,69
Półprodukty ze stali, Chiny 7207 12 10 177,48 281,31
Szary cement portlandzki, „Inne państwa i terytoria” 2523 29 00 76,94 125,87
Aluminium nieobrobione plastycznie, Chiny 7601 157,44 260,72
Mocznik, Egipt 3102 10 19 43,17 77,33
Wodór, „Inne państwa i terytoria” 2804 10 00 1 197,94 1 682,72

Koszt netto = (wartość domyślna z narzutem minus współczynnik CBAM × 100% × wskaźnik CBAM) × 82,32 euro; narzut 10% w 2026 r. i 30% w 2030 r., dla nawozów 1% w obu latach. To szacunek oparty na oficjalnych wartościach domyślnych i wskaźnikach (rozporządzenia wykonawcze (UE) 2025/2621 i 2025/2620); wiążąca jest liczba z deklaracji CBAM.

Kalkulator CBAM stosuje ten sam wzór dla dowolnego kraju pochodzenia, kodu CN i ilości.


Newsletter CBAM (po angielsku)

Newsletter po angielsku: alerty o cenie certyfikatów CBAM i zmiany przepisów, które mają znaczenie, a co tydzień informacje o wszystkim, co dotyczy CBAM. Bez spamu, rezygnacja w dowolnym momencie.

Na potrzeby tych powiadomień przechowujemy wyłącznie Państwa adres e-mail. Polityka prywatności (po angielsku)

Dlaczego wprowadzono CBAM? Ucieczka emisji i EU ETS

CBAM wprowadzono, aby zapobiec ucieczce emisji: producenci w Unii płacą za emisje w EU ETS, a bez wyrównania na granicy produkcja emisyjna przenosiłaby się do państw bez porównywalnej ceny CO2, nie zmniejszając emisji globalnych ani o tonę. Mechanizm odbiera towarom przywożonym właśnie tę przewagę kosztową.

Według OECD CBAM obejmuje w pierwszej fazie (2026 r.) mniej niż 0,5% emisji światowych, ale jego cel jest strukturalny: usunąć zachętę do przenoszenia produkcji z największego rynku przywozu wyrobów przemysłowych.

Dotąd ryzyku ucieczki emisji przeciwdziałał przydział bezpłatnych uprawnień w EU ETS; jest on wycofywany w latach 2026 do 2034, a CBAM przejmuje ochronę w tym samym tempie.

Zasadą jest równe traktowanie, nie protekcjonizm. Opłata emisyjna faktycznie uiszczona w kraju pochodzenia zmniejsza liczbę certyfikatów (art. 9), z uwzględnieniem zwrotów i innych rekompensat.

Rozporządzenie wykonawcze do art. 9 istnieje jednak tylko jako projekt (opublikowany 13 maja 2026 r.), a na dzień 23 października 2026 r. żadna opłata państwa trzeciego nie została uznana; szczegóły zawiera strona o odliczeniu ceny CO2.

Rozporządzenie nie zawiera klauzuli wygaśnięcia: po 2034 r., gdy nie będzie już współczynnika CBAM, mechanizm będzie działał dalej. Komisja zapowiedziała 14 października 2026 r. kompleksowy przegląd CBAM w 2027 r., oparty na pierwszych dwóch latach okresu docelowego.


Jakie terminy CBAM obowiązują od 2023 do 2034 r.?

Trzy daty są dla importera najważniejsze: 1 stycznia 2026 r. (początek okresu docelowego), 1 lutego 2027 r. (początek sprzedaży certyfikatów) i 30 września 2027 r. (pierwsza deklaracja CBAM). Tabela zestawia wszystkie etapy z podstawą prawną.

Etap Data Podstawa prawna
Okres przejściowy, kwartalne sprawozdania CBAM od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. Art. 32
Początek okresu docelowego 1 stycznia 2026 r. Art. 36 ust. 2 lit. b)
Polska ustawa wdrażająca w mocy 13 stycznia 2026 r. Dz. U. z 2025 r. poz. 1863
Termin wniosków uprawniających do tymczasowego przywozu (minął) 31 marca 2026 r. Art. 17 ust. 7a
Rejestracja weryfikatorów w rejestrze CBAM od 1 września 2026 r. Art. 10a ust. 1
Ostatni dzień stosowania kodu Y238 31 grudnia 2026 r. Komunikat PUESC z 30 września 2026 r.
Początek sprzedaży certyfikatów CBAM 1 lutego 2027 r. Art. 20 ust. 1
Pierwsza kontrola obowiązku kwartalnego 31 marca 2027 r. Art. 22 ust. 2
Pierwsza deklaracja CBAM i umorzenie 30 września 2027 r. (za 2026 r.) Art. 6 ust. 1 i art. 22 ust. 1
Termin wniosków o odkup 31 października 2027 r. Art. 23 ust. 1
Anulowanie certyfikatów kupionych za emisje z 2026 r. 1 listopada 2027 r. Art. 24 ust. 2
Brak współczynnika CBAM od 2034 r. Art. 10a ust. 1a dyrektywy 2003/87/WE

Wszystkie etapy, łącznie z terminami wniosku downstream i brytyjskiego CBAM, zawiera harmonogram CBAM.

Dwie zmiany rozporządzenia (UE) 2025/2083 ukształtowały ten kalendarz: pierwsza deklaracja przypada na 30 września 2027 r., a próg wartościowy dla pojedynczej przesyłki zastąpił roczny próg 50 ton masy netto. Zmiany porównuje strona o rozporządzeniu Omnibus.


Kto odpowiada za CBAM w Polsce?

Polska wskazała Komisji dwa właściwe organy: Izbę Administracji Skarbowej w Poznaniu oraz KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami w Instytucie Ochrony Środowiska, Państwowym Instytucie Badawczym), według listy w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C/2026/4231 z 31 lipca 2026 r. Podział zadań wynika z polskiej ustawy; przedstawia go poniższa lista.

  • Dyrektor IAS w Poznaniu: przyznaje, odmawia przyznania i cofa status upoważnionego zgłaszającego CBAM, przyjmuje i zwalnia gwarancję CBAM (art. 54b ustawy).
  • KOBiZE: wydaje opinię w sprawie przyznania statusu w ciągu 21 dni, przy czym brak opinii oznacza opinię pozytywną; prowadził procedurę korekty sprawozdań CBAM z okresu przejściowego (art. 54b ust. 9 do 11 i art. 54d do 54f ustawy).
  • Organy celne KAS: kontrolują każdy przywóz i nie dopuszczają do obrotu towarów CBAM bez ważnej podstawy (art. 25 ust. 1); PUESC zapewnia dostęp do rejestru CBAM (art. 54a ustawy).
  • Polskie Centrum Akredytacji (PCA): prowadzi od 18 maja 2026 r. procedurę akredytacji weryfikatorów CBAM (rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2025/2551); na dzień 13 listopada 2026 r. nie udokumentowano żadnej udzielonej przez nie akredytacji CBAM.

Polskie przepisy nie wskazują jeszcze (stan na 13 listopada 2026 r.), który organ przegląda deklaracje CBAM, nakłada kary z art. 26 i wysyła wezwania z art. 22 ust. 3; rząd zapowiedział odrębną ustawę dla okresu docelowego. KOBiZE nie przyznaje statusu, nie przyjmuje wniosków i nie sprzedaje certyfikatów. Pełny obraz krajowy zawiera strona CBAM w Polsce.

Polska jest siódmym państwem członkowskim pod względem wartości przywozu towarów objętych CBAM: 6,81 mld euro w 2025 r., czyli 6,1% przywozu spoza UE do UE27, i trzecim w nawozach (obliczenia cbamguide.com na podstawie danych Eurostatu, Comext DS-045409, pobranych 12 października 2026 r.).

To statystyka handlowa, nie deklaracje CBAM, i obejmuje także wyłączone towary pochodzące ze Szwajcarii, Norwegii, Islandii i Liechtensteinu.


Co powinien teraz zrobić importer w Polsce?

Importer powinien w 2026 r. zapewnić trzy rzeczy: ważną podstawę przywozu, wiarygodne dane o emisjach od dostawców i budżet na zakup certyfikatów od 1 lutego 2027 r. Siedem kolejnych kroków porządkuje te zadania.

  1. Sprawdzić kod CN każdego przywożonego towaru w wyszukiwarce kodów CN.
  2. Zsumować masę netto wszystkich towarów CBAM przywiezionych w roku kalendarzowym i porównać ją z progiem 50 ton.
  3. Sprawdzić stan wniosku o status w rejestrze CBAM; przy stosowaniu kodu Y238 pamiętać o terminie 31 grudnia 2026 r.
  4. Zażądać od dostawców 16 danych z podsumowania raportu operatora na temat wielkości emisji, których Komisja wymaga w języku angielskim; pomocne są tu wzory CBAM.
  5. Porównać dla każdego dostawcy koszt na wartościach domyślnych i na emisjach rzeczywistych.
  6. Wybrać akredytowanego weryfikatora, jeżeli deklaracja ma opierać się na emisjach rzeczywistych.
  7. Zaplanować płynność na zakup certyfikatów od 1 lutego 2027 r. i na obowiązek kwartalny od 31 marca 2027 r.

Im wcześniej importer zwróci się do dostawców, tym większa szansa na emisje rzeczywiste zamiast wartości domyślnych z narzutem i tym niższy rachunek. Jeżeli potrzebują Państwo pomocy, mogą Państwo bezpłatnie skorzystać ze strony zapytań do usługodawców CBAM, np. o akredytowanego weryfikatora, dane od dostawców albo obliczanie emisji.

Bezpłatnie dla Państwa. Jeżeli powierzą Państwo zlecenie usługodawcy, któremu przekazaliśmy zapytanie, usługodawca może zapłacić cbamguide.com prowizję za polecenie; prowizja nigdy nie decyduje o tym, kto i jak jest wymieniany.


Pogłębione pytania o CBAM

Trzy pytania uzupełniają pięć punktów: kto weryfikuje emisje, jakie błędy krążą w polskich źródłach i czy CBAM działa tak samo w całej Unii.

Kto weryfikuje emisje i czy są polscy weryfikatorzy?

Na dzień 12 listopada 2026 r. udokumentowano siedem jednostek weryfikujących, akredytowanych przez pięć krajowych jednostek akredytujących; oficjalna lista Komisji nie została opublikowana. Jednostki wymieniono poniżej.

  • EmiCert S.A.: ESYD, Grecja.
  • Bureau Veritas Italia S.p.A., RINA Services S.p.A. i SGS ICS Italia S.r.l.: Accredia, Włochy.
  • Intertek Certification AB: Swedac, Szwecja.
  • ISSC (Integrated Sustainable Solutions Company) z Damietty w Egipcie: RvA, Niderlandy, 22 października 2026 r., akredytacja tymczasowa z warunkami ograniczającymi udzielona w procedurze TAB; pierwsza jednostka z siedzibą poza UE.
  • SGS BELGIUM nv: BELAC, Belgia, zakres ważny od 5 listopada 2026 r.

Żadna z siedmiu jednostek nie jest polska. Polskie Centrum Akredytacji uruchomiło akredytację CBAM komunikatem nr 474 z 18 maja 2026 r. i przyjmuje także wnioski weryfikatorów spoza UE, ale na dzień 13 listopada 2026 r. nie udokumentowano żadnej akredytacji CBAM udzielonej przez PCA. Polski importer może korzystać z weryfikatora akredytowanego przez jednostkę z dowolnego państwa członkowskiego; zakresy podaje lista akredytowanych weryfikatorów.

Jakie błędy powtarzają polskie omówienia CBAM?

Polskie wyniki wyszukiwania dla „co to jest CBAM” wciąż zawierają stare lub błędne informacje. Tabela zestawia błędy znalezione 13 listopada 2026 r. z poprawnym stanem prawnym.

Źródło Błąd Stan prawny
trans.info, 9 listopada 2026 r. Importer w 2026 r. płaci stały, niewielki odsetek emisji wbudowanych Certyfikaty = emisje wbudowane minus dostosowanie przydziału bezpłatnych uprawnień; każda tona powyżej wskaźnika CBAM jest opłacana w całości (art. 31)
Strona EY Polska o CBAM (z 2024 r., wciąż indeksowana) Majowy termin pierwszej deklaracji i wyższy próg obowiązku kwartalnego z pierwotnej wersji rozporządzenia 30 września 2027 r. (art. 6 ust. 1); 50% od 2027 r. (art. 22 ust. 2)
podatki.gov.pl, Forsal, money.pl, Crowe „Graniczny podatek węglowy”, „graniczna opłata wyrównawcza” Ani podatek, ani opłata, ani inna danina publiczna (druk sejmowy nr 1855)
Instrukcja PUESC, pkt 6.14.1 Kod Y238 ważny do 27 września 2026 r. Do 31 grudnia 2026 r. (komunikat PUESC z 30 września 2026 r.)

Czy CBAM jest taki sam we wszystkich państwach członkowskich?

Tak, jeśli chodzi o przepisy; nie, jeśli chodzi o administrację. Rozporządzenie (UE) 2023/956 stosuje się bezpośrednio, więc obowiązki i zasady ustalania kar z art. 26 są takie same w 27 państwach członkowskich. Wnioski i kontrole obsługują organy krajowe: w Polsce Dyrektor IAS w Poznaniu, w Niemczech Deutsche Emissionshandelsstelle (DEHSt), we Francji Direction Générale de l'Énergie et du Climat (DGEC), a czas rozpatrywania wniosków może się różnić.


Najczęstsze pytania o CBAM (FAQ)

Poniżej krótkie odpowiedzi na siedem najczęściej zadawanych pytań o CBAM.

Czy CBAM to podatek albo cło?

Nie. CBAM to mechanizm oparty na certyfikatach: importer kupuje i przekazuje do umorzenia certyfikaty odpowiadające emisjom wbudowanym w towary, po cenie powiązanej z EU ETS. Podstawą prawną jest art. 192 ust. 1 TFUE (ochrona środowiska), a rządowe uzasadnienie polskiej ustawy (druk sejmowy nr 1855) stwierdza, że CBAM nie stanowi podatku, opłaty ani innej daniny publicznej.

Kogo dotyczy CBAM?

CBAM dotyczy każdego, kto dopuszcza do obrotu w Unii towary z załącznika I i przekracza próg 50 ton masy netto w roku kalendarzowym, a w przypadku energii elektrycznej i wodoru każdego importera bez względu na ilość. Dotyczy też pośredniego przedstawiciela celnego działającego dla importera bez siedziby w Unii. Wielkość firmy nie ma znaczenia: firma przywożąca 60 ton śrub rocznie podlega wszystkim obowiązkom.

Ile kosztuje certyfikat CBAM?

Oficjalna cena certyfikatu CBAM za III kwartał 2026 r. wynosi 82,32 euro za t CO2e (opublikowana 5 października 2026 r.); za II kwartał wynosiła 75,28 euro, za I kwartał 75,36 euro. Dla przywozu z 2026 r. obowiązuje średnia kwartalna (art. 21 ust. 1a), od 2027 r. średnia tygodniowa (art. 21 ust. 1). Cena za IV kwartał 2026 r. ma zostać opublikowana 4 stycznia 2027 r.

Czym różni się sprawozdanie CBAM od deklaracji CBAM?

Sprawozdanie CBAM składano co kwartał w okresie przejściowym (od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r.); obowiązek ten już wygasł. Deklaracja CBAM jest rocznym rozliczeniem okresu docelowego z przekazaniem certyfikatów do umorzenia, po raz pierwszy do 30 września 2027 r. za 2026 r. Obu nazw nie używa się zamiennie.

Czy CBAM dotyczy towarów ze Szwajcarii?

Nie dotyczy towarów pochodzących ze Szwajcarii w rozumieniu unijnych reguł niepreferencyjnego pochodzenia (art. 59 unijnego kodeksu celnego), które są wyłączone z zakresu CBAM (art. 2 ust. 4 i załącznik III pkt 1). Ani tranzyt, ani drobne przetworzenie w Szwajcarii nie nadają towarom szwajcarskiego pochodzenia. Według instrukcji PUESC dla takich towarów w Polsce nie deklaruje się żadnego kodu CBAM.

Jakie kary grożą za naruszenie CBAM?

Upoważniony zgłaszający CBAM, który do 30 września nie przekaże do umorzenia należnych certyfikatów, płaci za każdy brakujący certyfikat karę równą karze za przekroczenie emisji w EU ETS, czyli 100 euro za tonę ekwiwalentu CO2 przed indeksacją według europejskiego wskaźnika cen konsumpcyjnych (art. 26 ust. 1); zapłata nie zwalnia z umorzenia (art. 26 ust. 3). Osoba inna niż upoważniony zgłaszający CBAM płaci od trzech do pięciu razy więcej, od 300 do 500 euro za certyfikat przed indeksacją (art. 26 ust. 2).

Importer bez statusu, który przekroczył 50 ton, po zapłacie kary jest zwolniony z deklaracji i umorzenia za te przywozy (art. 26 ust. 2a). Organ, który nakłada te kary w Polsce, nie został jeszcze wskazany (stan na 13 listopada 2026 r.). Szczegóły omawia strona o karach CBAM.

Czy CBAM obowiązuje na stałe?

Tak. Rozporządzenie (UE) 2023/956 nie zawiera klauzuli wygaśnięcia. Okres stopniowego wprowadzania kończy się w 2034 r., gdy przestaje obowiązywać współczynnik CBAM, ale mechanizm działa dalej. Komisja zapowiedziała 14 października 2026 r. kompleksowy przegląd CBAM w 2027 r., a wniosek COM(2026) 616 (nieprzyjęty) przesunąłby koniec wycofywania bezpłatnych uprawnień z 2034 na 2038 r.

Wszystkie pojęcia z tej strony wyjaśnia słownik CBAM, a pełny przegląd obowiązków strona CBAM dla importerów w Polsce.


Źródła danych: rozporządzenie (UE) 2023/956 · rozporządzenie (UE) 2025/2083 (tzw. Omnibus) · rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/2621 · dane EU ETS z EEX. Nie stanowi porady prawnej.